Wyrok z 16 listopada 2015, sygn. II Ca 1340/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 listopada 2015 roku

Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy

Przewodniczący: SSO Sławomir Krajewski

po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2015 roku w Szczecinie na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą w K.

przeciwko C. D.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie z dnia 13 maja 2015 roku, sygn. akt I C 980/14

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od powoda (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą w K. na rzecz pozwanego C. D. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt II Ca 1340/15

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie wyrokiem z dnia 13 maja 2015 roku, w sprawie o sygnaturze akt I C 980/14 upr., oddalił powództwo (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą w K. przeciwko C. D. o zapłatę kwoty 2191,40 zł z tytułu umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sąd Rejonowy wydał powyższe rozstrzygniecie w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:

W dniu 17 marca 2010 roku pomiędzy (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., a pozwanym C. D. została zawarta umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych numer (...). Została sporządzona kserokopia dokumentu „umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych” z dnia 22 marca 2010 roku o numerze (...). W treści kserokopii wskazano jako strony umowy (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. i pozwanego C. D..

W dniu 12 czerwca 2010 roku (...) spółka z o.o. w W. wystawiła fakturę VAT numer (...) na rzecz pozwanego C. D. z tytułu usług telekomunikacyjnych na kwotę 176,84 zł, z terminem płatności na dzień 28 czerwca 2010 roku. W dniu 12 lipca 2010 roku (...) spółka z o.o. w W. wystawiła fakturę VAT numer (...) na rzecz pozwanego C. D. z tytułu usług telekomunikacyjnych na kwotę 183,05 zł, z terminem płatności na dzień 26 lipca 2010 roku. W dniu 12 sierpnia 2010 roku (...) spółka z o.o. w W. wystawiła fakturę VAT numer (...) na rzecz pozwanego C. D. z tytułu usług telekomunikacyjnych na kwotę 33,36 zł, z terminem płatności na dzień 26 sierpnia 2010 roku.

W dniu 24 lutego 2011 roku (...) spółka z o.o. w W. wystawiła notę obciążeniową numer (...) na rzecz pozwanego C. D. z tytułu opłaty specjalnej za przedterminowe rozwiązanie umowy na kwotę 625,77 zł, z terminem płatności na dzień 10 marca 2011 roku. W dniu 24 lutego 2011 r. P4 spółka z o.o. w W. wystawiła notę obciążeniową numer (...) na rzecz pozwanego C. D. z tytułu opłaty specjalnej za przedterminowe rozwiązanie umowy na kwotę 668,09 zł, z terminem płatności na dzień 10 marca 2011 roku.

W dniu 28 marca 2013 roku pomiędzy (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., a(...) Niestandaryzowanym Sekurytyzacyjnym Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym z siedziba w K. została zawarta umowa sprzedaży wierzytelności. Zgodnie z § 1 ust. 1 umowy przedmiotem umowy było przeniesienie przez zbywcę na rzecz nabywcy wierzytelności pieniężnych określonych w § 2 w celu ich dalszej windykacji. W § 2 ust. 1 umowy zbywca oświadczył, że w stosunku do dłużników wymienionych w załączniku numer 1 do umowy w postaci listy wierzytelności, stanowiącym jej integralną część, przysługują mu bezsporne i wymagalne wierzytelności pieniężne wynikające z zawartych z dłużnikami umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych, obejmujące należności główne oraz związane z tymi należnościami roszczenia o odsetki ustawowe. Zgodnie z § 3 ust. 3 umowy wierzytelności miały przejść na nabywcę pod warunkiem uiszczenia przez niego kwoty określonej w ust. 1. Do chwili zapłaty przez nabywcę wynagrodzenia na rzecz zbywcy, wierzytelności miały przysługiwać zbywcy. W wyciągu z listy dłużników stanowiącym załącznik do umowy wskazano dłużnika - pozwanego C. D. i należność główną w stosunku do jego osoby w wysokości 1687,11 zł.

Pismem z dnia 14 maja 2013 r., wysłanym pod adres w S. przy ulicy (...), powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 2182,99 zł z tytułu niezapłaconych faktur wyszczególnionych w załączniku numer 1, wskazując, że przedmiotową wierzytelność nabył w drodze umowy przelewu wierzytelności od (...) spółki z o.o.

