Wyrok z 9 września 2025, sygn. I AGa 323/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 września 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Marek Boniecki

Protokolant: Katarzyna Kluz

po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa M. Z.

przeciwko Przedsiębiorstwo (...)sp. z o.o. w K.

o zapłatę

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 29 września 2022 r. sygn. akt IX GC 31/16

1.  zmienia zaskarżony wyrok w punktach:

a)  I (pierwszym), któremu nadaje treść: „zasądza od strony pozwanej Przedsiębiorstwo (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na rzecz powoda M. Z. kwotę 22.698,38 zł (dwadzieścia dwa tysiące sześćset dziewięćdziesiąt osiem złotych i trzydzieści osiem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi od 22 grudnia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałej części”;

b)  V (piątym), poprzez zmniejszenie kwoty 1.758,70 zł do kwoty 1135 zł;

2.  oddala apelację w pozostałej części;

3.  znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I AGa 323/22

Uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie

z 9 września 2025 r.

Wyrokiem z 29 września 2022 r. Sąd Okręgowy w Krakowie: I. zasądził od strony pozwanej Przedsiębiorstwo (...)sp. z o.o. w K. na rzecz powoda M. Z. kwotę 35.174, 38 zł z odsetkami: ustawowymi od 22 698,38 zł od 22 grudnia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości odsetek ustawowych od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; ustawowymi od 3.332 zł od 20 września 2013 r. do 31 grudnia 2015 r. i ustawowymi za opóźnienie w wysokości odsetek ustawowych od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; ustawowymi od 9.144 zł od 27 października 2013 r. do 31 grudnia 2015 r. i ustawowymi za opóźnienie w wysokości odsetek ustawowych od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; II. oddalił powództwo w pozostałym zakresie oraz orzekł o kosztach procesu (pkt III) i nieuiszczonych kosztach sądowych należnych od powoda (pkt IV) i pozwanej (pkt V).

Sąd pierwszej instancji poczynił ustalenia faktyczne zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z których wynika, że:

- rozpoznawana sprawa dotyczyła prac związanych z inwestycją w zakresie rewitalizacji śródmiejskiej przestrzeni publicznej w J.;

- rolę inwestora pełniła Gmina J., rolę generalnego wykonawcy – pozwana spółka oraz J. G., a podwykonawcy – powód;

- 25 maja 2012 r. pozwana zawarła z J. G. umowę konsorcjum, celem złożenia wspólnej oferty Gminie J., a także wspólnej realizacji całości robót związanych z ww. inwestycją;

- 29 maja 2012 r. GminaJ. zawarła z konsorcjum umowę, na mocy której powierzono wykonawcy pełen zakres robót; łączne wynagrodzenie za wykonanie umowy wynosiło 19.726.566,57 zł brutto;

- w związku z powyższą inwestycją w dniu 4 marca 2013 r. została zawarta umowa nr (...) pomiędzy pozwaną jako zamawiającą, reprezentowaną przez prezesa zarządu S. B. a powodem, jako wykonawcą; stosownie do §1 umowy zamawiający powierzył wykonawcy wykonanie elementów kortenowych w postaci małych gazonów, dużych gazonów, założeń wodnych, obudowy lamp, ławek przy gazonach, akcesoriów montażowych;

- strony postanowiły, że wynagrodzenie na dzień zawarcia umowy będzie wynosić 520.000 zł; zastrzegły też, że w przypadku zwiększenia lub zmniejszenia zakresu realizowanej umowy, cena za jej wykonanie ulegnie proporcjonalnej zmianie (§ 4 umowy); zmiana postanowień umowy mogła nastąpić za zgodą obu stron wyrażoną na piśmie pod rygorem nieważności;

- 4 marca 2013 r. pozwana zawarła z powodem umowę o nr (...), przedmiotem której było: zadaszenie przystanku, konstrukcja i montaż ławek przy zegarze wodno-słonecznym, ławek przy skoczkach, fundament choinki, stojak na rowery, went. pomieszczenie techniczne, kosz typowy, założenie wieży mediów, założenie schodów terenowych, założenie zegara słoneczno-wodnego, założenie skoczków wodnych, założenie kręgu wodnego, komory fontann; wartość przedmiotu umowy określono na kwotę 295.000 zł; zastrzegły też, że w przypadku zwiększenia lub zmniejszenia zakresu realizowanej umowy, cena za jej wykonanie ulegnie proporcjonalnej zmianie (§ 4 umowy); zmiana postanowień umowy mogła nastąpić za zgodą obu stron wyrażoną na piśmie pod rygorem nieważności;

