Wyrok z 6 czerwca 2025, sygn. I AGa 26/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 czerwca 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Paweł Rygiel

Protokolant: Grzegorz Polak

po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa M. T.

przeciwko Klubowi S. (1) (...) w K.

o zapłatę

na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia
29 września 2022 r. sygn. akt VII GC 129/16

1.  zmienia zaskarżony wyrok w pkt II w ten sposób, że zasądzoną w pkt I kwotę 97.980,10 zł podwyższa do kwoty 100.080,10 zł (sto tysięcy osiemdziesiąt złotych 10/100), zaś kwotę 17.008,10 zł zastępuje kwotą 19.108,10 zł;

2.  w pozostałej części apelację powoda oddala;

3.  oddala apelację strony pozwanej w całości;

4.  znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego.

sygn. akt I AGa 26/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 6 czerwca 2025 r.

Powód M. T., ostatecznie precyzując roszczenie, domagał się zasądzenia od Klubu S. (1) (...) w K. kwoty 207.427 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu, a to z tytułu świadczonych na rzecz strony pozwanej usług marketingowych. Twierdził, że w związku ze świadczonymi usługami nabył prawo do wynagrodzenia w wysokości 10% od wartości kupionej przez klienta usługi. Ostatecznie sprecyzował kwoty wynagrodzenia związane ze skonkretyzowanymi klientami, którzy zostali przez niego pozyskani na rzecz strony pozwanej.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy:

- zasądził od pozwanego Klubu S. (1) (...) w K. na rzecz powoda M. T. kwotę 97.980,10 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 80.972 zł od dnia 30 czerwca 2016 r. do dnia zapłaty i od kwoty 17 008,10 zł od dnia 7 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty;

- oddalił powództwo w pozostałej części;

- rozliczył koszty procesu i koszty sądowe.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd poczynił niezwykle szczegółowe ustalenia faktyczne, popierając je wyczerpującą oceną dowodów, a następnie w sposób wnikliwy dokonał analizy prawnej.

Sąd I instancji ustalił pozwany Klub jest stowarzyszeniem mającym na celu m.in. upowszechnianie sportu, a cele te realizuje poprzez prowadzenie sekcji sportowych, uczestnictwo w rozgrywkach sportowych, propagowanie idei sportu wśród dzieci i młodzieży, organizowanie i uczestniczenie w imprezach turystycznych i sportowych, prowadzenie zajęć, kursów podnoszących kwalifikacje trenerów itp. Zgodnie z §10 ¹ statutu Klub prowadzi działalność gospodarczą (wydawniczą, związaną z produkcją filmów, nagrań video, programów telewizyjnych, nagrań dźwiękowych i muzycznych, nadawanie programów ogólnodostępnych i abonamentowych, działalność związaną z oprogramowaniem i doradztwem w zakresie informatyki, działalność w zakresie informacji, działalność portali internetowych, reklama, badanie rynku i opinii publicznej, edukacja).

Strony rozpoczęły współpracę w 2009 r. Początkowo okresie od 7 kwietnia 2009 r. do 10 maja 2010 r. strony zawarły pisemną umowę, na podstawie której powód świadczył na rzecz Klubu S. (1) K. usługi marketingowe oraz pozyskiwania dla niego sponsorów, w zamian za 10-procentową prowizję od każdej wykonanej przez sponsora umowy sponsorskiej, a dodatkowo otrzymywał miesięczny ryczałt wynoszący 1.000 zł.

Od 11 maja 2010 r., na mocy ustnej umowy zawartej z prezesem zarządu strony pozwanej B. S., forma tej współpracy uległa zmianie. Z inicjatywy klubu powód założył własną działalność gospodarczą pod nazwą (...) i w jej ramach kontynuował świadczenie usług na rzecz klubu. Jego głównym zadaniem było pozyskiwanie sponsorów dla Klubu, którzy w ramach umów na czas oznaczony albo nieoznaczony zobowiązywali się do comiesięcznych opłat sponsorskich w zamian za różnorodne usługi reklamowe. Powód nawiązywał osobiste kontakty z firmami, które - w jego ocenie - mogły być zainteresowane nawiązaniem takiej współpracy, a pracownicy działu marketingu przygotowywali odpowiednie pakiety obejmujące różnorodne usługi reklamowe i marketingowe. Czasami, w szczególności gdy opłaty sponsorskie były wyższe a usługi reklamowe bardziej zindywidualizowane, członkowie zarządu klubu oraz szef działu marketingu, czasem także z udziałem powoda, prowadzili dodatkowe negocjacje. Po przyjęciu oferty Klubu jego zarząd podpisywał umowę ze sponsorem.

Ponadto zadaniem powoda było podtrzymywanie relacji z już pozyskanymi sponsorami. W ramach tych zadań m.in. przedstawiał im nowe oferty reklamowe, spotykał się nimi na meczach, ewentualnie imprezach organizowanych przez klub, pełniąc funkcję tzw. opiekuna umowy oraz kontaktował się z nimi przed terminem wygaśnięcia umowy celem zatrzymania sponsora i podpisania umowy na kolejny okres. Przy wykonywaniu tych obowiązków powód współpracował z kierownikiem działu marketingu strony pozwanej.

Z czasem Klub zaczął podejmować nowe inicjatywy, w realizacji których uczestniczył powód.

W zamian za powyższe czynności powód otrzymywał wynagrodzenie w formie miesięcznej prowizji w wysokości 10% od każdej wpłaty dokonanej przez sponsora, którego pozyskał albo którym się opiekował. Sąd ustalił przy tym szczegółowe okoliczności dotyczące procedury rozliczeniowej.

