Uzasadnienie z 6 maja 2026, sygn. VIII U 799/25
Sygn. akt VIII U 799/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 31.12.2024 r. Nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. stwierdził, że:
1. J. R. jako Prezes (...) (...) Sp. z o.o. w P. ponosi solidarną odpowiedzialność całym swoim majątkiem wraz z Z. X. (...) (...) Sp. z o.o. w P. za zobowiązania spółki z tytułu nieopłacenia składek w łącznej kwocie (...),19 zł, w tym na:
-ubezpieczenia społeczne za okres 12/2018 r. – 02/2019 r.
należność główna- 19334,03 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r. - 12.912,00 zł
ogółem: 32.246,03 zł,
-ubezpieczenie zdrowotne za okres: 12/2018 r., 02/2019 r.
należność główna: 8150,36 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r.- 5468,00 zł
koszty egzekucyjne- 256,60 zł
ogółem -13.874,96 zł,
-Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 12/2018 r., 02/2019 r.
należność główna 3026,90 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r. -2033,00 zł
koszty egzekucyjne -183,30 zł
ogółem -5243,20 zł
2. Z. I. jako Wiceprezes (...) (...) Sp. z o.o. w P. ponosi solidarną odpowiedzialność całym swoim majątkiem wraz z J. C. (...) (...) Sp. z o.o. w P. za zobowiązania spółki z tytułu nieopłacenia składek w łącznej kwocie (...),19 zł, w tym na:
-ubezpieczenia społeczne za okres 12/2018 r. – 02/2019 r.
należność główna- 19334,03 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r. - 12.912,00 zł
ogółem: 32.246,03 zł,
-ubezpieczenie zdrowotne za okres: 12/2018 r., 02/2019 r.
należność główna: 8150,36 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r.- 5468,00 zł
koszty egzekucyjne- 256,60 zł
ogółem -13.874,96 zł,
-Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 12/2018 r., 02/2019 r.
należność główna 3026,90 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r. -2033,00 zł
koszty egzekucyjne -183,30 zł
ogółem -5243,20 zł
Zakład argumentował, że zaistniały przesłanki uzasadniające przeniesienie solidarnej odpowiedzialności na J. R. jako prezesa zarządu i na Z. I. jako wiceprezesa zarządu za zobowiązania ww. spółki, gdyż: egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna, w okresie, kiedy powstało wymienione w decyzji zadłużenia wymienieni pełnili funkcję członków zarządu, spółka nie złożyła we właściwym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości i otwarcie likwidacji, nie wskazano mienia, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zobowiązań w znacznej części.
/decyzja w aktach ZUS/
Od ww. decyzji odwołali się zarówno Z. I., jak i J. R., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. Skarżący zarzucili, że przedmiotowa decyzja została wydana:
1) z naruszeniem art. 24 ust. 4 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 116 i art. 118 Ordynacji podatkowej – poprzez wydanie spornej decyzji pomimo braku podstaw do jej wydania z uwagi na wygaśnięcie zobowiązań z tytułu składek ZUS wobec pierwotnego dłużnika ((...) Sp. z o.o.) przed wydaniem zaskarżonej decyzji, co jest rażącym naruszeniem prawa procesowego przez organ administracyjny,
2) z naruszenie art. 118 par.1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
– poprzez wydanie pisma datowanego na 31.12.2024 r. nazwanego decyzją o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania składkowe (...) Sp. z o.o. bez podpisania pisma przez osobę uprawnioną, co jest rażącym naruszeniem prawa procesowego przez organ administracyjny,
- poprzez wydanie pisma datowanego na 31.12.2024 r. nazwanego decyzją o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania składkowe (...) Sp. z o.o. po upływie 5-letniego terminu do jej wydania, który mijał w dniu 31.12.2024 r. a to wobec doręczenia skarżącym pisma – decyzji w dniu 16.01.2025 r.
/odwołania k. 3-8, k. 3-8 akt VIII U (...)
W odpowiedzi na odwołania ZUS (...) Oddział w P. wniósł o ich oddalenie, o łączne rozpoznanie spraw, a także o zasądzenie solidarnie od skarżących na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa radcowskiego w kwocie 5400 zł razem z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. W uzasadnieniu ZUS podtrzymał dotychczasowe stanowisko. W przypadku wnioskodawczyni ZUS podniósł, że zaskarżona decyzja została jej doręczona w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 21.01.2025 r. i koperta wraz ze zwrotką znajduje się w aktach administracyjnych, wobec czego Zakład nie wie w jaki sposób ta decyzja miałaby być skarżącej doręczona 16.01.2025 r. Odnosząc się zaś do tożsamych zarzutów skarżących z odwołania pozwany podniósł, że:
-zarzut przedawnienia składek jest bezzasadny, ponieważ bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do egzekucji, tj. za okres 12/2018 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności na FUS, FUZ, FP i FGŚP od dnia doręczenia upomnienia w dniu 21.01.2019 r., za okres 01/2019 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności na FUS, FUZ, FP i FGŚP od dnia doręczenia upomnienia w dniu 22.02.2019 r., za okres 02/2019 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności na FUS, FUZ, FP i FGŚP od dnia doręczenia upomnienia w dniu 2.04.2019 r. Pozwany podał, że najstarsza zaległość składkowa za 12/2018 r., która stała się wymagalna w dniu 15.01.2019 r. wobec czego organ decyzję miał obowiązek wydać do dnia 31.12.2024 r. i w tym terminie wydał sporną decyzję;
- zarzut wydania decyzji w dniu 16.01.2025 r. a nie w dniu 31.12.2024 r. jest chybiony, gdyż data 16.01.2025 r. jest datą doręczenia decyzji, zaś sama decyzja została wydana 31.12.2024 r. i w tym samym dniu została nadana przesyłką pocztową, akcentując, że nie można twierdzić jak robią to skarżący, że decyzja została wydana 16.01.2025 r. skoro została nadana na poczcie 31.12.2024 r. i była dwukrotnie awizowana, tj. pierwszy raz 7.01.2025 r. i w dniu 15.01.2025 r., natomiast 22.01.2025 r. nastąpił zwrot do nadawcy. Pozwany podkreślił, że wydanie decyzji na podstawie art. 118 par. 1 Ordynacji podatkowej nie obejmuje obowiązku jej doręczenia i jest czym innym niż samo doręczenie;
- zarzut nieprawidłowości podpisu jest bezzasadny, gdyż nie ma obowiązku składania czytelnego podpisu pod decyzją, podpis musi być własnoręczny i może być nieczytelny jeżeli jest uzupełniony imienną pieczątką składającego z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego składającego podpis pozwalając na jego zidentyfikowanie, zaś upoważnienie udzielone dla pracownika organu rentowego, który wydał sporną decyzję zostało umieszczone w Biuletynie Informacji Publicznej ZUS pod adresem bip.zus.pl.
/odpowiedzi na odwołania k. 12-15 akt VIII U (...)
Obie sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
/postanowienie k. 18 akt VIII U (...)
Decyzją z dnia 31.12.2024 r. Nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. stwierdził, że J. R. jako Prezes (...) (...) Sp. z o.o. w P. ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki z tytułu nieopłacenia składek w łącznej kwocie 9461,96 zł, w tym na:
-ubezpieczenia społeczne za okres 06/2019 r. – 07/2019 r.
należność główna- 3068,34 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r. - 1948,00 zł
koszty egzekucyjne 185,90 zł
ogółem: 5202,24 zł,
-ubezpieczenie zdrowotne za okres: 04/2019 r. – 07/2019 r.
należność główna: 1734,32 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r.- 1111,00 zł
koszty egzekucyjne- 362,20 zł
ogółem -3207,52 zł,
-Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 04/2019 r. – 07/2019 r.
należność główna 569,50 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r. -365,00 zł
koszty egzekucyjne -117,70 zł
ogółem -1052,20 zł.
Zakład argumentował, że zaistniały przesłanki uzasadniające przeniesienie odpowiedzialności na J. R. jako prezesa zarządu za zobowiązania ww. spółki, gdyż: egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna, w okresie, kiedy powstało wymienione w decyzji zadłużenia wymieniony pełnił funkcję prezesa zarządu, spółka nie złożyła we właściwym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości i otwarcie likwidacji, nie wskazano mienia, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zobowiązań w znacznej części.
/decyzja w aktach ZUS/
Odwołanie od ww. decyzji złożył J. R. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. Skarżący zarzucił, że przedmiotowa decyzja została wydana:
1/z naruszeniem art. 24 ust. 4 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 116 i art. 118 Ordynacji podatkowej – poprzez wydanie spornej decyzji pomimo braku podstaw do jej wydania z uwagi na wygaśnięcie zobowiązań z tytułu składek ZUS wobec pierwotnego dłużnika ((...) Sp. z o.o.) przed wydaniem zaskarżonej decyzji, co jest rażącym naruszeniem prawa procesowego przez organ administracyjny,
2/z naruszenie art. 118 par.1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
– poprzez wydanie pisma datowanego na 31.12.2024 r. nazwanego decyzją o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania składkowe (...) Sp. z o.o. bez podpisania pisma przez osobę uprawnioną, co jest rażącym naruszeniem prawa procesowego przez organ administracyjny,
- poprzez wydanie pisma datowanego na 31.12.2024 r. nazwanego decyzją o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania składkowe (...) Sp. z o.o. po upływie 5-letniego terminu do jej wydania, który mijał w dniu 31.12.2024 r. a to wobec doręczenia skarżącemu pisma – decyzji w dniu 16.01.2025 r.
/odwołanie k. 3-8 akt VIII U (...)
W odpowiedzi na ww. odwołanie (...) (...) Oddział w P. wniósł o jego oddalenie, o łączne rozpoznanie ze sprawą z odwołania Z. I. i wnioskodawcy od decyzji o przeniesieniu solidarnie na powodów jako członków zarządu odpowiedzialności za zadłużenie składkowe rzeczonej spółki, a także o zasądzenie solidarnie od skarżącego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa radcowskiego w kwocie 3600 zł razem z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. W uzasadnieniu ZUS podtrzymał dotychczasowe stanowisko, a odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy z odwołania pozwany podniósł, że:
-zarzut przedawnienia składek jest bezzasadny, ponieważ bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do egzekucji, tj. za okres 06/2019 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności na FUS, FUZ, od dnia doręczenia upomnienia w dniu 9.08.2019 r., za okres 07/2019 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności na FUS, FUZ od dnia doręczenia upomnienia w dniu 20.09.2019 r., za okres 04-05/2019 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności na FUZ i FGŚP od dnia doręczenia upomnienia w dniu 21.06.2019 r., za okres 06/2019 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności na FP, FGŚP od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie wydania decyzji w dniu 3.02.2020 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji w dniu 19.08.2020 r., a następnie termin przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia wystawienia tytułu wykonawczego tj. 20.08.2020 r., za okres 07/2019 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności na FP, FGŚP od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie wydania decyzji w dniu 4.10.2019 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji w dniu 4.03.2020 r., a następnie termin przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia wystawienia tytułu wykonawczego tj. 21.05.2020 r. Pozwany podał, że najstarsza zaległość składkowa za 12/2018 r., która stała się wymagalna w dniu 15.01.2019 r. wobec czego organ decyzję miał obowiązek wydać do dnia 31.12.2024 r. i w tym terminie wydał sporną decyzję;
- zarzut wydania decyzji w dniu 16.01.2025 r. a nie w dniu 31.12.2024 r. jest chybiony, gdyż data 16.01.2025 r. jest datą doręczenia decyzji, zaś sama decyzja została wydana 31.12.2024 r. i w tym samym dniu została nadana przesyłką pocztową, akcentując, że nie można twierdzić jak robią to skarżący, że decyzja została wydana 16.01.2025 r. skoro została nadana na poczcie 31.12.2024 r. i była dwukrotnie awizowana, tj. pierwszy raz 7.01.2025 r. i w dniu 15.01.2025 r., natomiast 22.01.2025 r. nastąpił zwrot do nadawcy. Pozwany podkreślił, że wydanie decyzji na podstawie art. 118 par. 1 Ordynacji podatkowej nie obejmuje obowiązku jej doręczenia i jest czym innym niż samo doręczenie;
- zarzut nieprawidłowości podpisu jest bezzasadny, gdyż nie ma obowiązku składania czytelnego podpisu pod decyzją, podpis musi być własnoręczny i może być nieczytelny jeżeli jest uzupełniony imienną pieczątką składającego z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego składającego podpis pozwalając na jego zidentyfikowanie, zaś upoważnienie udzielone dla pracownika organu rentowego, który wydał sporną decyzję zostało umieszczone w Biuletynie Informacji Publicznej ZUS pod adresem bip.zus.pl.