Wyrokiem z dnia 15 maja 2012 roku Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie, sygn. akt IV K 1090/11, J. J. i G. Ł. zostali skazani za popełnienie przestępstw przy użyciu dowodu osobistego pozwanego C. D., jednakże żadne z przypisanych przestępstw nie dotyczyło zawarcia umów z (...) spółką z o.o. w W.. Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2014 r. Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie, sygn. akt IV K 373/13, J. J. został skazany za popełnienie przestępstw przy użyciu dowodu osobistego pozwanego C. D., jednakże żadne z przypisanych przestępstw nie dotyczyło zawarcia umów z (...) spółką z o.o. w W..

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji uznał powództwo za nieuzasadnione.

Stwierdził, że podstawą prawną powództwa była treść przepisów art. 56 i 60 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne, w związku z treścią umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych z dnia 17 marca 2010 roku i z dnia 22 marca 2010 roku. Podstawą prawną legitymacji czynnej powoda była treść art. 509 k.c., w związku z treścią umowy z dnia 28 marca 2013 roku sprzedaży wierzytelności. Pozwany zakwestionował, aby zawierał umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych z dnia 17 marca 2010 roku i z dnia 22 marca 2010 roku, podnosząc, że podpisy na wskazanych umowach zostały sfałszowane, albowiem pozwanemu w pierwszym kwartale 2011 roku skradziono dowód osobisty. Sąd wskazał, że o ile okoliczność, że pozwanemu skradziono dowód osobisty, została wykazana, co wynika z treści wyroków karnych, to jednakże żadne z przestępstw nie dotyczyło spornych umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych przez(...)spółkę z o.o. w W., z których powód dochodził roszczeń. Co więcej sam pozwany podniósł, że dowód osobisty został mu skradziony w 2011 roku.

Dalej Sąd zważył, że powód wykazał, że pozwany C. D. zawarł umowę z (...) spółką z o.o. w W. z dnia 17 marca 2010 roku przedkładając jej oryginał. Zostało tu uwzględnione, że pozwany zaprzeczając temu faktowi, nie wykazał, że podpis pod umową nie pochodzi od niego, stosownie do art. 253 k.c.

Odnośnie natomiast drugiej z umów, to jest umowy z dnia 22 marca 2010 roku, powód nie wykazał, aby pozwany zawarł tę umowę. Powód, mimo zobowiązania go do złożenia oryginału tej umowy, pod rygorem skutków z art. 233 § 2 k.p.c., nie przedłożył tego oryginału, a jedynie kserokopię, co stanowiło przeszkodę do zastosowania w tym przypadku normy prawnej z art. 253 k.c., to jest obciążenia pozwanego ciężarem dowodu, że podpis pod tą umowa od niego nie pochodzi.

Niezależnie od powyższych wywodów Sąd stwierdził, że powództwo podlegało oddaleniu na skutek uwzględnienia pozostałych zarzutów pozwanego.

Pozwany podniósł, że z załączonej przez powoda umowy przelewu wierzytelności nie wynika, aby powód nabył wierzytelności wynikające z ww. umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Zgodnie z § 3 ust. 3 umowy sprzedaży wierzytelności, wierzytelności objęte umową przelewu miały przejść na nabywcę (tu powoda) pod warunkiem uiszczenia przez niego kwoty określonej w ust. 1. Do chwili zapłaty przez nabywcę wynagrodzenia na rzecz zbywcy, wierzytelności miały przysługiwać zbywcy. Umowa przelewu wierzytelności została, więc zawarta pod warunkiem zawieszającym w rozumieniu art. 89 k.c. Powód nie wykazał, że ziścił się warunek umowy przelewu wierzytelności w postaci zapłaty ceny. To spowodowało przyjęcie, że powód nie wykazał, aby nabył wierzytelność względem pozwanego i było wystarczającą podstawą do oddalenia powództwa (brak wykazania legitymacji czynnej powoda w niniejszym postępowaniu).

