Wyrok z 9 grudnia 2015, sygn. III Ca 1284/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 grudnia 2015 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący - Sędzia SO Andrzej Dyrda (spr.)

Sędzia SO Barbara Braziewicz

Sędzia SR (del.) Ewa Buczek – Fidyka

Protokolant Kamil Cieszkowski

po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2015 r. w Gliwicach na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej w W.

przeciwko D. Z.

o zapłatę

na skutek apelacji powódki

od wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku

z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt II C 1246/14

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów postępowania odwoławczego.

SSR (del.) Ewa Buczek – Fidyka SSO Andrzej Dyrda SSO Barbara Braziewicz

UZASADNIENIE

Powódka (...) Spółka Akcyjna w W. domagała się zasądzenia od pozwanego D. Z. kwoty 47.158,58 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz zasądzenie na jej rzecz od pozwanego zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazała, że pozwany D. Z. zawarł w dniu 19 września 2007 roku z (...) Bankiem Spółką Akcyjną umowę nr (...). Wobec niewywiązania się strony pozwanej z zawartej wypowiedziała mu zawartą umowę i wystawiła wyciąg z ksiąg bankowy nr (...) z dnia 14 grudnia 2011 roku. Niespłacona kwota należności głównej wraz z odsetkami liczonymi od dnia następnego po dniu wystawienia wyciągu do dnia zapłaty stała się wymagalna.

17 kwietnia 2014 roku w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 373674/14 Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie wydał w niniejszej sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w całości uwzględniający dochodzone przez powódkę roszczenie.

Wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty i utraty mocy nakazu zapłaty w całości postanowieniem z dnia 4 czerwca 2014 roku Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Rybniku celem jej dalszego rozpoznania.

W sprzeciwie pozwany D. Z. wniósł o uchylenie w całości wydanego nakazu zapłaty, oddalenie roszczeń powódki oraz zasądzenie na jego rzecz od powódki zwrotu kosztów niniejszego procesu. Uzasadniając swoje stanowisko podniósł brak legitymacji czynnej powódki do występowania w sprawie, a także, iż powódka nie wykazała podstaw swojego żądania, co za tym idzie również faktu wypowiedzenia mu umowy, wysokości przysługującego jej ewentualnie roszczenia. Pozwany podniósł, iż wyciągi z ksiąg bankowych nie mają mocy dokumentów urzędowych w postępowaniu cywilnym. Z ostrożności procesowej pozwany podniósł zarzut przedawnienia dochodzonego przez powódkę roszczenia.

Sąd Rejonowy w Rybniku wyrokiem z dnia 5 lutego 2015r. oddalił powództwo oraz zasądził od powódki (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz pozwanego D. Z. kwotę 2.400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Orzeczenie to poprzedził ustaleniem, że w dniu 17 września 2007 roku (...) Bank Spółka Akcyjna w W. zwana w umowie (...) zawarła z D. Z. umowę kredytu gotówkowego mBanku. Na podstawie zawartej umowy mBank udzielił D. Z. kredytu w rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowym prowadzonym przez mBank w kwocie 36.776 zł na dowolny cel konsumpcyjny. Spłata kredytu miała nastąpić w równych ratach miesięcznych. Umowa została zawarta na okres 84 miesięcy z możliwością jej przedłużenia. Kwota udzielonego kredytu miała zostać przelana na wskazany w umowie rachunek bankowy, który miał prowadzić mBank na rzecz D. Z.. D. Z. upoważnił mBank do comiesięcznego obciążania założonego przez niego rachunku bakowego miesięczną ratą, odsetkami i innymi prowizjami związanymi z udzielonym kredytem. Strony ustaliły, iż niespłacenie wymagalnych należności w terminie będzie upoważniło mBank miedzy innymi do wypowiedzenia umowy kredytu w całości lub w części. W przypadku wypowiedzenia kredytu strony postanowiły, iż wszelkie zobowiązania wynikające z zawartej umowy staną się wymagalne.

