Wyrok z 27 lutego 2024, sygn. III Ca 1041/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 lutego 2024 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Dyrda

po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2024 r. w Gliwicach

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa J. W.

przeciwko B. W.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanej

od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej

z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt I C 484/22

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia zasądzającego tę należność.

SSO Andrzej Dyrda

Sygn. akt III Ca 1041/23

UZASADNIENIE

Powód J. W. wniósł o zasądzenie od pozwanej B. W. kwoty 2400 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie z budynku mieszkalnego położonego w R. przy ul. (...) oraz zasądzenie od pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.

W uzasadnieniu pozwu wskazał, że jest właścicielem nieruchomości budynkowej, położonej w R. przy ul. (...). Nieruchomość ta to działka o powierzchni 947 m ² i dom wolnostojący, jednorodzinny, dwukondygnacyjny o powierzchni 70 m ². Nadto wskazał, że w lipcu 2020 roku pozwana bez wiedzy i zgody pozwanego zamieszkała w ww. domu. Średni czynsz najmu nieruchomości podobnych kształtuje się na poziomie 2400 zł miesięcznie, a uwzględniając, że pozwana w spornym lokalu zamieszkuje z synem stron, wskazał, że domaga się połowy ww. kwoty tj. 1200 zł miesięcznie za okres sierpień i wrzesień 2020 roku.

W odpowiedzi na pozew pozwana B. W. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Wskazała, że w trakcie trwania konkubinatu z powodem została wraz z synem stron zameldowana pod adresem R., ul. (...). Pozwana podała, że nie ma środków na wynajęcie innego lokalu, a miesięczna kwota jakiej domaga się powód jest rażąco zawyżona.

Wskazała, że zainwestowała swój majątek osobisty w rozwój firmy powoda a po rozstaniu z powodem zrobiła powierzchowny remont zajmowanej nieruchomości, aby móc tam zamieszkać w godziwych warunkach.

Powołała się też na zasady współżycia społecznego, wskazując że poniżającym i uwłaczającym godności osobistej pozwanej jest przedmiotowe traktowanie jej przez powoda. Obecnie (z uwagi na zainwestowanie wszystkich środków w rozwój działalności powoda) pozwana nie ma środków na zakup mieszkania dla siebie i syna.

Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej wyrokiem z dnia 10 października 2023r. zasądził od pozwanej B. W. na rzecz powoda J. W. kwotę 1752,50 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 14 kwietnia 2022 roku, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Nadto zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1533 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia wyroku, jak również nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej kwotę 770,83 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych oraz nakazał pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej kwotę 285,11 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Orzeczenie to poprzedził ustaleniem, że nieruchomość położona w R. przy ul. (...) o powierzchni 774 m ², zabudowana budynkiem mieszkalnych stanowi własność powoda. W nieruchomości tej zameldowana jest pozwana wraz z synem stron J. W..

Na parterze budynku usytuowana jest kuchnia, dwa pokoje, korytarz, wc i wiatrołap. Na poddaszu znajduje się pokój, pomieszczenie gospodarcze z wanną i strych. W piwnicy znajduje się kotłownia.

Powierzchnia budynku to 66 m ². Dla nieruchomości Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej, V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze (...).

Od 1 sierpnia 2020 roku nieruchomość zajmuje pozwana B. W. wraz z synem stron - J. W..

Zajmując nieruchomość pozwana dokonała niezbędnych remontów, aby przystosować dom do zamieszkania. Ponosi koszty ogrzewania budynku, uporządkowała ogród, zawarła umowę ubezpieczenia budynku, opłaca monitoring i należności za wodę.

Pozwana nie płaci powodowi za korzystanie z nieruchomości.

Powód zwracał się do pozwanej o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości w tym zaproponował sprzedaż ww. Powyższe spotkało się z odmową. Warunkiem opuszczenia nieruchomości było uprzednie rozliczenie konkubinatu.

Biegła z zakresu wyceny nieruchomości określiła wysokość wynagrodzenia za korzystanie ze spornej nieruchomości w miesiącach sierpień – wrzesień 2020 roku na kwotę 3505 zł.