Następnie Sąd poczynił ustalenia dotyczące rozpoczęcia w 2013 r. przez powoda prowadzenia działalności gospodarczej w ramach spółki (...) sp. z o.o.. Przedmiotem tej działalności było świadczenie pomocy firmom w optymalizowaniu wydatków poprzez tworzenie grup zakupowych nabywających usługi telefoniczne, energię elektryczną. Celem spółki była realizacja innowacyjnych projektów oszczędnościowych dla przedsiębiorców.

Gdy B. S. dowiedział się o tej działalności powoda, którą ocenił jako konkurencyjną w stosunku do działalności pozwanego, a zwłaszcza, gdy dowiedział się o zaangażowaniu w ten projekt zawodnika M. J. bez wiedzy i zgody Klubu, umowa z powodem została wypowiedziana od 1 czerwca 2013 r. Powód za czerwiec 2013 r. wystawił pozwanemu fakturę, którą ten jednak odesłał jako wystawiona bezpodstawnie. Powód nie wystawił dalszych faktur.

W dniu 10 sierpnia 2015 r. powód wszczął przed Sądem Rejonowym w K.postępowanie o zawezwanie do próby ugodowej. We wniosku wskazał, że z racji świadczonych przez niego na rzecz klubu usług marketingowych nabył prawo do wynagrodzenia w wysokości 10% od wartości kupionej przez klienta usługi i z tego tytułu przeciwnik zalega mu z zapłatą kwoty 18.455 zł za 2013 r, 44.292 zł za 2014 r. i 18.455 zł za 2015 r.. Ponadto z tytułu pozyskania dla Klubu klienta w postaci (...) nie została mu wypłacona prowizja w wysokości 35.000 zł. Na posiedzeniu sądowym w dniu 15 stycznia 2016 r. pełnomocnik Klubu oświadczył, że nie widzi możliwości zawarcia ugody.

Dalej Sąd poczynił szczegółowe ustalenia dotyczące tych firm, od umów z którymi powód żąda prowizji.

Sąd przytoczył także treść prawomocnego wyroku karnego, wydanego przez Sąd Okręgowy w Kielcach, skazującego M. T.: a/ za doprowadzenie M. J. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mięśniem, b/ za to, że będąc prezesem zarządu spółki (...) sp. z o.o. wyłącznie uprawnionym do jej reprezentowania nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości spółki oraz c/ za to, że wbrew przepisom ustawy o rachunkowości, będąc prezesem zarządu spółki (...) sp. z o.o., nie złożył sprawozdania finansowego za wskazane okresy czasu.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał roszczenie powoda za częściowo uzasadnione.

Przede wszystkim Sąd ocenił, że w pierwszym okresie, w czasie gdy powód realizował świadczenia na rzecz strony pozwanej na podstawie umowy pisemnej, stosunek prawny jaki łączył strony należy zakwalifikować jako umowę zlecenia. Następnie natomiast, po zmianie warunków umowy, w okresie gdy podstawą realizacji świadczeń była umowa ustna, strony łączyła umowa agencyjna. W tym zakresie Sąd odwołał się do treści art. 757 k.c. wskazując, iż treść umowy przewidywała, że powód, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, zobowiązał się do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz strony pozwanej.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 758 ¹ k.c. jeżeli sposób wynagrodzenia nie został w umowie określony, agentowi należy się prowizja. Podkreślił, że strony niniejszego sporu wprost ukształtowały mechanizm wynagradzania powoda za czynności pośrednictwa na zasadzie miesięcznej prowizji wynoszącej 10 % od wpłaty dokonanej przez sponsora, którego agent pozyskał. Wskazał, iż z przeprowadzonych dowodów wynika, że okoliczność pozyskania sponsora przez powoda była weryfikowana przez zarząd lub kierownictwo działu marketingu, a wpływ środków z danej umowy był każdorazowo sprawdzany przez służby księgowe. Zaprzestanie wykonywania umowy, nawet jeżeli nie było ono połączone z wygaśnięciem umowy na skutek wypowiedzenia, upływu czasu lub dobrowolnego rozwiązania powodowało wykreślenie danej pozycji z listy sponsorów przedstawionej przez powoda i nigdy nie było przez niego podważane.

Dalej Sąd wskazał, że – jak stanowi art. 761 § 1 k.c. - agent może żądać prowizji od umów zawartych w czasie trwania umowy agencyjnej, jeżeli do ich zawarcia doszło w wyniku jego działalności lub jeżeli zostały one zawarte z klientami pozyskanymi przez agenta poprzednio dla umów tego samego rodzaju. W niniejszej sprawie powód żądał wynagrodzenia od umów zawartych w czasie trwania umowy agencyjnej czyli w okresie od 11 maja 2010 r. do 30 maja 2013 r., ale także od umów, które zawarł wcześniej, w okresie, kiedy wykonywał czynności na rzecz pozwanego na podstawie umowy zlecenia.

W związku z tym żądania formułowanego na tej drugiej podstawie faktycznej sąd nie uwzględnił, albowiem nie dotyczyło ono umów zawartych w czasie trwania umowy agencyjnej. Tamten okres działalności został przez strony rozliczony, co wynikało z twierdzeń samego powoda. W odniesieniu do klientów pozyskanych w trakcie zlecenia w czasie wykonywania czynności agenta powód realizował jedynie obowiązki wynikające z funkcji tzw. opiekuna umowy, polegające na stworzeniu i podtrzymywaniu dobrych relacji, za które pobierał wynagrodzenie w formie prowizji. Po rozwiązaniu umowy agencyjnej, powód z oczywistych względów funkcji tej nie mógł sprawować, zatem wynagrodzenie za tego typu czynności za okres po rozwiązaniu umowy agencyjnej mu nie przysługuje. Sąd wskazał, że dotyczy to prowizji od umów: ze spółką (...) S.A., (...) I. G., Kopalnia (...) S.A., (...) (...) (...) R. G., Przedsiębiorstwo (...), (...) Apteka (...) sp. z o.o., (...) S. K.. Nadto z ustaleń faktycznych wynika, że powód spośród wyżej wymienionych klientów nie pozyskał sponsorów w postaci (...) S.A. i (...) S. K..

