Uchwalenie: Ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę
Wejscie w życie: 1 stycznia 2003
Ostatnia Zmiana: 1 stycznia 2020
Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę
Art. 1. Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) „Rada Dialogu Społecznego” – Rada Dialogu Społecznego, o której mowa
w ustawie z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych
instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. poz. 1240, z 2017 r. poz. 2371 oraz
z 2018 r. poz. 1464 i 1608);
1a) „minimalna stawka godzinowa” – minimalna wysokość wynagrodzenia za
każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług, przysługująca
przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi;
1b) „przyjmujący zlecenie lub świadczący usługi”:
a) osoba fizyczna wykonująca działalność gospodarczą zarejestrowaną w
Rzeczypospolitej Polskiej albo w państwie niebędącym państwem
członkowskim Unii Europejskiej lub państwem Europejskiego Obszaru
Gospodarczego, niezatrudniająca pracowników lub niezawierająca
umów ze zleceniobiorcami albo
b) osoba fizyczna niewykonująca działalności gospodarczej
– która przyjmuje zlecenie lub świadczy usługi na podstawie umów, o których
mowa w art. 734 i art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
(Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, 1104, 1629 i 2073), zwanej dalej „Kodeksem
cywilnym”, na rzecz przedsiębiorcy lub na rzecz innej jednostki
organizacyjnej, w ramach prowadzonej przez te podmioty działalności;
2) „prognozowany wskaźnik cen” – średnioroczny wskaźnik cen towarów
i usług konsumpcyjnych ogółem, przyjęty do opracowania projektu ustawy
budżetowej;
3) „wskaźnik cen” – średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego
w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”;
3a) „przeciętne wynagrodzenie” – przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto
w gospodarce narodowej, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu
Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor
Polski”;
4) „prognozowany wskaźnik przeciętnego wynagrodzenia” – średnioroczny
wskaźnik przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, przyjęty do
opracowania projektu ustawy budżetowej;
4a) „przedsiębiorca” – osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna
niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną,
wykonująca zorganizowaną działalność zarobkową we własnym imieniu
i w sposób ciągły; za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki
cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności;
5) „wydatki gospodarstw domowych” – przeciętne w roku miesięczne wydatki
na jedną osobę na towary i usługi konsumpcyjne dla 20% osób o najniższych
dochodach w gospodarstwach domowych pracowników, uzyskane z prowadzonego przez Główny Urząd Statystyczny badania budżetów gospodarstw
domowych;
6) „wskaźnik udziału dochodów z pracy najemnej” – przeciętny w roku udział
dochodów z pracy najemnej w wydatkach gospodarstwa domowego dla 20%
osób o najniższych dochodach w gospodarstwach domowych pracowników,
uzyskany z prowadzonego przez Główny Urząd Statystyczny badania
budżetów gospodarstw domowych;
7) „przeciętna liczba osób na utrzymaniu osoby pracującej najemnie” –
przeciętna w roku liczba osób na utrzymaniu osoby pracującej najemnie dla
20% osób o najniższych dochodach w gospodarstwach domowych
pracowników, uzyskana z prowadzonego przez Główny Urząd Statystyczny
badania budżetów gospodarstw domowych;
8) „rok następny” – rok, na który ustala się wysokość minimalnego
wynagrodzenia za pracę oraz wysokość minimalnej stawki godzinowej;
9) „rok poprzedni” – rok poprzedzający rok, w którym odbywają się negocjacje
Rady Dialogu Społecznego;
10) „dodatek za staż pracy” – dodatek do wynagrodzenia przysługujący
pracownikowi z tytułu osiągnięcia ustalonego okresu zatrudnienia, na
zasadach określonych w odrębnych przepisach, układzie zbiorowym pracy,
innym opartym na ustawie porozumieniu zbiorowym, regulaminie
wynagradzania, statucie określającym prawa i obowiązki stron stosunku
pracy, umowie o pracę lub spółdzielczej umowie o pracę.
