Wyrok z 22 stycznia 2026, sygn. III AUa 824/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 stycznia 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Wiesława Stachowiak

Protokolant: Beata Tonak

po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym

sprawy U. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P.

o dalszy dodatek pielęgnacyjny

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P.

od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie

z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt III U 508/22

oddala apelację.

sędzia Wiesława Stachowiak

UZASADNIENIE

Decyzją z 21 czerwca 2022 r. znak; (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. odmówił U. K. prawa do dalszego dodatku pielęgnacyjnego, ponieważ Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 4 maja 2022r. nie stwierdziła u wnioskodawczyni niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Decyzją z 21 czerwca 2022 r. znak; (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. odmówił U. K. prawa do dalszego świadczenia uzupełniającego, ponieważ Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z 4 maja 2021r. nie stwierdziła u wnioskodawczyni niezdolności do samodzielnej .

Od powyższych decyzji odwołania złożyła U. K.. Podniosła, że jej stan zdrowia nie uległ poprawie a codzienne czynności wymagają pomocy osób trzecich.

Sąd Okręgowy na podstawie art. 219 k.p.c. sprawę III U 509/22 połączył do wspólnego rozpoznania ze sprawa III U 508/22 i rozpoznawał dalej pod nr III U 508/22

Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2023r. w sprawie o sygn. akt III U 508/22, Sąd Okręgowy w Koninie: zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał U. K. prawo do dalszego dodatku pielęgnacyjnego na okres do 31 marca 2024 r., począwszy od daty wstrzymania wypłaty świadczenia.

Apelację od powyższego wyroku, w całości, złożył organ rentowy, zarzucając:

1. Naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie opinii biegłego ortopedy uznającej odwołującą za niezdolną do samodzielnej egzystencji, za należycie i przekonująco uzasadnioną, co miało wpływ na wynik postępowania poprzez przyznanie odwołującej prawa do dodatku pielęgnacyjnego podczas, gdy opinia biegłego ortopedy nie daje podstaw do uznania, że odwołująca jest niezdolna do samodzielnej egzystencji;

2. Naruszenie art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku organu rentowego o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego ortopedy na okoliczność ustalenia, czy odwołująca jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie odwołującej za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji i na tej podstawie przyznanie jej prawa do dodatku pielęgnacyjnego.

3. Naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. z art. art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez jego zastosowanie w sprawie i przyznanie odwołującej prawa do dodatku pielęgnacyjnego.

W związku z powyższym, apelujący wnosił o:

1. Zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie

2. Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji,

3. Zasądzenie od odwołującej na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna.

Z uwagi na złożenie apelacji po zmianie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dokonanej ustawą z 4 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1469) uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego zostało sporządzone w sposób określony przepisem art. 387 § 2 ¹ k.p.c. w brzmieniu nadanym tą nowelizacją. Sąd Apelacyjny nie przeprowadził postępowania dowodowego i nie dokonał odmiennej oceny dowodów przeprowadzonych przed Sądem pierwszej instancji, a także nie zmienił i nie uzupełnił ustaleń Sądu pierwszej instancji. W tej sytuacji, zgodnie z art. 387 § 2 ¹ pkt 1 k.p.c., wystarczające jest wskazanie, że Sąd Apelacyjny przyjął co do zasady za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji dokonane w sprawie.

Wbrew zarzutom apelującego Sąd Okręgowy wydał trafne rozstrzygnięcie, które znajduje uzasadnienie w całokształcie okoliczności faktycznych sprawy oraz w treści obowiązujących przepisów prawnych. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. w żaden sposób nie uchybiając przepisom prawa procesowego oraz dokonał wszechstronnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w konsekwencji prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. W pisemnych motywach zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy wskazał, jaki stan faktyczny stał się jego podstawą oraz podał na jakich dowodach oparł się przy jego ustalaniu. Sąd Apelacyjny ustalenia Sądu I instancji w całości uznał i przyjął jako własne, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 339/98, OSNAP 1999/24/776 oraz z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 233/09 i z dnia 24 września 2009r., II PK 58/09). Również rozważania prawne, które skłoniły Sąd pierwszej instancji do uwzględnienia odwołania od zaskarżonej decyzji są trafne i Sąd Odwoławczy podziela je także w całości.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie było ustalenie, czy odwołująca w dalszym ciągu spełnia przesłanki do przyznania prawa do dodatku pielęgnacyjnego, wskazane w art. 75 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tj. czy jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy zmienił decyzję z dnia 21 czerwca 2022r. w ten sposób, że przyznał U. K. prawo do dalszego dodatku pielęgnacyjnego na okres do 31 marca 2024 r., począwszy od daty wstrzymania wypłaty świadczenia, tj. od 1 kwietnia 2022r.

W ocenie Sądu Apelacyjnego argumentacja przedstawiona przez apelującego nie wskazuje na żadne okoliczności, które mogłyby podważyć prawidłowość wyroku Sądu Okręgowego, w szczególności pozwany nie zakwestionował skutecznie ustalenia przez Sąd I instancji istnienia dalszej niezdolności do samodzielnej egzystencji odwołującej, poczynionego w oparciu o prawidłowo ocenioną opinię biegłego ortopedy.