- powód wykonał całość prac objętych zakresem ww. umów, co zostało stwierdzone protokołami odbioru, a także fakturami; objęte fakturami należności zostały zapłacone;

- podczas wykonywania prac objętych umową nr (...) doszło do zmian zakresu prac, z tytułu których powód domaga się dodatkowego wynagrodzenia; zmiany nie zostały zatwierdzone poprzez zawarcie dodatkowych umów; zmiany były omawiane podczas cotygodniowych spotkań dotyczący realizacji inwestycji, na których był obecny pozwany; podczas narady akceptowano proponowane zmiany;

- projekt techniczny nie przewidywał obłożenia lamp drewnem; do obłożenia użyto desek z drewna egzotycznego merbau; prac tych powód nie mógł przewidzieć na etapie zawierania umowy; łączny koszt obłożenia lamp mieści się w przedziale 3046 - 3332 zł netto;

- ławki przy gazonach w liczbie 11 sztuk zostały wykonane w wersji z oparciami, która nie była przedstawiona w dokumentacji technicznej stanowiącej załącznik do umowy; powód nie mógł w swojej cenie umownej przewidzieć i ująć kosztów wykonania tego typu ławek; rynkowa cena dodatkowych listew mieści się w przedziale 2692,80 – 3264,00 zł netto.

- w toku wykonywania prac objętych umową nr (...) powód, wykonując zadaszenie przystanku, dokonał prac dotyczących ławki, kosza oraz gabloty w sposób odmienny od wynikającego z dokumentacji wykonawczej;

- podczas prac nad stojakami na rowery wprowadzono zmiany, na których powód zaoszczędził 3430 zł;

- podczas prac nad koszami dokonano zmian względem konstrukcji kosza ofertowanego, które skutkowały oszczędnościami powoda na poziomie 12.569,02 zł – 22.969,02 zł;

- zmiany przy pracach nad schodami skutkowały obniżeniem kosztów o 8.266,68 zł;

- zmiany przy pracach nad zegarem słonecznym skutkowały wzrostem kosztów
o 1066,22 zł;

- podczas prac nad wieżą mediów dokonano zmiany poprzez zastosowanie konstrukcji przestrzennej w miejsce pierwotnie zakładanej płaskiej ramy; nowa wieża wymagała dwa razy więcej stali na wykonanie, około 25 % wzrosła obudowa taflami szklanymi; dodatkowo powód wykonał podkonstrukcję pod ekrany i tafle szklane; zmiana ta nie była przewidywalna na etapie zawierania umowy; prace skutkowały dodatkowymi kosztami o wysokości 9500 zł;

- powód wykonał dodatkowe prace, które nie były przewidziane umowami nr (...), w tym 3 gabloty informacyjne, których wartość wyniosła 17.000 zł; podobnie nie objęte umową było wykonanie i zamontowanie 4 masztów flagowych; rynkowy koszt zakupu i montażu 4 masztów to kwota 4.680 zł;

- powód dodatkowo wykonał gablotę ze stali nierdzewnej chromoniklowanej, która nie była objęta załącznikiem do umowy z zamawiającym; rynkowe ceny za gabloty o wymiarach 70x120 cm wahają się w granicach 670 – 850 zł;

- powód pomalował również pylon farbą antygraffiti; koszt takiego zabezpieczenia wynosi 168,38 zł z VAT;

- łączna wartość robót dodatkowych wykonanych przez powoda przy realizacji umowy nr (...) wyniosła 12.476 zł;

- łączna wartość netto robót dodatkowych wykonanych przez powoda, które nie zostały objęte wyżej wymienionymi umowami wyniosła 22.698,38 zł.