/odpowiedzi na odwołania k. 12-15 akt VIII U (...)
Sprawa z odwołania J. R. od ww. decyzji została połączona do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą z odwołania wnioskodawcy i Z. I. prowadzoną za sygn. VIII U 799/25.
postanowienie k. 19 akt VIII U (...)
W piśmie procesowym z 9.05.2025 r. wnioskodawczyni Z. I. oświadczyła, że nie odebrała przesyłki z odpowiedzią ZUS na jej odwołanie z uwagi na zmianę adresu zamieszkania i zameldowania.
/pismo wnioskodawczyni k. 26/
W piśmie procesowym z 9.05.2025 r. wnioskodawca J. R. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i kwestionował w nim to, że pracownik ZUS C. E. (2) był osobą uprawnioną do wydania zaskarżonych decyzji i że to ten pracownik podpisał się pod decyzjami, a także to, że doszło do zawieszenia biegu przedawnienia należności składkowych spółki, argumentując, że pierwszą czynnością egzekucyjną może być wystawienie tytułu wykonawczego i powiadomienie dłużnika o jego wystawieniu, dokonanie zajęcia np. rachunku bankowego i powiadomienie dłużnika, zaś doręczenie upomnienia nie jest
czynnością zmierzającą do przymusowego wyegzekwowania należności i nie jest czynnością egzekucyjną realizowaną w postępowaniu egzekucyjnym, lecz ma na celu skłonienie dłużnika do wykonania zobowiązania bez wszczynania postępowania egzekucyjnego. Nadto podniósł, że pozwany nie dołączył do swojego pisma doręczenia dłużnikowi pierwotnemu tytułu wykonawczego dot. składki FP i FGŚP za 06/2019 r., ani tytułu wykonawczego dot. składki FP i FGŚP za 07/2019 r., argumentując, że brak skutecznego doręczenia dłużnikowi pierwotnemu tytułów wykonawczych nie skutkuje zawieszeniem ani przerwaniem biegu terminu przedawnienia składek ZUS. Wnioskodawca zarzucił też, że pisma nazwane decyzjami z 31.12.2024 r. są co najwyżej projektami decyzji, bo nie zostały wydane i podpisane przez osobę uprawnioną, akcentując, że znak naniesiony na pieczęci imiennej pod decyzją jest nieczytelny w takim stopniu, że nie pozwala na odkodowanie i powiązanie, że pochodzi od pracownika ZUS C. E. (1). Wnioskodawca zarzucił też, że nie można oceniać przedawnienia do wydania decyzji od daty jej doręczenia, bo dopiero doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi jej wprowadzenie do obrotu prawnego, wywodząc z powyższego, że dopiero doręczenie decyzji oznacza jej wydanie, natomiast data, którą opatrzona jest decyzja jest tylko datą sporządzenia decyzji, a nie jej wydania.
/pismo wnioskodawcy k. 30-38/
W piśmie procesowym z 19.05.2025 r. wnioskodawczyni Z. I. wniosła o uwzględnienie odwołania i zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca negowała twierdzeniom ZUS, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych spółki, argumentując, że pierwszą czynnością egzekucyjną może być wystawienie tytułu wykonawczego i powiadomienie dłużnika o jego wystawieniu, dokonanie zajęcia np. rachunku bankowego i powiadomienie dłużnika, zaś doręczenie upomnienia nie jest czynnością zmierzającą do przymusowego wyegzekwowania należności i nie jest czynnością egzekucyjną realizowaną w postępowaniu egzekucyjnym, lecz ma na celu skłonienie dłużnika do wykonania zobowiązania bez wszczynania postępowania egzekucyjnego. Nadto podniosła, że zaskarżone pismo nie jest decyzją, a co najwyżej jej projektem, bo nie została wydana i podpisana decyzja przez osobę uprawnioną, gdyż znak naniesiony na pieczęci na ostatniej stronie pisma jest do tego stopnia nieczytelny, że nie pozwala na identyfikację osoby z pieczęcią z imieniem i nazwiskiem tj. nie pozwala na identyfikację, że złożył podpis C. E. (1) (imię i nazwisko z pieczęci), zarzuciła, ze decyzja została wydana po upływie 5-letniego terminu przedawnienia, ponieważ datą wydania decyzji jest jej data doręczenia, natomiast data jaką opatrzono decyzję jest tylko datą sporządzenia decyzji, a nie datą jej wydania. Nadto skarżąca podniosła, że została odwołana z funkcji członka zarządu spółki w dniu 18.03.2019 r., zaległości składkowe obejmują okres 12/2018 r -02/2019 r. i w tym czasie, gdy skarżąca pełniła funkcję członka zarządu brak było podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, bo spółka dysponowała majątkiem pozwalającym wyegzekwować należności w wysokości (...),19 zł, wobec czego w stosunku do wnioskodawczyni zachodzi przesłanka egzoneracyjna od odpowiedzialności za niezapłacone składki ZUS, gdyż gdy pełniła funkcję członka zarządu nie było podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.
/pismo wnioskodawczyni k. 43-49/
W piśmie procesowym z 5.06.2025 r. (...) (...) Oddział w P. podtrzymał dotychczasowe stanowisko, negując zarzutom wnioskodawcy, podnosząc, że: decyzja została wydana 31.12.2024 r. i tego dnia została nadana na poczcie, wobec czego nie można twierdzić jak skarżący, że została wydana w innej dacie, nadto wskazał, iż zaskarżona decyzja została podpisana przez pracownika ZUS i opatrzona jego pieczęcią imienną w dniu 31.12.2024 r., tj. we wtorek, który był normalnym dniem roboczym, a w zakresie przedawnienia pozwany podniósł, że wnioskodawca nie stosuje ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tylko opiera się na interpretacji w tym zakresie przepisów dotyczących należności podatkowych, a nie składkowych i nie bierze pod uwagę, że dochodzi do zawieszenia terminu przedawnienia, natomiast co do braku dowodów na doręczenie tytułów wykonawczych na FP i FGŚP za 06/2019 r. i za 07/2019 r. pozwany podniósł, że tytuły zostały doręczone spółce za 06/2019 r. w dniu 24.08.2020 r. k. 194 akt rentowych, za 07/2019 r. w dniu 25.05.2020 r. k. 174 akt rentowych.
/pismo ZUS k. 54-55/
Na rozprawie z 15.10.2025 r. pełnomocnik wnioskodawców poparł odwołania, wniósł o uchylenie przedmiotowych decyzji, a także oświadczył, że odwołujący kwestionują, że decyzje zostały podpisane 31 grudnia 2024 roku, czyli wydane w tym dniu, ponieważ był to ostatni dzień na wydanie tej decyzji i czy ta parafka pochodzi od osoby, która złożyła tą pieczątkę pod tą decyzją, podtrzymał argumentację dotyczącą wydania i doręczenia decyzji, zakwestionował również wysokość kwot, którymi został obciążony J. R. w obu decyzjach, oświadczył, że J. R. jest nadal członkiem zarządu i podniósł, że J. R. nie został poinformowany o wszczęciu postępowania przez ZUS. Natomiast pełnomocnik ZUS wniósł oddalenie odwołań obu skarżących, w tym także odwołania skarżącej, do której przesyłka z zaskarżoną decyzją była awizowana.
/stanowiska stron - e-prot. z 15.10.2025 r.: 00:02:26, 00:44:21/
W piśmie procesowym z 28.10.2025 r. pełnomocnik odwołujących zarzucił, że pomiędzy wysokością zaległości składkowych wynikających z decyzji z 31.12.2024 r. a wartościami wynikającymi z poszczególnych tytułów wykonawczych wynikają różnice, zaś z akt sprawy nie wynika w jaki sposób ZUS rozliczał kwoty objęte tytułami wykonawczyni do wysokości objętej zaskarżoną decyzją. Ponadto podtrzymał zarzut kwalifikowanej wadliwości aktów nazwanych decyzjami z uwagi na brak dochowania procedury, co dyskwalifikuje te dokumenty w stopniu odbierającym im cechy aktu administracyjnego, a nadto zarzucił, że ZUS miał wiedzę na temat adresu zamieszkania i zameldowania odwołującej się i mimo tego nie zawiadomił jej na właściwy adres o wszczęciu postępowania w ZUS w grudniu 2024 r. o prawie zapoznania się i wypowiedzenie o zgromadzonym materiale dowodowym, co skutkowało wydaniem decyzji bez zachowania jakiejkolwiek procedury.
/pismo pełnomocnika wnioskodawców k. 85-87/
W piśmie procesowym z 18.11.2025 r. pełnomocnik ZUS wyjaśnił, że na datę wydania zaskarżonej decyzji z 31.12.2024 r. w danych adresowych wnioskodawczyni podanych przez płatnika składek widniał adres, na który Zakład wysłał do odwołującej ww. decyzję, natomiast zmiana adresu jej zamieszkania miała miejsce dopiero w 2025 r. po wydaniu spornej decyzji. Do ww. pisma ZUS dołączył rozliczenie konta płatnika składek z podziałem na poszczególne fundusze w ujęciu tabelarycznym.
/pismo ZUS wraz z załącznikami k. 93-96/
W piśmie procesowym z 10.12.2025 r. pełnomocnik wnioskodawców zakwestionował rozliczenie złożone przez ZUS, ponieważ tabela nie jest dokumentem urzędowym i nie zawiera metodologii rozliczenia wpłat. Nadto podniósł, że ZUS wiedział o nowym adresie zamieszkania wnioskodawczyni, bo odwołująca podała ten adres, gdy ubiegała się o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko za okres od 1.01.2024 r. do 31.05.2024 r. co wynika z pisma z dnia 20.12.2023 r. Nadto podtrzymał argumentację o wadliwości zaskarżonych decyzji z uwagi na brak ich podpisania przez uprawnioną osobę, gdyż nie spełnia wymogu podpisu nieczytelnie nakreślony znak w sposób umożliwiający identyfikację osoby, a także negował temu że podpis ten został naniesiony przez pracownika ZUS w dniu 31.12.2024 r.
