sygn. VIII Ua 36/26 10 sierpnia 2026 Sąd Okręgowy w Łodzi

Uzasadnienie z 10 sierpnia 2026, sygn. VIII Ua 36/26

Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono apelację jako bezzasadną
Przedmiot zasądzenie alimentów na rzecz małoletniego dziecka od rodzica
Typ sprawy sprawa pracownicza
Tryb rozprawa
Tematy
odsetki ustawowe
Role w sprawie
przedstawiciel ustawowy dziecka odwołujący biegły wnioskodawca / wnioskodawczyni wnioskodawca
Data orzeczenia 10 sierpnia 2026
Sąd Sąd Okręgowy w Łodzi
Wydział VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Przewodniczący Sędzia Monika Pawłowska-Radzimierska

Sygn. akt VIII Ua 36/26

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 marca 2026 r., wydanym w sprawie o sygn. akt X U 758/24 Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu sprawy D. O. (2) przeciwko O. Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H. o zmianę wskazań niepełnosprawności, na skutek odwołania D. O. (2) od orzeczenia O. Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H. z dnia 24 kwietnia 2023 roku, nr sprawy (...).(...).(...).83.2023.D, oddalił odwołanie.

Powyższe orzeczenie zapadło w następujących okolicznościach i w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:

D. O. (1) urodziła się (...).

Orzeczeniem z dnia 21 listopada 2019 roku Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. zaliczył D. O. (2) do osób niepełnoprawnych z symbolem przyczyny niepełnosprawności 11-I ustalając, że niepełnosprawność datuje się od urodzenia, orzeczenie wydaje się okresowo do dnia 30 listopada 2022 roku. We wskazaniach ustalono, że małoletnia wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Wnioskiem z dnia 15 listopada 2022 roku Ł. O. – matka dziewczynki – wniosła o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności jej córki.

Orzeczeniem z dnia 8 lutego 2023 roku Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H. zaliczył D. O. (2) do osób niepełnoprawnych z symbolem przyczyny niepełnosprawności 06-E ustalając, że niepełnosprawność datuje się od urodzenia, orzeczenie wydaje się okresowo do dnia 28 lutego 2025 roku. We wskazaniach ustalono, że małoletnia wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, jak również konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustalono, że dziewczynka nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

D. O. (1) jest skrajnym wcześniakiem, z powodu toksoplazmozy wrodzonej i retinopatii wcześniaczej pozostaje pod stałą opieką okulistyczną, pediatryczną, poradni chorób zakaźnych. W 2020 roku rozpoznano u małoletniej padaczkę oraz inne choroby współistniejące, takie jak: zez zbieżny. Pozostaje pod opieką neurologa. Poza ww. rozpoznaniem u małoletniej stwierdzono zaburzenia koordynacji ruchowej, nadpobudliwość, alergię, częste infekcje dróg oddechowych. Od września 2024 roku dziecko pozostaje pod opieką psychologa w przedszkolu oraz uczęszcza do Centrum (...) i (...).

Na obecnym etapie rozwoju wnioskodawczyni nie rozpoznaje się objawów uszkodzenia ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego, nie ma również zaburzeń napadowych padaczkowych. Rozpoznana po drugim napadzie padaczka jest dobrze prowadzona a leczenie levetiracetam jest skuteczne. Od pewnego czasu nie obserwuje się już zaburzeń napadowych. Dotychczasowe kilkukrotnie wykonywane badanie (...) ostatnie w wieku 3 lat i 1 miesiąca – nie wykazało zaburzeń napadowych i obserwowano stopniową poprawę zapisu. We wcześniejszych okresach małoletnia była skrajnym wcześniakiem, wymagającym wsparcia w rehabilitacji i rozwoju. Z powodu leczenia toksoplazmozy była pod stałą opieką lekarzy chorób zakaźnych.

Z punktu widzenia neurologicznego małoletnia spełnia kryteria zaliczenia do osób niepełnosprawnych, nie jest natomiast niezdolna do samodzielnej egzystencji, za którą uważa się niezdolność w zakresie higieny osobistej, karmienia lub wykonywania czynności samoobsługowych oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem, zatem małoletnia nie spełnia kryterium punktu 7. Stan zdrowia D. (...) i występujące u niej ograniczenia spełniają zakres kryterium udzielania pomocy, która jest odpowiednikiem punktu 8. wskazań.

Z okulistycznego punktu widzenia małoletnia jest niewątpliwie osobą o naruszonej sprawności narządu wzroku, ostrość wzroku oka prawego obniżona do 0,2, z powodu pozapalnych zmian w centralnej części siatkówki, zeza zbieżnego, ostrość wzroku oka lewego prawidłowa. Posiadane schorzenia okulistyczne powodują ograniczenie funkcji organizmu, jednakże brak jest wskazań okulistycznych do stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ponieważ z punktu widzenia okulistyki, dziewczynka nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

Z punktu widzenia psychologicznego wnioskodawczyni nie jest osobą niepełnosprawną.

U małoletniej stwierdza się niższe niż przeciętne dla wieku funkcjonowanie intelektualne; pozostaje ono w normie intelektualnej, bez cech niepełnosprawności w żadnym wymiarze psychometrycznym. Dziewczynka osiąga wyniki psychometryczne nieco poniżej wieku życia. W aspekcie psychologicznym wnioskodawczyni nie ujawnia klinicznych deficytów w obszarze poznawczym. Nie ujawnia klinicznych zaburzeń emocji i zachowania, zaburzeń w obszarze funkcjonowania intelektualnego. Nie stwierdzono zaburzeń rozwoju w aspekcie psychologicznym, które powodowałyby konieczność zapewnienie stałej opieki lub pomocy w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku.

Małoletnia nie wymaga stałej ani długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Małoletnia jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszania się, komunikowanie się z otoczeniem. Kontakt werbalny z dziewczynką jest możliwy i satysfakcjonujący bez udziału opiekuna. Dziewczynka nie ma nasilonych trudności w nawiązywaniu relacji interpersonalnych i ich poprawnym utrzymywaniu. Jest samodzielna w zakresie samoobsługi. Jest sprawna ruchowo, porusza się samodzielnie.

Z punktu widzenia pediatrii małoletnia jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem. Obecne ograniczenia małoletniej – całkowita zależność od otoczenia – wynikają głównie z wieku dziecka, a występujące schorzenia dobrze rokują.

Z punktu widzenia pediatrii wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną ze wskazaniem konieczności współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Dziewczynka nie wymaga stałej ani długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Małoletnia jest samodzielna w odniesieniu do wieku rozwojowego, uczęszcza do przedszkola ogólnodostępnego, porusza się samodzielnie, samodzielnie spożywa posiłki, nie ma zburzeń komunikacji.

U małoletniej widoczne są opóźnienia w rozwoju. Małoletnia obecnie ma okresowe wyłączenia świadomości widoczne od 2 miesięcy w przedszkolu. Małoletnia ma wybuchy złości, problemy z koncentracją, sprawia wychowawcze problemy. Na stałe przyjmuje leki przeciwpadaczkowe, okresowo leki przeciwalergiczne.

Małoletnia pozostaje pod stałą opieką poradni neurologicznej, poradni okulistycznej, poradni psychologiczno – pedagogicznej. Małoletnia korzysta z pomocy psychologa w przedszkolu, uczęszcza również na terapię psychologiczno-logopedyczną.

Do momentu wydania spornego orzeczenia w 2023 roku przedstawicielka ustawowa konsultowała małoletnią z psychologiem, który wskazał, że dziewczynka jest zbyt mała, aby przejść traumę po wypadku, wskazywał, że dziecko jest zbyt małe i należy wrócić na konsultacje za kilka lat.

Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz aktach organu orzekającego, a także pisemnych opinii biegłych.

Zważywszy na przedmiot rozpoznania Sądu dotyczący ustalenia, czy ze względu na posiadane schorzenia wnioskodawczyni winna mieć przyznany punkt 7 wskazań niepełnosprawności, Sąd I instancji dopuścił dowód z opinii biegłych z zakresu pediatrii, neurologii i okulistyki, zaś przy ponownym rozpoznaniu sprawy także dowód z opinii biegłego psychologa i innego biegłego pediatry. W ocenie Sądu Rejonowego na uwzględnienie zasługiwały opinie biegłych neurologa, okulisty, psychologa oraz pediatry S. T. (1), natomiast opinia biegłej pediatry U. U. (1) w swoich wnioskach była wadliwa.

Na wstępie Sąd Rejonowy podkreślił, że nie kwestionuje oceny stanu zdrowia małoletniej dokonanego przez biegłą pediatrę U. U. (1). Wiedza w tym zakresie stanowi wiadomości specjalne, które Sąd przyjmuje i ich nie kwestionuje. Jednak już wnioski wyciągnięte przez biegłą oraz ich uzasadnienie powodują, że nie sposób uznać tej opinii (zarówno podstawowej, jak i uzupełniającej) za rzetelną i miarodajną.

Sąd a quo zauważył, że w opinii pisemnej biegła pediatra U. U. (1) wskazała, że z uwagi na zaburzenia funkcjonowania organizmu wymagające systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych oraz z uwagi na okoliczności towarzyszące, tj. trudności z uczęszczaniem dziecka do przedszkola ogólnodostępnego z powodu przyjmowanych leków przeciw padaczkowych, noszenia pampersów, trudności z koncentracją, częstych infekcji dziecka, konieczności dalszej diagnostyki zaburzeń psychologicznych, a także zabieg operacyjny matki związany z urazami jakie doznała w wypadku samochodowym, brak innej poza matczyną opieki nad dzieckiem, małoletnia wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki innej osoby. Biegła podniosła, iż należy ułatwić matce dziecka radzenie sobie z sytuacją w jakiej się znajduje i dać jej więcej czasu na zorganizowanie życia rodzinnego z uwzględnieniem potrzeb dziecka niepełnosprawnego, czas ten matka będzie mogła i powinna poświęcić na dalszą rehabilitację, leczenie i usprawnianie dziecka.