W ustalonym przez siebie stanie faktycznym, po dokonaniu analizy zebranego
w sprawie materiału dowodowego, Sąd Okręgowy uznał powództwo za częściowo uzasadnione, przyjmując, że:

- strony łączyły umowy o dzieło w rozumieniu art. 627 k.c.;

- nie był zasadny zarzut pozwanego, który podnosił brak istnienia wierzytelności wobec złożenia przez powoda oświadczenia w dniu 14 listopada 2013 r., w którym wskazał, że kontrakt na wykonanie prac na (...) wJ. został całkowicie rozliczony;

- zarzut braku udowodnienia wysokości wierzytelności był zasadny częściowo;

- kluczowe znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miała opinia biegłego R. M., której wnioski sąd podzielił; na wysokość zasądzonej kwoty 35.174,38 zł złożyły się koszty prac dodatkowych, które nie zostały objęte umowami w wysokości 22 698,38 zł oraz kwota 12.476 - zł tytułem kosztów prac dodatkowych przy okazji realizacji umowy nr (...);

- wynagrodzenie za prace powoda realizowane przy wiedzy inwestora oraz generalnego wykonawcy, przy hipotetycznym założeniu braku innych podstaw prawnych i tak podlegałoby ochronie na podstawie przepisów z art. 405 k.c.

Wyrok powyższy co do pkt. I i V zaskarżyła apelacją pozwana, wnosząc o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa w całości.