/pismo pełnomocnika wnioskodawców k. 102-104/
Na rozprawie z 15.12.2025 r. pełnomocnik odwołujących wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji, wobec przedawnienia prawa do wydania decyzji, podniósł, że decyzja nie spełnia wymogów aktu administracyjnego, a jeżeli chodzi o wnioskodawczynię także, ponieważ podano błędny adres zamieszkania. Podtrzymał podniesienie zarzuty co do podpisania decyzji przez osobę wskazaną obok Naczelnika Wydziału. Podtrzymał też zarzuty co do wysokości wskazanych w decyzji należności. Natomiast pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołań i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
/stanowiska stron e-prot. z 15.12.2025 r.:00:03:21, 00:08:34/
W piśmie procesowym z 19.01.2026 r. pełnomocnik ZUS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, a dodatkowo podał odnosząc się do zarzutów strony skarżącej co do złożonego do akt rozliczenia konta płatnika, że informacje zawarte na koncie płatnika, które zostały przekazane w formie dokumentu pisemnego albo elektronicznego są środkiem dowodowym, który korzysta z waloru dokumentu urzędowego, zaś strona które zaprzecza prawdziwości tego dokumentu albo zawartemu w nim oświadczeniu powinna to udowodnić. W zakresie danych dotyczących adresu wnioskodawczyni pozwany zaznaczył, że należy odróżnić dane na koncie ubezpieczonego od adresu do doręczeń wskazanego w ramach konkretnego postępowania, akcentując, że w dniu wydania decyzji z 31.12.2024 r. widniał adres odwołującej, na który sporna decyzja została wysłana, zaś nowy adres zameldowania skarżącej widniej w (...) ZUS od 16.08.2025 r.
/pismo ZUS k. 113/
W piśmie procesowym z 20.02.2026 r. pełnomocnik wnioskodawców wobec wyjaśnień ZUS co do różnic kwot z tytułów wykonawczych i z decyzji z 31.12.2024 r. – oświadczył, że skarżący potwierdzają treść rozliczeń oraz wydruk z konta płatnika z systemu ZUS, natomiast w pozostałym zakresie podtrzymują zarzuty co do wadliwego doręczenia decyzji wnioskodawczyni, a także wnioski zmierzające do wykazania, że decyzje nie zostały podpisane przez osobę uprawnioną do jej wydania.
/pismo pełnomocników wnioskodawców k. 121-122/
Na ostatnim terminie rozprawy w dniu 23.03.2026 r. pełnomocnik poparł odwołania i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, a pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołań i o zasądzenie solidarnie od obojga odwołujących kwoty 5400 zł, a od wnioskodawcy kwoty 1800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego razem z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
/stanowiska stron e-prot. z 23.03.2026 r.: 00:01:49, 00:02:48, 00:16:17, 00:22:05/
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w P. prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem (...).
Od 27.10.2014 r. wnioskodawca - J. R. pełni funkcję Prezesa (...) ww. Spółki. Wnioskodawca nadal jest Prezesem (...) ww. Spółki.
W okresie od 27.10.2014 r. do 15.03.2019 r. wnioskodawczyni - Z. I. pełniła funkcję Wiceprezesa (...) ww. Spółki.
/niesporne, akt notarialny umowy spółki w aktach ZUS, zaświadczenie o dokonaniu wpisu w aktach ZUS, uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z 15.03.2019 r. w aktach ZUS, postanowienie o wpisie osób uprawnionych do reprezentacji w aktach ZUS, odpis z KRS k. 4-13 w aktach ZUS/
Spółka (...) zatrudniała w badanym okresie pracowników. Z tytułu zatrudniania pracowników spółka była zobowiązana do opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W badanym okresie 12/2018 r.-07/2019 r. spółka nie wywiązywała się z tego obowiązku jako płatnik składek i w związku z tym posiadała zaległości składkowe w ZUS.
/okoliczności niesporne/
Odwołujący się - Z. I. i J. R. w okresie pełnienia przez nich funkcji w Zarządzie spółki (...) nie składali w imieniu tej spółki wniosku o ogłoszenie upadłości i otwarcie likwidacji.
/okoliczność niesporna/
Na dzień wydania obu zaskarżonych decyzji z 31.12.2024 r. na koncie spółki (...) jako płatnika składek istnieją następujące zaległości składkowe:
1. za okres od 12/2018 r. do 02/2019 r. w łącznej kwocie 51364,19 zł, a w tym:
-ubezpieczenia społeczne za okres 12/2018 r. – 02/2019 r.
należność główna- 19334,03 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r. - 12.912,00 zł
ogółem: 32.246,03 zł,
-ubezpieczenie zdrowotne za okres: 12/2018 r., 02/2019 r.
należność główna: 8150,36 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r.- 5468,00 zł
koszty egzekucyjne- 256,60 zł
ogółem -13.874,96 zł,
-Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 12/2018 r., 02/2019 r.
należność główna 3026,90 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r. -2033,00 zł
koszty egzekucyjne -183,30 zł
ogółem -5243,20 zł
2. za okres 04-07/2019 r. w łącznej kwocie 9461,96 zł, w tym na:
-ubezpieczenia społeczne za okres 06/2019 r. – 07/2019 r.
należność główna- 3068,34 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r. - 1948,00 zł
koszty egzekucyjne 185,90 zł
ogółem: 5202,24 zł,
-ubezpieczenie zdrowotne za okres: 04/2019 r. – 07/2019 r.
należność główna: 1734,32 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r.- 1111,00 zł
koszty egzekucyjne- 362,20 zł
ogółem -3207,52 zł,
-Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 04/2019 r. – 07/2019 r.
należność główna 569,50 zł
odsetki za zwłokę liczone na dzień 31.12.2024 r. -365,00 zł
koszty egzekucyjne -117,70 zł
ogółem -1052,20 zł.
/niesporne, a nadto decyzje w aktach ZUS, rozliczenie konta płatnika k. 95-96, 116-117, wydruk z konta płatnika składek k. 118/
Dyrektor (...) Oddział ZUS w P. prowadził w związku zaległościami składkowymi wobec spółki postępowanie egzekucyjne za okres 06/2018 r. -07/2018 r., na podstawie tytułu wykonawczego z 13.11.2018 r., na podstawie którego miało miejsce zajęcie rachunków bankowych z 13.11.2018 r. (doręczenie w tej samej dacie) w (...) (...), zajęcie wierzytelności pieniężnej z 30.12.2019 r. w (...) sp. z o.o. W postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległości składkowych za okres 08/2018 r.-10/2018 r. na podstawie tytułu wykonawczego z 22.01.2019 r. zajęto rachunki bankowe z 22.01.2019 r. (doręczenie 23.01.2019 r.) w (...) (...) (...). Postępowanie egzekucyjne za okres 11/2018 r.-12/2018 r. było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 31.01.2019 r. na podstawie którego nastąpiło zajęcie rachunków w (...) (...) (...) z 31.01.2019 r. (doręczenie 1.02.2019 r.), zajęcie rachunków bankowych w (...) (...) (...) z 14.03.2019 r. (doręczenie w tej samej dacie). Postępowanie egzekucyjne za okres 01/2019 r. było prowadzone na podstawie (...) z 13.03.2019 r., na podstawie którego miało miejsce zajęcie rachunków w (...) (...) z 13.03.2019 r., zajęcie rachunków w banku (...) (...) z 7.06.2019 r., Postępowanie egzekucyjne za okres 02/2019 r. było prowadzone na podstawie (...) z 16.04.2019 r. na podstawie którego zajęto wierzytelność pieniężną u J. H.. Postępowanie egzekucyjne za okres 04/2019 r. – 05/2019 r. było prowadzone na podstawie (...) z 2.07.2019 r. – zajęto rachunek bankowy 2.07.2019 r. w (...) (...) (...), rachunek bankowy 26.09.2019 r. w (...) (...) (...). Postępowanie egzekucyjne za 06/2019 r. było prowadzone na podstawie (...) z 20.08.2019 r. – zajęcie rachunków w (...) (...) (...) (...) z 21.08.2019 r. Postępowanie egzekucyjne za okres 07/2019 r. było prowadzone na podstawie (...) z 2.10.2019 r. – zajęcie rachunków bankowych w (...) (...) (...) z 3.10.2019 r. Na podstawie (...) z 21.05.2020 r. miało miejsce zajęcie rachunków w (...) (...) (...) 22.05.2020 r., a na podstawie (...) z 20.08.2020 r. zajęcie rachunków w (...) (...) (...) (...). Postępowanie egzekucyjne wobec spółki było jedynie częściowo skuteczne. W okresie od 10.01.2019 r. do 3.03.2020 r. uzyskano łącznie wpłaty egzekucyjne w wysokości (...),88 zł. Ostatnia wpłata egzekucyjna została uzyskana 3.03.2020 r. Z komunikatów z 21.09.2020 r. z (...) (...) (...) i z (...) (...) (...) wynika, że spółka nie miała obrotów w ostatnich 6 miesiącach, zaś z (...) (...) (...) (...), że występowały niewielkie obroty, żadnych wpłat od podmiotów zewnętrznych. W toku prowadzonej egzekucji przez Dyrektora (...) Oddziału ZUS banki informowały o zbiegach egzekucji oraz o braku środków. Postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora (...) Oddział ZUS pozostaje od 3.03.2020 r. całkowicie bezskuteczne.
ZUS doręczył tytuły wykonawcze spółce (...):
- na FUS za 12/2018 r. w dniu 4.03.2019 r. /k. 41 akt egzekucyjnych/, za 1/2019 r. w dniu 22.03.2019 r. /k. 53 akt egzekucyjnych/, za 2/2019 r. w dniu 23.04.2019 r. /k. 76 akt egzekucyjnych/, za 6/2019 r. w dniu 22.08.2019 r. /k. 132 akt egzekucyjnych, za 7/2019 r. w dniu 7.10.2019 r. /k. 150 akt egzekucyjnych,
-na FUZ za 12/2018 r. w dniu 4.03.2019 r. /k. 41 akt egzekucyjnych/, za 2/2019 r. w dniu 23.04.2019 r. /k. 76 akt egzekucyjnych/, za 04/2019 r. w dniu 5.07.2019 r. /k. 108 akt egzekucyjnych/, za 05.2019 r. w dniu 5.07.2019 r. /k. 108 akt egzekucyjnych/, za 6/2019 r. w dniu 22.08.2019 r. /k. 132 akt egzekucyjnych/, za 7/2019 r. w dniu 7.10.2019 r. /k. 150 akt egzekucyjnych/,
-na FP i FGŚP za 12/2018 r. w dniu 4.03.2019 r. /k. 41 akt egzekucyjnych/, za 2/2019 r. w dniu 23.04.2019 r. /k. 76 akt egzekucyjnych/, za 04/2019 r. w dniu 5.07.2019 r. /k. 108 akt egzekucyjnych/, za 05.2019 r. w dniu 5.07.2019 r. /k. 108 akt egzekucyjnych/, za 6/2019 r. w dniu 24.08.2020 r. /k. 194 akt egzekucyjnych/, za 7/2019 r. w dniu 23.05.2020 r. /k. 177 akt egzekucyjnych/.
Organ rentowy kierował wnioski z 18.12.2018 r., z 7.03.2019 r., z 2.07.2019 r. z 26.09.2019 r., z 2.12.2019 r., z 23.09.2020 r. do (...) Skarbowego P. - R. o prowadzenie egzekucji ze środka, do którego Dyrektor Oddział ZUS nie jest uprawiony. Naczelnik ww. US powiadomił w dniu 22.10.2020 r. o zakończeniu egzekucji prowadzonej z ruchomości ciągnika samochodowego (...) rok prod. 2004 r. oraz ciągnika samochodowego (...) z 2007 r. – lecz wskutek tej egzekucji z ww. ruchomości uzyskano jedynie kwotę 24634,14 zł, która nie zaspokoiła dochodzonych zobowiązań podatkowych. Spółka nie ma innych pojazdów, ani nieruchomości. Ze spisanych ze spółką protokołów w dniu 17.12.2019 r. i 26.06.2020 r. wynika, że spółka nie posiadała dochodów. Wobec powyższego Naczelnik US zakończył egzekucję spółki w związku z bezskutecznością.