Sąd I instancji zauważył, że ustosunkowując się do opinii biegłej pełnomocnik przedstawicielki ustawowej wnioskodawczyni podniósł, iż konieczne jest doprecyzowanie przez biegłego czasu ustalenia wskazań z punktu 7.

Z kolei Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w zarzutach do opinii wskazał, że uzasadnienie opinii biegłej jest sprzeczne, a jej wnioski odnoszą się do wieku dziecka, nie zaś do opieki wynikającej z choroby.

W konsekwencji Sąd I instancji dopuścił dowód z opinii uzupełniającej biegłego pediatry celem zajęcia stanowiska wobec zgłoszonych zastrzeżeń.

Sąd Rejonowy zauważył, że biegła pediatra w opinii uzupełniającej potrzymała dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zastrzeżeń zawartych w piśmie pełnomocnika przedstawiciela ustawowego małoletniej podniosła, iż proponuje przyznanie pkt 7. na kolejny rok, licząc od daty sporządzenia opinii. Biegła wskazała, że wymieniony okres nie musi pokrywać się z okresem orzeczenia niepełnosprawności, gdyż w ocenie biegłej rok to wystarczający okres potrzebny mamie i córce do dostosowania się do trudnej sytuacji i na zorganizowanie życia rodzinnego. W tym czasie dziecko być może nie będzie już przyjmowało leków przeciwpadaczkowych, dokończona zostanie diagnostyka zaburzeń sensorycznych, dziecko będzie odpieluchowane i będzie mogło uczęszczać do przedszkola ogólnodostępnego lub integracyjnego, a matka będzie mogła (po zakończeniu swojego leczenia) w tym czasie iść do pracy.

Odnosząc się do zastrzeżeń zawartych w piśmie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H., biegła podniosła, iż pomimo, że małoletnia jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, a całkowita zależność od otoczenia małoletniej wynika głównie z wieku D. (2), to dziecko wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki innej osoby. Zdaniem biegłej zasadność przyznania punktu 7 wskazań wynika z trudnościami z uczęszczaniem do przedszkola ogólnodostępnego z powodu przyjmowanych leków przeciwpadaczkowych, noszenia pampersów, trudności z koncentracją, częstych infekcji, zabiegu operacyjnego z powodu zeza, konieczności dalszej diagnostyki, konieczności dalszej diagnostyki zaburzeń psychologicznych, a także kolejnego zabiegu operacyjnego matki i brak innej poza matczyną opieki nad dzieckiem.

Sąd I instancji odnotował, że sposób motywowania oraz stopień stanowczości wniosków wyrażonych w opinii biegłych jest jednym z podstawowych kryteriów oceny dokonywanej przez Sąd, niezależnie od kryteriów zgodności z zasadami wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego oraz podstaw teoretycznych opinii (por. : postanowienie Sądu Najwyższego z 27 listopada 2000 roku, I CKN 1170/98, OSNC 2001 nr 4 poz. 84). Tylko brak w opinii fachowego uzasadnienia wniosków końcowych, uniemożliwia prawidłową ocenę jej mocy dowodowej (por. : wyrok Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2000 roku, II UKN 617/99, OSNAPiUS 2002/1/26).

W ocenie Sądu I instancji opinia biegłej jest merytorycznie błędna z uwagi na sposób uzasadnienia wniosków końcowych opinii. Sąd podkreślił, że biegła w sposób zamienny traktuje kryteria zaliczenia małoletniej do osób niepełnosprawnych z przesłankami orzeczenia zasadności przyznania punktu 7 wskazań. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że dziecko jest osobą niepełnosprawną, o czym świadczy szereg jej problemów zdrowotnych, w szczególności problemy neurologiczne, co potwierdzono przyznanym symbolem niepełnosprawności.

Sąd Rejonowy zauważył, że zasadność przyznania punktu 7 wskazań, tj. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jest uzależniona od stwierdzenia czy w danym wypadku faktycznie zachodzi znacznie ograniczona możliwość samodzielnej egzystencji. Z kolei niezdolność do samodzielnej egzystencji stanowi definicję legalną i oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie, bez pomocy innych osób, podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.

Sąd I instancji zaznaczył, że biegła pediatra U. U. (1) w swoich opiniach wprost wskazała, że małoletnia jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem. Powyższe zdaniem Sądu Rejonowego przesądza, że małoletnia nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dalsze wnioski biegłej, która jednak forsuje tezę, że dziecko wymaga przyznania punktu 7 wskazań, odnoszą się do:

zaburzeń funkcjonowania organizmu – które świadczą o niepełnosprawności, a nie możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych wymienionych wyżej,

systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych, częstych infekcji dziecka oraz konieczności dalszej diagnostyki dziecka – powyższe świadczy o zasadności przyznania punktu 8 wskazań, tj. konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, nie zaś punktu 7 wskazań,

przyjmowanie leków przeciwpadaczkowych – kwestia przyjmowania leków nie wypełnia przesłanek przyznania punktu 7 wskazań; wypada zauważyć, że dzieci w wieku wnioskodawczyni zawsze wymagają nadzoru rodziców przy przyjmowaniu leków, co wynika z ich wieku a nie niepełnosprawności; z kolei w zakresie neurologicznym opinia biegłej pediatry nie może podważać opinii biegłego specjalisty z zakresu neurologii dziecięcej,

zabieg operacyjny z powodu zeza – w zakresie okulistycznym opinia biegłej pediatry nie może podważać opinii biegłego specjalisty z zakresu okulistyki,

zabieg operacyjny matki oraz brak innej poza matczyną opieki nad dzieckiem – stanowią całkowicie pozamerytoryczne przesłanki, nieodnoszące się do sytuacji dziecka oraz do znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji w zakresie zaspokajania bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.

Za całkowicie nierzetelne Sąd Rejonowy uznał wnioski biegłej pediatry U. U. (1), która podniosła, iż należy ułatwić matce dziecka radzenie sobie z sytuacją w jakiej się znajduje i dać jej więcej czasu na zorganizowanie życia rodzinnego, z uwzględnieniem potrzeb dziecka niepełnosprawnego, czas ten matka będzie mogła i powinna poświęcić na dalszą rehabilitację, leczenie i usprawnianie dziecka. Twierdzenia zawarte w opinii, iż należy przyznać małoletniej wskazanie punktu 7., aby pomóc matce małoletniej w radzeniu sobie z sytuacją życiową i w ten sposób zorganizować dla matki więcej czasu na uporządkowanie życia rodzinnego, z uwzględnieniem potrzeb dziecka niepełnosprawnego oraz czas na przygotowanie się do pracy, budzi wątpliwości Sądu I instancji. Sąd ten podkreślił, iż obowiązek zapewnienia opieki w trakcie leczenia i rehabilitacji dziecka spoczywa na każdym rodzicu i wynika z wykonywanej władzy rodzicielskiej, a same trudności i uciążliwości związane z czasochłonnością i kosztami procesu leczenia nie stanowią przesłanki ustalenia potrzeby pomocy innej osoby w myśl wskazań pkt 7 orzeczenia o niepełnosprawności. Okoliczność, że przedstawicielka ustawowa jest samotnym rodzicem z uwagi na śmierć ojca dziecka jest irrelewantny z punktu widzenia oceny zasadności przyznania punktu 7 wskazań. Według Sądu Rejonowego opinia biegłej pediatry podyktowana została dużą dozą współczucia do sytuacji rodzinnej wnioskodawczyni, jednak – choć Sąd zauważa, że sytuacja życiowa dziewczynki i jej matki jest trudna – takie okoliczności nie mogą uzasadniać oderwania oceny niniejszej sprawy od spełniania ustawowych przesłanek przyznania którychkolwiek wskazań niepełnosprawności.

Sąd a quo wskazał, iż jak wprost wynika z opinii uzupełniającej pediatry U. U. (1), zdaniem biegłej skoro małoletnia spełnia kryteria zaliczenia do osób niepełnosprawnych, to jednocześnie spełnia kryteria przyznania punktu 7 wskazań. Takie założenie jest błędne, wynika z braku rozróżnienia powyższych zagadnień i wobec podniesionych w toku postępowania zastrzeżeń do opinii, winno zostać uwzględnione przez Sąd a quo. Gdyby samo zaliczenia do grona osób niepełnosprawnych oznaczało, że taka osoba wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, odrębne istnienie punktu 7 wskazań byłoby zdaniem Sądu Rejonowego zbędne.

Sąd I instancji podniósł, że biegła pediatra U. U. (1) różnicuje długość przyznania pkt 7, od okresu stwierdzenia niepełnosprawności dziecka, co jest konstrukcyjnie wadliwe mając na uwadze konstrukcję orzeczenia o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych oraz zasadny orzekania o niepełnosprawności.