Apelująca zarzuciła naruszenie: 1) art. 233 §1 k.p.c., przez dowolną a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokonanie ustaleń faktycznych jedynie w oparciu o bezpodstawnie wybraną przez Sąd część przeprowadzonych dowodów, a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę dla wydanego wyroku, polegającą na: a) dowolnym przyjęciu przez Sąd, że podczas wykonywania prac objętych umową nr (...) doszło do zaakceptowania przez pozwaną zakresu dodatkowych prac, z tytułu których powód domaga się dodatkowego wynagrodzenia, podczas gdy ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, a zwłaszcza z notatek spisanych w trakcie spotkań Rady Projektowej wynika, że pozwana nie dokonywała akceptacji jakichkolwiek zmian w zakresie dodatkowych prac, z tytułu których powód domaga się dodatkowego wynagrodzenia; b) dowolnym przyjęciu przez Sąd, że zeznania powoda w pełni odzwierciedlają rzeczywisty stan faktyczny niniejszej sprawy oraz w konsekwencji nasuwającym zastrzeżenia z punktu widzenia logicznego rozumowania całkowitym oparciem poczynionych przez Sąd ustaleń faktycznych niemalże wyłącznie o zeznania powoda, podczas gdy dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych w drodze wszechstronnego rozważenia przez Sąd zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadziłoby do ustalenia, iż powodowi nie przysługuje roszczenie o zapłatę dodatkowego wynagrodzenia od pozwanej, a w szczególności kwot zasądzonych w punkcie I zaskarżonego wyroku; c) dowolnym przyjęciu przez Sąd, że zeznania świadka A. B. potwierdzają zaistnienie dodatkowych robót wykonywanych przez powoda już po zawarciu umowy z pozwaną, podczas gdy świadek ten zaledwie lakonicznie poruszył tę kwestię i nie przedstawił jakichkolwiek dalszych informacji na ten temat, oraz jednoczesnym pominięciu pozostałych informacji wskazanych przez tego świadka, które miałyby istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy; d) dowolnym przyjęciu przez Sąd, że zeznania świadka T. T. wskazują na fakt, że zmiany w pracach na inwestycji w J., omawiane w trakcie spotkań Rad Budowy, dotyczyły zmian w zakresie dodatkowych prac przeprowadzanych przez powoda, za które domaga się wynagrodzenia, zaś zmiany te były wiadome pozwanej, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a zwłaszcza z zeznań świadka T. T. wynika, że świadek ten nie posiadał wiedzy o wykonaniu przez powoda prac, których nie wskazano w Programie Funkcjonalno-Użytkowym oraz nie jest mu znany szczegółowy zakres robót powoda i jednoczesnym pominięciu pozostałych informacji wskazanych przez tego świadka, które miałyby istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;
e) dowolnym przyjęciu przez Sąd, że Prezes Zarządu pozwanej - S. B., akceptował zmiany w zakresie dodatkowych prac dokonywanych przez powoda, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powód w toku prac nie przedstawiał pozwanej jakichkolwiek informacji o konieczności dokonania zmian w łączących strony umowach, jak i nie wystawiał jakichkolwiek faktur uzasadniających poniesienie dodatkowych kosztów oraz wskazujących na rodzaj i ilość wykorzystanych materiałów budowlanych; f) dowolnym przyjęciu przez Sąd, że sporządzona przez biegłego sądowego R. M. opinia sądowa z 3 września 2018 r. przedstawia w pełni logiczne wnioski w przedmiocie wykonanych prac, ich wartości oraz zmian, które wystąpiły podczas realizacji inwestycji, podczas gdy opinia ta była wielokrotnie kwestionowana przez pozwaną w zakresie jej niekompletności, niejednoznaczności i nieuzasadnianego wywodzenia wniosków przez biegłego sądowego, w konsekwencji czego Sąd niezasadnie uznał, że powodowi przysługuje dodatkowe wynagrodzenie z tytułu wykonania masztów i gablot; g) dowolnym przyjęciu przez Sąd, że prace realizowane przez powoda, za które domaga się dodatkowego wynagrodzenia, miały charakter nieskomplikowany, głównie „wykończeniowy”, co zdaniem Sądu uzasadnia ich wykonywanie na podstawie zawartej przez Strony w sposób dorozumiany umowy o dzieło w rozumieniu art. 627 k.c., podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a zwłaszcza skomplikowany technicznie i funkcjonalnie charakter dokonanych przez powoda we własnym zakresie zmian nie uzasadnia przyjęcia takiego rozumowania;
h) dowolnym przyjęciu przez Sąd, że rzekome żądania innych niż powód podwykonawców wykonujących prace na inwestycji w J., dotyczące wynagrodzenia za prace dodatkowe, uzasadniają fakt posiadania przez powoda wierzytelności względem pozwanej i w konsekwencji przesądzają o pozorności oświadczenia powoda z 14 listopada 2013 r., podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, jakoby powodowi przysługiwało roszczenie o zapłatę dodatkowego wynagrodzenia od pozwanej; i) niedokonaniu prawidłowych ustaleń faktycznych wynikających z pisemnego oświadczenia powoda z 14 listopada 2013 r., wskazującego wyraźnie na brak jakichkolwiek zobowiązań pozwanej w stosunku do powoda z tytułu zawartych umów, podczas gdy ich właściwe dokonanie prowadziłoby do ustalenia, iż powodowi nie przysługuje roszczenie o zapłatę dodatkowego wynagrodzenia od pozwanej; j) dowolnym przyjęciu przez Sąd, że w trakcie wykonywania prac w ramach inwestycji na (...) wJ. doszło do wykonania przez powoda prac dodatkowych, które (w braku ustalenia innych podstaw prawnych) świadczyłyby o powstaniu po stronie pozwanej jakiejkolwiek korzyści majątkowej kosztem powoda i za które powód domaga się zapłaty dodatkowego wynagrodzenia, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia przyjęcia takiego rozumowania, a wręcz kilkukrotnie wskazuje na fakt rekompensowania kosztów dokonywanych przez powoda zmian z poczynionymi przez powoda oszczędnościami; k) dowolnym przyjęciu przez Sąd, że podczas wykonywania prac w ramach inwestycji w J.powód wykonał również prace o charakterze dodatkowym w postaci 3 gablot informacyjnych, które to gabloty nie były przewidziane łączącymi strony umowami nr (...) i za które powodowi należy się dodatkowe wynagrodzenie, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że rzeczone gabloty zostały przewidziane do wykonania w treści Programu Funkcjonalno-Użytkowego (strona 37 PFU), który to stanowił załącznik do wskazanych umów; l) dowolnym przyjęciu przez Sąd, że podczas wykonywania prac w ramach inwestycji w J. powód wykonał również prace o charakterze dodatkowym w postaci 4 masztów flagowych, które to maszty nie były przewidziane łączącymi strony umowami nr (...) oraz (...) i za które powodowi należy się dodatkowe wynagrodzenie, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że rzeczone maszty flagowe zostały przewidziane do wykonania zarówno w treści Programu Funkcjonalno-Użytkowego, jak i w Projekcie technicznym; 2) art. 227 w zw. z art. 217 § 3 k.p.c. w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw - poprzez pominięcie dowodu z dokumentu, tj. opinii prywatnej sporządzonej przez mgr inż. A. M. z dnia 14 listopada 2018 r. pod nazwą „Ocena stanu drewnianych siedzisk ławek (...) w J.” oraz wypływających z treści tej opinii wniosków, podczas gdy w świetle niezupełnej i niejednoznacznej opinii biegłego sądowego mgra inż. R. M. oraz skomplikowanego charakteru sprawy, uwzględnienie wniosku pozwanej było istotne dla ustalenia okoliczności spornych, a to rodzaju zastosowanego przez powoda na (...) w J.drewna, jego jakości oraz jakości robót wykonanych przez powoda przy zastosowaniu tego drewna, a także cen drewna, co przyczyniłoby się do rozstrzygnięcia sprawy; 3) art. 227 w zw. z art. 217 § 3 k.p.c. w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, poprzez pominięcie dowodu z opinii prywatnej sporządzonej przez dra inż. T. W. z grudnia 2017 r. pod nazwą „Ocena techniczna na temat stali cortenowskiej wbudowanej na inwestycji rynek J.”, podczas gdy w świetle niezupełnej i niejednoznacznej opinii biegłego sądowego mgra inż. R. M. oraz skomplikowanego charakteru sprawy uwzględnienie wniosku pozwanej było istotne dla ustalenia okoliczności spornych, a to rodzaju zastosowanej przez powoda na (...) w J. stali, jej jakości oraz jakości wykonanych z jej użyciem robót, co przyczyniłoby się do rozstrzygnięcia sprawy; 4) art. 65 § 1 i 2 k.c., poprzez błędną wykładnie oświadczeń woli stron i bezpodstawne przyjęcie, że strony zawarły dorozumianą umowę o dzieło dotyczącą wykonania prac dodatkowych, podczas gdy umowy zawarte pomiędzy stronami zastrzegały formę pisemną pod rygorem nieważności, a zakres wszelkich robót do wykonania przez powoda został określony w treści umów nr (...) oraz nr (...) oraz załącznikach do tych umów.