/okoliczności niesporne, a nadto akta egzekucyjne załączone do akt ZUS/
Obecnie spółka (...) nie ma żadnego majątku w postaci nieruchomości, ani ruchomości, ani wierzytelności, z których możliwe byłoby znaczne zaspokojenie spornych zaległości składkowych przez ZUS.
/niesporne/
ZUS powiadomił pismem z 12.12.2024 r. oboje skarżących o wszczęciu i zakończeniu postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na wnioskodawców jako członków zarządu spółki za jej zaległości składkowe, informując, że odwołującym przysługuje prawo do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Ww. pismo zostało skutecznie doręczone wnioskodawcy poprzez doręczenie dorosłemu domownikowi w dniu 16.12.2024 r.
Przedmiotowe pismo zostało też skutecznie doręczone wnioskodawczyni per aviso
30.12.2024 r. – przesyłka z tym pismem została wysłana na adres zamieszkania skarżącej, który był podany przez płatnika i figurował w danych adresowych na koncie ubezpieczonej.
Taki sam adres wnioskodawczyni był też podany na jej koncie jako ubezpieczonej w dacie wydania 31.12.2024 r. zaskarżonej w n/n sprawie decyzji i w dacie wysłania tej decyzji w tym samym dniu, tj. 31.12.2024 r. do powódki na tenże adres.
Wnioskodawczyni zmieniła na swoim koncie dane adresowe w ZUS dopiero 16.08.2025 r.
/pisma z 12.12.2024 r. k. 18,16 akt ZUS, zwrotka k. 19 akt ZUS, awizowana przesyłka do wnioskodawczyni k. 17 akt ZUS, zaświadczenie k. 115/
Pod obiema zaskarżonymi w n/n sprawie decyzjami został umieszczony własnoręczny nieczytelny podpis Zastępcy Naczelnik Wydziału C. E. (1) opatrzony jego służbową pieczątka z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego.
/decyzje w aktach ZUS/
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowód z dokumentów, których autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron, a i Sąd nie znalazł z urzędu żadnych powodów aby to uczynić.
Sąd ustalając stan faktyczny zważył, że wnioskodawczyni była prawidłowo na rozprawie z 15.10.2025 r. powiadomiona o kolejnym terminie rozprawy 15.12.2025 r. i zobowiązana do osobistego stawiennictwa pod rygorem pominięcia dowodu z zeznań, lecz mimo to nie stawiła się tego dnia na rozprawie, ani też nie stawiła się na ostatnim terminie rozprawy 23.03.2026 r., o którym również została prawidłowo powiadomiona. Mimo należytego powiadamiania wnioskodawcy o terminach rozprawy, na które był zobowiązany stawić się pod rygorem pominięcia dowodu z zeznań, odwołujący nie stawił się na żadnym z tych terminów. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że niestawiennictwo na rozprawach odwołujących się uniemożliwiło odebranie od nich zeznań, co wobec ww. rygoru stosowanego przy powiadamianiu ich o obowiązkowym stawiennictwie na rozprawie, skutkuje pominięciem dowodu z ich zeznań.
Na rozprawie z 15.10.2025 r. Sąd postanowił na podstawie art. 235 [2] par. 1 pkt 2 pominąć wnioski odwołujących zgłoszone w punktach 3, 4, 5, 6 odwołania albowiem okoliczność który pracownik ZUS wydał zaskarżone decyzje wynika wprost z tych decyzji, pod którymi na końcu własnoręcznym nieczytelnym podpisem podpisał się Zastępca Naczelnika Wydziału C. E. (1) opatrując go swoją imienną służbową pieczątką. Kwestia skuteczności złożenia nieczytelnego podpisu pod decyzją zostanie szerzej omówiona w ramach rozważań prawnych, a w tym miejscu należy wyjaśnić, że zbędne było prowadzenie postępowania dowodowego w kierunku postulowanym przez skarżących i przesłuchanie w charakterze świadka C. E. (1) na okoliczność czy wydał on i podpisał sporne decyzje, jak i przeprowadzenia dowodu z list obecności w pracy na okoliczność czy decyzja ta została podpisana przez wymienionego 31.12.2024 r., a także rejestru pełnomocnictw i upoważnień wydanych przez Prezesa ZUS dla pracowników. Obie sporne decyzje zostały wydane 31.12.2024 r. i był to dzień roboczy. Z całą pewnością nie były te decyzje wydane później skoro zostały wysłane pocztą do skarżących w dniu 31.12.2024 r. /k. 9, 9 akt VIII U (...). Kwestia upoważnienia C. E. (1) nie budzi wątpliwości, bo to, że był on upoważnionym pracownikiem ZUS do wydania decyzji wynika z informacji dostępnych pod adresem bip.zus.pl i nie wymaga przeprowadzenia dowodu. Zbędne było też prowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność czy nieczytelny podpis pod decyzjami pochodził od C. E. (1) skoro został on opatrzony jego imienną służbową pieczątką, co pozwala zidentyfikować osobę wydającą decyzje w jednoznaczny sposób. Sąd na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. oddalił wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa, ponieważ był on zbędny i zmierzałby jedynie niepotrzebnego do przedłużania postępowania w n/n sprawie. Sąd nie znalazł powodów, aby dokonać reasumpcji ww. postanowienia z 15.10.2025 r. i dlatego pominął w tym przedmiocie wniosek strony skarżącej na rozprawie z 23.03.2026 r. na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. Jednocześnie wobec podtrzymania tych samych wniosków dowodowych przez pełnomocnika skarżących w piśmie z 10.12.2025 r. w punktach od 1 do 4 Sąd postanowił na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. te ponowione wnioski również pominąć z przyczyn omówionych powyżej.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołania okazały się niezasadne i podlegając oddaleniu w całości.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 13.10.1998 r. (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 199 ze zm.) składki na ubezpieczenia emerytalne:
1)pracowników,
2)osób wykonujących pracę nakładczą,
3)członków spółdzielni,
4)zleceniobiorców,
5)posłów i senatorów,
6)stypendystów sportowych,
7)pobierających stypendium słuchaczy Krajowej (...) (...),
8)osób wykonujących odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
9)osób współpracujących ze zleceniobiorcami,
10)funkcjonariuszy Służby Celnej,
11)osób odbywających służbę zastępczą
- finansują z własnych środków, w równych częściach, ubezpieczeni i płatnicy składek.
Stosownie do art. 17 ust. 1 przytoczonej ustawy składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych, o których mowa w art. 16 ust. 1-3, 5, 6 i 9-12, obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu w całości płatnicy składek.
Zgodnie z treścią art. 85 ust. 1 ustawy z dnia z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych Dz.U. z 2022 r. poz. 2561 t.j. za osobę pozostającą w stosunku pracy lub w stosunku służbowym składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza pracodawca, a w razie wypłaty świadczeń pracowniczych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, o którym mowa w ustawie z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, podmiot zobowiązany do wypłaty tych świadczeń.
Stosownie natomiast do treści art. 104 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 690) obowiązkowe składki na Fundusz Pracy opłacają pracodawcy.
W myśl art. 108 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13.10.1998 r. o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji.
Z mocy art. 31 i 32 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się odpowiednio wyszczególnione w przepisie art. 31 przepisy ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (zob. uchwała SN z 4.06.2008 r., II UZP 3/08 OSNP 2009/11-12/148). Zastosowanie do należności z tytułu składek, z mocy art. 31, ma m.in. przepis art. 116 Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 116 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309 oraz z 2023 r. poz. 1723 i 1860) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Nie należy także tracić z pola widzenia treści art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie, z którym odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Sąd Najwyższy podkreślał, że użyte w treści tego przepisu określenie "pełnienie obowiązków" wskazuje, że chodzi tu o rzeczywiste (czynne, faktyczne) ich wykonywanie, a nie tylko o piastowanie (bierne) funkcji, z którą te obowiązki są związane (por. wyrok SN z dnia 9 października 2006 r., II UK 47/06, OSNP 2007, nr 19-20, poz. 296, wyrok SN z dnia 30 marca 2017 r., II UK 267/16, LEX nr 2306377).
Przepisy § 1-3, w myśl § 4, stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.
Przepis przywołany powyżej stanowi wyjątek od zasady, że spółka kapitałowa odpowiada za swoje zobowiązania jedynie własnym majątkiem, inne zaś podmioty, w szczególności udziałowcy (akcjonariusze) czy też władze spółki takiej odpowiedzialności nie ponoszą. W tym kontekście przepisy szczególne statuujące tego rodzaju wyjątkową odpowiedzialność winny być wykładane w sposób rygorystycznie ścisły, który nie prowadzi do rozszerzenia odpowiedzialności poza ramy przesłanek ustawowych.
Odpowiedzialność członków zarządu określona w §1, obejmuje zaległości składkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu.
Natomiast zgodnie z art. 107 §1 i 2 pkt 2 i 4 cytowanej ustawy Ordynacja podatkowa odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości z tytułu składek wynikające z prowadzenia działalności i odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne.
Art. 116 Ordynacji podatkowej znajduje zastosowanie, gdy spółka kapitałowa lub spółka kapitałowa w organizacji nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich zobowiązań publicznoprawnych, przez co powstaje konieczność zastosowania reżimu tzw. odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe tych podmiotów. Odpowiedzialność ta przybiera postać odpowiedzialności subsydiarnej (posiłkowej) z uwagi na to, że wierzyciel nie ma swobody w kolejności zgłaszania roszczenia do osoby trzeciej, lecz w pierwszej kolejności musi dochodzić należności od spółki. Mając na względzie uzależnienie odpowiedzialności członka zarządu od istnienia zobowiązania spółki, uzasadniona staje się konstatacja o jej akcesoryjnym i następczym charakterze. Art. 116 Ordynacji podatkowej przesądza o tym, że członek zarządu ponosi odpowiedzialność za cudzy dług, a orzeczenie przypisujące mu obowiązek zapłaty nie zwalnia dłużnika z odpowiedzialności, w konsekwencji czego odpowiedzialność osoby trzeciej ma charakter gwarancyjny. Członek zarządu odpowiada osobiście, całym swoim majątkiem oraz solidarnie z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką (A. Pazura, J. Uniejewski, Interpretacja art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej jako przykład współzależności dyrektyw redagowania i interpretacji norm prawnych, Prz.Leg. 2015, nr 3, s. 69-80, por. również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2006 r., II UK 47/2006, OSNP 2007, nr 19-20, poz. 296).
Głównym celem postępowania prowadzonego w oparciu o przywołany przepis jest prawna ochrona interesów wierzycieli, którzy w zamiarze odzyskania należności wskazują na bezskuteczność egzekucji skierowanej do znanych lub ujawnionych mu w postępowaniu egzekucyjnym składników majątku dłużnej spółki (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 18 kwietnia 2007 r., (...) UK 349/06, OSNP 2008 nr 9-10, poz. 149; z dnia 19 lutego 2008 r., II UK 100/07, OSNP 2009 nr 9-10, poz. 127; z dnia 24 lutego 2009 r., (...) UK 207/08, LEX nr 736711; z dnia 27 maja 2009 r., II UK 373/08, OSNP 2011 nr 3-4, poz. 40; z dnia 26 marca 2013 r., III UK 63/12, LEX nr 1330598.) oraz interesów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2008 r., (...) UK 172/07, OSNP 2009 nr 3- 4, poz. 5).