W tym samym dniu D. Z. zgodnie z zawartą umową kredytu gotówkowego mBanku zawarł z (...) Bankiem Spółką Akcyjną w W. zwaną w umowie mBankiem umowę o prowadzenie rachunku kredytu gotówkowego mBanku. Na podstawie umowy mBank zobowiązał się do prowadzenia rachunku kredytu gotówkowego mBanku o numerze (...) (...)- (...) (...).

Pismem z dnia 08 kwietnia 2011 roku podpisanym przez (...) Bank Spółka Akcyjna w W. wezwała D. Z. do spłaty zaległych płatności wynikających z zawartej umowy kredytu gotówkowego mBanku w wysokości 42.894,25 zł w terminie 7 dni. W przypadku braku spłaty D. Z. miał potraktować pismo jako wypowiedzenie zawartej umowy o kredyt gotówkowy mBanku z okresem wypowiedzenia wynoszącym 30 dni liczonych od następnego dnia po upływie w/w 7 dniowego terminu do spłaty zadłużenia. Po upływie terminu wypowiedzenia (...) Bank Spółka Akcyjna w W. poinformowała, że uprawniona będzie do wystawienia przeciwko niemu bankowego tytułu egzekucyjnego oraz do podjęcia wszelkich działań zmierzających do odzyskania należności banku.

W dniu 14 grudnia 2011 roku został podpisany przez M. G. i Ł. K. wyciąg z ksiąg bankowych (...) Banku Spółki Akcyjnej o nr (...). Z wyciągu wynikało, iż (...) Bank Spółce Akcyjnej w W. przysługuje względem D. Z. roszczenie w łącznej wysokości 47.158,58 zł, wynikające z zawartej z nim umowy o kredyt nr (...).

Postanowieniem z dnia 22 listopada 2013 roku Sąd Rejonowy dla Miasta Stołecznego Warszawy w W. wpisano zmianę w Krajowym Rejestrze Sądowym oznaczenia (...) Bank Spółka Akcyjna na (...) Spółka Akcyjna.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy, wskazał, że zgodnie z art. 69 ust. 1 prawa bankowego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Sąd uznał, ze umowa kredytu gotówkowego mBanku z dnia 17 września 2007 roku była umową kredytu, na podstawie której powódka oddała do dyspozycji pozwanego kwotę 36.776 zł z przeznaczeniem na dowolny cel konsumpcyjny. Pozwany był natomiast zobowiązany do spłaty kredytu w miesięcznych ratach przy czym raty te miała pobierać sama powódka z rachunku bankowego pozwanego otwartego i prowadzonego przez nią.

Wskazując na ogólną zasadę rozkładu ciężaru dowodu wyrażoną w art. 6 k.c., Sąd uznał, że to na powódce spoczywał ciężar udowodnienia, że zawarła z pozwanym umowę kredytu gotówkowego mBanku, wysokości dochodzonego roszczenia.

Sąd uznał, ze powódka wykazała, że zmianie uległa jej nazwa z (...) Bank Spółki Akcyjną na (...) Spółka Akcyjna, jednak nie wykazała wysokości dochodzonego od pozwanego roszczenia. Sąd wskazał, że wyciąg z ksiąg banku nie jest już traktowany jako dokument urzędowy, a zatem nie korzysta z domniemania prawdziwości zawartych w nim oświadczeń. Wyciąg z ksiąg banku traktowany jest obecnie jako dokument prywatny i jako taki poświadcza jedynie, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie o treści w tym dokumencie zawartym. Powódka nie wykazała, aby osoby które podpisały wyciąg z ksiąg banku oraz wypowiedzenie umowy kredytu były upoważnione do jej reprezentowania.

Mając na uwadze powyższe, Sąd w całości oddalił powództwo.