Bezzasadne było także roszczenie powoda w tej części, w które dotyczy to sponsorów, których – jak wynika z ustaleń faktycznych - powód nie pozyskał, a to: (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o.. (...) sp. z o.o., (...) Sp. z o.o., P.U.H. (...) sp.j., Przedsiębiorstwo (...) sp. z o.o., (...) S.A. Z kolei za spółkę (...) ( (...) Składy Budowlane S.A.) powód żądał wynagrodzenia od umowy zawartej w 2013 r., tymczasem z dokumentacji przedłożonej rzez Klub wynikało, że takiej umowy nie zawarto. Od umowy zawartej z zakładem (...) sp. z o.o. powód żądał wynagrodzenia za miesiące od kwietnia do lipca 2017 r., czyli za okres, w którym umowa już nie obowiązywała. Powód nie wykazał, że pozyskał sponsora w postaci firmy (...) sp. j.

Nie udało mu się także wykazać, że dzięki jego pracy pozwany zawarł umowę z (...) (...).

W zakresie roszczenia, które zostało oddalone, w części jest to wynikiem uwzględnienia podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia. Sąd przypomniał, że pozwany, w odniesieniu do poszczególnych roszczeń jednostokowych, podniósł zarzut przedawnienia za okres przypadający przed 12 grudnia 2014 r. Wiązało się to z faktem, że powód w dniu 12 grudnia 2017 r. rozszerzył żądanie i precyzyjnie wyszczególnił co składa się na kwotę objętą żądaniem pozwu.

Oceniając zarzut przedawnienia Sąd uwzględnił, że powód wystąpił z powództwem w dniu 30 czerwca 2016 r., co oznacza, że z pewnością przedawnione są roszczenia wymagalne przed 30 czerwca 2013 r. Skoro bowiem powód dochodzi roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, to na podstawie art. 118 k.c. termin przedawnienia wynosi 3 lata i jego koniec przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego.

Powód dochodził roszczeń począwszy od lipca 2013 r. W pozwie wskazał globalnie jakie wynagrodzenie należy mu się z każdy rok za umowy z klientami oraz w punkcie 5. wskazał konkretne firmy sponsorskie pozyskane prze siebie na rzecz pozwanego. Poza ujętą osobno (...) było to: za 2013 r. - suma 18.455 zł, za 2014 r. – 24.000 zł i za 2015 r. - 24.000 zł. Oprócz tego powód dochodził kwoty 60.000 zł z tytułu dwóch umów zawartych z (...) (...) S.A.. Mając to na uwadze Sąd przyjął, że roszczenia powoda (dotyczące innych sponsorów niż (...) (...)) za każdy rok za okres od lipca 2013 r. do grudnia 2014 r. byłoby przedawnione, o ile przekraczałoby sumę wskazaną w pozwie (ostatecznie jednak powód nie wykazał, że należy mu się wynagrodzenie za każdy rok wyższe aniżeli kwota zapisana w pozwie). Powód podnosił, co prawda, że bieg przedawnienia został przerwany przez zawezwanie do ugody, jednakże powyższy argument sąd podzielił tylko w odniesieniu do prowizji od umowy zawartej z (...) (...) S.A.. Jak stanowi art. 123 §1 pkt 1 k.c. bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. W pozostałym zakresie, formułując zawezwanie do próby ugodowej, powód nie oznaczył w sposób ścisły wierzytelności, które tym zawezwaniem były objęte. W rezultacie, zawezwanie do próby ugodowej, które nie stwarza podstaw do ustalenia wysokości roszczenia i jego wymagalności, nie może być traktowane jako zdarzenie powodujące, zgodnie z art. 123 k.c. przerwę biegu przedawnienia.

Ostatecznie Sąd przyjął, że z ustaleń faktycznych i wcześniej poczynionych rozważań, powodowi należy się wynagrodzenie odnoszące się do następujących sponsorów: (...) S.A., (...) S.A., (...) sp. z o.o., (...) P.U.H. K. G., (...) S.A. ( w zakresie pierwszej umowy), P. S. – (...) i (...) (...), (...) Sp. z o.o., (...) S.A., Przedsiębiorstwo (...) (...), (...) S.A., Handel i Usługi (...) J. D., M. H., M. K..

W przypadku każdego z tych podmiotów Sąd szczegółowo podał okoliczności dotyczące zawarcia umowy sponsorskiej i dotyczące wyliczenia należnej powodowi prowizji za poszczególne lata.

Ostatecznie wskazał, że łącznie:

- za 2013r. należna powodowi prowizja wynosi kwotę 8.540,20 zł (i mieści się w granicach kwoty wskazanej pozwem),

- za jedenaście miesięcy 2014 r. - kwotę 14.448,70 zł ( i mieści się granicach kwoty objętej pozwem),

- za grudzień 2014 r. - kwotę 1.281,70 zł,

- za 2015 r. - kwotę 15.380,40 zł,

- za 2016 r. – kwotę 14.180,40 zł,

- za jedenaście miesięcy 2017 r – kwotę 9 148,70 zł.

Łącznie z kwotą przysługująca jako prowizja od umowy z (...) S.A. na rzecz powoda należało zasądzić kwotę 97.980,10 zł. Odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 80.972 z należy się od dnia wniesienia pozwu (30 czerwiec 2016 r.), zaś za dalsze 17.008,10 zł – od dnia 7 grudnia 2017 r. (dzień rozszerzenia pozwu).