Z analizy przepisu art. 116 wynika, iż przesłankami odpowiedzialności członka zarządu za zaległości składkowe spółki z o.o. jest ustalenie, że (1) zaległości składkowe powstały w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu przez daną osobę, że (2) egzekucja do majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub w części oraz że (3) nie zaistniały żadne okoliczności zwalniające tej osoby od odpowiedzialności.
Ciężar wykazania dwóch pierwszych przesłanek /pozytywnych/ ciąży na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, natomiast ciężar dowodu przesłanki trzeciej - w zakresie istnienia okoliczności uwalniających od tej odpowiedzialności - spoczywa na odwołującym się.
Z powołanego przepisu wynika, że odpowiedzialność członków zarządu ma charakter akcesoryjny. Występuje jedynie w sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego (odprowadzenia należnych składek) przez podatnika (płatnika składek) i jest uzależniona od istnienia tego zobowiązania.
Wnioskodawcy w spornym okresie z pierwszej zaskarżonej decyzji z 31.12.2024 r. od grudnia 2018 r. do lutego 2019 r. byli członkami zarządu spółki z o.o. (...) pełniąc funkcję Prezesa (...) w przypadku J. R. i funkcję Wiceprezesa (...) w przypadku Z. I., co bezspornie wynikało z informacji zawartych w aktach ZUS, a w tym odpisu z KRS. Nie jest też sporne, że w spornym okresie z drugiej zaskarżonej decyzji z 31.12.2024 r. od kwietnia 2019 r. do lipca 2019 r. wnioskodawca był członkiem zarządu spółki z o.o. (...) pełniąc funkcję Prezesa (...).
Fakt istnienia zaległości z tytułu nieopłaconych składek w spornych okresach objętych obiema zaskarżonymi decyzjami i wysokość tych zobowiązań, których dotyczą zaskarżone decyzje, zostały w sposób należyty wykazana przez pozwanego w toku n/n postępowania i ostatecznie kwestia ta nie była sporna po złożeniu przez ZUS rozliczenia konta i wydruku z konta płatnika. Podkreślić należy, że odwołujący wprost ostatecznie przyznali, że nie kwestionują rozliczenia konta spółki dokonanego przez ZUS, co oświadczyli w piśmie z 20.02.2026 r. złożonym przez ich pełnomocnika /k. 121/.
Jedynie gwoli jasności należy wskazać, że zgodnie z art. 34 ust. 2 u.s.u.s. informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek prowadzonych w formie elektronicznej, które przekazane zostały w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego, są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym z zakresu ubezpieczeń społecznych. Tego typu dokument korzysta z waloru dokumentu urzędowego, w związku z czym, zgodnie z art. 244 ust. 1 k.p.c. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W myśl art. 252 k.p.c. strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą, powinna okoliczności te udowodnić (por. wyrok (...) w Szczecinie z 26.09.2016 r. III AUa 1030/15, A.).
W toku przedmiotowego postępowania bezsprzecznie zatem wykazane zostało, że wymieniona spółka nie uiściła należnych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FPiFGŚP za okres 12/2018 r. -02/2019 r. oraz 04-07/2019 r., a także, że zaległości z tego tytułu wynoszą łącznie w przypadku okresu 12/2018 r.-02/2019 r. (...),19 zł, a w przypadku okresie 04-07/2019 r. wynoszą łącznie 9461,96 zł - zgodnie z zaskarżonymi decyzjami z dnia 31.12.2024 r.
W ocenie Sądu organ rentowy wykazał też przesłankę bezskuteczności egzekucji.
Za zaległości podatkowe, składkowe spółki z ograniczeniem odpowiedzialności odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna chyba, że członek zarządu wykazuje, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, albo, że niezgłoszenie upadłości lub postępowania układowego, nastąpiły nie z jego winy, bądź wykaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa . (por. wyrok NSA w Gdańsku z 19 września 2003 roku, ISA/Gd 56/01, opubl. A.). W tej sytuacji więc, aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł przypisać członkowi zarządu odpowiedzialność za jej zobowiązania składkowe powinien zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wykazać między innymi całkowitą lub częściową bezskuteczność egzekucji. Z istoty pojęcia bezskutecznej egzekucji w całości lub w części wynika, że może i powinno być odnoszone do całości majątku zobowiązanego (dłużnika), a nie tylko do konkretnej wierzytelności publicznoprawnej (cywilnoprawnej). Nie chodzi zatem o jakikolwiek majątek dłużnika niezależnie od jego wartości, lecz o majątek o takiej wartości, z którego co najmniej w znacznej części możliwe będzie uregulowanie zaległości. Przy ocenie tej przesłanki należy zrelatywizować wysokość zobowiązania do wartości wskazanego majątku, a następnie dokonać oceny stopnia zaspokojenia wierzytelności z tego majątku. /Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2018 r. II FSK 817/16/. Rzeczą organu podatkowego jest wykazanie bezskuteczności egzekucji w dacie orzekania o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. Wskazanie mienia, którym podatnik dysponował w przeszłości, ale aktualnie już nie jest w jego posiadaniu nie stanowi negatywnej przesłanki orzekania o odpowiedzialności członka zarządu./tak wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18.08.2010 r, (...)/Bk 223/10/
W toku przedmiotowego postępowania organ rentowy wykazał bezskuteczność egzekucji wobec Spółki, albowiem uznać należy, że okoliczności wynikające z czynności przeprowadzonych w postępowaniu egzekucyjnym są w niniejszym postępowaniu wystarczające do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Stosownie do treści wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r., II UK 336/08, opubl. LEX nr 533102 „przewidzianą w art. 116 § 1 O.p. przesłankę „bezskutecznej egzekucji”, należy rozumieć jako sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki.” W związku z powyższym, bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji wiąże się z brakiem możliwości przymusowego zaspokojenia wierzyciela poprzez wszczęcie i przeprowadzenie przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki i występuje bez wątpienia wówczas, gdy sam wierzyciel dysponuje postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze względu na jego bezskuteczność. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 września 2010 r., II UK 89/10, opubl. LEX 661520, wskazał między innymi, że w sytuacji, gdy w ogóle nie wszczęto postępowania egzekucyjnego a bezskuteczność egzekucji nie została ustalona w innym przewidzianym prawem postępowaniu, nie można tak stwierdzonej bezskuteczności uznać, iż spełnia ona wymogi z art. 116 Ordynacji podatkowej - tj. powoduje stan w którym nie ma jakichkolwiek wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Dowodem na okoliczność stanu bezskuteczności nie musi być wydane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny postanowienie o umorzeniu egzekucji z uwagi na jej bezskuteczność. Stan bezskuteczności egzekucji może być bowiem stwierdzony w toku egzekucji administracyjnej lub sądowej, czego konsekwencją jest, zgodnie z art. 71 § 1 u.p.e.a. i art. 913 § 1 k.p.c., możliwość zwrócenia się przez organ egzekucyjny (lub wierzyciela w toku egzekucji sądowej) do sądu o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku. (por. też wyrok SN z dnia 3 września 2010 roku, (...) UK 77/10, LEX nr 653666, wyrok SN z dnia 21 stycznia 2010 roku, II UK 157/09, LEX nr 583805). Podkreślić przy tym należy, że bezskuteczność egzekucji zachodzi w przypadku zdarzeń posiadających wspólną cechę w postaci ustalenia niemożności zaspokojenia wierzyciela w oparciu o procedury ustalone przepisami prawa.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że przesłanka bezskuteczności egzekucji została wykazana przez organ rentowy - bo świadczy o tym to, że mimo prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez U. (...) Oddziału ZUS w P., a następnie przez (...) Skarbowego P. – R. sporne zaległości składkowe z wyegzekwowanych w toku postępowania egzekucyjnego nie zostały zaspokojone. W toku postępowania egzekucyjnego ustalono, że po tym jak Naczelnik ww. US przeprowadził egzekucję z ruchomości w postaci opisanych w stanie faktycznym pojazdów, wyegzekwowana kwota nie zaspokoiła dochodzonych zobowiązań podatkowych. Naczelnik US ustalił, że spółka nie ma nieruchomości, ruchomości, a w tym innych pojazdów, ani dochodów, z których możliwe byłoby dalsze prowadzenie egzekucji. Zatem Naczelnik US poinformował ZUS pismem z 22.10.2020 r. że egzekucja została zakończona w związku z jej bezskutecznością. Podjęte przez ZUS działania nie przyniosły tym samym wymiernych rezultatów i egzekucja była bezskuteczna.
Sąd Okręgowy zważył, że w postępowaniu ustalono, że nie została spełniona żadna przesłanka wyłączająca odpowiedzialność skarżących.
Ustalenie czy wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub o wszczęcie postępowanie układowego był konieczny lub czy został zgłoszony w odpowiednim czasie wymaga uwzględnienia przepisów regulujących podstawy oraz terminy do zgłoszenia takowych wniosków.
Kwestie te normuje ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2024r. poz. 794). Zgodnie z dyspozycją art. 10 ww. ustawy przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika. Przepis art. 11 ust. 1 ww. ustawy określający, kiedy istnieje niewypłacalność stanowiąca podstawę ogłoszenia upadłości stanowi, iż następuje to wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje swoich zobowiązań pieniężnych, które są wymagalne. Dotyczy to tak zobowiązań cywilnoprawnych, jak i publicznoprawnych. Przepis art. 11 ust. 2 reguluje drugą postać niewypłacalności. Zgodnie z tym przepisem obowiązującym w spornym okresie dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Od 1.01.2016 r. wskazany przepis został zmieniony i w ust. 1a. wskazano, że domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Natomiast w ust. 2 dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.
Wobec takiej regulacji każda z dwóch przyczyn ogłoszenia upadłości ma samodzielny charakter, a to oznacza, że dysponujący sporym majątkiem dłużnik będzie uznany za upadłego, jeżeli zaprzestał w sposób trwały płacenia długów /tak postanowienie SN z dnia 19.12.2002 r, V PCKN 342/01 III FSK 3354/21 - wyrok NSA (N) z dnia 18-05-2021/.
Termin zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości określa art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego, zgodnie z którym dłużnik jest obowiązany zgłosić taki wniosek nie później niż w terminie trzydziestu od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Rygor, o którym mowa w art. 21 ust. 1 tej ustawy, jest emanacją naczelnej zasady prawa upadłościowego (tj. ochrony praw wierzycieli) i jako taki powinien być interpretowany w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej ściśle. /III FSK 4644/21 - wyrok NSA (N) z dnia 08-02-2022/. Zgodnie z ust. 2, jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami.
W art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe ustawodawca nie powiązał stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, lecz z konkretnym zaniechaniem, zaprzestaniem płacenia długów /III FSK 2469/21 - wyrok NSA (N) z dnia 08-03-2022 r./.
Sam fakt niedokonywania wpłat jest wystarczającą podstawą do uznania, że spółka nie regulowała wymagalnych zobowiązań. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia bowiem jest przyczyna niewykonywania zobowiązań oraz ilość wierzycieli. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości, fundamentalne znaczenie ma wyłącznie ustalenie, czy dłużnik nie wykonuje tych zobowiązań, które są wymagalne /wyrok NSA 2018.12.13 II FSK 2389/2018 LEX nr 2624488, III FSK 4106/21 - wyrok NSA (N) z dnia 07-09-2021/.
Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nie ma znaczenia to, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy tylko niektórych z nich. Nie ma też znaczenia wielkość niewykonanych przez dłużnika zobowiązań. Istnienie podstaw do ogłoszenia upadłości determinuje wyłącznie przesłanka niewykonania przez dłużnika wymagalnych zobowiązań. Z niewypłacalnością dłużnika, o której mowa w art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe mamy również do czynienia, gdy dłużnik ten nie zaspakaja jednego tylko wierzyciela posiadającego znaczną wierzytelność. Przesłanka egzoneracyjna wymieniona w art. 116 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa odnosi się bowiem wyłącznie do zgłoszenia wniosku, a nie do skutku tego wniosku, jakim jest ogłoszenie upadłości. Wniosek należy złożyć wówczas, gdy zaistnieją przesłanki niewypłacalności dłużnika, określone w art. 10 i art. 11 Prawa Upadłościowego. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, powinien taki wniosek zawsze złożyć /III FSK 538/21 - wyrok NSA z 6.05.2022, III FSK 138/21 - wyrok NSA z 30.11.2021/.
Nie można przy tym odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednak jeśli zarządzający spółką takie ryzyko podejmuje, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę, to sam będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową /wyrok WSA w Białymstoku 2019.02.13, (...) (...)/Bk (...), LEX nr 2628128/.
Właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Dla jego określenia nie ma znaczenia subiektywne przekonanie członków zarządu /wyrok NSA z 8.03.2011 r. (...) FSK 392/10, LEX nr 1079514/.
W zamiarze ustawodawcy od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki uwalnia członka zarządu obiektywna i niezawiniona niemożność podjęcia działań wymienionych w tym przepisie, a nie świadome ich niepodjęcie, nawet jeśli w ocenie danego członka zarządu były racjonalne przyczyny takiej decyzji /wyrok WSA w Gorzowie X. 2018.12.06, (...) (...)/Go 362(...), LEX nr 2602337/.
Dokonując oceny, czy zgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło we "właściwym czasie" - art. 116 § 1 o.p. należy uznać, że powinno to nastąpić w takim momencie, aby zapewnić ochronę zagrożonych interesów wszystkich wierzycieli, aby po ogłoszeniu upadłości wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociaż tylko częściowego, zaspokojenia z majątku spółki. Przesłanka ta jest spełniona w szczególności wtedy, gdy członek zarządu po ustaleniu, że stan finansowy spółki uzasadnia złożenie wniosku o upadłość, niezwłocznie złoży taki wniosek. Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość nie może natomiast polegać na nadziei na wpływy i zyski. Subiektywna ocena sytuacji majątkowej spółki nie świadczy o braku winy; brak winy może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu (prezes) nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań /por. wyrok SN z 10.0202.2011 r., II UK 265/10, LEX nr 844740/.
Art. 116 § 1 ust. 1 Ordynacji podatkowej wskazuje przesłanki egzoneracyjne, pozwalające na uwolnienie się członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Pierwszą z nich jest zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie w tym czasie postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu (art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej). Drugą natomiast jest wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej).
W wyroku z 11 lutego 2021 r., II USKP 17/21 (LEX nr 3119755) Sąd Najwyższy podkreślił, że łącznik "albo" występujący pomiędzy art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b Ordynacji podatkowej wyznacza alternatywę rozłączną, której zmienną jest zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości we "właściwym czasie". Zgłoszenie takiego wniosku czyni bezprzedmiotowym rozważania na temat zawinienia członka zarządu. Brak aktywności w tym zakresie sprawia, że punkt ciężkości zostaje przesunięty na ocenę należytego pełnienia obowiązków przez członka zarządu.
Zarząd powinien zgłosić wniosek o upadłość, jeżeli tylko zachodzi zagrożenie niewypłacalnością, której nastąpienie w sposób oczywisty niweczy sens postępowania upadłościowego, pozbawiając wszystkich wierzycieli jakiejkolwiek ochrony prawnej ich interesów (por. wyrok SN z 15 grudnia 2015 r., III UK 39/15, LEX nr 1946412).
W wyroku z 25 kwietnia 2012 r., II UK 218/11 (OSNP 2013, nr 7-8, poz. 90) Sąd Najwyższy przyjął, że "właściwy czas" wobec odrębnej regulacji w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej może być inny od terminów Prawa upadłościowego. Jest to nie tylko czas określony w Prawie upadłościowym, ale też czas, o którym można wnioskować z regulacji art. 116 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 i 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Składki powinny być płacone w terminie i należy to do obowiązku zarządu spółki, a z zaniechania tego obowiązku wynika uzasadnienie szczególnej odpowiedzialności członków zarządu spółki na podstawie tych przepisów.
Wskazać też należy, że w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej zostały wymienione alternatywne przesłanki uwalniające od odpowiedzialności. Członek zarządu dokonuje wyboru, który środek wybierze, przy czym to on ponosi konsekwencje dokonanego wyboru.
Sąd zważył, że w przedmiotowym postępowaniu niespornym jest to, że wnioskodawca i wnioskodawczyni nie złożyli wniosku o upadłość spółki jako członkowie zarządu, a jednocześnie Sąd stwierdził, że w żaden sposób odwołujący się nie wykazali okoliczności ekskulpacyjnych, wymienionych w przepisie art. 116 Ordynacji podatkowej. Skarżący nie przedstawili jakichkolwiek merytorycznych argumentów, które mogłyby prowadzić do odmiennej konkluzji. Podkreślić w tym miejscu należy, że przepisy art. 116 Ordynacji Podatkowej nie różnicują odpowiedzialności członków zarządu w zależności od tego, czy rzeczywiście zajmują się sprawami spółki, czy też przyjmują w tym względzie postawę bierną (wyr. WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 28.2.2018 r., (...) (...)/Go 5/18, A.; wyr. WSA w Kielcach z 11.1.2018 r., (...) (...)/Ke 514/17, A.). Sformułowanie mówiące o "pełnieniu obowiązków" członka zarządu oznacza otrzymanie przez daną osobę legitymacji do realizowania czynności związanych z wymienioną funkcją, niezależnie od tego, czy dana osoba faktycznie podjęła tę funkcję, czy też jest w zarządzie jedynie figurantem ( por.: wyr. WSA w Gdańsku z 16.1.2019 r., (...) (...)/(...) 1122/18, A.; wyr. WSA w Gdańsku z 26.3.2019 r., (...) (...)/(...) 940/18, A.).
W n/n sprawie wnioskodawczyni (mimo tego, że stawiała się na kolejnych terminach rozprawy będąc zobowiązaną i należycie poinformowaną pod rygorem pominięcia dowodu z zeznań), w ramach informacyjnych wyjaśnień przyznała, że nie zajmowała się płatnościami spółki do ZUS i do Urzędu Skarbowego kiedy była Wieceprezesem (...), bo tym zajmował się J. R. który był Prezesem (...) Spółki . To, że powódka nie zajmowała się tymi płatnościami nie ma znaczenia dla możliwości przypisania jej odpowiedzialności za długi spółki jako byłemu członkowie zarządu.
Z racji pełnionych funkcji w Zarządzie spółki oboje skarżący powinni mieć świadomość co faktycznego zadłużenia składkowego w okresie kiedy byli członkami zarządu. Zaznaczyć należy, że uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki sprowadza się do wykazania należytej staranności w działaniu zmierzającym do wszczęcia postępowania upadłościowego w celu ochrony wierzycieli. Pełnienie funkcji członka zarządu jest bowiem co prawda funkcją dobrowolną, z której można zrezygnować w każdym czasie, ale przypisany jest jej zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Z tego względu przesłanka braku winy członka zarządu spółki kapitałowej powinna być oceniania według miary podwyższonej staranności oczekiwanej od osoby pełniącej funkcję organu osoby prawnej prowadzącej działalność gospodarczą, uwzględniającej pewne ryzyko gospodarcze związane z prowadzeniem tej działalności. Poza tym trzeba pamiętać, że taka podwyższona staranność w prowadzeniu spraw spółki i kontroli jej sytuacji finansowej, pozwalającej na zorientowanie się w odpowiednim momencie, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem ogłoszenie upadłości, dotyczy każdej osoby, która decyduje się pełnić takie funkcje. W sprawie natomiast spółka od czerwca 2018 r. nie wywiązywała się m.in. z obowiązku terminowego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, a nadto miała też zaległości podatkowe, co ostatecznie doprowadziło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które jednak prowadzone było bezskutecznie w przypadku spornych zaległości składkowych za okresy objęte zaskarżonymi w n/n procesie decyzjami z 31.12.2024 r. Wnioskodawcy, jako osoby pełniąca funkcję prezesa zarządu spółki i wiceprezesa zarządu spółki w badanych okresach, powinni mieć świadomość, że sytuacja ta, doprowadzi w bliższej lub dalszej przyszłości do coraz większego zadłużenia, którego spłacie spółka może nie sprostać. Obowiązkiem członka zarządu w organie zarządzającym spółki jest monitorowanie zadłużenia spółki, pozwalające na zgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego. Tego zaś zabrakło w działaniach zarówno wnioskodawczyni (co powódka sama przyznała k. 81), jak i wnioskodawcy (który w ogóle zrezygnował z aktywnego uczestniczenia w dowodzeniu swoich racji i nie złożył żadnych wyjaśnień ani zeznań). W tej sytuacji nie można uznać, że niezgłoszenie skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) we właściwym terminie nastąpiło bez winy Prezesa (...) – J. R. i Z. I. w okresie, gdy byli członkami zarządu spółki (...).
Kolejną przesłanką, która ewentualnie eliminowałaby odpowiedzialność członka zarządu Spółki za zobowiązania składkowe jest wskazanie przez członka zarządu Spółki mienia umożliwiającego zaspokojenie w znacznej części zaległości podatkowych Spółki. Pojęcie znacznej części mienia spółki, wskazanie której zwalnia osobę trzecią od odpowiedzialności należy rozumieć także w potocznym tego słowa znaczeniu. Chodzi więc będzie o wskazanie „dość dużego”, „wyróżniającego się”, „pokaźnego” mienia spółki. Przytoczony art. 116 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej wymaga, by to członek zarządu spółki, by móc uwolnić się od odpowiedzialności wykazał wierzycielowi takie mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości składkowych w znacznej części. Podnieść należy, że mienie spółki wykazywane przez członka zarządu zwalnia go od odpowiedzialności tylko wtedy, gdy jest to mienie konkretne, rzeczywiście istniejące, nadające się do efektywnej egzekucji. Mienie to musi charakteryzować się odpowiednimi właściwościami, aby egzekucja z niego była realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela. Tylko realnie istniejące mienie, dokładnie zidentyfikowane i istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności, wypełnia przesłankę zwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności z art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej /III FSK 195/21 - wyrok NSA (N) z dnia 27-10-2021 r./. Wskazanie mienia spółki, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej powinno nastąpić poprzez wskazanie konkretnego składnika majątkowego, miejsca, w którym się znajduje, oraz tytułu własności przysługującego spółce /III FSK 219/21 - wyrok NSA (N) z dnia 22-09-2021 r./. Mienie spółki, aby skutecznie ochronić od odpowiedzialności członka jej zarządu musi istnieć i być wskazane w momencie, w którym toczy się postępowanie w kwestii przedmiotowej odpowiedzialności, a perspektywa czasowa uzyskania zaspokojenia z tego mienia zaległości podatkowych nie może być odległa, ale w chwili pozostającej w bliskości z ujawnieniem wcześniej nieznanego majątku. /III FSK 3552/21 - wyrok NSA (N) z dnia 1-06-2021 r. /w ustawowo określonej przesłance dotyczącej mienia chodzi o takie jego składniki które są niesporne, a nie mienie jedynie potencjalne. /III FSK 3279/21 - wyrok NSA (N) z dnia 27-04-2021 r./.