Art. 2. 1. Wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę, zwanego dalej
„minimalnym wynagrodzeniem”, jest corocznie przedmiotem negocjacji w ramach
Rady Dialogu Społecznego.
2. Rada Ministrów, w terminie do dnia 15 czerwca każdego roku, przedstawia
Radzie Dialogu Społecznego:
1) propozycję wysokości minimalnego wynagrodzenia w roku następnym oraz
propozycję wysokości minimalnej stawki godzinowej w roku następnym
określoną zgodnie z ust. 3a i 3b, wraz z terminem zmiany tych wysokości,
zgodnie z art. 3;
2) informację o wskaźniku cen w roku poprzednim;
3) informację o prognozowanych na rok następny: wskaźniku cen oraz
wskaźniku przeciętnego wynagrodzenia;
4) wysokość przeciętnego wynagrodzenia w pierwszym kwartale roku,
w którym odbywają się negocjacje;
5) informację o wydatkach gospodarstw domowych w roku poprzednim;
6) informację o wskaźniku udziału dochodów z pracy najemnej oraz przeciętnej
liczbie osób na utrzymaniu osoby pracującej najemnie w roku poprzednim;
7) informację o wysokości przeciętnych miesięcznych wynagrodzeń w roku
poprzednim według rodzajów działalności;
8) informację o poziomie życia różnych grup społecznych;
9) informację o warunkach gospodarczych państwa, z uwzględnieniem sytuacji
budżetu państwa, wymogów rozwoju gospodarczego, poziomu wydajności
pracy i konieczności utrzymania wysokiego poziomu zatrudnienia;
10) wskaźnik prognozowanego realnego przyrostu produktu krajowego brutto.
3. Rada Dialogu Społecznego, po otrzymaniu propozycji i informacji, o
których mowa w ust. 2, uzgadnia wysokość minimalnego wynagrodzenia oraz
ustala wysokość minimalnej stawki godzinowej, zgodnie z ust. 3a i 3b, w terminie
30 dni od dnia otrzymania propozycji i informacji.
3a. Wysokość minimalnej stawki godzinowej jest corocznie waloryzowana o
wskaźnik wynikający z podzielenia wysokości minimalnego wynagrodzenia
ustalonej na rok następny przez wysokość minimalnego wynagrodzenia
obowiązującą w roku, w którym odbywają się negocjacje, o których mowa w ust.
1.
3b. Przy ustalaniu wysokości minimalnej stawki godzinowej, zgodnie z ust.
3a, przepis art. 5a stosuje się odpowiednio.
4. Wysokość minimalnego wynagrodzenia, a także wysokość minimalnej
stawki godzinowej, o których mowa w ust. 3, podlegają ogłoszeniu w Dzienniku
Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w drodze obwieszczenia
Prezesa Rady Ministrów, w terminie do dnia 15 września każdego roku.
5. Jeżeli Rada Dialogu Społecznego nie uzgodni w terminie, o którym mowa
w ust. 3, wysokości minimalnego wynagrodzenia w roku następnym oraz nie ustali
wysokości minimalnej stawki godzinowej w roku następnym, Rada Ministrów
ustala, w drodze rozporządzenia, w terminie do dnia 15 września każdego roku,
wysokość minimalnego wynagrodzenia w roku następnym, a także wysokość
minimalnej stawki godzinowej w roku następnym wraz z terminem zmiany tych
wysokości. Wysokość minimalnego wynagrodzenia, a także wysokość minimalnej
stawki godzinowej ustalone przez Radę Ministrów nie mogą być niższe od
wysokości minimalnego wynagrodzenia oraz wysokości minimalnej stawki
godzinowej, o których mowa w ust. 2 pkt 1.
6. Terminy, o których mowa w ust. 25, Rada Dialogu Społecznego zmienia
na wniosek przedstawiciela Rady Ministrów w jej składzie, odpowiednio do
zmiany terminu dokonanej na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca
2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego.