Sąd wskazał także, że bezzasadne było roszczenie powoda dotyczące dalszego żądania zasądzenia prowizji od umowy sponsorskiej zawartej z (...) S.A. w dniu 9 czerwca 2015 r. Umowa ta została zawarta dwa lata po zakończeniu umowy agencyjnej i wymagała nakładu pracy zupełnie innych przedstawicieli pozwanego. Trudno przyjmować, aby tak poważny kontrakt był odnawiany niejako automatycznie, dzięki temu, że pamiętano wkład powoda w zainicjowanie współpracy.

Na zakończenie Sąd ocenił jako bezzasadny zarzut pozwanego, że powód działał wobec niego nielojalnie, w szczególności naruszył zakaz konkurencji poprzez powołanie spółki (...) sp. z o.o. Podkreślił, że z ustaleń faktycznych nie wynika, aby strony uzgodniły jakąś klauzulę w zakresie zakazu podejmowania działań konkurencyjnych. Agenta obejmowała tylko zasada lojalności, której - zdaniem Sądu -nie przekroczył.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c.

Od powyższego orzeczenia apelacje wniosły obie strony.

Powód, zaskarżając wyrok w części oddalającej powództwo zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.:

- art. 65 § 2 k.c. poprzez dokonanie wykładni łączącej Strony umowy zlecenia z pominięciem zachowania Stron po zawarciu umowy zlecenia i w trakcie jej wykonywania, podczas gdy Sąd zobowiązany jest zbadać zgodny zamiar Stron i cel umowy nie tylko na podstawie rodzaju zawartej umowy i twierdzeń Stron podniesionych w toku postępowania sądowego, ale przede wszystkim na podstawie zachowania Stron po zawarciu umowy i w trakcie jej wykonywania - co skutkowało ustaleniem przez Sąd I instancji niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, że Powodowi nie przysługuje prowizja od umów sponsorskich zawartych w czasie trwania umowy zlecenia, podczas gdy Strony zgodnie ustaliły, że Powodowi będzie wypłacana prowizja od każdej umowy sponsorskiej zawartej z inicjatywy Powoda do czasu trwania umowy sponsorskiej, co potwierdzenia fakt, że po ustaniu umowy zlecenia Powodowi była wypłacana prowizja od umów sponsorskich zawartych w czasie trwania umowy zlecenia;

- art. 233 § 1 k.p.c. poprzez wyprowadzenie z materiału dowodowego, w szczególności z umów sponsorskich zawartych z (...) S.A., (...) I. G., Kopalnia (...) S.A., (...) (...) R. G., Przedsiębiorstwo Wielobianżowe(...) P. L., oraz z zeznań świadków' T. T., T. W., J. D. (2), R. G. oraz P. L. wniosków z nich niewynikających i niedających się pogodzić z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego - co skutkowało ustaleniem przez Sąd I instancji niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, że po wygaśnięciu umowy zlecenia, a w czasie trwania umowy agencyjnej, Powód pobierał od umów sponsorskich zawartych w czasie trwania umowy zlecenia wynagrodzenie w formie prowizji z tytułu pełnienia funkcji opiekuna umowy;

- art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie przy dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego faktów wynikających z zeznań świadka K. J., podczas gdy zeznania świadka K. J. zostały uznane przez Sąd I instancji za wiarygodne w całości - co skutkowało ustaleniem przez Sąd I instancji, że umowa sponsorska z (...) (...) - K. J. nie została zawarta staraniem Powoda;

- art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie przy dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego faktów wynikających z zestawienia z czerwca 2013 r., umowy sponsorskiej z dnia 1 lutego 2012 r. zawartej z (...) sp. z o.o., pozwu o zapłatę z dnia 2 lutego 2015 r. oraz nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy wK. w dniu 2 marca 2015 r., podczas gdy przedmiotowe dowody zostały uznane przez Sąd I instancji za wiarygodne w całości - co skutkowało ustaleniem przez Sąd I instancji, że Powodowi nie należy się część prowizji od umowy sponsorskiej zawartej z (...) sp. z o.o. za 2012 r..;

- art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie przy dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego faktów wynikających z umowy sponsorskiej z dnia 21 lutego 2012 roku zawartej z (...) S. K. oraz z zeznań świadka S. K., podczas gdy przedmiotowe dowody zostały uznane przez Sąd I instancji za wiarygodne w całości - co skutkowało ustaleniem przez Sąd 1 instancji, że umowa sponsorska z dnia 21 lutego 2012 r. została zawarta w czasie trwania umowy zlecenia oraz, że umowa sponsorska z (...) S. K. nie została zawarta staraniem Powoda.

Apelujący powód zarzucił także naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 734 § 1 k.c. w zw. z art. 735 § 1 k.c. w zw. z art. 353 ¹ k.c. poprzez oddalenie powództwa o zapłatę prowizji od umów sponsorskich zawartych w czasie trwania umowy zlecenia, podczas gdy Strony podczas zawierania umowy zlecenia zgodnie ustaliły, że Powodowi będzie wypłacana prowizja od każdej umowy sponsorskiej zawartej staraniem Powoda do zakończenia obowiązywania umowy sponsorskiej;

- art. 758 § 1 k.c. w zw. z art. 758 ^{( 1)} § 1 k.c. w zw. z art. 761 § 1 k.c. poprzez oddalenie powództwa o zapłatę prowizji od umów sponsorskich zawartych z (...) (...) - K. J., (...) sp. z o.o. oraz (...) S. K., podczas gdy z materiału zgormadzonego w aktach sprawy oraz prawidłowo ustalone go stanu faktycznego wynika, że Powód pozyskał wyżej wymienionych sponsorów;