Odnosząc się do pozostałych opinii wydanych w toku niniejszego postępowania, tj. opinii biegłego neurologa, okulisty, psychologa i innego pediatry S. T. (1) Sąd I instancji wskazał, że wnioski opinii omówiono prawidłowo, sformułowane zostały one w sposób jasny i precyzyjny, a końcowe stanowisko zostało szczegółowo, przekonująco i logicznie uzasadnione. W ocenie Sądu pisemne podstawowe i uzupełniające opinie tych biegłych są pełne, jasne i jednoznaczne, finalnie odpowiadają zakreślonej tezie dowodowej, a wnioski biegłych są logiczne i prawidłowo uzasadnione, nadto znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym, a zwłaszcza w złożonej dokumentacji medycznej.

Biegły z zakresu neurologii dokonał w opinii obszernej analizy wpisów z hospitalizacji, zwracając szczególną uwagę na przyczyny hospitalizacji dziecka, zaobserwowanych u dziecka zachowań, wyniki badań obrazowych. Biegły neurolog uzasadnił swoją opinię obszernie i wnikliwie argumentując dlaczego z punktu widzenia jego specjalności wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do przyznania punktu 7 wskazań. Zdaniem Sądu Rejonowego powyższa opinia jest kluczowa w szczególności z uwagi na symbol niepełnosprawności wskazany w orzeczeniu.

W zakresie opinii biegłych dopuszczonych w pierwszej części postępowania przed Sądem I instancji, strona odwołująca się wprawdzie wnosiła zastrzeżenia do opinii biegłego neurologa, jednak zdaniem Sądu I instancji sprowadzały się one do stwierdzenia, że biegły wypowiedział się wyłącznie z zakresie wąskiej specjalności (podobny zarzut został postawiony opinii biegłego okulisty), zaś biegła pediatra U. U. (1) oceniała sytuację małoletniej holistycznie. Zdaniem Sądu Rejonowego opinii biegłych nie dyskwalifikuje fakt, że wypowiadają się wyłącznie w zakresie swojej specjalności – taka jest rola biegłych i tak została zakreślona przez Sąd teza dowodowa. Sąd I instancji wskazał, że jako zadziwiający należy uznać taki zarzut w szczególności, że o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych neurologa i okulisty wnioskował sam pełnomocnik odwołującej się, zaś obecnie stara się je podważyć powołując się na wąską specjalność biegłych. Sąd Rejonowy nie przeczy, że biegły pediatra może spojrzeć na sytuację dziecka w sposób holistyczny, jednak niedopuszczalne jest podważania przez pediatrę wniosków innych biegłych, nadto przytoczona we wcześniejszej części uzasadnienia obszerna argumentacja dotycząca opinii biegłej pediatry nie pozwala na jej uwzględnienie z uwagi na nierzetelność sformułowanych wniosków oraz opiniowanie w oderwaniu od przewidzianych w przepisach prawa konkretnych przesłanek przyznania punktu 7 wskazań niepełnosprawności.

Sąd I instancji odnosząc się do zarzutów pełnomocnika przedstawicielki ustawowej wnioskodawczyni podniósł, że opinii biegłego neurologa nie dyskwalifikuje podzielenie wniosków komisji orzekającej. Każdy biegły ma prawo do własnych wniosków zaś fakt, że pokrywają się one z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie świadczy o wadliwości opinii. Biegły neurolog uzasadnił swoją opinię w sposób wnikliwy i trudno odmówić mu prawa do wyrażenia własnego zdania w zakresie tezy dowodowej zakreślonej przez Sąd.

W drugiej części postępowania przed Sądem I instancji, zgodnie z wytycznymi Sądu II instancji - uwzględniając inicjatywę dowodową strony odwołującej się, dopuścił dowód z opinii biegłego psychologa oraz opinii innego biegłego pediatry. Brak dopuszczania dowodu z opinii tych biegłych stanowiło zastrzeżenie ze strony Sądu II instancji, który uchylając wyrok przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd I instancji zauważył, że zastrzeżenia do opinii biegłego psychologa zgłosiła odwołująca się, która podniosła, że zaskarżone orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w dniu 24 kwietnia 2023 roku okresowo do 28 lutego 2025 roku, zaś opinia biegłego psychologa jest aktualna na dzień badania, tj. kilka miesięcy po okresie, na który zaliczono małoletnią do osób niepełnosprawnych. W rezultacie wnioski opinii odnoszą się już do pozytywnego skutku, jakim jest osiągnięcie zamierzeń terapeutycznych z wcześniejszego okresu, gdy stan małoletniej wymagał intensywniejszych oddziaływań i znacznie zwiększonej opieki ze strony matki.

Wobec powyższych zastrzeżeń Sąd I instancji dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłego psychologa, który odniósł się do zastrzeżeń odwołującej się i wyraźnie wskazał, że ocena i wnioski z opinii podstawowej pozostają również aktualne w okresie obowiązywania spornego orzeczenia o niepełnosprawności, co wynika z dokumentacji oraz badania (ocena porównawcza).

Jak zaznaczył Sąd Rejonowy, w zastrzeżenia do uzupełniającej opinii biegłego psychologa odwołująca się kwestionując jej wnioski wskazała, że opinia nadal jest niepełna, gdyż nie pozwala na ustalenie czy w spornym okresie stopień rozwoju i stan psychiczny małoletniej były adekwatne do wieku. Podkreślono, że nie sposób zgodzić się z biegłą, że argumenty odwołującej się dotyczą jedynie kwestii somatycznych, gdyż małoletnia w wieku 6 lat nie jest odpieluchowana. W rezultacie autor zastrzeżeń wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego psychologa oraz opinii biegłego pediatry.

Powyższe zastrzeżenia, w ocenie Sądu Rejonowego, nie zasługiwały na uwzględnienie. W żadnym zakresie nie wyjaśniono na czym miałaby polegać niepełność opinii biegłej, która w ocenie Sądu – zarówno opinia podstawowa jak i uzupełniająca – były bardzo rzetelnie i skrupulatnie sporządzone. W opinii uzupełniającej biegła wyraźnie podkreśliła, że wnioski opinii podstawowej dotyczą również okresu, na który zostało wydane sporne orzeczenie o niepełnosprawności. Sformułowane zastrzeżenia stanowią, zdaniem Sądu a quo, jedynie polemikę z opinią biegłego, nie podważając jej w żadnym zakresie. Ocena, iż fakt braku odpieluchowania małoletniej wynika z problemów psychicznych dziecka stanowi wyłącznie przekonanie przedstawicielki ustawowej małoletniej, co również zostało podkreślone w kolejnej opinii innego biegłego pediatry. Sąd Rejonowy wyraźnie podkreślił, że skoro wnioskodawczyni z przyczyn stricte psychologicznych nie została przez biegłą zaliczona do osób niepełnosprawnych, próżno forsować tezę, że z tych właśnie przyczyn dziewczynka wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Brak niepełnosprawności z przyczyn psychologicznych uniemożliwia orzeczenie w tych przyczyn któregokolwiek ze wskazań ujętych w zaskarżonym orzeczeniu.

W dalszej kolejności, uwzględniając wniosek odwołującej się, Sąd I instancji dopuścił dowód z opinii innego biegłego pediatry. I w tym wypadku brak dopuszczania dowodu z opinii innego biegłego pediatry stanowiło zastrzeżenie ze strony Sądu II instancji, który uchylając wyrok podzielił ocenę nierzetelności opinii biegłego pediatry U. U. (1) dokonaną przez Sąd Rejonowy przy uzasadnieniu pierwszego wyroku.

Sąd I instancji wskazał, że zastrzeżenia do opinii innego biegłego pediatry S. T. (1) zgłosiła odwołująca się podnosząc, że nie odebrała wezwania na badanie, co stanowiło główną przyczynę dopuszczenia dowodu z opinii uzupełniającej.

Ponadto, jak wskazał Sąd Rejonowy, ponownie postawiono zarzut – podobnie jak w przypadku opinii biegłego psychologa – że wnioski opinii nie odnoszą się do stanu zdrowia dziecka w okresie obowiązywania zaskarżonego orzeczenia, to jest w okresie od kwietnia 2023 roku do lutego 2025 roku. W tym miejscu Sąd I instancji zauważył, że sam fakt, że opinia jest pisana w czasie teraźniejszym nie świadczy o tym, że biegły nie odnosi się do okresu spornego, tj. dotyczącego obowiązywania orzeczenia o niepełnosprawności. W taki sposób formułowana jest teza dowodowa (w czasie teraźniejszym) i oczywistym jest – także dla wieloletnich biegłych sądowych – że ocena winna być dokonana w czas wydania zaskarżonych orzeczeń. Notabene Sąd zauważył, że zgłaszając wnioski dowodowe dotyczące dopuszczenia dowodu z opinii biegłych, strona odwołująca się w tożsamy sposób formułowała tezę dowodową, tj. w czasie teraźniejszym. W tym miejscu Sąd I instancji odnotował, że wydając swoje opinie biegła pediatra S. T. (2) brała pod uwagę – co wynika z zakreślonej jej tezy dowodowej przez Sąd oraz wyraźnie z treści opinii – wszystkie opinie wydane przez biegłych w tej sprawie, tj. opinię pediatry U. U. (1) wydaną 2 sierpnia 2023 roku, opinię biegłego neurologa wydaną 4 listopada 2023 roku, opinię biegłego okulisty wydaną 12 lutego 2024 roku oraz opinię biegłego psychologa wydaną 29 kwietnia 2025 roku. Trudno zatem według Sądu I instancji uznać, że wnioski opinii tej biegłej dotycząc wyłącznie daty badania.