Art. 5. 1. Wysokość minimalnego wynagrodzenia, o której mowa w art. 2,
jest ustalana w taki sposób, aby przeciętna wysokość minimalnego wynagrodzenia
w danym roku wzrastała w stopniu nie niższym niż prognozowany na dany rok
wskaźnik cen, z zastrzeżeniem ust. 4.
2. Jeżeli w roku poprzednim prognozowany wskaźnik cen różni się od
wskaźnika cen, przy ustalaniu wysokości minimalnego wynagrodzenia w roku
następnym uwzględnia się wysokość minimalnego wynagrodzenia w roku
poprzedzającym rok, na który jest ustalane minimalne wynagrodzenie,
skorygowaną wskaźnikiem weryfikacyjnym, o którym mowa w ust. 3.
3. Wskaźnik weryfikacyjny otrzymuje się przez podzielenie wskaźnika cen w
roku poprzednim przez prognozowany wskaźnik cen w roku poprzednim, w oparciu
o który została określona propozycja wysokości minimalnego wynagrodzenia, o
której mowa w art. 2 ust. 2 pkt 1.
4. Jeżeli w roku, w którym odbywają się negocjacje, wysokość minimalnego
wynagrodzenia będzie niższa od połowy wysokości przeciętnego wynagrodzenia,
o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 4, stopień wzrostu, o którym mowa w ust. 1,
zwiększa się dodatkowo o 2/3 wskaźnika prognozowanego realnego przyrostu
produktu krajowego brutto.

Art. 5a. Końcowy wynik obliczeń, o których mowa w art. 5, zaokrągla się do
pełnych dziesiątek groszy w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 5
groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 5 i więcej groszy podwyższa się do
pełnych dziesiątek.
Art. 7. 1. Jeżeli w danym miesiącu, z uwagi na terminy wypłat niektórych
składników wynagrodzenia lub rozkład czasu pracy, wynagrodzenie pracownika,
obliczone zgodnie z art. 6 ust. 4, jest niższe od wysokości minimalnego
wynagrodzenia, następuje uzupełnienie wynagrodzenia do tej wysokości w postaci
wyrównania.
2. Wyrównanie wypłaca się za okres każdego miesiąca łącznie z wypłatą
wynagrodzenia.
3. Pracownikom wynagradzanym na podstawie godzinowych stawek wynagrodzenia wyrównanie wypłaca się za każdą godzinę pracy. Wyrównanie stanowi
różnicę między wysokością wynagrodzenia godzinowego, wynikającą z
podzielenia wysokości minimalnego wynagrodzenia przez liczbę godzin pracy
przypadającą do przepracowania przez pracownika w danym miesiącu w ramach
pełnego wymiaru czasu pracy, a wysokością wynagrodzenia pracownika w danym
miesiącu, obliczoną zgodnie z art. 6 ust. 4, przeliczoną na godzinę pracy.
4. Pracownikom wynagradzanym na podstawie miesięcznych stawek wynagrodzeń, którym nie przysługuje wynagrodzenie za pełny miesięczny wymiar czasu pracy, wyrównanie wypłaca się za każdą godzinę pracy. Wyrównanie stanowi
różnicę między wysokością wynagrodzenia godzinowego, wynikającą
z podzielenia wysokości minimalnego wynagrodzenia przez liczbę godzin pracy
przypadającą do przepracowania przez pracownika w danym miesiącu w ramach
pełnego wymiaru czasu pracy, a wysokością wynagrodzenia pracownika w danym
miesiącu, obliczoną zgodnie z art. 6 ust. 4, przeliczoną na godzinę pracy.
Art. 8. 1. Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym miesięcznym
wymiarze czasu pracy, wysokość minimalnego wynagrodzenia ustala się w kwocie
proporcjonalnej do liczby godzin pracy przypadającej do przepracowania przez
pracownika w danym miesiącu, biorąc za podstawę wysokość minimalnego
wynagrodzenia ustalonego na podstawie niniejszej ustawy.