- art. 761 § 1 k.c. poprzez oddalenie powództwa o zapłatę prowizji od umowy sponsorskiej z dnia 9 czerwca 2015 r. zawartej z (...) S.A., podczas gdy umowa sponsorska z dnia 9 czerwca 2015 r. została zawarta ze sponsorem pozyskanym przez Powoda i stanowiła umowę tego samego rodzaju co umowa sponsorska zawarta z (...) S.A. w dniu 10 maja 2012 r., a zatem Powodowi powinna zostać wypłacona prowizja także od drugiej z zawartych umów;

- art. 123 § 1 pkt 1 k p.c. przez uznanie, że wniosek Powoda o zawezwanie do próby ugodowej z dnia 10 sierpnia 2015 r. nie przerwał biegu przedawnienia roszczeń;

W uwzględnieniu podniesionych zarzutów powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje.

Strona pozwana, zaskarżając wyrok w części uwzględniającej powództwo, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to:

- art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie przez Sąd oceny przeprowadzonych dowodów w sposób dowolny, a nie swobodny, bez wszechstronnego rozważenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz w sposób sprzeczny z doświadczeniem życiowym i zasadami logiki, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że: 1/ stosunek prawny, jaki łączył Powoda z Pozwanym należy zakwalifikować jako umowę agencyjną, w sytuacji, gdy okoliczności te nie wynikają z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego; 2/ w ramach umowy agencyjnej Powód nie przekroczył obowiązku lojalności wobec dającego zlecenie, w sytuacji, gdy okoliczności te nie wynikają z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, a materiał ten wręcz potwierdza, że Powód przekroczył obowiązek lojalności i miał świadomość prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec działalności pozwanego Klubu;

- art. 233 k.p.c. w zw. z art. 327 ^{( 1)} § 1 pkt 1 k.p.c. poprzez brak wyczerpującej analizy materiału dowodowego oraz całkowite pominięcie i niewskazanie w uzasadnieniu wyroku, dlaczego Sąd odmówił wiarygodności i mocy dowodowej: a/ dowodowi z dokumentu w postaci protokołu z rozprawy głównej z dnia 29 sierpnia 2017 r. zawierającego wyjaśnienia Powoda w sprawie sygn. akt (...)prowadzonej przez Sąd Okręgowy w K. III Wydział Karny; b/ dowodowi z dokumentu (załączonego w niniejszej sprawie do pisma Pozwanego z dnia 6 lipca 2018 r.) w postaci protokołu z rozprawy głównej z dnia 21 lutego 2017 r. zawierającego zeznania świadka R. J. w sprawie sygn. akt (...)prowadzonej przez Sąd Okręgowy w K. III Wydział Karny; c/ dowodowi z dokumentów znajdujących się w aktach rejestrowych spółki (...) sp. z o.o. (numer KRS (...)) prowadzonych przez Sąd Rejonowy (...) ^{( )}w W. XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, których fotokopie zostały załączone do pisma Pozwanego z dnia 4 czerwca 2018 r. złożonego w niniejszej sprawie; d/ zeznaniom świadka R. J..

Strona apelująca zarzuciła nadto naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 758 § 1 k.c. i przyjęcie, że stosunek prawny, jaki łączył Powoda z Pozwanym należy zakwalifikować jako umowę agencyjną, w sytuacji, gdy okoliczności współpracy pomiędzy Stronami wskazują, że stosunek prawny, jaki łączył Strony miał cechy umowy zlecenia, a nie umowy agencyjnej, co uzasadnia zastosowanie w niniejszej sprawie art. 734 § 1 k.c., a nie art. 758 § 1 k.c.;

- art. 758' k.c. poprzez jego wadliwą wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że Powodowi po zakończeniu umowy agencyjnej przysługuje prowizja od umów zawartych za pośrednictwem Powoda w okresie obowiązywania umowy agencyjnej;

- art. 764' § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie i nie przyjęcie, że agentowi po rozwiązaniu umowy agencyjnej przysługuje jedynie świadczenie wyrównawcze od umów zawartych za pośrednictwem agenta w okresie obowiązywania umowy agencyjnej;

- art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie dla oddalenia powództwa z uwagi na sprzeczność działania Powoda z zasadami współżycia społecznego, w sytuacji gdy Powód przekroczył obowiązek lojalności jako agenta wobec pozwanego Klubu poprzez prowadzenie działalności konkurencyjnej w (...) sp. z o.o.

Strona pozwana wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania – w obu przypadkach przy uwzględnieniu kosztów postępowania za obie instancje.

Tak powód jak i strona pozwana wnieśli o oddalenie apelacji przeciwnika procesowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Na wstępie odnotować należy, że w toku postępowania apelacyjnego doszło do zmiany nazwy strony pozwanej, która aktualnie działa pod firmą: (...) w K.. Okoliczność ta znalazła odzwierciedlenie w komparycji wydanego przez Sąd Apelacyjny wyroku.

Apelacje stron – co do zasady – nie mogą odnieść zamierzonego skutku, jakkolwiek w niewielkiej części apelacja powoda została uwzględniona.

Ustalenia dokonane w pierwszej instancji Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne. Ustalenia te dokonane zostały w oparciu o wszystkie przeprowadzone dowody, których ocena mieści się w granicach wyznaczonych art. 233 § 1 k.p.c. Zauważenia wymaga, że przytoczone przez Sąd Okręgowy fakty są szczegółowe, a zawarta w uzasadnieniu ocena przeprowadzonych dowodów obszerna, wnikliwa i przekonywująca. Apelujący, o ile kwestionują podstawę faktyczną wyroku, nie wskazują w sposób dostateczny przyczyn, dla których ocena ta i ustalenia faktyczne miałyby być poważone.