Organ rentowy podważał opinię biegłego ortopedy, z której wynikało, że odwołująca jest w dalszym ciągu niezdolna do samodzielnej egzystencji, argumentując, że uzasadnienie opinii jest nieprzekonywujące. Zdaniem pozwanego biegły błędnie zaniechał oceny stanu ogólnego odwołującej wg skali B., co jest niezbędne przy orzekaniu o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Pozwany argumentował, że zgodnie z opinią lekarza orzecznika ZUS, który dokonał oceny stanu zdrowia odwołującej uwzględniając skalę B., stan zdrowia wnioskodawczyni uległ poprawie.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, powyższy zarzut nie jest zasadny, a biegły ortopeda w sposób właściwy i kompleksowy dokonał oceny schorzeń odwołującej z punktu widzenia przesłanek niezdolności do samodzielnej egzystencji. Sąd Apelacyjny w pełni podziela ocenę dokonaną w tym zakresie przez Sąd Okręgowy, wskazując także, że nie było podstaw do dopuszczenia dowodu z opinii kolejnego biegłego z zakresu ortopedii, gdyż istota sprawy została w sposób wyczerpujący wyjaśniona. Sąd nie ma zaś obowiązku dopuszczania kolejnych wniosków dowodowych strony, tak długo aż udowodni ona korzystną dla siebie tezę. Podkreślić jedynie należy, że w niniejszej sprawie biegły ortopeda wydał opinię główną wraz z opinią uzupełniającą, a opinie biegłego nie zawierały zarzucanych przez pozwanego niejasności czy luk, zaś wnioski opinii co do istnienia dalszej niezdolności do samodzielnej egzystencji na okres kolejnych 2 lat, czyli do 31 marca 2024 r. były konkretne i przekonujące oraz poparte dokumentacją medyczną i wynikami badania odwołującej.

Jak wynika z opinii biegłego ortopedy u odwołującej występuje: przebyte zapalenie kości, wtórna deformacja stóp, stan po endoprotezoplastyce prawego stawu biodrowego i zmiany zwyrodnieniowo- dyskopatyczne kręgosłupa, zaś wnioskodawczyni jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji na okres kolejnych 2 lat, czyli do 31 marca 2024 r. Na podstawie ww. opinii biegłego można jednoznacznie ustalić, że - wbrew zarzutom pozwanego - u wnioskodawczyni nie doszło do istotnej poprawy sprawności narządu ruchu. Przeprowadzone badanie odwołującej potwierdziło, że nie jest zdolna do samodzielnego zadbania o higienę osobistą, nie jest zdolna do nabywania żywności i przynoszenia jej do domu, do załatwiania spraw urzędowych, czy korzystania z komunikacji miejskiej.

Dodać należy, że w opinii uzupełniającej biegły ortopeda odniósł się do zarzutów pozwanego sprecyzowanych w piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2022 r., wskazując, że podtrzymuje wnioski wynikające z opinii głównej i zwracając uwagę na fakt, że posługiwanie się skalą B. jest właściwe dla do oceny stanu zdrowia osób z zaburzeniami neurologicznymi, nie zaś ze schorzeniami narządu ruchu takimi jak rozpoznane u odwołującej. Opinia pierwotna biegłego została wydana na podstawie przeprowadzonego badania ortopedycznego, które jednoznacznie wykazało, że odwołująca jest całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji. Z tego względu zarzucanie biegłemu, że nie zastosował metody badania, która nie jest właściwa dla oceny schorzeń wnioskodawczyni, należy uznać za nieskuteczną polemikę z przyjętą przez biegłego metodą badawczą.

Wskazać należy, że w postępowaniu sądowym ocena niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń, wymaga wiadomości specjalnych, a zatem dopuszczenia dowodu z opinii biegłego sądowego. W takiej sytuacji, sąd nie może orzekać wbrew opinii biegłych sądowych. Jednak w sprawach o świadczenie z tytułu niezdolności do pracy (niezdolności do samodzielnej egzystencji) ostatecznie zawsze decyduje sąd, gdyż niezdolność ta, jako przesłanka świadczenia, ma tu znaczenie prawne (Sąd Najwyższy w wyroku z 3 września 2009 r. , sygn. III UK 30/09).

Zgodnie zaś z art. 13 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji.

W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, dopuszczając dowód z opinii biegłego ortopedy. W wydanej opinii biegły konsekwentnie stwierdził, że odwołująca jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.

W konsekwencji Sąd I instancji nie naruszył przytoczonych w apelacji przepisów prawa procesowego. Sąd Apelacyjny, uznając zarzuty naruszenia prawa procesowego za chybione, poczynione przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne uznał za prawidłowe oraz zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Uwzględniając powyższe wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego przed Sądem Okręgowym, Sąd Apelacyjny uznał, że odwołująca jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji w rozumieniu powołanego wyżej art. 13 ust. 5 ustawy emerytalnej, a tym samym przysługuje jej prawo do dodatku pielęgnacyjnego.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu Apelacyjnego, zarzuty apelującego nie mogły zasługiwać na uwzględnienie.

Konkludując, Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. apelację oddalił, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.

sędzia Wiesława Stachowiak