2. Do obliczenia wyrównania pracownikom zatrudnionym w niepełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy stosuje się odpowiednio przepisy art. 7 ust. 3 i 4.

Art. 8a. 1. W przypadku umów, o których mowa w art. 734 i art. 750 Kodeksu
cywilnego, wykonywanych przez przyjmującego zlecenie lub świadczącego usługi,
wysokość wynagrodzenia powinna być ustalona w umowie w taki sposób, aby
wysokość wynagrodzenia za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia
usług nie była niższa niż wysokość minimalnej stawki godzinowej ustalonej
zgodnie z art. 2 ust. 3a, 3b i 5.
2. W przypadku gdy wysokość wynagrodzenia ustalonego w umowie nie
zapewnia przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi otrzymania za każdą
godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług wynagrodzenia w wysokości co
najmniej minimalnej stawki godzinowej, przyjmującemu zlecenie lub
świadczącemu usługi przysługuje wynagrodzenie w wysokości obliczonej z
uwzględnieniem minimalnej stawki godzinowej ustalonej zgodnie z art. 2 ust. 3a,
3b i 5.
3. Jeżeli kilka osób przyjmuje zlecenie lub zobowiązuje się świadczyć usługi
wspólnie, każdej z tych osób przysługuje wynagrodzenie ustalone zgodnie z ust. 1
i 2.
4. Przyjmujący zlecenie lub świadczący usługi nie może zrzec się prawa do
wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki
godzinowej albo przenieść prawa do tego wynagrodzenia na inną osobę.
5. Wypłaty wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej
stawki godzinowej dokonuje się w formie pieniężnej.
6. W przypadku umów zawartych na czas dłuższy niż 1 miesiąc, wypłaty
wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki
godzinowej dokonuje się co najmniej raz w miesiącu.

Art. 8b. 1. W przypadku umów, o których mowa w art. 734 i art. 750 Kodeksu
cywilnego, strony określają w umowie sposób potwierdzania liczby godzin
wykonania zlecenia lub świadczenia usług.
2. W przypadku gdy strony w umowie nie określą sposobu potwierdzania
liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług, przyjmujący zlecenie lub
świadczący usługi przedkłada w formie pisemnej, elektronicznej lub
dokumentowej informację o liczbie godzin wykonania zlecenia lub świadczenia
usług, w terminie poprzedzającym termin wypłaty wynagrodzenia.
3. Jeżeli umowa nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej,
elektronicznej lub dokumentowej, przedsiębiorca albo inna jednostka
organizacyjna, przed rozpoczęciem wykonania zlecenia lub świadczenia usług,
potwierdza przyjmującemu zlecenie lub świadczącemu usługi w formie pisemnej,
elektronicznej lub dokumentowej ustalenia co do sposobu potwierdzania liczby
godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług, a w przypadku braku takiego
potwierdzenia przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.
4. Przepisów ust. 13 nie stosuje się do wykonującego zlecenie lub
świadczącego usługi w przypadku skierowania takich osób do wykonania zlecenia
lub świadczenia usług na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o
zatrudnianiu pracowników tymczasowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 594 i 1608). W
takim przypadku pracodawca użytkownik, na rzecz którego jest wykonywane
zlecenie lub są świadczone usługi, prowadzi ewidencję liczby godzin wykonania
zlecenia lub świadczenia usług.
5. Jeżeli kilka osób przyjmuje zlecenie lub zobowiązuje się świadczyć usługi
wspólnie, potwierdzanie liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług
następuje odrębnie w stosunku do każdej z tych osób.

Art. 8c. Przedsiębiorca albo inna jednostka organizacyjna, na rzecz której jest
wykonywane zlecenie lub są świadczone usługi, przechowuje dokumenty określające sposób potwierdzania liczby godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług oraz dokumenty potwierdzające liczbę godzin wykonania
zlecenia lub świadczenia usług przez okres 3 lat od dnia, w którym wynagrodzenie
stało się wymagalne.