Podkreślenia także wymaga, iż istotna część okoliczności faktycznych, będących podstawą rozstrzygnięcia, nie jest w rzeczywistości sporna. Dotyczy to przede wszystkim faktów związanych z zakresem uzgodnień co do przedmiotu łączących strony umów, dat zawarcia tych umów i ich rozwiązania, jak też podmiotów, które zawierały ze stroną pozwaną umowy sponsorskie. Poza sporem pozostają też wszelkie detaliczne ustalenia dotyczące dat obowiązywania umów sponsorskich oraz kwot wpłacanych przez sponsorów na rzecz strony pozwanej.

Analiza treści zarzutów zawartych w apelacji stron wskazuje, iż kontrowersje – co do zasady - nie dotyczą poszczególnych, szczegółowych faktów, lecz określonych zagadnień mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. W rzeczywistości między stronami sporne są fakty i oceny prawne związane ze znaczeniem okoliczności, które były podstawą rozwiązania przez stronę pozwaną umowy z powodem oraz z kwalifikacją łączącego strony stosunku prawnego i wykładnią oświadczeń woli stron. Te okoliczności są decydujące dla przyjęcia, czy powodowi przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za pozyskanych klientów na rzecz strony pozwanej po rozwiązaniu umowy łączącej strony. Spór dotyczy także kwestii przedawnienia roszczeń powoda, a nadto, w niewielkim tylko zakresie, detalicznych okoliczności związanych z poszczególnymi sponsorami strony pozwanej.

Odnotować także należy, że część zarzutów apelującej strony pozwanej skierowanych przeciwko podstawie faktycznej wyroku, nie dotyczy okoliczności faktycznych - a oceny prawnej. Tak rzecz się ma choćby z zarzutami kwestionującymi ocenę co do kwalifikacji prawnej łączącego strony stosunku prawnego.

Przechodząc do omówienia wyżej przedstawionych zagadnień wskazać należy, że najdalej idący argument strony pozwanej sprowadzał się do stwierdzenia, że przyczyną rozwiązania umowy stron był brak lojalności i naruszenie przez powoda zakazu konkurencji. Ten argument ma charakter wyprzedzający, bowiem – w ocenie strony pozwanej - przy jego przyjęciu, nawet przy kwalifikowaniu umowy jako umowy agencyjnej, powód nie mógłby się domagać zapłaty prowizji w okresie po wypowiedzeniu umowy.

W tym zakresie Sąd Apelacyjny podziela ustalenia i ocenę Sądu I Instancji. Przede wszystkim z okoliczności faktycznych sprawy nie wynika, by strony miały zawartą umowę o zakazie konkurencji. O ile natomiast art. 760 k.c. przewiduje, iż każda ze stron umowy agencyjnej obowiązana jest do zachowania lojalności wobec drugiej, to należy przez to rozumieć obowiązek agenta powstrzymania się od podejmowania jakichkolwiek działań mogących zaszkodzić dającemu zlecenie na każdej płaszczyźnie, w tym powstrzymywania się od jakiejkolwiek działalności konkurencyjnej względem dającego zlecenie oraz strzeżenia informacji i tajemnic przedsiębiorstwa dającego zlecenie, mogących mieć strategiczne znaczenie dla jego działalności. W tym kontekście podkreślenia wymaga, iż przedmiot działalności gospodarczej powoda (realizacja innowacyjnych projektów oszczędnościowych dla przedsiębiorców) nie pozostawał w konflikcie tak z realizacją zawartej przez strony umowy, jak i działalnością gospodarczą strony pozwanej. Nadto obowiązek lojalności obowiązuje między stronami umowy i z tego punktu widzenia nie sposób przyjmować jako zachowanie nielojalne sytuacji rozpoczęcia działalności w zakresie, która jest konkurencyjna dla podmiotu trzeciego (właściciela klubu).

Chybione są także zarzuty strony pozwanej wskazujące na pominięcie w ocenie przyczyn wypowiedzenia umowy powodowi faktu skazania M. T. prawomocnym wyrokiem karnym oraz treści zeznań świadków złożonych w sprawie karnej. Po pierwsze, Sąd poczynił ustalenia dotyczące czynu, za który powód został skazany, tyle, że okoliczność ta – w świetle wyżej poczynionych rozważań – pozostaje bez związku z kwalifikacją zachowania powoda jako nielojalnego. Po drugie, zeznania świadków złożone w innej sprawie – zgodnie z zasadą bezpośredniości (art. 235 k.p.c.) - mają walor jedynie dowodu z dokumentu, a więc stanowią dowód jedynie tego, że dana osoba złożyła zeznania określonej treści. Nie służą natomiast ustaleniu przebiegu zdarzeń.

Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia treści łączącej strony umowy oraz jej kwalifikacji. W sprawie bezsporne jest, że powód świadczył na rzecz strony pozwanej usługi, przy czym w okresie od 7 kwietnia 2009 r. do 10 maja 2010 r. jako osoba fizyczna, a w okresie od 11 maja 2010 r. – w ramach swojego przedsiębiorstwa. W pierwszym okresie podstawą świadczenia usług była umowa pisemna i strony określiły ją jako umowę zlecenia. Druga z umów natomiast była umową ustną, uzgodnioną pomiędzy powodem a prezesem zarządu strony pozwanej B. S.. Poza sporem pozostaje także, że w ramach w/w umów zakres zadań był tożsamy – pozyskiwanie sponsorów i związane z tym czynności, w tym opieka nad nimi (jak wskazał słuchany przedstawiciel strony pozwanej – „powód uzyskiwał wynagrodzenie za pozyskanie i opiekę – to był pakiet”). Różnica w zakresie postanowień pomiędzy umową pisemną a drugą umową – ustną, obok tego czy powód świadczył usługi jako osoba fizyczna czy jako przedsiębiorca, sprowadzała się do tego, że w pierwszym przypadku powód uzyskiwał prowizję od wpłat sponsorów w wysokości 10% oraz 1.000 zł miesięcznie, a w przypadku umowy ustnej – tylko 10-procentową prowizję.