W niniejszym postępowaniu ani wnioskodawca, ani wnioskodawczyni nie wskazali mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległych należności z tytułu składek w znacznej część. Nie jest sporne, że spółka obecnie nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako właściciel pojazdów, ani też nie figuruje w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych jako właściciel nieruchomości czy użytkownik wieczysty nieruchomości. Z dostępnych w aktach sprawy i załączonych aktach egzekucyjnych dokumentów wynika, że spółka nie posiada również żadnych wymagalnych wierzytelności.
Odnosząc się do zarzutu doręczenia decyzji z 31.12.2024 r. na zły adres wnioskodawczyni – Sąd zważył, że w dacie prowadzenia przez organ rentowy postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zadłużenie składkowe spółki (...) na członków zarządu, jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji z 31.12.2024 r. -w danych KSI ZUS jako adres powódki figurowały dane adresowe ubezpieczonej podane przez płatnika. Był to właśnie ten adres, na który zostało wysłane zarówno pismo ZUS z 12.12.2024 r. zawiadamiające ją o wszczęciu postępowania przez organ rentowy w rzeczonej sprawie i o możliwości zapoznania się przez powódkę z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie, jak i adres, na który została wysłana zaskarżona decyzja z 31.12.2024 r. Powódka przed wydaniem decyzji nie zmieniła swoich danych adresowych w ZUS na koncie ubezpieczonej, ale uczyniła to dopiero po wniesieniu odwołania w n/n sprawie – zmieniony bowiem został adres zamieszkania odwołującej na koncie ubezpieczonej dopiero od 16.08.2025 r. /k. 115/. Powoływanie się przez powódkę, że we wcześniejszym okresie, tj. zanim ZUS wydała zaskarżoną decyzję w n/n sprawie, przed innym organem rentowym, bo przed Centrum (...) dla Rodzin w R. i w innej sprawie, bo dotyczącej świadczenia wychowawczego wnioskodawczyni podała inny adres zamieszkania – nie mogło odnieść zamierzonego przez nią skutku procesowego, albowiem należy odróżnić zmianę danych na koncie ubezpieczonego od adresu do doręczeń. ZUS w n/n sprawie nie popełnił zarzucanych mu uchybień przez skarżącą co do prawidłowego wysyłania na właściwy adres ww. pisma z 12.12.2024 r. i zaskarżonej decyzji z 31.12.2024 r., ponieważ pozwany wysłał pocztą ww. dokumenty na taki adres, który figurował na aktach sprawy i który figurował w tamtym czasie na koncie ubezpieczonej w (...) ZUS.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego pojęcia wydania i pojęcia doręczenia decyzji z 31.12.2024 r., które skarżący traktują w ten sposób, że ich zdaniem zaskarżone decyzje zostały wydane w momencie, gdy zostały im doręczone - Sąd uznał, że również i ten zarzut jest chybiony. Decyzje były wydane w dniu 31.12.2024 r. co wynika wprost z ich treści, a wobec tego, że w aktach są też potwierdzenia, że wysłano je pocztą 31.12.2024 r. nie może być jakichkolwiek wątpliwości, co do tego, że nie były wydane po tej dacie. Warto też przypomnieć, że w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2010 r., III UK 27/10 (LEX nr 786815) stwierdzono, iż pojęcie wydania decyzji, określonej w art. 118 § 1 k.p. nie oznacza jej doręczenia. W chwili obecnej, tak w doktrynie, jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że wydanie decyzji na podstawie art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej nie obejmuje obowiązku jej doręczenia. M.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 kwietnia 2006 r., II OSK 714/05 ((...) 2006 Nr 5, poz. 132) stwierdził, iż obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw do utożsamiania wydania decyzji z jej doręczeniem. W wyroku tym podkreślono znaczenie dla wykładni przepisu art. 107 § 1 k.p.a., który stanowi, że jednym z elementów decyzji jest data jej wydania. W uchwale z dnia 17 grudnia 2007 r., (...) (...) 5/07 ((...) 2008 Nr 2, poz. 22) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wprost, że pojęcie wydania decyzji, określonej w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej nie oznacza jej doręczenia. W jej uzasadnieniu podkreślono, że przepis ten skierowany jest do organu, który może skorzystać z określonych w nim kompetencji w odpowiednim czasie, po upływie którego traci przyznane w nim prawo do działania. Sposób sformułowania tego przepisu przez użycie określenia "nie można wydać decyzji" wskazuje, że bezpośrednio kształtuje on uprawnienia organu podatkowego, jakkolwiek pośrednio wynika z niego pozycja strony postępowania prowadzonego na jego podstawie. Z tego względu, jeśli wziąć pod uwagę literalne znaczenie określenia "wydanie decyzji", należy uznać, że pojęcie to odnosi się do sporządzenia aktu (decyzji) w ustawowo przewidzianej formie. Wyrazem sporządzenia decyzji jest, między innymi, jej podpisanie przez osobę upoważnioną i opatrzenie datą wydania. Zauważono też, że przy redagowaniu aktu normatywnego obowiązuje zasada, że do oznaczania jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami (§ 7 uchwały Nr 147 Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1991 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej, M. P. Nr 44, poz. 310, stosowanej przy opracowywaniu projektu Ordynacji podatkowej; obecnie § 10 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", Dz. U. Nr 100, poz. 908). Stanowi ona konsekwencję jednej z reguł wykładni językowej - lege non distinguente nec nostrum est distinguere. Okoliczność, że zarówno w przepisach procesowych, jak i w materialnoprawnych zawartych w Ordynacji podatkowej jest mowa o wydaniu, ale i o doręczeniu decyzji, potwierdza (przy założeniu racjonalności ustawodawcy), że pojęcia te mają odmienne znaczenia i pełnią różne funkcje. W prawie publicznym prymat wykładni językowej wynika przede wszystkim z potrzeby zapewnienia realizacji zasady pewności stanu prawnego i związanej z nią zasady zaufania, wynikających z art. 2 Konstytucji. Zarówno organy stosujące przepisy, jak i podmioty, na które nakłada się obowiązki lub którym przyznaje się uprawnienia, powinny na podstawie brzmienia ustawy wiedzieć, w jaki sposób kształtować swoje postępowanie. Odejście od jednoznacznego sensu przepisu, wynikającego ze znaczenia w języku powszechnym użytych w nim wyrazów, możliwe jest wyjątkowo, gdy ochroną należy objąć inne wartości konstytucyjne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za niedopuszczalnością odejścia przy interpretowaniu art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej od wyników wykładni językowej przemawia także to, iż wiązanie uprawnienia organów do wydania decyzji odnoszących się do odpowiedzialności osób trzecich z ich doręczeniem mogłoby także oznaczać naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, gdy taka odpowiedzialność dotyczy kilku osób, wobec których doręczenie w jednym terminie okazałoby się niemożliwe, na skutek czego wobec niektórych z nich mogłoby dojść do przedawnienia prawa do orzekania. Takie same poglądy prezentowane są w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 2 października 2002 r., III RN 149/01 (OSNAPiUS 2003 nr 16 poz. 371), gdzie stwierdza się, że datą wydania decyzji przez organ podatkowy jest data jej podpisania przez osobę upoważnioną do jej wydania, z dnia 17 lipca 2009 r., (...) UK 49/09 (LEX nr 529769), z dnia 16 listopada 2009 r., II UK 111/09 (LEX nr 578157). W tym ostatnim wyroku podkreśla się, że po zmianie przepisu art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej wyżej przedstawione poglądy są bardziej oczywiste, ponieważ jeżeli w jednym artykule ustawodawca stanowi o "wydaniu" i "doręczeniu", to już z tego wynika, iż nie są to pojęcia tożsame. Na ten aspekt sprawy zwrócono także uwagę w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2009 r., (...) UK 85/09 (LEX nr 558289). Linia ta jest ugruntowana i ma swoje potwierdzenie także w najnowszym orzecznictwie m.in. w postanowieniu SN z 6.10.2022 r. II USK 708/21, w którym SN stwierdził, że „Pod pojęciem "wydanie" decyzji z art. 118 § 1 O.p. rozumie się sporządzenie aktu zawierającego elementy wyszczególnione w art. 210 § 1 pkt 2 O.p., którego wyrazem jest w szczególności złożenie pod decyzją podpisu przez upoważnioną osobę oraz opatrzenie datą jej wydania. Pojęcie "wydania decyzji" nie obejmuje zatem obowiązku jej doręczenia i jest czymś innym niż takie doręczenie.” /zob. Postanowienie SN z 6.10.2022 r., II USK 708/21, LEX nr 3498527/.
Odnosząc się do zarzutu skarżących, że zaskarżone decyzje z 31.12.2024 r. są niepodpisane z uwagi opatrzenie ich nieczytelnym podpisem osoby je wydającej – Sąd uznał, że również okazał się on być całkowicie chybiony, a argumentacja oparta na twierdzeniu, że złożenie nieczytelnego podpisu pod decyzją sprawia, że jest to jedynie projekt decyzji nie zasługuje na aprobatę. Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. decyzja zawiera podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. Stosownie zaś do art. 14 § 1a k.p.a. zd. drugie pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Nie budzi wątpliwości, że podpis zamieszczony pod decyzją jest jednym z jej konstytutywnych elementów, gdyż jego złożenie gwarantuje, że decyzja pochodzi rzeczywiście od właściwego organu i jest wyrazem woli tego organu, a nie projektem decyzji, a co za tym idzie brak podpisu należy spostrzegać w kategoriach istotnych wad decyzji. Cytowane przepisy nie wprowadzają jednak obowiązku czytelnego podpisania decyzji utrwalonej w postaci papierowej, a jedynie wymóg złożenia podpisu oraz podania imienia i nazwiska osoby podpisującej decyzję. Podpis powinien być językowym znakiem graficznym, musi być złożony w sposób zapewniający należyty stopień utrwalenia oraz powinien zostać umiejscowiony bezpośrednio pod podpisywaną decyzją. Podpis pod decyzją może być nieczytelny (w formie zwykle używanej przez osobę składającą podpis), jeżeli jest on uzupełniony imienną pieczątką składającego podpis, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby składającej podpis (tak NSA w wyrokach z 16 kwietnia 2019 r. II GSK 1157/17 i 17 kwietnia 2018 r. (...) GSK 351/18, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaskarżona decyzja spełnia te wymogi, co czyni odwołania wnioskodawców w tym zakresie całkowicie bezzasadnymi. Obie sporne decyzje zostały bowiem opatrzone własnoręcznym nieczytelnym podpisem pracownika ZUS, który opatrzył tenże podpis imienną służbową pieczątką z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego, wobec czego nie ma wątpliwości, że tenże podpis złożyła ta, a nie inna osoba, tj. C. E. (1), który pełni funkcję Zastępcy Naczelnika Wydziału. Nie może być wreszcie żadnej wątpliwości co do tego, że ww. pracownik ZUS był upoważnionym pracownikiem ZUS do wydania zaskarżonych decyzji, bo wynika to upoważnienia udzielonego dla pracownika ZUS wymienionemu, które zostało umieszczone w Biuletynie Informacji Publicznej ZUS pod adresem bip.zus.pl. (...) Sąd pragnie zauważyć, że dzień 31.12.2024 r. był dniem roboczym, a zatem w tym dniu ZUS w godzinach urzędowania normalnie funkcjonował, a przeciwne sugestie pełnomocnika skarżących, jakoby w ostatnim dniu roku pracownicy nie wykonywali normalnie swoich zadań służbowych nie zasługuje na uwzględnienie – tym bardziej, że obie decyzje nie tylko zostały wydane 31.12.2024 r., ale też wysłane pocztą w dniu 31.12.2024 r.