Art. 8d. 1. Przepisów art. 8a–8c nie stosuje się do:
1) umów, o których mowa w art. 734 i art. 750 Kodeksu cywilnego, jeżeli o
miejscu i czasie wykonania zlecenia lub świadczenia usług decyduje
przyjmujący zlecenie lub świadczący usługi i przysługuje mu wyłącznie
wynagrodzenie prowizyjne;
2) umów dotyczących usług opiekuńczych i bytowych realizowanych poprzez
prowadzenie rodzinnego domu pomocy na podstawie art. 52 ustawy z dnia 12
marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 i 1693);
3) umów:
a) o pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej,
b) o utworzeniu rodziny zastępczej zawodowej lub rodzinnego domu
dziecka,
c) w przedmiocie prowadzenia rodzinnego domu dziecka,
d) w przedmiocie pełnienia funkcji rodziny pomocowej,
e) w przedmiocie pełnienia funkcji dyrektora placówki opiekuńczowychowawczej typu rodzinnego,
f) w przedmiocie pełnienia funkcji wychowawcy wyznaczonego do
pomocy w kierowaniu placówką opiekuńczo-wychowawczą typu
rodzinnego, w przypadku gdy w tej placówce nie ma zatrudnionego
dyrektora
– jeżeli ze względu na charakter sprawowanej opieki usługi są świadczone
nieprzerwanie przez okres dłuższy niż 1 doba;
4) umów dotyczących usług polegających na sprawowaniu opieki nad grupą
osób lub osobami podczas wypoczynków lub wycieczek – jeżeli ze względu
na charakter sprawowanej opieki usługi są świadczone nieprzerwanie przez
okres dłuższy niż 1 doba;
5) umów dotyczących usług opieki domowej nad osobą niepełnosprawną,
przewlekle chorą lub w podeszłym wieku, gdy w związku z ich
wykonywaniem osoba świadcząca usługi zamieszkuje wspólnie z podopiecznym w jego mieszkaniu lub domu, a ze względu na charakter sprawowanej opieki usługi są świadczone jednej osobie lub wspólnie
zamieszkującej rodzinie nieprzerwanie przez okres dłuższy niż jedna doba, z
wyjątkiem przypadku świadczenia usług we wszelkich placówkach
świadczących całodobowe usługi dla osób niepełnosprawnych, przewlekle
chorych lub w podeszłym wieku.
2. Przez dobę, o której mowa w ust. 1 pkt 3, 4 i 5, należy rozumieć 24 kolejne
godziny poczynając od godziny, w której następuje rozpoczęcie świadczenia usług.
3. Przez wynagrodzenie prowizyjne, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, należy
rozumieć wynagrodzenie uzależnione od wyników:
1) uzyskanych przez przyjmującego zlecenie lub świadczącego usługi w ramach
wykonania zlecenia lub świadczenia usług lub
2) działalności przedsiębiorcy albo innej jednostki organizacyjnej, na rzecz
których jest wykonywane zlecenie lub są świadczone usługi
– takich jak liczba zawartych umów, wartość zawartych umów, sprzedaż, obrót,
pozyskane zlecenia, wykonane usługi lub uzyskane należności.

Art. 8e. Kto, będąc przedsiębiorcą albo działając w imieniu przedsiębiorcy
albo innej jednostki organizacyjnej, wypłaca przyjmującemu zlecenie lub
świadczącemu usługi wynagrodzenie za każdą godzinę wykonania zlecenia lub
świadczenia usług w wysokości niższej niż obowiązująca wysokość minimalnej
stawki godzinowej,

podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.
Art. 8f. Orzekanie w sprawach o czyny, o których mowa w art. 8e, następuje
w trybie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w
sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2018 r. poz. 475, 1039, 1387, 1467, 1481 i 2077).