Wyżej przytoczone okoliczności niesporne już przekonują, iż nie mają racji apelujące strony, o ile twierdzą, iż w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących zakresu przedmiotowego umów oraz zasad wynagradzania zachodzą braki. Ustalenia w tym zakresie, w świetle zaoferowanego przez strony materiału dowodowego, są pełne.

W kontekście zarzutów powoda, odwołujących się do treści art. 65 § 1 k.c., wskazać należy, że w warstwie teoretycznej jest oczywiście tak, iż dokonując wykładni oświadczeń woli sąd nie powinien poprzestać na literalnym brzmieniu postanowień umownych, ale zbadać zgodny zamiar stron i cel umowy, w tym na podstawie zachowania stron po zawarciu umowy i w trakcie jej wykonywania. Tyle tylko, że to rzeczą stron było zaoferowanie materiału dowodowego umożliwionego dokonanie wykładni zgodnie z ich twierdzeniami (art. 6 k.c., art. 232 k.c.). Tymczasem wykładni oświadczeń woli i ustalenia treści umów nie ułatwia treść zgromadzonego materiału dowodowego. Wystarczy wskazać, że w aktach sprawy nie zalega nawet pierwsza, pisemna umowa zawarta przez strony, a jej treść była możliwa do ustalenia wyłącznie z uwagi na bezsporność okoliczności faktycznych w tym zakresie. Po drugie, poza sporem pozostaje, że treść umów była wynikiem uzgodnień powoda z B. S., a żadna ze stron nie złożyła wniosku o przesłuchanie ówczesnego członka zarządu strony pozwanej. Z kolei same zeznania powoda w tym zakresie nie są wyczerpujące – w szczególności brak jest podstaw do ustalenia na podstawie tych zeznań, jakie były postanowienia umowy zlecenia w zakresie uzyskiwania prowizji po wygaśnięciu umowy zlecenia, w tym czy były analogiczne do postanowień przewidzianych w art. 761 k.c. Wreszcie, wszelkie pozostałe przeprowadzone dowody osobowe w ogóle nie były ukierunkowane na wyjaśnienie okoliczności związanych z wykładnią oświadczeń woli stron.

To wszystko w sytuacji, gdy pomiędzy umową zawartą przez powoda jako osobą fizyczną a umową zawartą przez powoda w ramach prowadzonego przedsiębiorstwa zachodzą oczywiste różnice.

Po pierwsze w zakresie wynagrodzenia - w pierwszym przypadku powód uzyskiwał dodatkowo 1.000 zł, co może być w różny sposób interpretowane (jako rekompensata za koszty bądź jako dodatkowa rekompensata za opiekę bądź jako rekompensata za to, że po rozwiązaniu umowy nie będzie przysługiwała prowizja). Sam powód nie wyjaśnił w jakikolwiek sposób, jakie znaczenie i dlaczego doszło po 2010 r. do zmiany zasad wynagradzania.

Po drugie - pierwsza umowa była świadczona przez powoda jako osobę fizyczna, a same strony kwalifikowały umowę jako umowę zlecenia; nie wykazano przy tym, by uzgodniono, że po wygaśnięciu tej umowy strony umówiły się, iż nadal powód będzie uzyskiwał prowizję od wpłat sponsorów pozyskanych w okresie obowiązywania umowy zlecenia.

Po trzecie - druga umowa została zawarta przez powoda w ramach przedsiębiorstwa. Skutkiem tego wynikające z treści umowy obowiązki stron, przy przyjęciu wykonywania umowy przez powoda w ramach przedsiębiorstwa – wprost pozwalają na stwierdzenie, że umowa ta odpowiada przewidzianej kodeksem cywilnym umowie agencyjnej.

W rezultacie, treść zgromadzonego materiału dowodowego i wynikający stąd zakres ustaleń faktycznych, daje podstawę do uznania, że druga z umów była umową agencyjną i w sprawie może znaleźć zastosowanie art. 761 k.c. Jednocześnie nie wykazano, by w ramach umowy zlecenia strony umówiły się co do wynagrodzenia prowizyjnego za klientów pozyskanych w okresie obowiązywania umowy zlecenia, po jej wygaśnięciu. Nie jest w tym zakresie wystarczające odwołanie się przez powoda do faktu wypłaty prowizji od umów zawartych w tym okresie w czasie obowiązywania umowy agencyjnej, skoro w tej części powód świadczył usługi opieki nad pozyskanymi sponsorami. Nie wykazano natomiast, że powodowi należy się prowizja za pozyskanie sponsora w tym okresie, zaś po rozwiązaniu umowy agencyjnej powód nie świadczył już opieki.

Sąd Apelacyjny co do zasady zatem podziela ustalenia i ocenę w zakresie treści i kwalifikacji umów łączących powoda ze stroną pozwaną. W rezultacie podziela ocenę co do braku podstaw zasądzenia świadczeń prowizyjnych od wpłat od sponsorów, z którymi umowa została zawarta przed 10 maja 2010 r.