Odnosząc się do zarzut przedawnienia - Sąd Okręgowy również nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia.
Zgodnie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa/składkowa, upłynęło 5 lat.
W prawie ubezpieczeń społecznych, przepis ten stosuje się odpowiednio na podstawie art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Organ rentowy nie może więc wydać decyzji o odpowiedzialności subsydiarnej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek zapłaty składek, upłynęło 5 lat. Przyjmuje się, że zaległość składkowa powstaje w dniu wymagalności składki.
Należy podkreślić, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej wydana na podstawie art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej nie ma charakteru konstytutywnego. Zasada, że orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej musi być poprzedzone wydaniem i doręczeniem decyzji podatkowej podmiotom odpowiadającym za zobowiązania podatkowe przed osobą trzecią, nie ma zastosowania do należności z tytułu składek. Należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wynikają ze zobowiązania powstającego z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy prawa ubezpieczeń społecznych łączą powstanie takiego zobowiązania. Obowiązek samoobliczenia i opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne powstaje z mocy prawa za każdy okres ubezpieczenia (miesiąc kalendarzowy), a ewentualna decyzja organu ubezpieczeń społecznych ustalająca wysokość zobowiązania składkowego lub zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie zobowiązań składkowych ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Oznacza to w szczególności, że zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne powstają każdorazowo w datach zaktualizowania się obowiązku samoobliczenia i opłacenia składki na ubezpieczenie społeczne w terminach określonych w przepisach prawa ubezpieczeń społecznych. Inaczej rzecz ujmując, nieopłacona w ustawowo określonym terminie składka na ubezpieczenie społeczne powoduje powstanie od tej daty zaległości składkowej z mocy samego prawa. (tak samo Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 23.09.2020 r., III AUa 616/19, A. nr (...)).
W ocenie Sądu Okręgowego zarzut przedawnienia jest niezasadny i nie uwalnia odwołujących się od odpowiedzialności za zaległości składkowe Spółki (...) jako płatnika składek. Stwierdzić należy, że w momencie wydania zaskarżonej decyzji przez organ rentowy, czyli w dniu 31.12.2024 r., sporne zaległości spółki wobec ZUS nie przedawniły się. Zaległości te dotyczą bowiem w przypadku decyzji skierowanej do obojga skarżących okresu od grudnia 2018 r. do lutego 2019 r., a zgodnie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej, uległyby one przedawnieniu z końcem roku kalendarzowego 2024. Najstarsza bowiem należność z tytułu składek dotyczy grudnia 2018 r. Początek biegu terminu, o którym mowa w przepisie art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej, powiązany jest z datą wymagalności zaległości składkowej, biegnie od końca roku kalendarzowego, w którym to zdarzenie miało miejsce i trwa nieprzerwanie aż do upływu 5 lat. Zatem w tym przypadku końcem terminu do wydania decyzji o odpowiedzialności osób trzecich będzie ostatni dzień grudnia piątego roku po roku, w którym była wymagalna zaległość podatkowa. Składka za miesiąc grudzień 2018 r., zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, była wymagalna w terminie do 15.01.2019 r. Termin zaległości z płatnością składki za miesiąc grudzień 2018 r. zaczął biec spółce od dnia 16.01.2019 r. Wobec tego dzień 31.12.2024 r. był ostatnim do wydania decyzji o odpowiedzialności osób trzecich za składki należne za najwcześniejszy miesiąc – grudzień 2018 r. Zaskarżona decyzja została wydana 31.12.2024 r., czyli przed upływem tego terminu. Po tym dniu upłynąłby termin na wydanie decyzji przenoszącej odpowiedzialność za należności składkowe. Prowadzeniu przez sąd postępowania nie stoi na przeszkodzie to, że doręczono tę decyzję wnioskodawcom w styczniu 2025 r. i że postępowanie odwoławcze toczy się już po 2024 r., gdyż sąd odwoławczy może orzekać w zakresie objętym tą decyzją także po upływie tego terminu. Dla sprawy istotne jest to, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji z dnia 31.12.2024 r. ww. zaległości składkowe za okres od grudnia 2018 r. do lutego 2019 r. nie były przedawnione. W kwestii możliwości wydania decyzji o odpowiedzialności członków zarządu za zaległości składkowe Spółki jako płatnika składek istotne znaczenie ma wyłącznie to, czy został zachowany termin ustanowiony w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej (zob. wyrok SN z dnia 20.10.2022 r., II USKP 192/21, A. nr 2910810).
Dokonując takiej oceny Sąd Okręgowy zważył, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, w sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego o odpowiedzialności członka zarządu spółki za składki na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 ustawy systemowej, ocena sądu obejmuje zachowanie terminu wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej), a nie przedawnienie zobowiązania wynikającego z tej decyzji - art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej i art. 24 ust. 5d ustawy systemowej (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2008 r., (...) UK 151/08, OSNP 2010 nr 11-12, poz. 146).
Przyjmuje się w związku z tym, że ocena przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, o którym mowa w art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej i art. 24 ust. 5d ustawy systemowej, wykracza poza przedmiot postępowania w sprawie wszczętej odwołaniem od decyzji ustalającej taką odpowiedzialność. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2009 r., III UK 44/09, OSNP 2011 nr 13-14, poz. 188).
Dzieje się tak z tego względu, że termin przedawnienia wskazany w art. 24 ust. 5d ustawy systemowej odnosi się wyłącznie do egzekucji zobowiązania wynikającego z decyzji organu rentowego o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości składkowe (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 9 czerwca 2010 r., II UK 37/10, OSNP 2011 nr 23-24, poz. 302, 26 maja 2011 r., II UK 360/10, LEX nr 901610, 6 czerwca 2013 r., II UK 329/12, LEX nr 1331292, 15 lipca 2014 r., II UK 492/13, OSNP 2015 nr 11, poz. 152 oraz 5 października 2016 r., II UK 343/15, LEX nr 2155196).
Podobne poglądy zdecydowanie przeważają także w doktrynie, w której podkreśla się, że przedawnienie prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej) to instytucja odrębna względem przedawnienia zobowiązania osoby trzeciej wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (O. S.: Przedawnienie prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej, Monitor Podatkowy 2015 nr 1, s. 23). Przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej nie stanowi elementu stosunku prawnego będącego przedmiotem decyzji ustalającej taką odpowiedzialność. Kwestia ta aktualizuje się dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, czyli w sytuacji, gdy chodzi o wykonanie zobowiązania wynikającego z prawomocnej decyzji dotyczącej obciążenia członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości składkowe tej spółki, a zatem dopiero po prawomocnym rozstrzygnięciu sporu sądowego co do prawidłowości orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości składkowe. Sąd rozpoznający odwołanie od decyzji ustalającej odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości składkowe tej spółki nie ma zatem nie tylko obowiązku, ale i uprawnienia, do badania kwestii przedawnienia zobowiązania wynikającego z tej decyzji, bowiem wykracza to poza ramy przedmiotu sporu podanego mu pod osąd. Ocena przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, o którym mowa w art. 24 ust. 5d ustawy systemowej, wykracza poza przedmiot postępowania w sprawie wszczętej odwołaniem od decyzji ustalającej taką odpowiedzialność. Przedmiotem tego postępowania może być natomiast zachowanie terminu do wydania decyzji, o którym mowa w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej (J. (...)-(...): Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości składkowe tych spółek w orzecznictwie, PiZS 2012 nr 1, s. 19).
Sąd Okręgowy zważył też, że wbrew wywodom samych odwołujących i pełnomocnika wnioskodawców należności określone w zaskarżonej decyzji nie uległy przedawnieniu po myśli art. 24 ust. 4 ustawy systemowej. Odwołujący się nie uwzględnili bowiem ustawowych przesłanek powodujących zawieszenie biegu przedawnienia. Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Nadto, stosownie do treści art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Za taką czynność Sąd uznał doręczenie dłużnikowi odpisów tytułów wykonawczych. Zgodnie, bowiem z art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Sąd Okręgowy zważył, że ZUS doręczył tytuły wykonawcze spółce (...): 1) na FUS za 12/2018 r. w dniu 4.03.2019 r. /k. 41 akt egzekucyjnych/, za 1/2019 r. w dniu 22.03.2019 r. /k. 53 akt egzekucyjnych/, za 2/2019 r. w dniu 23.04.2019 r. /k. 76 akt egzekucyjnych/, za 6/2019 r. w dniu 22.08.2019 r. /k. 132 akt egzekucyjnych, za 7/2019 r. w dniu 7.10.2019 r. /k. 150 akt egzekucyjnych/, 2) na FUZ za 12/2018 r. w dniu 4.03.2019 r. /k. 41 akt egzekucyjnych/, za 2/2019 r. w dniu 23.04.2019 r. /k. 76 akt egzekucyjnych/, za 04/2019 r. w dniu 5.07.2019 r. /k. 108 akt egzekucyjnych/, za 05.2019 r. w dniu 5.07.2019 r. /k. 108 akt egzekucyjnych/, za 6/2019 r. w dniu 22.08.2019 r. /k. 132 akt egzekucyjnych/, za 7/2019 r. w dniu 7.10.2019 r. /k. 150 akt egzekucyjnych/, 3) na FP i FGŚP za 12/2018 r. w dniu 4.03.2019 r. /k. 41 akt egzekucyjnych/, za 2/2019 r. w dniu 23.04.2019 r. /k. 76 akt egzekucyjnych/, za 04/2019 r. w dniu 5.07.2019 r. /k. 108 akt egzekucyjnych/, za 05.2019 r. w dniu 5.07.2019 r. /k. 108 akt egzekucyjnych/, za 6/2019 r. w dniu 24.08.2020 r. /k. 194 akt egzekucyjnych/, za 7/2019 r. w dniu 23.05.2020 r. /k. 177 akt egzekucyjnych/. Doręczenie tych tytułów wykonawczych skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, czego wnioskodawcy zdają się być świadomi wobec ich argumentacji zawartej w uzasadnieniach złożonych odwołań, w których akcentowali różnice pomiędzy doręczeniem upomnienia a doręczeniem tytułu wykonawczego. Na czas postępowania egzekucyjnego, do tego dnia, bieg terminu przedawnienia należności składkowych objętych zaskarżonymi decyzjami został zatem zawieszony. Następnie ZUS wszczął z urzędu postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania składkowe na wnioskodawców jako członków zarządu, które zakończył w dniu 31.12.2024 r. wydaniem zaskarżonych decyzji.
Reasumując – także podniesione zarzuty przedawnienia okazały się w całości chybione.
Mając na uwadze wszystkie poczynione powyżej rozważania, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477
14 § 1 k.p.c., oddalił odwołania od obu zaskarżonych decyzji z
31.12.2024 r., o czym orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania w punkcie 2 i 3 sentencji wyroku Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art.98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności stron za wynik postępowania. Sąd zasądził od obojga odwołujących solidarnie na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. kwotę 5400 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, a od wnioskodawcy zasądził na rzecz ZUS (...) Oddział w P. kwotę 1800 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd ustalił powyższe kwoty zgodnie z § 2 pkt 4 i 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) mając na uwadze wartość przedmiotu sporu w przypadku każdej z zaskarżonych decyzji, a także okoliczność, że połączenie do wspólnego rozpoznania odwołań skarżących w n/n sprawie było jedynie czynnością techniczną, która nie pozbawiła tych spraw ich odrębności. O odsetkach ustawowych za opóźnienie Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 §1 [1] k.p.c.