Pozwany zakwestionował roszczenie powoda również co do wysokości. Powód nie wykazał, zaś wysokości dochodzonego roszczenia. Same faktury VAT i noty obciążeniowe nie mogły stanowić podstawy do ustalenia, że względem pozwanego są wymagalne roszczenia o wysokości podniesionej w pozwie. Określone wysokości żądań co do należności głównej, a tym samym odsetek ustawowych liczonych od należności głównych, nie wynikają z żadnych dokumentów, z których przeprowadzono dowód w niniejszym postępowaniu. W szczególności powód nie przedłożył cennika usług telekomunikacyjnych, z którego mogłyby wynikać określone wysokości z tytułu świadczonych usług telekomunikacyjnych. Brak jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałyby ceny świadczonych usług telekomunikacyjnych i kary umowne za przedterminowe rozwiązanie umowy, prowadził do ostatecznej konkluzji, że powód nie wykazał należności dochodzonych pozwem co do ich wysokości.

Na koniec Sąd uznał, że podniesiony zarzut przedawnienia roszczenia nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jednakże nawet gdyby powód wykazał skuteczne nabycie wierzytelności względem pozwanego i ich wysokość, to roszczenia nie mogłyby być uznane za przedawnione. Najwcześniej z dochodzonych roszczeń było roszczenie wymagalne z dniem 28 czerwca 2010 roku. Roszczenia z tytułu świadczenia usług telekomunikacyjnych przedawniają się z upływem lat 3 na podstawie art. 118 k.c. Pozew w niniejszej sprawie został wniesiony w dniu 28 maja 2013 roku, co powoduje, że roszczenia objęte pozwem nie uległy przedawnieniu.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania oparto na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód i zaskarżając wyrok w całości, wniósł o jego zmianę, poprzez uwzględnienie powództwa w całości, zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania sądowego za postępowanie w obu instancjach.

Apelujący zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, a to:

- art. 233 § 1 k.p.c., w zw. z art. 509 k.c. poprzez naruszenie przez sąd obowiązku rozpoznania całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji błędne przyjęcie, że powód nie wykazał skutecznego nabycia wierzytelności przysługującej wobec pozwanego od wierzyciela pierwotnego; błędną ocenę mocy dowodowej przedłożonej przez powoda umowy cesji wierzytelności z dnia 28 marca 2013 roku wraz z wyciągiem z listy wierzytelności stanowiących przedmiot umowy cesji dotyczącym wierzytelności przysługującej od pozwanego w formie wydruku z systemu informatycznego, którym dysponuje, w imieniu powoda, podmiot zarządzający wierzytelnościami nabytymi przez powoda, tj. spółka (...) s. a. z siedzibą w K.; nieuwzględnienie odesłania do płyty DVD i jej zawartości, co winno skutkować uwzględnieniem mocy dowodowej wydruku ze wskazanej płyty w odniesieniu do wierzytelności przysługującej wobec pozwanego; poprzez nieuwzględnienie wykazania przez powoda, za pomocą dokumentów przedłożonych wraz z pozwem legitymacji procesowej czynnej o stronie powoda; poprzez błędne uznanie przez sąd orzekający jakoby strona powodowa przedłożyła niekompletną umowę cesji wierzytelności i nie przedstawiła żadnego dowodu na zapłatę ceny, podczas gdy żaden z przepisów odnoszących się do cesji wierzytelności nie nakłada na cesjonariusza obowiązku wykazania ceny;

- art. 228 § 1 k.p.c., w zw. z art. 232 k.p.c., w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., w zw. z art. 6 k.c. poprzez naruszenie przez sąd obowiązku rozpoznania całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nieuwzględnienie twierdzeń i dowodów przedłożonych przez powoda, w szczególności warunków zawartych przez pozwanego umów oraz nieuregulowanych przez pozwanego not debetowych, wystawionych przez operatora z naliczonymi pozwanemu karami umownymi, z których jednocześnie wynikają podstawy naliczenia pozwanemu kwot ujętych w tych notach;