Z opinii biegłej wynika, że standard wykończenia wnętrz jest przeciętny. Wadą domu jest brak łazienki, spełniającej aktualne standardy wyposażenia i wykończenia. Wadą jest również instalacja centralnego ogrzewania. Podała, że stan techniczno – użytkowy przedmiotowej nieruchomości negatywnie wpłynął na oszacowaną stawkę najmu.

Biegła podała, że atutem jest ogród oraz miejsce parkingowe.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy stwierdził, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie. Art. 18 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy stanowi, że odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu.

Sąd stwierdził, że powodowi J. W. przysługuje prawo własności do nieruchomości położonej w R. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej prowadzi księgę wieczystą (...). Nieruchomość ta jest zajmowana przez pozwaną.

Mając na uwadze, że pozwana kwestionowała wysokość dochodzonej pozwem należności, Sąd na podstawie dowodu z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości E. Ś. wysokość wynagrodzenia za korzystanie ze spornej nieruchomości w okresie sierpień – wrzesień 2020 roku wynosi 3505 zł, którą to kwotę przyjął za podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania. za sierpień – wrzesień 2020 roku na kwotę 3505 zł

Uwzględniając domaganie się zasądzenia od pozwanej połowy tej kwoty sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1752,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 14 kwietnia 2022 roku, oddalając powództwo w pozostałym zakresie.

O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. uznając, że pozwana przegrała proces w 73 %, natomiast o nieuiszczonych kosztach sądowych na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Apelacje od tego orzeczenia wniosła pozwana zaskarżając wyrok w całości.

Zarzuciła sprzeczność ustaleń stanu faktycznego ze zgromadzonym materiałem dowodowym poprzez brak ustalenia, że:

a)  pozwana sprzedała należące do niej mieszkanie w B. a uzyskaną ze sprzedaży kwotę 175.000 zł pożyczyła jak dotąd bezzwrotnie, powodowi na jego działalność gospodarczą,

b)  syn stron jest dzieckiem niepełnosprawnym, wszystkie wizyty lekarskie, diagnostyczne, badania laboratoryjne i pobyty rehabilitacyjne pozwana pokrywała z własnych środków finansowych bez pomocy finansowej powoda - ojca dziecka,

c)  pozwany zameldował powódkę oraz syna w rzeczonej nieruchomości dobrowolnie, aby zapewnić im stabilizację i bezpieczeństwo, twierdząc, że daje powódce w ten sposób „gwarancję życiową”; za pożyczone mu przez nią środki finansowe,

d)  pozwana za pośrednictwem pełnomocnika pismem z dnia 19 października 2020r. zwróciła się do powoda wyrażając chęć uregulowania swojego oraz dziecka tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości powoda, proponując zawarcie umowy użyczenia na czas nieokreślony do czasu, gdy strony dokonają rozliczeń finansowych pożyczek, które pozwana poczyniła z majątku osobistego, gdy powód - ówczesny partner i ojciec dziecka potrzebował pieniędzy na rozwój własnej firmy (...) w R..

Nadto podniosła naruszenie prawa materialnego a to art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zachodzą okoliczności rażące i nieakceptowalne do żądania od pozwanej zapłaty za korzystanie z nieruchomości.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował roszczenie powódki przyjmując jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przywołane przepisy prawne, a następnie ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Poczynione ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym, który w zakresie dokonanych ustaleń jest logiczny i wzajemnie spójny, natomiast informacje zawarte w poszczególnych źródłach dowodowych nawzajem się uzupełniają i potwierdzają, przez co są w pełni wiarygodne. Ustalenia te Sąd Okręgowy przyjmuje za własne.