Apelująca wniosła dodatkowo o przeprowadzenie dowodu z ww. opinii prywatnych autorstwa A. M. i T. W..

Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Apelacja zasługuje na częściowe uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji co do zasady prawidłowo, z poszanowaniem reguł wyrażonych w przepisie art. 233 §1 k.p.c. ustalił stan faktyczny sprawy, co sprawiło, że Sąd Apelacyjny przyjął go za własny. Doprecyzowania wymaga jedynie stwierdzenie, że powód wykonał całość prac objętych zakresem zawartych z pozwaną spółką umów. Jak wynika bowiem z dalszych prawidłowych zresztą ustaleń Sądu Okręgowego, część prac objętych pierwotnym zakresem umów została zastąpiona innymi, zaakceptowanymi przez generalnego wykonawcę i inwestora.

Zgodnie z utrwalonymi w tej mierze poglądami doktryny i judykatury skuteczne podniesienie zarzutu obrazy przepisu art. 233 §1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2009 r., II PK 261/08). Jeśli sądowi nie można wytknąć błędnego z punktu widzenia logiki
i doświadczenia życiowego rozumowania, nie dochodzi do obrazy powoływanego przepisu, nawet jeśli z dowodu można wywieść wnioski inne niż przyjęte przez sąd. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał trafnej analizy zaoferowanych przez strony procesu dowodów, zaś apelacji nie udało się wykazać nielogicznego czy sprzecznego z zasadami doświadczenia życiowego wnioskowania przy ich ocenie. Pamiętać też trzeba, że sąd odwoławczy jest związany zarzutami o charakterze procesowym (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008/6/55), także co do ich zakresu, co oznacza, że strona skarżąca zobligowana jest do ich precyzyjnego sformułowania. W przypadku art. 233 §1 k.p.c. konieczne jest zatem wskazanie, który konkretnie dowód został nieprawidłowo oceniony, w jakiej części i na czym ewentualna nieprawidłowość miała polegać. Wskazanie takie powinno nastąpić w treści samego zarzutu, a nie uzasadnienia apelacji.

W zakreślonym wyżej kontekście zarzuty rozpoznawanego aktualnie środka odwoławczego jawią się jako dość ogólnikowe. Niezależnie od tego zarzuty te nie były trafione.

Nie było dowolnym ustalenie, że podczas wykonywania prac objętych umową nr (...) doszło do zaakceptowania przez pozwaną zakresu dodatkowych prac. Dla Sądu Apelacyjnego oczywistym jest w świetle całokształtu materiału dowodowego ocenionego poprzez prymat zasad doświadczenia życiowego, że wszelkie prace wykonane przez powoda zostały zaakceptowane, o czym świadczy ponad wszelką wątpliwość fakt ich odebrania. Sporne prace zamienne czy dodatkowe były widoczne na pierwszy rzut oka, szczególnie dla profesjonalistów. Brak szczegółowego wymienienia zmian w notatkach ze spotkań Rady Projektowej nie może mieć znaczenia przesądzającego, gdy się zważy na naturalną ograniczoną do najistotniejszych zagadnień treść takich notatek. Inną rzeczą jest natomiast żądanie przez powoda dodatkowego wynagrodzenia za wykonane prace.