- art. 232 k.p.c., w zw. z art. 227 k.p.c., w zw. z art. 248 § 1 k.p.c. oraz w zw. z art. 6 k.c. wskutek nieuwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych przez powoda w treści pozwu, tj. m.in. wniosku o zobowiązanie wierzyciela pierwotnego o udostępnienie dokumentacji związanej z zawartymi przez pozwanego umowami, podczas gdy powód sygnalizował już w treści składanego pozwu, że całość oryginałów dokumentacji związanej z zawartymi przez pozwanego umowami znajduje się w posiadaniu wierzyciela pierwotnego, zaś powód dysponuje jedynie ich kopiami udostępnionymi przez wierzyciela pierwotnego;

oraz naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 509 k.c., w zw. z art. 65 § 2 k.c. poprzez błędną wykładnię wskazanego przepisu i błędne przyjęcie, że powód nie wykazał nabycia dochodzonej wierzytelności od wierzyciela pierwotnego, podczas gdy powód przedłożył zawartą z (...) sp. z o.o. umowę cesji wierzytelności wraz z wyciągiem z listy wierzytelności stanowiących jej przedmiot w odniesieniu do wierzytelności przysługującej wobec pozwanego, czym zrealizował zobowiązanie do wykazania, że w ramach pakietu wierzytelności nabył zindywidualizowaną wierzytelność wobec pozwanego, a zatem w sposób skuteczny nabył wskazaną wierzytelność, a jednocześnie wykazał w sposób jednoznaczny posiadaną legitymację czynną.

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o oddalenie apelacji powoda w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd zważył, co następuje:

Apelacja okazała się bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności odnieść należy się do zakwestionowanego przez Sąd pierwszej instancji istnienia w sprawie legitymacji procesowej czynnej powoda, to jest kwestii ważności i skuteczności umowy przelewu.

Umowa sprzedaży wierzytelności zawarta w dniu 28 marca 2013 roku pomiędzy powodem, a (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zawierała postanowienie (§ 3 ust. 2), zgodnie z którym nabywca wierzytelności zobowiązał się do zapłaty ceny w terminie do 4 kwietnia 2013 roku. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 3 umowy, wierzytelności przechodziły na nabywcę pod warunkiem uiszczenia przez niego ceny. Do chwili zapłaty przez nabywcę wynagrodzenia na rzecz zbywcy, wierzytelności miały przysługiwać zbywcy. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji zapłata ceny w wykonaniu umowy przelewu wierzytelności nie może być uznana za warunek zawieszający. Nie sposób, bowiem uznać jako taki warunek zastrzeżenie w umowie, które stanowi treść czynności prawnej, a przy tym uzależnia powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej od zdarzenia przyszłego, zależnego od woli stron. Umowa przelewu jest bowiem czynnością prawną odpłatną, zatem jej elementem przedmiotowo - istotnym jest zapłata ceny (por: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2005 r., II CK 712/04 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 2005 r., II CK 343/04).

Podsumowując za zasadny uznać należało zarzut bezzasadnego przyjęcia braku legitymacji czynnej powoda. Skoro umowa nie została zawarta pod warunkiem zawieszającym, to powód nie musiał udowodnić, że ziścił się warunek umowy przelewu wierzytelności w postaci zapłaty ceny, a w tym Sąd pierwszej instancji upatrywał brak wykazania przez powoda, że nabył on wierzytelność względem pozwanego. Niezależnie od tego, należy wskazać, że zgodnie z § 3 ust. 4 umowy, przekazanie dokumentacji związanej z wierzytelnością pomiędzy jej stronami miało odbyć się po zapłacie ceny przez powoda. Skoro dokumentacją tą powód dysponował, to oznacza, że wykonał swoje zobowiązanie wynikające z umowy przelewu i tym samym może dochodzić wierzytelności względem pozwanego.

Oceniając, czy powództwo zasługiwało na uwzględnienie, należało dalej ustalić, czy powód wykazał wysokość swego żądania.

Sąd pierwszej instancji poczynił w tym zakresie niewadliwe ustalenia i rozważania, co wystarcza do uznania powództwa i w konsekwencji apelacji za bezzasadne.

Po pierwsze należy wskazać, że powód nie wykazał, że doszło do zawarcia umowy z 22 marca 2010 roku, skoro nie przedstawił jej oryginału. W tym zakresie roszczenie powoda okazało się nieuzasadnione. Zbędnym jest powielanie trafnych rozważań Sądu pierwszej instancji.