Powód swoje roszczenie wywodził w fakcie zajmowania dochodzone roszczenia ma swoją podstawę w fakcie zajmowania lokalu mieszkalnego przez pozwaną bez tytułu prawnego i nie płacenia za korzystanie z tego lokalu odszkodowania w wysokości czynszu, jaki byliby zobowiązani płacić z tytułu najmu. Podstawą zatem jej żądania był art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmienia kodeksu cywilnego z dnia 21 czerwca 2001r.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 kwietnia 2018 r. (III CA 1/18) przepis art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1610 ze zm.) odnosi się do osób, które wcześniej dysponowały tytułem prawnym do zajmowania lokalu prawnego. W ustawie nie wskazuje się, o jaki tytuł prawny chodzi. Wobec tego art. 18 ust. 1 ustawy ma także zastosowanie do tych osób zajmujących lokal, które wcześniej legitymowały się prawnorodzinnym lub obligacyjnym tytułem do zajmowania lokalu, innym niż najem.

Niewątpliwie, z poczynionych ustaleń faktycznych, wynika, że strony tworzyły związek konkubencki. Zatem uprawnienie do dysponowania pozwanej tym lokalem wynikało z szeroko rozumianych stosunków prawnorodzinnych. Niemniej jednak, związek ten uległ zakończeniu, w związku z czym przesłanka prawnorodzinna do zajmowania takiego lokalu mieszkalnego, po stronie pozwanej, odpadła. Fakt ten (zakończenia związku) nie był strony kwestionowany.

Nadto pozwana nie kwestionowała, że wyłącznym właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest powód. Fakt ten został potwierdzony również wydrukiem z Księgi Wieczystej, która zgodnie z art. 3 ustawy z dnia z dnia 14 września 2018 r. ustawy o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity: Dz.U. z 2023r. poz. 1984), potwierdza wyłączne prawo własności powoda do nieruchomości położonej w R. przy ul. (...) o powierzchni 774 m ², zabudowana budynkiem mieszkalnych.

Powyższe fakty uprawniają powoda do skorzystania z uprawnień przewidzianych w art. 18 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmienia kodeksu cywilnego, a więc żądania od pozwanej odszkodowania za korzystanie z jego własności bez tytułu prawnego.

W ocenie Sądu Okręgowego, w ustalonym stanie faktycznym nie zachodził przypadek naruszenia art. 5 k.c. Wbrew temu, co wskazuje pozwana, niniejsze postępowanie nie prowadzi do nakazania jej opuszczenia zajmowanego lokalu. Pozwana jest tylko i wyłącznie zobowiązania do zapłaty odszkodowania za zajmowanie tego lokalu. W szczególności wskazać należy, że pomimo, że powód dysponuje własnością do tej nieruchomości (a nie tylko określonego udziału) to domaga się od pozwanej zapłaty połowy takiego odszkodowania. Ta okoliczność świadczy o tym, że nie można kwalifikować postępowania powoda jako sprzecznego z zasadami współżycia społecznego, albowiem powód de facto ponosi koszty zajmowania tego lokalu przez małoletniego syna stron.

Odnosząc się natomiast do podnoszonych w apelacji zarzutów sprzeczności ustaleń stanu faktycznego ze zgromadzonym materiałem dowodowym, wskazać należy zgodnie z art. 227 k.p.c., przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Sąd decydując o dopuszczeniu dowodu przedstawionego przez stronę, rozważa przede wszystkim, czy dany fakt ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 KPC), czy fakt ten wymaga udowodnienia (art. 228, 229 i 230 KPC). Ocena, które fakty mają dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, jest uzależniona od tego, jakie to są fakty, a także od tego, jak sformułowana i rozumiana jest norma prawna, którą zastosowano przy rozstrzygnięciu sprawy. Fakt jest istotny w rozumieniu art. 227 KPC, jeżeli dotyczy przedmiotu procesu oraz ma znaczenie prawne w tym sensie, że jego ustalenie jest konieczne z punktu widzenia normy prawnej, która miałaby zastosowanie do stanu faktycznego przedstawionego przez strony.

Mając na względzie powyższe, okoliczności wskazane w apelacji przez pozwaną, były zbędne dla ustalenia zasadności roszczenia powoda. Podkreślić jednak należy, że okoliczności te mogą mieć znaczenie dla ewentualnych dalszych rozliczeń pomiędzy stronami.

Mając na względzie powyższe, apelacja powódki podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., które ustalono w oparciu o § 2 pkt 3 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).

SSO Andrzej Dyrda