Apelację od tego orzeczenia wniosła powódka. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na jego wynik, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, skutkiem czego Sąd I instancji oparł orzeczenie na ustaleniach niezgodnych ze stanem faktycznym; art. 232 k.p.c. przez uznanie przez Sąd , że powód nie udowodnił wysokości roszczenia pomimo przedłożenia przez powoda kompletnych i wzajemnie spójnych dowodów w postaci: umowy kredytu, wypowiedzenia umowy z dnia 8 kwietnia 2011r., wyciągu z ksiąg bankowych; art. 224 k.p.c. przez zamknięcie rozprawy pomimo niewyjaśnienia istotnej okoliczności a mianowicie kwestii wymagalności roszczenia i prawidłowości złożonego wypowiedzenia, w sytuacji gdy powód nie miał możliwości tego wykazania w czasie właściwym; art. 217 k.p.c. przez całkowite pominięcie przez Sąd I instancji przedłożonych przez powoda dokumentów w postaci: pełnomocnictw dla osób podpisujących wyciąg z ksiąg bankowych oraz odpisu pełnego KRS powoda.

Na tych podstawach wniosła o zmianę wyroku Sądu pierwszej instancji w całości przez zasądzenie od pozwanego D. Z. kwoty 47 158,58 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 15.12.2011 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym koszty zastępstwa wg norm przypisanych oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przypisanych.

Nadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: pełnomocnictw dla osób podpisanych pod wypowiedzeniem umowy na okoliczność umocowania osób podpisanych pod wypowiedzeniem do występowania w imieniu Banku; elektronicznego zestawienia operacji na okoliczność istnienia i wysokości roszczenia należnego powodowi.

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował roszczenia powoda przyjmując podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przywołane przepisy prawne, a następnie ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Poczynione ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który w zakresie dokonanych ustaleń jest logiczny i wzajemnie spójny, natomiast informacje zawarte w poszczególnych źródłach dowodowych nawzajem się uzupełniają i potwierdzają, przez co są w pełni wiarygodne. Ustalenia te Sąd Okręgowy przyjmuje za własne.

Przepis art. 233 k.p.c. odnosi się wprost do oceny dowodów wskazując, według jakich kryteriów winna być ona przeprowadzona. Wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów stanowiąc w § 1, że Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

Stawiając zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. należy wykazać, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, które jedynie mogą zostać przeciwstawione uprawnieniu Sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002r., II CKN 817/00). Z tego wynika, że do skutecznego postawienia zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c. nie jest wystarczające przekonanie strony o ich odmiennej ocenie niż ocena Sądu (Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyrokach: z dnia 1 marca 2012r. I ACa 111/12; z dnia 3 lutego 2012r., I ACa 1407/11). Również same, nawet poważne wątpliwości co do trafności oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji, jeżeli tylko nie wykroczyła ona poza granice zakreślone w art. 233 § 1 k.p.c., nie powinny stwarzać podstawy do zajęcia przez sąd drugiej instancji odmiennego stanowiska (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012r., I UK 347/11).

Mając na względzie powyższe, apelujący, stawiając zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., jest obowiązany wykazać, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Powód, tymczasem, nie wskazuje uchybieniu przez Sąd I instancji regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj.: regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów poprzestając jedynie na kwestionowaniu niekorzystnego ustalenia stanu faktycznego i ustalenia przez Sąd niewykazania zasadności roszczenia.

Zgodnie z art. 3 k.p.c. strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Przytoczona powyżej regulacja prawna, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 1 marca 1996r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1996r. Nr 43, poz. 189) na mocy której skreślono § 2, nie obciąża sądu obowiązkiem dążenia do wykrycia prawdy obiektywnej (materialnej) bez względu na procesową aktywność stron. Pomimo, iż sąd, zgodnie z art. 232 § 2 k.p.c., ma prawo przeprowadzenia z urzędu dowodów niewskazanych przez stronę, jednak aktywność ta winna przybierać charakter uzupełniający i nie może wyręczać stron z realizacji ciążących na nich obowiązków procesowych do których należy przedstawianie dowodów oraz udowodnienie faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.