Sąd Rejonowy zauważył, że dodatkowo skarżąca podniosła, że wskazanie konieczności stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że u dziecka stwierdzono takie ograniczenia w funkcjonowaniu w życiu codziennym – w porównaniu do dzieci z pełną sprawnością właściwą dla wieku dziecka, które powoduje całkowitą zależność od otoczenia, co w przypadku wnioskodawczyni polega na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej, gdyż dziewczynka wypróżnia się jedynie w pieluchę i wyłącznie w domu, co zdaniem strony odwołującej się wynika z braku dojrzałości emocjonalnej dziecka i presji społecznej. Podkreślono bardzo nieharmonijny przebieg rozwoju intelektualnego małoletniej oraz wynikające z tego problemy. Zwrócono uwagę na problemy z sferze emocjonalnej – duża nieśmiałość dziecka oraz ograniczone zaufanie do dorosłych.

Sąd Rejonowy wskazał, że opinia uzupełniająca biegłego pediatry S. T. (1) została wydana po badaniu wnioskodawczyni z odniesieniem się do wszelkich zastrzeżeń strony odwołującej się. Biegła – będąca jednocześnie biegłą sądową w dziedzinie gastroenterologii dziecięcej – wyraźnie wskazała, że problem wypróżniania się małoletniej w pieluchę winien być leczony przez matkę (czego matka nie czyni uznając, że to problem wyłącznie o podłożu psychicznych), na co zwróciła uwagę również biegła psycholog.

Sąd Rejonowy zaznaczył, że odnośnie zachowania małoletniej biegła potwierdziła, że w czasie badania dziewczynka była wyraźnie nieufna, na każdą próbę kontaktu odpowiadała „nie”, nie współpracowała z biegłą. Sąd zauważył jednak pewną sprzeczność w zachowaniu dziecka podczas badania u różnych biegłych. Podczas badania u biegłego psychologa (które odbyło się wcześniej) małoletnia sprawnie nawiązała kontakt pod względem emocjonalnym – pogodna, zainteresowana otoczeniem i osobą biegłego, spokojna; początkowo prezentowała zachowania przynależnościowe do matki, kontakt intelektualny dobry, zorientowana autopsychicznie i allopsychicznie, zachowywała adekwatny dystans, odpowiadała na pytania, wypowiadała się chętnie, w kontaktach międzyludzkich – bez cech lęku, dobrze funkcjonuje w kontakcie z osobami dorosłymi. Podczas badania psychologicznego dziewczynka prawidłowo nawiązała kontakt, odpowiadała na pytania po linii zadawanych pytań; kontakt werbalny jest możliwy i satysfakcjonujący bez udziału opiekuna. Zatem podnoszone przez stronę odwołującą się nieśmiałość dziecka oraz ograniczone zaufanie do dorosłych, według Sądu Rejonowego, nie jest z pewnością cechą permanentną, co dokładnie opisała biegła psycholog.

Dalej Sąd a quo zauważył, że w zastrzeżeniach do uzupełniającej opinii biegłej pediatry powtórzono część zastrzeżeń sformułowanych do opinii podstawowej. Dodatkowo wskazano, że skoncentrowanie opinii na problemie czynnościowych zaparć małoletniej nie stanowi uzupełniania opinii, gdyż jest to jedynie jedno z wielu schorzeń wnioskodawczyni, z powodu którego małoletnia pozostaje pod opieką lekarską. Powyższe całkowicie, w ocenie Sądu Rejonowego dziwi, gdyż brak odpieluchowania dziecka stanowiło główne zastrzeżenie do opinii podstawowej, a gdy zostało rozwinięte przez biegłą w opinii uzupełniającej, to ten problem jest już marginalizowany przez skarżącą. Na uwzględnienie nie zasługuje w ocenie Sądu a quo polemika w zakresie pozostawania małoletniej pod opieką lekarską z powodu zaparć, gdyż ze szczegółowej opinii biegłej (która przytaczała również reakcje przedstawicielki ustawowej na omawiany problem) wynikało jednoznacznie, że matka dziecka leczy jest wyłącznie z tego powodu terapią psychologiczną i biegła w tej części przeprowadziła z przedstawicielką ustawową szerszą rozmowę uświadamiającą.

Dodatkowo, Sąd I instancji podniósł, iż wbrew zarzutom odwołującej się, opinia biegłej pediatry S. T. (1) stanowi opinię holistyczną, która uwzględnia wszystkie opinie biegłych wydane w sprawie, co wybrzmiewa bardzo wyraźnie z opinii podstawowej jak i uzupełniającej. Niewątpliwie opinia biegłej pediatry S. T. (1) w swoich wnioskach jest sprzeczna z wnioskami opinii biegłego pediatry U. U. (1), jednak ta ostatnia została szczegółowo omówiona i podważona we wcześniejszej części uzasadnienia, z czym zgodził się również Sąd II instancji. Brak zatem zdaniem Sądu Rejonowego podstaw do uwzględniania wniosków opinii biegłej pediatry U. U. (1). Wszystkie pozostałe opinie 4 biegłych – neurologa, okulisty, psychologa i pediatry S. T. (1) – były spójne, rzetelne, jednoznaczne, zaś wnioski wyprowadzone przez tych biegłych zbieżne i ze wszech miar zasługujące na uwzględnienie Sądu. Strona odwołująca się nie zdołała w sposób merytoryczny podważyć wniosków opinii czterech przywołanych biegłych, zaś formułowane zastrzeżenia należało według Sądu a quo uznać wyłącznie za polemikę z tezami stawianymi przez biegłych. Zaprezentowane w sprawie opinie (podstawowe i uzupełniające) biegłych neurologa, okulisty, psychologa i pediatry S. T. (1) nie zawierały defektów, które podważałyby ich ostateczną wartość dowodową.

Sąd I instancji podkreślił, że podstawą zakwestionowania opinii nie może być fakt, iż treść wydanej w sprawie opinii nie jest zbieżna z zapatrywaniami oraz stanowiskiem w sprawie danej strony. Jak słusznie wskazuje się w judykaturze, opowiedzenie się za odmiennym stanowiskiem oznaczałoby bowiem przyjęcie, że należy przeprowadzić dowód z wszelkich możliwych biegłych, by upewnić się, czy niektórzy z nich nie byliby takiego zdania, jak strona kwestionująca ( tak m. in.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 28 lutego 2013 roku w sprawie III AUa (...), LEX 1294835; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22 lutego 2013 roku w sprawie I ACa 76/12, LEX 1312019). Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, przyczynami mogącymi przemawiać za koniecznością uzyskania dodatkowej opinii od innego biegłego są na przykład nielogiczność wyciągniętych przez niego wniosków, zawarcie w opinii sformułowań niekategorycznych, niejednoznacznych czy też brak dostatecznej mocy przekonywającej opinii ( tak m.in.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2013 roku w sprawie I ACa 980/12, LEX 1293767; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 3 kwietnia 2013 roku w sprawie I ACa 148/13, LEX 1313335). Nie ma wreszcie uzasadnienia wniosek o powołanie kolejnego biegłego (biegłych) w sytuacji, gdy złożona już opinia jest niekorzystna dla strony. Zgłaszając taki wniosek, strona winna wykazać błędy, sprzeczności lub inne wady w złożonych do akt sprawy opiniach biegłych, które dyskwalifikują te opinie, uzasadniając tym samym powołanie dodatkowych opinii (Wyrok SN z 30.01.2020 r., II UK 248/18, LEX nr 3218359).

Mając powyższe na uwadze zdaniem Sądu Rejonowego odwołująca się nie zdołała w toku postępowania wykazać, aby opinie biegłych neurologa, okulisty, psychologa i pediatry S. T. (1) były wadliwe czy niefachowe. Sąd I instancji zauważył, że sam fakt, że wnioski opinii biegłych w niniejszym postępowaniu były rozbieżne z oczekiwaniami wnioskodawczyni, nie czyni od razu zasadnym dalszych wniosków dowodowych sformułowanych przez skarżącą, a mianowicie dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegłego psychologa oraz pediatry oraz opinii biegłego specjalisty z zakresu pedagogiki specjalnej. Zgłoszone dowody jako nieistotne dla rozstrzygnięcia (wobec zgromadzenia obszernego materiału dowodowego w postaci dowodów ze spójnych opinii licznych biegłych różnych specjalności) i zmierzające wyłącznie do dalszego nieuzasadnionego przedłużenia postępowania zostały pominięte. Wbrew uwadze strony odwołującej się poczynionej na rozprawie, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie przyłączył się do wniosków odwołującej się, a część z nich pozostawił do uznania Sądu. Sąd Rejonowy jednak zważył, iż zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Kierując się wytycznymi Sądu Okręgowego w Łodzi, Sąd Rejonowy dopuścił dowody z opinii kolejnych biegłych sądowych z zachowaniem inicjatywy dowodowej stron, rozpoznał wszelkie zgłoszone wnioski dowodowe, wysłuchał stanowisk stron i po analizie całości materiału dowodowego doszedł do przekonania, że odwołanie nie jest zasadne.

Sąd I instancji przypomniał, że zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 100), osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.

Sąd Rejonowy zauważył, że rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 roku w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz.U. z 2009 roku nr 226, poz. 1829) precyzuje, że oceny niepełnosprawności u osoby w wieku do 16 roku życia, zwanej dalej "dzieckiem", dokonuje się na podstawie następujących kryteriów:

1) przewidywanego okresu trwania upośledzenia stanu zdrowia z powodu stanów chorobowych, o których mowa w § 2, przekraczającego 12 miesięcy,

2) niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodującej konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku, albo

3) znacznego zaburzenia funkcjonowania organizmu, wymagającego systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem.