W konsekwencji nie są zasadne apelacje obu stron w zakresie, w którym kwestionują przyjętą przesz Sąd I Instancji zasadę rozliczenia należnego powodowi wynagrodzenia. Skoro bowiem druga z umów (umowa ustna) jest umową agencyjną, to w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 761 § 1 k.c., zgodnie z którym agent może żądać prowizji od umów zawartych w czasie trwania umowy agencyjnej, jeżeli do ich zawarcia doszło w wyniku jego działalności lub jeżeli zostały one zawarte z klientami pozyskanymi przez agenta poprzednio dla umów tego samego rodzaju. W przypadku natomiast pierwszej umowy, kwalifikowanej jako umowa zlecenia, przepis ten nie znajduje zastosowania, zaś powód nie wykazał, iż zawierając przedmiotową umowę strony przewidziały, iż M. T. będzie się należało wynagrodzenie od umów sponsorskich w okresie po rozwiązaniu umowy zlecenia. Jak już wcześniej wskazano, nieuprawnione jest twierdzenie powoda, że pierwsza umowa pisemna i druga umowa ustna nie różniły się w swej treści, tak co do przedmiotu, jak i zasad wynagradzania.

Nie jest także uzasadniony zarzut strony pozwanej, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 764 ¹ § 1 k.c. poprzez nie przyjęcie, że agentowi po rozwiązaniu umowy agencyjnej przysługuje jedynie świadczenie wyrównawcze. Zważyć należy, że świadczenia przewidziane art. 761 k.c. i art. 764 ¹ k.c. są od siebie niezależne i odnoszą się do odmiennych stanów faktycznych.

Oczywiście bezzasadny jest także zarzut strony pozwanej naruszenia art. 5 k.c. W tym zakresie przypomnieć należy wszelkie rozważania kwestionujące tezę, iż powód naruszył zasady lojalności wobec drugiej strony umowy.

Co do zarzutu apelacyjnego odnoszącego się do uwzględnienia w części zarzutu przedawnienia roszczenia powoda, w pełni należy podzielić ocenę Sądu Okręgowego. Treść zawezwania do próby ugodowej w oczywisty sposób uzasadnia tezę, że formułując zawezwanie do próby ugodowej powód nie oznaczył w sposób ścisły części wierzytelności, które tym zawezwaniem były objęte. W rezultacie, zawezwanie do próby ugodowej, które nie stwarza podstaw do ustalenia wysokości roszczenia i jego wymagalności, nie może być traktowane jako zdarzenie powodujące, zgodnie z art. 123 k.c. przerwę biegu przedawnienia.

Wreszcie, odnosząc się do zarzutów powoda dotyczących poszczególnych świadczeń związanych z konkretnymi klientami strony pozwanej, wskazać należy na ich bezzasadność, o ile dotyczą wynagrodzenia od wpłat dokonywanych przez K. J., spółki (...) oraz(...) (...) S.A..

Odnośnie K. J. Sąd I instancji ocenił, że w sprawie nie wykazano, by umowa z tym sponsorem została zawarta z udziałem powoda. Konkluzja taka znajduje oparcie w treści zgromadzonego materiału dowodowego. Przypomnieć należy, że W. J. zeznał, że w ogóle nie pamięta powoda. Z kolei K. J. wskazał jedynie, że pamięta powoda, że powód był przy podpisaniu umowy sponsorskiej, ale nie potrafił w ogóle zidentyfikować, czy powód był osobą, która pozyskała jego firmę jako sponsora. Wskazał, że on wiele nie wie, bo „uczestniczył w tym poprzedni właściciel”. Wreszcie sam powód nie zeznał nic na temat umowy podpisanej z J.. Brak zatem było podstaw do czynienia ustaleń zgodnych z twierdzeniami powoda.

Analogiczna sytuacja zachodzi w stosunku do spółki (...) – brak jest treści dowodowych potwierdzających tezy powoda, a samo powoływanie się przez apelującego na dokumenty nie jest wystarczający dla zmiany oceny dokonanej przez Sąd I instancji.

Podzielić także należy ocenę Sądu Okręgowego co do drugiej umowy sponsorskiej zawartej przez (...) S.A. Sama umowa została zawarta w 2015 r., a więc w terminie znacznie odległym od daty rozwiązania umowy łączącej strony. Co prawda zgodnie z art. 761 ¹ k.c., agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy agencyjnej, jeżeli - przy spełnieniu przesłanek z art. 761 - propozycję zawarcia umowy dający zlecenie lub agent otrzymał od klienta przed rozwiązaniem umowy agencyjnej, jak też agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy agencyjnej także wtedy, gdy do jej zawarcia doszło w przeważającej mierze w wyniku jego działalności w okresie trwania umowy agencyjnej, a zarazem w rozsądnym czasie od jej rozwiązania, to jednak powód nie wykazał w/w przesłanek. Sam fakt, iż powód pozyskał w/w klienta dla strony pozwanej i na tej podstawie została zawarta pierwsza umowa sponsorska, nie jest wystarczający dla uznania, iż zawarcie nowej umowy, w terminie istotnie odbiegającym od daty zakończenia współpracy powoda ze stroną pozwaną, jest wynikiem działalności powoda tj., że do zawarcia umowy zawarcia doszło w przeważającej mierze w wyniku jego działalności. Okoliczności tych powód nie udowodnił, jak też w ogóle nie podjął próby dowodowego wykazania tych kwestii. Istnienie w/w przesłanek pozostaje tylko w sferze domniemania, a nie dowodów.

Uzasadniona była natomiast apelacja powoda w zakresie umowy sponsorskiej zawartej ze spółką (...). Wskazać należy, że świadek S. K. potwierdził, że to powód namówił go do współpracy ze stroną pozwaną. Zasadne było zatem uwzględnienie apelacji powoda jedynie co do kwoty wynagrodzenia od świadczeń uiszczanych na rzecz pozwanego od w/w spółki tj. co do kwoty 2.100 zł.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. i art. 385 k.p.c., orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania orzekając na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.