Wysokość zobowiązania wynikającego z niespłacenia przez pozwaną zobowiązania została przedstawiona w wyciągu z ksiąg banku (k. 25). Wskazuje on, że na dzień 14 grudnia 2011 roku zadłużenie pozwanego wynosiło 47.158,58 zł (należność główna – 31.764,82 zł, odsetki umowne za okres od dnia 18 listopada 2010 roku do dnia 22 lipca 2011r. – 3.117,12 zł, odsetki umowne karne za okres od dnia 22 lipca 2011 roku do dnia 14 grudnia 2011r. – 12.276,64 zł).

Pomimo, iż zgodnie z art. 95 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. prawo bankowe (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r. poz. 1376) księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych, to jednak w niniejszym przypadku (w postępowaniu cywilnym), moc prawna dokumentów urzędowych została wyłączona na podstawie art. 95 ust. 1a prawo bankowe obowiązującym od 20 lipca 2013r. (ustawa z dnia 19 kwietnia 2013r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz ustawy o funduszach inwestycyjnych, Dz.U. z 2013r. poz. 777). Tym samym wskazane w nim zadłużenie pozwanego nie korzystało z mocy dowodowej określonej z art. 244 § 1 k.p.c. Nakładało to w konsekwencji na powódkę, zgodnie z art. 232 k.p.c., obowiązek przedstawienia dowodów dla stwierdzenia faktów z których wywodzą skutki prawne. Wskazany powyżej ciężar dowodu w znaczeniu formalnym uzupełnia ciężar dowodu w znaczeniu materialnym wyrażony w art. 6 k.c., który nakłada na stronę ciężar udowodnienia faktów, z których wywodzi ona skutki prawne. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 listopada 2007r., (II CSK 293/07), ciężar udowodnienia faktu należy rozumieć z jednej strony jako obarczenie strony procesu obowiązkiem przekonania sądu dowodami o słuszności swoich twierdzeń, a z drugiej konsekwencjami poniechania realizacji tego obowiązku, lub jego nieskuteczności. Tą konsekwencją jest zazwyczaj niekorzystny dla strony wynik procesu.

Z obowiązku tego powódka się nie wywiązała, przedkładając natomiast dalsze dowodowy w postępowaniu odwoławczym, których Sąd Okręgowy nie uwzględnił w oparciu o art. 381 k.p.c., zgodnie z którym, Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później.

Powyższe ograniczenie oznacza, że strona może powołać nowe dowody, fakty jedynie w sytuacji gdy nie istniała obiektywna potrzeba ich powołania w tym postępowaniu. Nie obejmuje więc sytuacji, gdy niepowołanie ich nastąpiło na skutek jej opieszałości, zaniedbań, zapomnienia lub błędnej oceny potrzeby ich powołania strona tego nie uczyniła (porównaj: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1968 r., I CO 1/68, oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 1999 r., II CKN 807/98). Wskazany powyżej rygoryzm nie stanowi ograniczenia konstytucyjnego prawa do sądu, czemu dał wyraz Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia z dnia 13 stycznia 2004r. (SK 10/03).

Wobec powyższego należało uznać, że Sąd Rejonowy zasadnie odmówił ochrony prawnej roszczeniu powoda, a to wobec, niewykonania przez niego obowiązków dowodów wskazanych powyżej.

Z tych względów apelacja podlegała oddaleniu w oparciu o art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., a to wobec wygrania tego postępowania w całości przez pozwanego. Na zasądzone koszty składają się koszty zastępstwa procesowego ustalonego zgodnie z § 6 pkt 5 w związku z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 poz. 490)

SSR (del.) Ewa Buczek – Fidyka SSO Andrzej Dyrda SSO Barbara Braziewicz