Dalej Sąd zauważył, że zgodnie z paragrafem 2 cytowanego rozporządzenia do stanów chorobowych, które uzasadniają konieczność stałej opieki lub pomocy dziecku, należą:

1) wady wrodzone i schorzenia o różnej etiologii prowadzące do niedowładów, porażenia kończyn lub zmian w narządzie ruchu, upośledzające w znacznym stopniu zdolność chwytną rąk lub utrudniające samodzielne poruszanie się,

2) wrodzone lub nabyte ciężkie choroby metaboliczne, układu krążenia, oddechowego, moczowego, pokarmowego, układu krzepnięcia i inne znacznie upośledzające sprawność organizmu, wymagające systematycznego leczenia w domu i okresowo leczenia szpitalnego,

3) upośledzenie umysłowe, począwszy od upośledzenia w stopniu umiarkowanym,

4) psychozy i zespoły psychotyczne,

5) całościowe zaburzenia rozwojowe powodujące znaczne zaburzenia interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz nasilone stereotypie zachowań, zainteresowań i aktywności,

6) padaczka z częstymi napadami lub wyraźnymi następstwami psychoneurologicznymi,

7) nowotwory złośliwe i choroby rozrostowe układu krwiotwórczego do 5 lat od zakończenia leczenia,

8) wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku powodujące znaczne ograniczenie jego sprawności, prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 5/25 lub 0,2 według T. po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi, lub ograniczenie pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni,

9) głuchoniemota, głuchota lub obustronne upośledzenie słuchu niepoprawiające się w wystarczającym stopniu po zastosowaniu aparatu słuchowego lub implantu ślimakowego.

Sąd a quo przypomniał, że przy ocenie niepełnosprawności dziecka bierze się pod uwagę:

1) rodzaj i przebieg procesu chorobowego oraz jego wpływ na stan czynnościowy organizmu,

2) sprawność fizyczną i psychiczną dziecka oraz stopień jego przystosowania do skutków choroby lub naruszenia sprawności organizmu,

3) możliwość poprawy stanu funkcjonalnego pod wpływem leczenia i rehabilitacji.

Sąd Rejonowy wyjaśnił, że od samego orzeczenia niepełnosprawności, w przypadku osób do 16 roku życia, bez określenia stopnia, należy odróżnić wskazania, w tym sporne w tej sprawie wskazanie z pkt 7 - konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Sąd I instancji zaznaczył, że przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych na wstępie rozważań, mającej zastosowanie do wszystkich osób niepełnosprawnych (bez względu na wiek), w art. 4 ust. 4 definiują, iż niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.

W przedmiotowej sprawie okolicznością pozostającą poza sporem było to, że wnioskodawczyni D. O. (1) jest dzieckiem niepełnosprawnym, a niepełnosprawność ma charakter okresowy.

Jednakże charakter tych schorzeń, jak podkreślił Sąd I instancji, nie powoduje u małoletniej znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji, która wiązałaby się z potrzebą stałej lub długotrwałej pomocy innych osób, co w sposób jednoznaczny ocenili biegli – neurolog, okulista, psycholog oraz pediatra S. T. (2). Nawet biegła pediatra U. U. (1) wprost artykułowała, że małoletnia jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem. Małoletnia wymaga pomocy, jak każde dziecko z uwagi na wiek. Nadto schorzenia, na które cierpi powodują, że zakres tej pomocy jest większy niż u dzieci w jego wieku – z tego względu została zaliczona do osób niepełnosprawnych. Z zebranego materiału dowodowego w ocenie Sadu I instancji wynika jednocześnie, że małoletnia D. O. (1) jest dzieckiem sprawnym ruchowo, potrafiącym porozumiewać się z otoczeniem, jak również samodzielnym w jedzeniu. Dziecko nie ma problemów z komunikacją z otoczeniem i dorosłymi, co zostało jednoznacznie potwierdzone podczas badania przez biegłego psychologa. Sąd Rejonowy zauważył, że w toku postępowania strona odwołująca się w zastrzeżeniach do opinii biegłego pediatry podnosiła, że wskazanie konieczności stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że u dziecka stwierdzono takie ograniczenia w funkcjonowaniu w życiu codziennym – w porównaniu do dzieci z pełną sprawnością właściwą dla wieku dziecka, które powoduje całkowitą zależność od otoczenia, co w przypadku wnioskodawczyni polega na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej, gdyż dziewczynka wypróżnia się jedynie w pieluchę i wyłącznie w domu, co zdaniem strony odwołującej się wynika z braku dojrzałości emocjonalnej dziecka i presji społecznej. Faktem jest, że wnioskodawczyni wypróżnia się w pieluchę, jednak jest to, jak zauważył Sąd a quo, wynik braku odpowiedniego leczenia zaparć dziecka. Dodatkowo – i co najistotniejsze – powyższe nie stanowi o całkowitym uzależnieniu dziecka w zakresie samoobsługi od opiekuna, na co zwracała uwagę biegła pediatra S. T. (2). W zastrzeżeniach do opinii uzupełniającej, gdzie biegła w sposób szczegółowy odniosła się do tego argumentu, strona odwołująca się zaczęła go bagatelizować, jako jedno z wielu schorzeń małoletniej. W ocenie Sądu I instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na przyjęcie, że brak odpieluchowania małoletniej w okresie spornym nie świadczył o znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji dziecka wynikającej z niepełnosprawności. Podnoszony bardzo nieharmonijny przebieg rozwoju intelektualnego małoletniej oraz wynikające z tego problemy nie były przez żadnego z biegłych kwestionowane, jednak powyższe w ogóle nie świadczy o niepełnosprawności dziecka, na co uwagę zawrócił w swojej opinii biegły psycholog uzasadniając swoje stanowisko w wyjątkowo skrupulatny sposób. Biegła podkreśliła, że dziewczynka nigdy nie miała stwierdzonej niepełnosprawności intelektualnej (upośledzenia umysłowego, choroby psychicznej, zaburzenia psychicznego w kategoriach jednostek klinicznych), co pozwalałoby na wskazanie ograniczeń w tym zakresie. Możliwości umysłowe małoletniej kształtują się na poziomie poniżej przeciętnej dla wieku, bez wskazania niepełnosprawności umysłowej; obserwuje się nieharmonijny przebieg poszczególnych funkcji poznawczych, jednak dziecko wykazuje poprawną umiejętność werbalizowania i argumentowania. Choć możliwości intelektualne plasują się poniżej przeciętnej, nie są w kategorii niepełnosprawności intelektualnej a tym samym nie mogły one w spornym okresie plasować się również na takim poziomie. Dziecko nie posiada orzeczenia dotyczącego kwestii kształcenia specjalnego w jakimkolwiek zakresie. Szczegółowe wynika badania psychologicznego zostały przytoczone przez biegłą na stronach 5 i 6 opinii podstawowej (k. 253-254). Małoletnia jest nadal pod opieką szeregu poradni i specjalistów, jednak powyższe według Sądu a quo nie świadczy o znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji. Stan dziecka jest stabilny, ataki padaczki od pewnego czasu nie występują, zaś badania obrazowe obrazując poprawę stanu zdrowia.

Fakt, że dziewczynka jest na etapie dalszej ewentualnej diagnostyki nie ma przesądzającego znaczenia, gdyż jak przypomniał Sąd I instancji, postępowanie sądowe z odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie ma na celu pełnej i poszerzonej diagnostyki osoby występującej ze stosownym wnioskiem o zaliczenie do osób niepełnosprawnych, ale jest postępowaniem odwoławczym, co oznacza, że Sąd Rejonowy oceniając zasadność orzeczenia organu orzekającego bierze pod uwagę stan zdrowia wnioskodawczyni i ograniczenia w jej funkcjonowaniu z daty orzeczenia przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności.

Sąd a quo wskazał, że stan zdrowia dziecka oraz fakt wymagania przez D. O. (2) dalszej diagnostyki, pomocy i koordynacji w takich sferach jak leczenie i rehabilitacja jest powodem, dla którego orzeczono, że jest osobą niepełnosprawną oraz przyznano punkt 8 wskazań. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozostawia jednak, w ocenie Sądu I instancji, wątpliwości co do tego, że schorzenia małoletniej nie mogą zostać zakwalifikowane z punktu 7 wskazań. Nie wymaga ona bowiem stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, gdyż naruszenie sprawności organizmu nie uniemożliwia jej zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.

W niniejszym postępowaniu nie może mieć również według Sądu Rejonowego znaczenia, że we wcześniejszym orzeczeniu o niepełnosprawności małoletniej przyznano punkt 7 wskazań. Sąd Rejonowy zauważył, że orzeczenie zostało wydane okresowo i stan zdrowia małoletniej podlegał ponownej weryfikacji. Pierwsze orzeczenie zostało wydane gdy dziewczynka miała 6 miesięcy, a jej stan zdrowia był zgoła odmienny, na co zwrócił uwagę biegły neurolog, tj. wcześniejsze problemy wynikające ze znacznego wcześniactwa, drgawek gorączkowych, leczenia toksoplazmozy i opóźnienia w rozwoju psychoruchowym. Kolejne orzeczenia zostało wydane, gdy małoletnia miała niemalże 4 lata i jej sytuacja uległa poprawie i stabilizacji, co uzasadniało odmienną ocenę zasadności przyznania punktu 7 wskazań niepełnosprawności.