W odniesieniu do roszczeń wynikających z umowy z dnia 17 marca 2010 roku, powód, oprócz przedłożenia oryginału umowy, ograniczył się do przedstawienia faktury VAT oraz noty obciążeniowej. Tym samym powód nie wykazał, jaka jest podstawa obliczenia należności głównej oraz odsetek. Dlatego też powództwo i w tym zakresie podlegało oddaleniu.

Bezzasadny okazał się przy tym zarzut pominięcia przez Sąd pierwszej instancji wniosków dowodowych powoda w zakresie zobowiązania cedenta do przedłożenia dokumentacji związanej z umową przelewu z dnia 28 marca 2013 roku.

Przypomnienia wymaga, że w pozwie - karta 41 - powód złożył bardzo ogólnikowy wniosek - o zwrócenie się przez sąd do pierwotnego wierzyciela, na mocy art. 248 k.p.c., o udzielenie informacji czy wierzytelność przysługująca przeciwko pozwanemu, ujęta w wyciągu wierzytelności złożonym przez powoda została nabyta przez powoda.

W realizacji takiego wniosku dowodowego Sąd pierwszej instancji wydał na rozprawie w dniu 20 lutego 2015 roku postanowienie, w trybie art. 248 § 1 k.p.c., w wykonaniu którego (...) spółka z o.o. w W. nadesłała wyłącznie dokumenty w postaci: Oferty Promocyjnej "Stan darmowy w LongPlay dla Abonentów" oraz Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych przez (...) spółka z o.o. dla Abonentów, w pozostałym zakresie powołując się na tajemnicę telekomunikacyjną.

Sąd Okręgowy podziela pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2011 roku (I ACz 279/11) gdzie wskazano, że ani prawo telekomunikacyjne, ani przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie stwarzają podstawy uzasadniającej wydanie przez sąd w sprawie cywilnej postanowienia dowodowego obligującego operatora do przetworzenia i przekazania temu sądowi danych objętych tajemnicą telekomunikacyjną, unormowaną w art. 159 i dalszych ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne.

Tajemnicą telekomunikacyjną z całą pewnością nie jest objęty cennik usług telekomunikacyjnych, do którego wprost odwoływała się umowa z dnia 17 marca 2010 roku.

Brak takiego dokumentu jest istotny dla sprawy, skoro w obu zawartych w aktach sprawy umowach nie została nawet określona wysokość samego, płatnego miesięcznie abonamentu, nie mówiąc już o cenach za inne usługi. Brak jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałyby ceny świadczonych usług telekomunikacyjnych i kary umowne za przedterminowe rozwiązanie umowy, prowadzi do ostatecznej konkluzji, że powód nie wykazał wysokości należności dochodzonych pozwem. Bez ww. dokumentów nie jest możliwe także ustalenie czy istniały podstawy do rozwiązania umów z przyczyn leżących po stronie abonenta i naliczania z tego tytułu kar.

Co ważne powód, choć ww. postanowienie zostało wydane na rozprawie, a zatem Sąd nie musiał go doręczać powodowi, nie wniósł o uzupełnienie takiego zobowiązania, w tym także w apelacji.

Sąd Okręgowy podkreśla, że w świetle opisanego powyżej wysoce ogólnikowego wniosku dowodowego zawartego w pozwie, przy dodatkowym uwzględnieniu, że powód jest w sprawie reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego, Sąd Rejonowy nie miał żadnego obowiązku z urzędu wzywać(...) spółka z o.o. w W. do złożenia owego cennika.

Mając na uwadze wszystko powyższe, na podstawie art. 385 k.p.c., orzeczono jak w punkcie 1. sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego, zawarte w punkcie 2. sentencji wyroku, zapadło na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. i art. 98 § 1 i 3 k.p.c., w zw. z art. 99 k.p.c., przy uwzględnieniu konieczności uznania powoda za przegrywającego postępowanie apelacyjne w całości i wysokości jego kosztów poniesionych przez pozwanego, w postaci wynagrodzenia jego pełnomocnika procesowego, w kwocie 300 zł, obliczonego zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1, w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.