Zarzut dotyczący oceny zeznań powoda sformułowany został bardzo ogólnie, co zasadniczo uniemożliwiało jego ocenę przez Sąd odwoławczy. W odpowiednim fragmencie uzasadnienia apelacji skarżąca przywoływała fakt braku żądań po stronie powoda zawarcia aneksu do umowy, co nie stało się jednak elementem stanu faktycznego. Uzyskane z kolei przez powoda oszczędności zostały wychwycone w opinii biegłego i zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji.

Równie ogólnikowo zakwestionowane w apelacji ocenę zeznań świadka A. B.. W uzasadnieniu zarzutu skarżąca przywołała jedynie fakt zaoszczędzenia przez powoda kosztów w związku ze zmniejszeniem grubości blachy. Jak jednak wskazano wyżej, okoliczność zmniejszenia kosztów wykonania umówionych prac została przez Sąd Okręgowy odnotowana.

Analogicznie odnieść należy się do zarzutu dotyczącego oceny zeznań świadka T. T.. Skarżąca pomija przy tym, że świadek ten wskazał, że powód sygnalizował
w obecności S. B., że będą większe koszty, nie zgłaszał zastrzeżeń do notatek, ale mówił, że rozwiązania są droższe i oczekuje zapłaty.

W kontekście poczynionych wyżej uwag jako bezzasadny jawi się zarzut dotyczący wadliwej oceny zeznań przedstawiciela strony pozwanej odnośnie do sygnalizowania zmian. Inną rzeczą pozostaje natomiast kwestia akceptacji zwiększonych kosztów, która w istocie wykazana nie została.

Sąd Apelacyjny nie podzielił również zarzutu apelacji odnośnie do rzekomej dowolności oceny opinii biegłego. Ponowna analiza opinii zasadniczej oraz kilkukrotnych odpowiedzi na zarzuty obu stron pozwoliła na podzielenie oceny Sądu pierwszej instancji w tym względzie. Pamiętać przy tym trzeba, że biegły w swoich spostrzeżeniach i wnioskach musiał opierać się na materiale dowodowym zaoferowanym uprzednio przez strony procesu. Zarzut braku oceny jakości prac oraz materiałów zastosowanych przez powoda, jako że w istocie dotyczył kwestii stali i drewna, stracił na aktualności, wobec kierunku rozstrzygnięcia przyjętego przez Sąd drugiej instancji. Niezależnie od tego zauważyć wypada, że na etapie postępowania apelacyjnego pozwana nie zaoferowała skutecznego dowodu, który zdołałby podważyć wnioski opinii biegłego R. M.. Takowego nie stanowiły z pewnością ekspertyzy autorstwa A. M. i T. W., które jako dokumenty prywatne w rozumieniu art. 235 k.p.c. nie mogły stanowić nośnika wiadomości specjalnych. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej były także wyroki Sądów obu instancji wydane w sprawie (...), której przedmiot był istotnie odmienny, albowiem dotyczyła ona kary umownej naliczonej z tytułu nieterminowego usunięcia wad. Siłą rzeczy nie mogła okazać się przydatna opinia sporządzona na potrzeby tamtego postępowania, tym bardziej, że dotyczyła elementów drewnianych, których Sąd Apelacyjny ostatecznie nie uwzględnił. Ubocznie jedynie zatem zauważyć wypada, że z uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji wynika, że wady w elementach drewnianych nie były wyłącznie następstwem wykonywania prac przez podwykonawcę.

Nieistotna dla rozstrzygnięcia okazała się okoliczność, czy prace realizowane przez powoda, za które domaga się dodatkowego wynagrodzenia, miały charakter nieskomplikowany, albowiem w ocenie Sądu odwoławczego brak było podstaw do przyjęcia dorozumianego zawarcia umowy o dzieło obejmującej elementy nie objęte pierwotnymi umowami.

Sąd Apelacyjny podzielił argumentację Sądu pierwszej instancji odnośnie do charakteru i skutków oświadczenia powoda z 14 listopada 2013 r. Skoro w sprawie wykazane zostało, że powód wykonał prace nie objęte żadną z podpisanych umów, to nielogiczne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego byłoby przyjęcie, że bez wyraźnych powodów zrezygnował z wynagrodzenia za te prace, tym bardziej, że uprzednio sygnalizowała na naradach wzrost kosztów. Dla powstania roszczenia opartego na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu nie stanowiłoby nawet przeszkody, aby powód zmienił zdanie na temat dochodzenia świadczenia po podpisaniu ww. oświadczenia, skoro w jego treści brak jest zrzeczenia się roszczenia.