Końcowo, na marginesie, Sąd I instancji odniósł się do zachowania przedstawicielki ustawowej wobec biegłych sądowych. Z opinii biegłego psychologa wynikało, że po zakończeniu badania matka dziecka przesłała biegłej wiadomość sms z prośbą, aby biegła wzięła w czasie opiniowania pod uwagę szczególnie trudną sytuację rodzinną zarówno matki jak i D.. Z kolei podczas badania u biegłego pediatry S. T. (1) przedstawicielka ustawowa na początku rozmowy oświadczyła, że jeśli biegła uważa, że „jeżeli jej się nie należy punkt 7, to ona wychodzi z gabinetu”. Tak manipulacyjne zachowania ze strony przedstawicielki ustawowej wobec biegłych sądowych, stanowiące pozamerytoryczną próbę wpływu na treść opinii, Sąd Rejonowy ocenia jednoznacznie negatywne. Sąd I instancji podkreślił, że na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie ma również wpływu stan zdrowia przedstawicielki ustawowej małoletniej, gdyż stan zdrowia opiekuna nie jest przesłaną orzekania o niepełnosprawności czy wskazaniach niepełnosprawności dziecka. Zatem prezentowane przez przedstawicielkę ustawową przed biegłą pediatrą, dolegliwości matki dziecka (w tym operacje i stan psychiczny) po raz kolejny, zdaniem Sądu , miały wywołać w biegłej współczucie co do sytuacji życiowej wnioskodawczyni i jej matki, co samo w sobie nie może być podstawą rozstrzygnięcia ani podstawą pomijania ustawowych przesłanek koniecznych do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Mając zatem na uwadze całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zgromadzonego po uchyleniu wyroku z dnia 4 kwietnia 2024 roku, brak było zdaniem Sądu I instancji podstaw do uwzględnienia odwołania, co skutkowało jego oddaleniem, stosownie do treści art. 477 14 § 1 k.p.c.

Apelację od powyższego wyroku złożyła strona odwołująca się, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

I.  naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1.  naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób wybiórczy i sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, polegające na:

a)  bezkrytycznym przyjęciu za miarodajne i wyczerpujące opinii biegłych neurologa (k. 83-94), okulisty (k. 127-129), psychologa (k. 249-256 i 271-272) oraz pediatry prof. dr hab. med. S. T. (1) (k. 291-301 i 319-325), które oceniały schorzenia małoletniej wyłącznie z perspektywy wąskich specjalności, bez uwzględnienia wielochorobowego i wieloukładowego charakteru jej niepełnosprawności oraz łącznego wpływu stwierdzonych deficytów na zdolność do samodzielnej egzystencji;

b)  odrzucenie wniosków merytorycznych opinii biegłej pediatry prof. dr. hab. U. U. (2) (k. 39-41) bez jednoczesnego zapewnienia kompletnej, holistycznej oceny całościowego stanu funkcjonowania małoletniej przez innego biegłego pediatrę lub specjalistę o równie szerokim profilu;

c)  pominięciu lub zbagatelizowaniu istotnych aspektów codziennego funkcjonowania dziecka ujawnionych w toku postępowania, w szczególności utrwalonej niemożności wypróżniania się poza domem inaczej niż do pieluchy - zjawiska o wyraźnym wielochorobowym podłożu (zaburzenia emocjonalne, nieodpowiednia dojrzałość wynikająca ze stanu zdrowia), skutkującego koniecznością czynnej, stałej pomocy opiekuna przy czynnościach higienicznych w stopniu trwale i znacznie przekraczającym normę adekwatną do wieku;

d)  pominięciu lub zbagatelizowaniu zeznań przedstawicielki ustawowej (e-protokół rozprawy z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt X U 345/23) oraz dokumentacji medycznej potwierdzającej wieloaspektowość deficytów funkcjonalnych dziecka, wielość koniecznych terapii i ich łączny ciężar opiekuńczy, przewyższający standardowy zakres opieki nad dzieckiem zdrowym w tym samym wieku;

2.  naruszenie art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, a zwłaszcza zaniechanie przeprowadzenie pełnego, holistycznego postępowania dowodowego obejmującego całokształt funkcjonowania małoletniej - w szczególności w wymiarze pedagogicznym i psychologiczno - rehabilitacyjnym - co skutkowało wadliwymi ustaleniami faktycznymi w zakresie przesłanek pkt 7 wskazań niepełnosprawności;

3.  naruszenie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez bezpodstawne pominięcie postanowieniem z dnia 17 marca 2026 r. wniosków dowodowych strony odwołującej o dopuszczanie dowodu z opinii innego biegłego: psychologa dziecięcego, innego biegłego pediatry, specjalisty z zakresu pedagogiki specjalnej - w sytuacji gdy dotychczasowe postępowanie dowodowe, przeprowadzone po uchyleniu wyroku przez Sąd Okręgowy (sygn. akt VIII Ua 40/24), nadal nie pozwoliło na pełną, holistyczną ocenę funkcjonowanie małoletniej w rozumieniu przepisów o niepełnosprawności, a Sąd Okręgowy wyraźnie wskazał na koniczność przeprowadzenia takiej oceny jako warunek prawidłowego rozstrzygnięcia;

II.  naruszenie przepisów prawa materialnego:

4.  naruszenie art. 4a i art. 6b ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 100) poprzez błędną wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu, że małoletnia D. O. (1) - dziecko uznane za niepełnosprawne, wymagające stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji - nie spełnia kryterium konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, podczas gdy całościowy obraz jej wielochorobowości, trwałych deficytów funkcjonalnych i uzależnienia od opiekuna przy codziennych czynnościach higienicznych uzasadnia przyznanie wskazania w pkt 7;

5.  naruszenie § 1 i § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 roku w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz.U. z 2009 roku nr 226, poz. 1829) w zw. z art. 4a ust 2 ustawy o rehabilitacji, przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niedostatecznym uwzględnieniu rodzaju i przebiegu procesu chorobowego (skrajne wcześniactwo, toksoplazmoza wrodzona, padaczka, retinopatia wcześniacza, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia emocjonalne) oraz jego łącznego wpływu na stan czynnościowy organizmu, sprawność fizyczną i psychiczną dziecka, stopień jego przystosowania do skutków wielochorobowej niepełnosprawności i możliwość poprawy stanu funkcjonalnego pod wpływem leczenia i rehabilitacji.

Mając na względzie powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania i zmianę orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H. z dnia 21 września 2023 roku, nr sprawy (...).(...).(...).(...).(...), w zakresie wskazań dotyczących niepełnosprawności w punkcie 7, poprzez ustalenie, że małoletnia D. O. (1) wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - co najmniej do dnia 28 lutego 2025 r. (tj. do końca okresu obowiązywania zaskarżonego orzeczenia o niepełnosprawności) oraz zasądzenie od organu na rzecz odwołującej zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Ewentualnie, na wypadek uznanie przez Sąd Okręgowy, że wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia dowodowego w istotnej części wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.

Jednocześnie wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie:

1.  dowodu z opinii biegłego psychologa dziecięcego, któremu zlecić - po zapoznaniu się z aktami sprawy i dokumentacją medyczną oraz po przeprowadzeniu badania małoletniej - wydanie pisemnej opinii w celu stwierdzenia faktu, czy małoletnia D. O. (1) w okresie obowiązywania zaskarżonego orzeczenia (od dnia 24 kwietnia 2023 r. do dnia 28 lutego 2025 r.) wymagała konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7 wskazań) - z uwzględnieniem wielochorobowości dziecka, zaburzeń emocjonalnych (w tym skutków traumy po wypadku z maja 2019 r. i śmierci ojca), deficytów w sferze higieny osobistej oraz faktycznego poziomu samodzielności funkcjonalnej w porównaniu do dzieci zdrowych w tym samym wieku, odpowiadając na zarzut braku holistycznej oceny pokrewnych aspektów funkcjonowania (por. protokół z rozprawy z dnia 17 marca 2026 r. i pisma procesowe strony odwołującej);

2.  dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu pedagogiki specjalnej, któremu zlecić - po zapoznaniu się z dokumentacją zgromadzoną w aktach sprawy i dokumentacja lekarską dostarczoną przez przedstawicielkę ustawową oraz po przeprowadzeniu badania małoletniej - sporządzenie pisemnej opinii w celu stwierdzenia faktu całościowego poziomu funkcjonowania małoletniej w sferach: samodzielności życiowej, możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb (w tym w zakresie higieny osobistej), konieczności stałej pomocy opiekuna - w kontekście wielochorobowości i złożonych zaburzeń rozwojowych wynikających ze skrajnego wcześniactwa, z oceną adekwatną do okresu od dnia 24 kwietnia 2023 r. do dnia 28 lutego 2025 r. (w przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa małoletniej na badanie - zlecić wydanie opinii na podstawie akt).

W piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2026 r. pełnomocnik skarżącej, w ślad za apelacją, m.in. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci opinii biegłego sądowego z zakresu psychologii dziecięcej mgr S. S., sporządzonej w postępowaniu cywilnym toczącym się przed Sądem Okręgowym w Łodzi sygn. akt I C (...)25 - w celu wykazania, że zgodnie z w/w opinią sądowo-psychologiczną D. O. (1) wymaga zwiększonej, ponadprzeciętnej opieki i wsparcia osób dorosłych w porównaniu do dzieci w jej wieku.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżony wyrok jest prawidłowy i znajduje oparcie zarówno w zgromadzonym materiale dowodowym, jak i obowiązujących przepisach prawa. Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, dokonał analizy zebranych dowodów, nie naruszając zasady swobodnej ich oceny i w oparciu o zasadnie przyjęty stan faktyczny sprawy prawidłowo zastosował konkretnie przywoływane przepisy prawa materialnego.