Nie ma racji skarżąca, kwestionując powstanie jakiejkolwiek korzyści majątkowej po stronie powoda, li tylko z przyczyny bezsprzecznego skądinąd zaoszczędzenia środków. Odróżnić wyraźnie należy, jak prawidłowo uczynił to biegły, prace zamienne, tj. wykonane w miejsce innych przewidzianych umowami, od prac dodatkowych, które umowami objęte nie były. Jak wynika z rzeczonej opinii, oszczędności po stronie wykonawcy powstały wyłącznie przy pracach zamiennych, które były objęte wynagrodzeniem określonym w §4 obu umów, któremu strony przydały charakter ryczałtowy. Skoro Sąd Apelacyjny nie uwzględnił powództwa w zakresie prac zamiennych, brak było podstaw do obniżenia wynagrodzenia umownego o poczynione oszczędności, tym bardziej, że pozwana żądania takiego nie zgłosiła. Nie było natomiast żadnych podstaw do obniżenia wynagrodzenia za prace wykonane poza zakresem obu umów.

Nie ma racji skarżąca, podnosząc, że zarówno gabloty informacyjne, jak i maszty flagowe objęte zostały łączącymi strony umowami. Nie sposób doszukać się tych elementów w §1 obu umów, określających przedmiot danej umowy. Zauważyć przy tym wypada, że – jak wynika z załączników do oferty – właśnie konkretne prace wskazane w §1 stanowiły podstawę do ustalenia wysokości wynagrodzenia. Nie przekonuje przy tym argument, że skoro gabloty i maszty przewidziane były w treści Programu Funkcjonalno-Użytkowego, a częściowo także w Projekcie Technicznym, to stosownie do §3 umów, zostały objęte przedmiotem umowy. W ocenie Sądu Apelacyjnego jedyną logiczną i pozostającą w zgodzie z zasadami doświadczenia życiowego interpretacją zapisów §3 obu umów jest ta, zgodnie z którą wymienione tam dokumenty stanowią uszczegółowienie przedmiotu umowy wskazanego w §1, a nie uzupełnienie o nowe elementy wyraźnie tam nie wskazane. W innym wypadku całkowicie zbędne byłoby wymienianie jakichkolwiek elementów w §1. Trudno byłoby również ustalić wysokość wynagrodzenia, tym bardziej, że jak wskazano wyżej, obliczone ono zostało na podstawie elementów wymienionych w §1.

Na uwzględnienie zasługiwał zarzut dotyczący bezpodstawnego przyjęcia, że strony zawarły dorozumianą umowę o dzieło w zakresie prac nieobjętych §1 obu umów. Sam fakt, że powód sygnalizował zwiększenie zakresu prac oraz wzrost kosztów nie oznacza, że strony doszły do porozumienia we wszystkich przedmiotowo istotnych elementach umowy opisanej w art. 627 i nast. k.c.

Żądanie powoda w zakresie wykonanych prac dodatkowych znajdowało natomiast uzasadnienie w przepisach art. 405 k.c. Wartość prac wykonanych poza umową na koszt powoda stanowiła o jego zubożeniu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zubożeniu temu w równym stopniu odpowiadało wzbogacenie pozwanej. Skoro bowiem wymienione elementy objęte były PFU, to dla odebrania inwestycji przez Gminę J. koniecznym było ich wykonanie w ramach generalnego wykonawstwa. Pozwana przedstawiając prace wykonane przez powoda zaoszczędziła na kosztach ich wykonania. Ubocznie zauważyć wypada, że zgodnie z zeznaniami drugiego konsorcjanta – przekazaną przez inwestora kwotę 250.000 zł na dodatkowe koszty kontraktu przejął generalny wykonawca.

Konsekwencją zmiany wyroku co do meritum była konieczność modyfikacji rozstrzygnięcia o nieuiszczonych kosztach sądowych.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 §1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego przyjęto art. 100 k.p.c. w zw. z art. 391 §1 k.p.c. Sąd wziął pod uwagę zarówno wynik tego postępowania, jak
i wysokość poniesionych przez każdą ze stron kosztów.