Sąd Okręgowy podziela w całości dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne i aprobuje argumentację prawną przedstawioną w motywach zaskarżonego wyroku, przyjmując ustalenia i oceny tego Sądu za własne w myśl art. 387 § 2 1 pkt 1 i 2 k.p.c . , nie znajdując żadnych podstaw do jego zmiany, ani uchylenia.

Sąd I instancji nie uchybił też zasadom prawidłowej oceny dowodów i nie przekroczył granic swobodnej oceny. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób jasny i przekonujący Sąd Rejonowy wskazał jakim dowodom dał wiarę, a jakim tej wiarygodności odmówił oraz na podstawie jakich dowodów poczynił poszczególne ustalenia faktyczne. Ocena dowodów przeprowadzonych przez Sąd Rejonowy na okoliczność skutków zdarzeń prawnych jest trafna.

Sąd Okręgowy ocenę tę w całości podziela.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia jest rozstrzyganie kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału (tak: wyrok SN z dnia 16 lutego 1996 r., II CRN 173/95, publ. LEX nr (...)). Skuteczne przedstawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 k.p.c.- czego strona w apelacji i tak nie czyni - wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające subiektywne przekonanie strony o innej niż przyjął wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (tak: orzeczenia SN: z dnia 5 sierpnia 1999 r., II UKN 76/99, publ. OSNAPiUS 2000, Nr 19, poz. 732; z dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/2000, publ. OSNC 2000, Nr 10, poz. 189; z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99, publ. LEX nr 53136; z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, publ. LEX nr 56096).

Ocena dowodów polega na ich zbadaniu i podjęciu decyzji, czy została wykazana prawdziwość faktów, z których strony wywodzą skutki prawne. Celem sądu jest tu dokonanie określonych ustaleń faktycznych, pozytywnych bądź negatywnych, i ostateczne ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia (tak: wyrok SN z dnia 24 października 2003 r., II CK 75/02). Na sądzie orzekającym ciąży obowiązek dokonania oceny wszechstronnej, w czym mieści się wymaganie rozważenia wszystkich dowodów mających znaczenie dla przedmiotu sprawy oraz kierowania się w ocenie regułami logiki i doświadczenia życiowego nakazującego uwzględniać wzajemne związki między poszczególnymi faktami (tak: wyrok SN z dnia 10 lutego 2005 r., II CK 385/04).

W tym kontekście oceniając należy zasygnalizować, że specyfika oceny dowodu z opinii biegłego wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana jest przez sąd, który nie posiada wiadomości specjalnych, pod kątem ich zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków. Należy przy tym zauważyć, iż odwołanie się przez sąd do tych kryteriów oceny stanowi wystarczające i należyte uzasadnienie przyczyn uznania opinii biegłych za przekonujące lub nieprzekonujące (por. wyroki SN: z dnia 15 listopada 2000 r., IV CKN 1383/00 - LEX nr 52 544; z dnia 21 października 2004 r., V CK 143/04 - Legalis oraz z dnia 7 kwietnia 2005 r., II CK 572/04 - LEX nr 151656, a także postanowienie SN z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98 - OSNC 2001, z. 4, poz. 64).

Dowód z opinii biegłego ma przy tym charakter szczególny, ponieważ jego celem jest dostarczenie sądowi wiadomości specjalnych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego nie można go zastąpić inną czynnością dowodową (np. przesłuchaniem świadka) czy zaniechać jego przeprowadzenia z powodu posiadania wiedzy specjalnej przez sędziego wchodzącego w skład sądu orzekającego.

Dowód z opinii biegłych jest przeprowadzony prawidłowo, jeżeli sądy uzyskały od biegłych wiadomości specjalne niezbędne do merytorycznego i prawidłowego orzekania, a tylko brak w opinii fachowego uzasadnienia wniosków końcowych, uniemożliwia prawidłową ocenę jej mocy dowodowej (wyrok SN z 2000-06-30 II UKN 617/99 OSNAPiUS 2002/1/26).

Żądanie ponowienia lub uzupełnienia dowodu z opinii biegłych jest bezpodstawne, jeżeli sądy uzyskały od biegłych wiadomości specjalne niezbędne do merytorycznego i prawidłowego orzekania (wyrok SN z 1999-10-20 II UKN 158/99 OSNAPiUS 2001/2/51).

Sposób motywowania oraz stopień stanowczości wniosków wyrażonych w opinii biegłych jest jednym z podstawowych kryteriów oceny dokonywanej przez Sąd, niezależnie od kryteriów zgodności z zasadami wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego oraz podstaw teoretycznych opinii (tak w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2000 roku, I CKN 1170/98, OSNC 2001 nr 4, poz. 84). Tylko brak w opinii fachowego uzasadnienia wniosków końcowych, uniemożliwia prawidłową ocenę jej mocy dowodowej (wyrok SN z 2000-06-30 II UKN 617/99 OSNAPiUS 2002/1/26).

Sąd nie jest obowiązany dążyć do sytuacji, aby opinia biegłego (biegłych) przekonała strony sporu. Wystarczy, że opinia jest przekonująca dla sądu, który wiążąco ocenia, czy biegły wyjaśnił wątpliwości zgłoszone przez stronę. Sąd nie może też zająć stanowiska odmiennego co do stanu zdrowia wnioskodawcy, na podstawie własnej oceny stanu faktycznego, innej niż wyrażona w opiniach biegłych (por wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1987 roku, II URN 228/87, (...) Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 lipca 2018 r. III AUa 1328/17 C. numer 1824314).

Podkreślić należy również, iż dostateczne wyjaśnienie okoliczności spornych w sprawie nie jest równoznaczne z uzyskaniem dowodu korzystnego dla strony niezadowolonej z faktów wynikających z dowodów dotychczas przeprowadzonych (wyrok SN z 28 lutego 2001 roku, II UKN 233/00, LEX nr 551017).

Samo niezadowolenie strony z oceny przedstawionej przez biegłych nie uzasadnia potrzeby dopuszczenia przez sąd dowodu z opinii innych biegłych (wyr. SN z 6.10.2009 r., II UK 47/09, LEX nr 559955). Zwraca na to także uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 lipca 1999 roku, II UKN 37/99 OSNAPiUS 2000/20/741, wskazując, że sąd nie jest obowiązany do uwzględniania kolejnych wniosków dowodowych strony tak długo, aż udowodni ona korzystną dla siebie tezę i pomija je od momentu dostatecznego wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy. Granicę obowiązku prowadzenia przez sąd postępowania dowodowego wyznacza podlegająca kontroli instancyjnej ocena, czy dostatecznie wyjaśniono sporne okoliczności sprawy (wyr. SN z 25.9.1997 r., II UKN 271/97, OSNP 1998, Nr 14, poz. 430).

Dostateczne wyjaśnienie okoliczności spornych w sprawie nie jest równoznaczne z uzyskaniem dowodu korzystnego dla strony niezadowolonej z faktów wynikających z dowodów dotychczas przeprowadzonych (wyrok SN z 28 lutego 2001 roku, II UKN 233/00, LEX nr 551017).

W wyniku kontroli instancyjnej Sąd Odwoławczy stwierdza, że Sąd Rejonowy nie dopuścił się żadnego z zarzucanych mu uchybień procesowych dotyczących naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.

Przede wszystkim za całkowicie niezrozumiały należy ocenić zarzut polegający na bezkrytycznym przyjęciu przez Sąd Rejonowy za miarodajne i wyczerpujące opinie biegłych neurologa (k. 83 - 94), okulisty (k. 127-129), psychologa (k. 249-256 i 271-272) oraz pediatry prof. dr hab. med. S. T. (1) (k. 291-301 i 319-325), które oceniały schorzenia małoletniej wyłącznie z perspektywy wąskich specjalności, bez uwzględnienia wielochorobowego i wieloukładowego charakteru jej niepełnosprawności oraz łącznego wpływu stwierdzonych deficytów na zdolność do samodzielnej egzystencji.

Z całą stanowczością podkreślić należy, że biegły powołany w danej sprawie działa w ramach zlecenia sądu, a także w granicach określonych przez przepisy prawa. Nie może on, zatem „wyjść” poza zakres zlecenia udzielonego przez sąd ani poza swoje ustawowe kompetencje. Niewątpliwie nie można oczekiwać od biegłego lekarza danej specjalności, że wypowie się na temat schorzeń zdrowotnych badanego nie leżących w zakresie jego kompetencji. Temu właśnie służą specjalizacje, by lekarz miał kompetencje z określonej dziedziny. Dzięki temu medyk może szczegółowo ocenić stan zdrowia badanego z punktu widzenia swojej specjalności. Podważanie opinii biegłych wyłącznie dlatego, że wypowiedzieli się w zakresie swoich wąskich specjalności nie może zatem odnieść pożądanego skutku. Taka jest właśnie rola biegłych. Zarzut ten jest co najmniej zadziwiający mając na względzie, iż został sformułowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Ciężko również oczekiwać, że biegły psycholog wypowie się w szerszym zakresie niż zrobił to na potrzeby przedmiotowego postępowania. Poza tym nie sposób zgodzić się ze stroną apelującą, że opinia biegłej pediatry prof. dr hab. med. S. T. (1) nie jest holistyczna. Jak słusznie zauważył Sąd Rejonowy, opinia w/w biegłej uwzględnia wszystkie opinie biegłych wydane w sprawie, co wybrzmiewa bardzo wyraźnie z opinii podstawowej, jak i uzupełniającej.

Z uwagi na powyższe za chybiony należy uznać zarzut odrzucenia wniosków merytorycznych opinii biegłej pediatry prof. dr. hab. U. U. (2) (k. 39-41) bez jednoczesnego zapewnienia kompletnej, holistycznej oceny całościowego stanu funkcjonowania małoletniej przez innego biegłego pediatrę lub specjalistę o równie szerokim profilu. W przedmiotowej sprawie została bowiem zapewniona holistyczna ocena całościowego stanu funkcjonowania małoletniej przez biegłą S. T. (1). Strona skarżąca zdaje się tego nie zauważać, ponieważ opinia ta jest dla niej niekorzystna. Powyższe jednak, jak już wskazywano, nie jest wystarczające dla odmowy wiarygodności opinii biegłej. Natomiast Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób szczegółowy wyjaśnił, dlaczego wydając rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, nie uwzględnił opinii biegłej pediatry prof. dr. hab. U. U. (2). Ze stanowiskiem tym Sąd Okręgowy w pełni się zgadza. Brak jest zatem podstaw do zbędnego powielania prawidłowej argumentacji Sądu Rejonowego w tym zakresie. Zaznaczyć jedynie należy, że sama biegła U. U. (2) artykułowała, że małoletnia jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem. Okoliczność ta ma natomiast kluczowe znaczenie dla oceny, że charakter schorzeń występujących u małoletniej nie powoduje znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji, która wiązałaby się z potrzebą stałej lub długotrwałej pomocy innych osób.

Odnosząc się do pominięcia lub zbagatelizowania istotnych aspektów codziennego funkcjonowania dziecka ujawnionych w toku postępowania, w szczególności utrwalonej niemożności wypróżniania się poza domem inaczej niż do pieluchy - zjawiska o wyraźnym wielochorobowym podłożu (zaburzenia emocjonalne, nieodpowiednia dojrzałość wynikająca ze stanu zdrowia), skutkującego koniecznością czynnej, stałej pomocy opiekuna przy czynnościach higienicznych w stopniu trwale i znacznie przekraczającym normę adekwatną do wieku zauważyć należy, iż analiza uzasadnienia Sądu I instancji prowadzi do zgoła odmiennych wniosków. Sąd ten w sposób szczegółowy i wnikliwy odniósł się do powyższych problemów małoletniej, słusznie przy tym zauważając, iż problem wypróżniania się dziecka w pieluchę winien być leczony przez matkę (czego matka nie czyni uznając, że to problem wyłącznie o podłożu psychicznych), na co zwróciła uwagę zarówno biegła pediatra S. T. (2), jak i biegła psycholog w wydanych przez siebie opiniach.

Jednocześnie odnosząc się do pominięcia lub zbagatelizowania zeznań przedstawicielki ustawowej (e-protokół rozprawy z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt X U 345/23) oraz dokumentacji medycznej potwierdzającej wieloaspektowość deficytów funkcjonalnych dziecka, wielość koniecznych terapii i ich łączny ciężar opiekuńczy, przewyższający standardowy zakres opieki nad dzieckiem zdrowym w tym samym wieku zauważyć należy, że Sąd I instancji wydając wyrok w przedmiotowej sprawie nie mógł wziąć pod uwagę wyłącznie sytuacji, w której znalazła się małoletnia i jej matka. Sąd Okręgowy, podobnie jak Sąd Rejonowy nie kwestionuje, iż sytuacja życiowa i zdrowotna strony skarżącej jest bardzo trudna. Nie kwestionuje również wielości koniecznych terapii małoletniej i ich łącznego ciężaru opiekuńczego, przewyższającego standardowy zakres opieki nad dzieckiem zdrowym w tym samym wieku. Powyższe nie oznacza jednak, że Sąd, wydając rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, mógł zignorować wnioski wypływające z opinii biegłych. W sprawach o zmianę wskazań niepełnosprawności decydujące znaczenie mają niewątpliwie opinie biegłych specjalistów, ponieważ Sąd nie dysponuje wiadomości specjalnymi w tym zakresie. Sąd I instancji nie mógł oprzeć się zatem wyłącznie na subiektywnej ocenie stanu zdrowia skarżącej, w opinii, której stan ten uzasadnia zmianę orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H. z dnia 21 września 2023 roku w zakresie wskazań dotyczących niepełnosprawności w punkcie 7, poprzez ustalenie, że małoletnia D. O. (1) wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - co najmniej do dnia 28 lutego 2025 r.

W konsekwencji stwierdzenia wymaga, że nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, a zwłaszcza zaniechanie przeprowadzenie pełnego, holistycznego postępowania dowodowego obejmującego całokształt funkcjonowania małoletniej – w szczególności w wymiarze pedagogicznym i psychologiczno - rehabilitacyjnym - co skutkowało wadliwymi ustaleniami faktycznymi w zakresie przesłanek pkt 7 wskazań niepełnosprawności. Przypomnieć należy, iż w niniejszej sprawie opiniowała biegła psycholog, która zarówno w podstawowej, jak i uzupełniającej opinii jednoznacznie wskazała, że małoletnia z punktu widzenia jej specjalności nie zalicza się do osób niepełnosprawnych. Powyższe prowadzi natomiast do wniosku, że z punktu widzenia psychologicznego małoletnia nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Natomiast wnioski wypływające z tej opinii, jak słusznie zauważył Sąd Rejonowy, nie zostały skutecznie podważone przez stronę apelującą.

Odnosząc się, natomiast do pisemnej opinii biegłej psycholog dziecięcej mgr S. S., złożonej przez pełnomocnika strony skarżącej wraz z pismem z dnia 24 czerwca 2026 r. zauważyć należy, że biegła opiniująca w sprawie (...) została powołana w celu wypowiedzenia się o aktualnym stanie zdrowia małoletniej, problemach psychologicznych występujących u małoletniej i ich wpływu na codzienne życie, jak również, wskazania, czy małoletnia wymaga zwiększonej opieki osób trzecich w porównaniu do dzieci w jej wieku. W opinii tej biegła, co prawda stwierdziła, że poziom samodzielności małoletniej jest obniżony względem normy rozwojowej, co w jej opinii, uzasadnia konieczność zapewnienia jej stałej lub długotrwałej opieki oraz pomocy osoby dorosłej. Jednak, co zdaje się pomijać strona apelująca, wniosek ten nie został sformułowany na skutek oceny możliwości samodzielnej egzystencji dziecka. Nie był to bowiem przedmiot opinii zleconej biegłej w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Łodzi, I Wydziałem Cywilnym. Wnioski wypływające z tej opinii nie mogą zatem podważyć wniosków wynikających z opinii biegłych dopuszczonych w niniejszym postępowaniu. Biegli ci wypowiedzieli się bowiem wyłącznie na potrzeby rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, tj. sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczącej zmiany wskazań niepełnosprawności. Nadto Sąd w przedmiotowej sprawie ma obowiązek oceniania stanu zdrowia odwołującej na datę wydania decyzji, co też uczynili biegli w niniejszej sprawie. Jeżeli natomiast w ocenie strony wnioskującej stan zdrowia małoletniej uległ pogorszeniu, zawsze może ona złożyć kolejny wniosek do (...).

Również zarzut naruszenia art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez bezpodstawne pominięcie postanowieniem z dnia 17 marca 2026 r. wniosków dowodowych strony odwołującej o dopuszczanie dowodu z opinii innego biegłego: psychologa dziecięcego, innego biegłego pediatry, specjalisty z zakresu pedagogiki specjalnej nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie, pozwolił na pełną, holistyczną ocenę funkcjonowania małoletniej w rozumieniu przepisów o niepełnosprawności. Sąd Okręgowy w sprawie o sygn. akt VIII Ua 40/24 wskazał na konieczność przeprowadzenia takiej oceny jako warunek prawidłowego rozstrzygnięcia i warunek ten, w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową apelację, został spełniony. Nie było rzeczą Sądu Rejonowego prowadzenie postępowania dowodowego do czasu uzyskania opinii korzystnej za strony apelującej. Sąd Rejonowy, po uchyleniu wyroku przez Sąd Okręgowy, w prawidłowy sposób uzupełnił materiał dowodowy, dopuszczając dowód z opinii biegłego psychologa oraz opinii innego biegłego pediatry. Ostatecznie zatem zebrany, obszerny materiał dowodowy, był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie i brak było podstaw do zbędnego przedłużania postępowania.

Mając na względzie powyższe Sąd II instancji na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 5 k.p.c. pominął złożone w apelacji wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychologa dziecięcego, jak również z opinii biegłego specjalisty z zakresu pedagogiki specjalnej, jako zmierzające jedynie do zbędnego przedłużania postępowania. Jak już wskazywano powyżej, materiał dowodowy zgromadzony przez Sąd Rejonowy w toku trwania postępowania pierwszoinstancyjnego był wystarczający dla wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie i nie wymagał dalszego uzupełniania.

Akceptacja powyższego rzutuje na ocenę zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. art. 4a i art. 6b ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 100) oraz § 1 i § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 roku w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz.U. z 2009 roku nr 226, poz. 1829) w zw. z art. 4a ust 2 ustawy o rehabilitacji.

Stan zdrowia małoletniej, w ocenie Sądu Okręgowego, podobnie jak Sądu Rejonowego, nie uzasadnia przyznania wskazania w pkt 7. Nie wymaga ona bowiem stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, gdyż naruszenie sprawności organizmu nie uniemożliwia jej zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, wziął pod uwagę wszystkie okoliczności przedmiotowej sprawy i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie.

Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia wniesionego środka odwoławczego Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację.