sygn. I AGa 136/23 22 września 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 22 września 2025, sygn. I AGa 136/23

Data orzeczenia 22 września 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Zygmunt Drożdżejko

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Krakowie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 65 kc art. 98 kpc art. 99 kpc art. 100 kpc art. 203 kpc art. 227 kpc art. 233 kpc art. 235 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (9)

art. 243 kpc art. 247 kpc art. 353 kc art. 380 kpc art. 381 kpc art. 386 kpc art. 458 kpc art. 498 kc art. 581 kc

Sygn. akt I AGa 136/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 września 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Zygmunt Drożdżejko

Protokolant: Sara Cieślik

po rozpoznaniu w dniu 22 września 2025 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa (...) SA w K. (poprzednio: (...) Sp. z o.o.)

przeciwkoI. (...)w K.

o zapłatę

na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 3 stycznia 2023 r. sygn. akt IX GC 288/22

1. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I i w punkcie III w ten sposób, że oddala powództwo oraz zasądza od powoda (...) SA w K. na rzecz pozwanego I. (...)SA w K. kwotę 10817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) z odsetkami
w wysokości ustawowej za opóźnienie liczonymi od dnia 30 września 2025 roku do dnia zapłaty – tytułem kosztów procesu;

2. zasądza od powoda (...) SA w K. na rzecz pozwanego I. (...) SA w K. kwotę 8100 zł (osiem tysięcy sto złotych) z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się punktu II wyroku do dnia zapłaty – tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I AGa 136/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 22 września 2025r.

W pozwie z 7 września 2021 r. powódka (...) sp. z o.o. w K. domagała się zasądzenia od pozwanej I. (...) S.A. siedzibą w K. kwoty 271.741,18 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od kwoty: - 6086,06 zł od dnia 21 lutego 2019 r. do dnia zapłaty; - 2955,35 zł od dnia 21 lutego 2019 r. do dnia zapłaty; - 287,33 zł od dnia 21 lutego 2019 r. do dnia zapłaty; - 95,25 zł od dnia 21 lutego 2019 r. do dnia zapłaty; - 13130,99 zł od dnia 21 lutego 2019 r. do dnia zapłaty; - 6686,2 zł od dnia 21 lutego 2019 r. do dnia zapłaty; - 242500,00 zł od dnia 12 marca 2019 r. do dnia zapłaty. Domagała się także zasadzenia kosztów procesu. W uzasadnieniu swojego żądania podała, że w celu uzyskania kontraktu polegającego na realizacji robót budowlanych — dostawy i montaży kanałów i reaktora (...) oraz dostawy bunkrów węglowych dla B. (...) S.A. Elektrownia (...) zawarła z I. (...) S.A. z siedzibą w K. w dniu 17 grudnia 2015 r. umowę konsorcjum. Powódka z tytułu wykonanych przez siebie prac w ramach realizacji umowy konsorcjum wystawił m.in. faktury VAT: - nr (...) z dnia 31 grudnia 2018 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 6086,06 zł; -(...) z dnia 31 grudnia 2018 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 2955,35 zł; - nr (...) z dnia 31 grudnia 2018 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 287,33 zł; - nr (...) z dnia 31 grudnia 2018 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 95,25 zł; - nr (...)z dnia 31 grudnia 2018 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 13130,99 zł; - nr (...) z dnia 31 grudnia 2018 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 6686,2 zł; - nr (...) z dnia 31 stycznia 2019 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 242500,00 zł. Faktury zostały doręczone do siedziby pozwanej w dniu 29.01.2019 r. i 12.02.2019 r. Powódka - pomimo wystawienia faktur, dostarczenia dokumentacji oraz dokonania odbioru robót przez Zamawiającego oraz Inwestora bez zgłaszania zastrzeżeń, co do jakości oraz ilości wykonanych robót - nie otrzymała części należnego jej wynagrodzenia. Wezwanie do zapłaty skierowane do pozwanej okazało się bezskuteczne, podobnie jak i zawezwanie do próby ugodowej. Pozwana do dnia wniesienia powództwa nie zapłaciła powódce dochodzonych kwot.

PozwanaI. (...)S.A. w K. w sprzeciwie z 28 marca 2022 r. od wydanego w sprawie nakazu zapłaty w postepowaniu upominawczym zaskarżyła w całości wydany nakaz, wniosła o oddalenie powództwa i zasadzenie na jej rzecz od powódki kosztów procesu. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniosła zarzut potrącenia przez pozwaną wierzytelności w kwocie 330 610,22 złotych objętej fakturą VAT nr (...) z dnia 18.02.2019 roku, należnej jej na podstawie umowy nr (...) z dnia 21.04.2016 roku z tytułu koordynacji czynności związanych z odbiorami robót i nadzorem nad ich wykonaniem - II okres rozliczeniowy (wykonywanych przez powódkę - jako konsorcjanta, obok pozwanej) na potrzeby umowy nr (...) z dnia 9 lutego 2016 roku, zawartej przez powoda i pozwanego ze spółką (...) z siedzibą w R. (Zamawiający), z następującymi wierzytelności powoda objętych żądaniem pozwu:

- 242 500 zł – z faktury VAT nr (...) z dnia 8 lutego 2019 r., - 6.086,06 zł - pozostałej do zapłaty z faktury VAT (...) z dnia 21.01.2019; - 2.955,35 zł - pozostałej do zapłaty z faktury VAT (...) z dnia 21.01.2019; - 287,33 zł - pozostałej do zapłaty z faktury VAT (...) z dnia 21.01.2019; - 95,25 zł - pozostałej do zapłaty z faktury VAT (...) z dnia 21.01.2019; - 13.130,99 zł - pozostałej do zapłaty z faktury (...) z dnia 21.01.2019; - 6.686,20 zł - pozostałej do zapłaty z faktury VAT (...) z dnia 21.01.2019. Podniosła, że brak jest opóźnienia pozwanej w spełnieniu świadczenia powódce, a tym samym nienależnych powódce odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych. Wskazała przy tym, że brak jest przesłanek pozwalających na zakwalifikowanie świadczenia pieniężnego objętego żądaniem pozwu jako świadczenia, o którym mowa w art. 4 pkt la ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz brak jest przesłanek pozwalających na zakwalifikowanie Umowy Konsorcjum jako transakcji handlowej w rozumieniu art. 4 pkt 1 tej ustawy. Zakwestionowała fakt, że wierzytelność powoda w wysokości 242 500 zł, objęta fakturą VAT nr (...) z dnia 8 lutego 2019 r., przysługiwała powódce od pozwanej w ramach realizacji umowy konsorcjum, a to wobec odmowy podpisania przez powódkę stosownego aneksu do umowy konsorcjum. Zakwestionowała także zgłoszony przez powódkę Protokół Rzeczowo - Finansowy nr (...) z dnia 30 listopada 2018 roku (podpisany wyłącznie przez przedstawiciela powódki) jako dowód na okoliczność faktu wykonania przez powódkę napraw zabezpieczenia antykorozyjnego na dachach kanałów powietrza gorącego i kanału spalin - jako usługi świadczonej w ramach umowy konsorcjum na rzecz pozwanej.

W dalszych pismach procesowych w sprawie strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska.

Sąd Okręgowy w Krakowie, wyrokiem z dnia 3 stycznia 2023r., zasądził od pozwanej I. (...) S.A. z siedzibą w K. na rzecz powódki (...) sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 271.741,18 zł (dwieście siedemdziesiąt jeden tysięcy siedemset czterdzieści jeden złotych i osiemnaście groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od kwoty: - 29.241,18 zł od dnia 18 marca 2019 r. do dnia zapłaty, - 242.500 zł od dnia 12 marca 2019 r. do dnia zapłaty (I); w pozostałym zakresie powództwo oddalił (II); zasądził od pozwanej I. (...)S.A. z siedzibą w K. na rzecz powódki (...) sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 24.405,00 zł (dwadzieścia cztery tysiące czterysta pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (III).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Strony zawarły w dniu 17 grudnia 2015 r. umowę konsorcjum, której przedmiotem była współpraca przy budowie b. energetycznego. Pozwana była liderem konsorcjum, powódka zaś członkiem konsorcjum. Zgodnie z przyjętymi w umowie definicjami (§ 1) wyrażenia zawarte w umowie oznaczały: - „Zamawiający” – spółkę (...) sp. z o.o. w R., - „Kontrakt” – umowę zawartą przez Członków Konsorcjum z Zamawiającym w następstwie wyboru przez Zamawiającego Oferty, - „Oferta” – wspólną ofertę stron na dostawę i montaż kanałów i reaktora (...) oraz dostawę bunkrów węglowych dla B. (...) S.A. Elektrownia (...) z dnia 11.01.2015 r., - „(...)” – (...) S.A., - „(...)” – (...) S.A. w R., - (...) – umowę pomiędzy (...) S.A. a konsorcjum spółek (...) S.A. oraz (...) S.A. na budowę b. energetycznego. Zgodnie z § 7 umowy, wynagrodzenie powódki należne jej od Zamawiającego za wykonane prace na jego rzecz podlegało przekazaniu na rachunek bankowy pozwanej która w ramach wzajemnych rozliczeń stron, był zobowiązana do zapłaty na rzecz powódki jako Członka Konsorcjum, należnego mu od Zamawiającego wynagrodzenia, wynikającego z wystawionych przez (...) SA faktur, wyłącznie w przypadku jego otrzymania od Zamawiającego, w terminie 3 dni roboczych (§ 7 ust. 1 i 2 ). W dniu 4 lutego 2016 r. strony zawarły Aneks nr (...) do umowy konsorcjum, zgodnie z którym Konsorcjum miało zlecić, a Członek Konsorcjum przyjąć do wykonania część Robót Lidera na podstawie odrębnej umowy o podwykonawstwo (§ 1 ). W dniu 22 września 2017 roku strony zawarły Aneks nr (...) do umowy konsorcjum. Strony uzgodniły, że w ramach podziału obowiązków pomiędzy nimi, Lider Konsorcjum przyjął na siebie dodatkową koordynację czynności związanych z odbiorami robót i nadzór nad ich wykonaniem od początku realizacji Kontraktu (...)z 9 lutego 2016 r. (Kontrakt). Strony ustaliły, że Liderowi Konsorcjum w związku z wykonywaniem obowiązków wymienionych w ust. 1 powyżej, należy się dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 3% wynagrodzenia Członka Konsorcjum z tytułu Kontraktu. Wynagrodzenie dla Lidera Konsorcjum miało wynikać z faktycznej sprzedaży dokonanej przez Członka Konsorcjum w ramach Kontraktu i miało być rozliczane po upływie następujących okresów rozliczeniowych:



I okres rozliczeniowy od 09.02.2016 do 30.06.2017;



II okres rozliczeniowy od 01.07.2017 do końca realizacji kontraktu.

„Wykonawca udziela gwarancji jakości i rękojmi za Wady dla Robót Budowlanych, Dostaw i Usług a okres od podpisania Protokołu Zakończenia Przedmiotu Kontraktu do upływu:



24 miesięcy dla Robót Budowlanych, Dostaw i Usług,



60 miesięcy na zabezpieczenie antykorozyjne,

liczonych od dnia 20 listopada 2019 roku.”

W dniu 9 lutego 2016 r. strony zawarły z (...) sp. z o.o. w R. (Zamawiający) Kontrakt Nr(...). Przedmiotem kontraktu było wykonanie w ramach realizacji B. dostawę, przedmontaż i montaż kanałów spalin oraz kanałów powietrza; dostawę; przedmontaż i montaż reaktora (...); dostawę zasobników (bunkrów) węglowych z przeznaczeniem dla b.. Zgodnie z ustaloną przez strony definicją (...) oznaczała (obejmowała) czynności realizowane przez Wykonawcę ( Konsorcjum (...) sp. z o.o. i (...) Sp. z o.o.) w ramach wykonywania jego zobowiązań kontraktowych od daty zawarcia Kontraktu do zakończenia Okresu Gwarancji, w tym obsługę gwarancyjną (w zakresie usuwania Wad) wykonanego zakresu B. w Okresie Gwarancji. Okres Gwarancji został określony w punkcie 13.2. Artykułu XIII Kontraktu na okres maksymalnie 60 miesięcy od dnia podpisania Protokołu Przyjęcia B. do Eksploatacji, lecz nie później niż od 15 września 2019 roku. W dniu 21 kwietnia 2016 r. strony zawarły Umowę podwykonawczą nr (...). Pozwana (Wykonawca) zleciła Podwykonawcy (powódka) wykonanie części prac w ramach realizacji b. elektrowni w J.. Prace dotyczyły montażu kanałów powietrza z przeznaczeniem dla B.. Jako Kontrakt strony rozumiały w umowie podwykonawczej Kontrakt Nr (...). Analogicznie jak w przypadku wspomnianego Kontraktu, (...) oznaczała (obejmowała) czynności realizowane przez Podwykonawcę w ramach wykonywania jego zobowiązań umownych od daty zawarcia umowy do zakończenia Okresu Gwarancji, w tym obsługę gwarancyjną (w zakresie usuwania Wad) wykonanego zakresu B. w Okresie Gwarancji. Okres Gwarancji oznaczał okres gwarancji jakości i rękojmi za wady Przedmiotu Umowy określony w punkcie 13.2. Artykułu XIII Umowy. Wspomniany okres obejmował maksymalnie okres 60 miesięcy od dnia podpisania Protokołu Zakończenia Przedmiotu Umowy, lecz nie później niż od 15 września 2019 roku. Umowa przewidywała, że Wykonawcy/Zamawiającemu będą przysługiwać uprawnienia z tytułu rękojmi i gwarancji (Artykuł XIII). Warunki uiszczania płatności na rzecz powódki zostały określone analogicznie jak w umowie Konsorcjum (Artykuł III) – w terminie trzech dni roboczych po otrzymaniu przez Wykonawcę zapłaty od Zamawiającego (data uznania konta Lidera Konsorcjum). W dniu 21 kwietnia 2016 r. strony podpisały Aneks nr (...) do Umowy nr (...). Strony uzgodniły, że w ramach podziału obowiązków pomiędzy nimi, Lider Konsorcjum przyjął na siebie dodatkową koordynację czynności związanych z odbiorami robót i nadzór nad ich wykonaniem od początku realizacji Umowy Nr (...) z 9 lutego 2016 r. (Umowa). Strony ustaliły, że Liderowi Konsorcjum w związku z wykonywaniem obowiązków wymienionych w ust. 1 powyżej, należy się dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 3% wynagrodzenia Członka Konsorcjum z tytułu Umowy. Wynagrodzenie dla Lidera Konsorcjum miało wynikać z faktycznej sprzedaży dokonanej przez Członka Konsorcjum w ramach Umowy i miało być rozliczane po upływie następujących okresów rozliczeniowych:



I okres rozliczeniowy od 09.02.2016 do 30.06.2017;



II okres rozliczeniowy od 01.07.2017 do końca realizacji Umowy.

Płatność wynagrodzenia na rzecz Lidera Konsorcjum, o którym mowa wyżej, miała zostać zrealizowana przez potrącenie z kolejnej płatności należnej Członkowi Konsorcjum na podstawie Umowy Konsorcjum, na co Członek Konsorcjum wyraził zgodę (§ 1 aneksu). Powód z tytułu wykonanych przez siebie prac w ramach realizacji umowy konsorcjum wystawił m.in. faktury VAT za roboty budowlano montażowe (zakres zgodnie z odpowiednimi protokołami rzeczowo – finansowymi): - nr (...) (...) z dnia 31 grudnia 2018 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 6086,06 zł; (...) (...) z dnia 31 grudnia 2018 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 2955,35 zł; - nr(...) (...) z dnia 31 grudnia 2018 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 287,33 zł; - nr (...) (...) z dnia 31 grudnia 2018 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 95,25 zł; - nr (...) (...) z dnia 31 grudnia 2018 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 13130,99 zł; - nr (...) (...) z dnia 31 grudnia 2018 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 6686,2 zł; - nr (...) (...) z dnia 31 stycznia 2019 r., z której do zapłaty pozostaje kwota 242500,00 zł. Powódka wykonała wszystkie prace objęte niniejszym powództwem. Prace o wartości 29.241,18 zł nie były kwestionowane przez pozwaną, natomiast co do kwoty 242.500 zł, była ona kwestionowana w sprzeciwie, ale objęta oświadczeniem o kompensacie (k. 69 i 313). dlatego Sąd przyjął, że pozwana nie kwestionuje swojego zobowiązania i w tym zakresie potwierdza prawidłowość wykonania prac. Pismem z dnia 27 stycznia 2021 roku powódka wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 271.741,18 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi zgodnie z terminami płatności w/w faktur VAT. W dniu 18 lutego 2019 roku pozwana wystawiła powódce Fakturę VAT nr (...) na kwotę 330.610,22 zł brutto tytułem „Dodatkowej koordynacji czynności związanych z odbiorami robót i nadzoru nad ich wykonywaniem. II. okres rozliczeniowy – zakończenie Umowy (...)”. Termin płatności faktury: zgodnie z umową, sposób płatności: kompensata. W dniu 21 stycznia 2019 roku pozwana otrzymała od (...) sp. z o.o. w R. kwotę 250.000 zł tytułem „zapłaty za fakturę (...)”.W dniu 13 marca 20190 roku pozwana otrzymała od (...) sp. z o.o. w R. kwoty: 10.521,01 zł, 111.522,47 zł i 4.646,06 zł, stanowiące wpłaty wynagrodzenia należnego Konsorcjum przez Zamawiającego. W dniu 15 marca 2019 roku pozwana złożyła powódce oświadczenia o dokonaniu kompensaty:



kwoty 242.500 zł z wierzytelnością powódki objętej fakturą nr (...),



kwoty 88.110,22 zł z wierzytelnością powódki wynikającą z faktur (...).

Oświadczenia zostały odebrane przez powódkę w dniu 22 marca 2022 r.

Ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy

Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu powołane wyżej dowody z dokumentów, którym w pełni przyznał walor wiarygodności. Sąd pominął dowód z zeznań świadka M. K., zgłoszony przez pozwanego w piśmie z 16 czerwca 2022 r. (k. 514) na okoliczność faktu rzeczywistego, wspólnego i zgodnego sposobu rozumienia przez strony zwrotów „do końca realizacji umowy” i „do końca realizacji kontraktu” istniejących w chwili zawierania aneksów nr (...) do umowy i nr (...) do umowy konsorcjum , motywów jakimi kierowały się strony zawierając ww. aneksy, przyczyn zmiany stanowiska powoda odnośnie momentu powstania wierzytelności pozwanego wynikającej z postanowień aneksu nr (...), motywów odmowy podpisania aneksu nr (...) do umowy i aneksu nr (...) do umowy konsorcjum, przebiegu współpracy i rozliczenia umowy konsorcjum wraz z umową oraz kontraktu z Zamawiającym, istniejącego między stronami konfliktu oraz jego przyczyn, a także zgłaszanych przez powoda roszczeń do Zamawiającego i roli pozwanego w tym przedmiocie. Przyczyną pominięcia był fakt, że okoliczność rozumienia przez strony zapisów umownych była możliwa do odtworzenia na podstawie samej treści dokumentów, z których sąd dopuścił dowód w sprawie. Natomiast motywy kierujące stronami, ich konflikt, przyczyna zmiany stanowiska, nie są istotne w zakresie istnienia lub nieistnienia obowiązku zapłaty. Należy przypomnieć, że dowód z zeznań świadków w sprawie gospodarczej Sąd może dopuścić tylko wtedy, kiedy po wyczerpaniu innych środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 235² § 1 pkt 2 w związku z art. 458¹⁰ k.p.c. pominął ten dowód postanowieniem z 11 lipca 2022 r. (k. 532). Dodać jeszcze należy, że w ocenie Sądu zgłoszony przez pozwanego dowód z zeznań tego świadka w zakresie, w jakim miał być przeprowadzony na okoliczność (najogólniej rzecz ujmując) rozumienia przez strony treści umowy, był w istocie dowodem ponad osnowę (treść) dokumentu. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 7 stycznia 1998 r. (sygn. akt III CKN 307/97) dokument oddaje wiernie ostateczną i właściwą wolę stron i dlatego zasługuje na pełne zaufanie. Zeznania świadków, którzy byli obecni przy rokowaniach, spisywaniu dokumentów, nie dają tak wiernego obrazu ostatecznej woli stron jak dokument, bo świadek może mylnie rozumieć znaczenie oświadczeń składanych w toku rokowań. Sąd Najwyższy zasadnie i przekonująco wskazał na potrzebę w tym kontekście powołania reguły clara non sunt interpretanda (nie poddaje się jakiejkolwiek interpretacji tego, co jest jasne, czyli tego, czego sens jest oczywisty), która wyłącza zastosowanie art. 65 § 2 k.c. (przepis ten stanowi, że w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu), gdy dosłowne brzmienie umowy – tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – nie pozostawia marginesu niepewności co do rzeczywistej woli stron. Przy użyciu reguł wykładni oświadczenia woli stron nie można dokonywać ustaleń całkowicie sprzecznych z treścią umowy, tym bardziej, gdy taka wykładnia jawiłaby się zupełnie sprzeczną z doświadczeniem życiowym i dobrymi obyczajami kupieckimi.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie prawie w całości. Powódka dochodziła zapłaty za wykonane przez siebie prace na podstawie będącej konsekwencją zawarcia umowy konsorcjum umowy podwykonawczej (...). Prace o wartości dochodzonej powództwem zostały wykonane, zatem powódka miała prawo domagać się zapłaty od pozwanej w zakresie kwoty głównej żądania – na zasadzie art. 353 § 1 k.c. Roszczenia te mogłyby ewentualnie wygasnąć w konsekwencji dokonanego przez powódkę potrącenia. Zarzut ten nie okazał się jednak zasadny z następujących przyczyn. Zgodnie z art. 498 k.c. gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Możliwość powoływania się w procesie na zarzut potrącenia reguluje z kolei art. 203¹ § 1 k.p.c. stanowi, że podstawą zarzutu potrącenia może być tylko wierzytelność pozwanego z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda, chyba że wierzytelność pozwanego jest niesporna lub uprawdopodobniona dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego. Pozwana źródła swej wierzytelności upatrywała w postanowieniach Aneksu nr (...) do umowy nr (...), zgodnie z którym Lider Konsorcjum przyjął na siebie dodatkowe obowiązki związane z odbiorami robót i nadzór nad ich wykonaniem od początku realizacji tejże umowy. Okresy rozliczeniowe miały trwać od 1 lipca 2017 roku do końca realizacji Umowy nr (...). Wystawienie faktury za wykonywanie dodatkowych obowiązków miało nastąpić po zakończeniu danego okresu rozliczeniowego, poprzez potrącenie z kolejnej płatności należnej członkowi konsorcjum (powódce). Termin (...) został w niej precyzyjnie zdefiniowany i poprzez odwołanie do Okresu Gwarancji oznaczał upływ 60 miesięcy liczonych najpóźniej od dnia 15 września 2019 roku. Sąd ma świadomość, że występuje zauważalna różnica w zapisie występującej w Umowie nazwy: (...), a użytym w Aneksie sformułowaniem „realizacja Umowy”. Nie kreuje to jednak, zdaniem Sądu, innego terminu na zakończenie współpracy stron, aczkolwiek nawet wówczas ten inny termin dotyczyłby tylko „dodatkowej koordynacji czynności związanych z odbiorami robót i nadzór nad ich wykonaniem”. Biorąc pod uwagę okoliczność, że roboty budowlane mogły (i mogą) być jeszcze wykonywane z uwagi na uprawnienia Wykonawcy/Zamawiającego z tytułu rękojmi (zob. art. XIII Umowy podwykonawczej, k. 209 – 210), współpraca stron, z której może wynikać konieczność dokonania czynności objętych Aneksem jeszcze się nie zakończyła i pozwana może być zobowiązana do świadczenia w/w usług. Biorąc pod uwagę profesjonalny charakter współpracy stron, Sąd przyjął, że ograniczanie zakresu czasowego umowy z Aneksu w stosunku do okresu współpracy określonego w umowie konsorcjum i wykonawczej nie byłoby racjonalne. Mając na uwadze, że celem stron była zgodna współpraca na rzecz poprawnego wykonania b. elektrowni, należy przyjąć wykładnię umowy, która sprzyja zmniejszeniu ilości potencjalnych punktów spornych (a takim niewątpliwie jest pojawienie się kolejnego terminu realizacji umowy). Wykładnia taka jest spójna z ogólnymi regułami interpretacji oświadczeń woli z art. 65 k.c. Z powyższego wynika, że faktura za koordynację czynności za drugi etap mogła zostać wystawiona dopiero po 60 miesiącach od 15 września 2019, czyli w roku 2024. Roszczenie pozwanej z w/w tytułu należy zatem uznać za niewymagalne. W konsekwencji zarzut potrącenia nie został skutecznie podniesiony, zatem wierzytelność powódki względem pozwanej nie wygasła. Mając na względzie wskazaną wyżej argumentację dotyczącą zarzutu potrącenia nie można uznać, jakoby roszczenie strony powodowej o odsetki w ogóle nie powstało. Zarzut pozwanej o niewłaściwym określeniu rodzaju odsetek dochodzonych przez powoda (odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych) również nie zasługuje na uwzględnienie. Opis tytułu siedmiu faktur, których powód dochodzi w niniejszym postępowaniu wyraźnie wskazuje, że dotyczą one zakresu usług robót budowlano-montażowych, a tym samym spełniają one definicję transakcji handlowej w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Transakcja handlowa, została bowiem w tej ustawie zdefiniowana jako umowa, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością. Bez wątpienia wykonywanie prac budowlano montażowych za wynagrodzeniem jest odpłatnym świadczeniem usług, a w każdym razie konieczność szerokiego rozumienia tego terminu wynika różnorodności stosunków prawnych w obrocie gospodarczym. Samo uprawnienie powódki do żądania zapłaty odsetek od pozwanej wynika z art. 7 ust. 1 w/w ustawy. Jej świadczenie zostało bowiem spełnione, a ona sama nie otrzymała za nie zapłaty. Odnośnie okresu, za który powódka naliczała odsetki od należnego jej świadczenia, powództwo mogło zostać uwzględnione jedynie w części. Zgodnie z § 7 umowy konsorcjum (k. 40) wszelkie płatności dokonywane przez zamawiającego miały być dokonywane za pośrednictwem lidera konsorcjum. Lider był zobowiązany do zapłaty członkowi konsorcjum (powódce) wynagrodzenia w terminie trzech dni roboczych od daty otrzymania wynagrodzenia przez zamawiającego. Warunki płatności za wykonane prace w ramach umowy (...) określał Artykuł III tejże umowy, który uzależniał moment płatności wynagrodzenia powódki od otrzymania zapłaty przez wykonawcę w analogiczny sposób. Dlatego daty wskazane na fakturach nie są podstawą do określenia daty wymagalności roszczenia powódki. Co do kwoty 242.500 zł, Sąd zasądził odsetki zgodnie z żądaniem pozwu, choć powódka mogła domagać się ich od wcześniejszej daty (zob. potwierdzenie przelewu z k. 566). Od kwoty 29.241,18 zł zasądzono odsetki od dnia 18 marca 2019 r. (zob. potwierdzenia przelewów – k. 567-569), ponieważ data księgowania tych przelewów to 13.03.2019 r. Wskazane wyżej trzy dni robocze od daty otrzymania wynagrodzenia przez zamawiającego na zapłatę powodowi mijały w dniu 16.03.2019 r. Dzień 17.03.2019 przypadał w niedzielę, dlatego odsetki zasądzono od 18 marca 2019 r. W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w punkcie I. i II. sentencji na podstawie powołanych przepisów. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt III wyroku na podstawie art. 100 zdanie drugie k.p.c. w związku z art. 98 § 1¹ zdanie pierwsze k.p.c. i art. 99 k.p.c., ponieważ powództwo w bardzo niewielkim zakresie (co do terminu liczenia odsetek) zostało oddalone. Na koszty złożyły się: - opłata sądowa od pozwu w kwocie 14.204,00 zł (art. 13 ust. 2 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych), - opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17 zł (art. 1 ust. 1 pkt 2) i część IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej), - wynagrodzenie adwokata w kwocie 10.800,00 zł (§ 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych).

Apelacja pozwanego

Pozwany zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w części tj. w zakresie pkt I. zasądzającego od pozwanej na rzecz powódki kwotę 271.741,18 zł, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od kwoty 29.241,18 zł od dnia 18 marca 2019 roku do dnia zapłaty i 242.500 zł od dnia 12 marca 2019 roku do dnia zapłaty oraz w zakresie pkt. III rozstrzygającego o kosztach procesu. Pozwany wniósł o zmianę wyroku i oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) Naruszenie przepisów postępowania, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 235 ²§ 1 pkt 2 k.p.c., art. 227 k.p.c. poprzez błędne pominięcie dowodu z przesłuchania świadka M. K., zgłoszonego celem wykazania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, wskazanych w piśmie z dnia 16 czerwca 2022 roku, przez uznanie, że fakty te były częściowo możliwe do odtworzenia na podstawie samej treści dokumentów, a częściowo były nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w sytuacji gdy treść Aneksu nr (...) z dnia 22.03.2017 r. do umowy z dnia 21.04.2016 r nr (...) była odmiennie rozumiana przez strony postępowania i należało dążyć przy pomocy innego dowodu niż tylko sama treść dokumentu do ustalenia treści oświadczeń woli stron oraz ustalenia ich sensu przez odwołanie się do zgodnego zamiaru stron i celu umowy, co w konsekwencji wpłynęło na błędne ustalenie treści stosunku prawnego wiążącego strony;

b. art. 235 ²§ 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 458 ¹⁰k.p.c. przez bezzasadne pominięcie dowodu z przesłuchania świadka M. K. zgłoszonego celem wykazania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, wskazanych w piśmie z dnia 16 czenvca 2022 roku, skoro w sprawie pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, pomimo wyczerpania innych środków dowodowych, co w konsekwencji wpłynęło na błędne ustalenie treści stosunku prawnego wiążącego strony;

c. art. 235 ²§ 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 247 k.p.c. poprzez wadliwe uznanie, że dowód z zeznań świadka M. K. był niedopuszczalny jako dowód „w istocie ponad osnowę (treść) dokumentu”; skoro art. 247 k.p.c. nie wyklucza prowadzenia dowodów zmierzających do wykładni zawartych w dokumencie oświadczeń woli, a zgłoszony dowód dotyczył okoliczności nieujawnionych w samej treści dokumentu i miał służyć ustaleniu jak strony pojmowały oświadczenie woli w chwili jego złożenia oraz jaki był zgodny zamiar i cel zawartej pomiędzy stronami umowy, co w konsekwencji wpłynęło na błędne ustalenie treści stosunku prawnego wiążącego strony;

d. art. 243 ²k.p.c. poprzez brak odniesienia się do dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w sytuacji nie wydania postanowienia o ich pominięciu tj.:

- pism strony powodowej z dnia: 08.04.2019 roku, znak (...); 18.04.2019 r. znak (...); 06.05.2019 r. znak (...); 29.01.2020 roku, znak (...), z których wynika, iż powódka pierwotnie wskazywała inną przyczynę, a później inny termin zakończenia II okresu rozliczeniowego wskazanego w Aneksie nr (...) z dnia 22.03.2017 roku do umowy z dnia 21.04.2016 r nr (...), a po jego upływie wskazała kolejny, nowy termin — a uwzględnienie tych faktów mogłoby doprowadzić do zupełnie innej - odmiennej - od przyjętej przez Sąd pierwszej instancji oceny pozostałego materiału dowodowego i odmiennego ustalenia treści stosunku prawnego wiążącego strony;

- Załącznika nr (...) do umowy z dnia 21.04.206 roku nr (...), Protokołów Rzeczowo — Finansowych oraz wraz z odpowiednimi fakturami VAT wystawionymi przez powódkę do umowy z dnia 21.04.2016 roku (...), Protokołów Zakończenia Etapów Realizacji (stanowiących załączniki nr (...) oraz(...)sprzeciwu od nakazu zapłaty), potwierdzających wykonanie całości prac określonych umową z dnia 21.04.2016 roku nr (...), co doprowadziło Sąd do błędnej oceny, że ewentualne roboty budowlane, które mogłyby być wykonywane przez powódkę w ramach rękojmi czy gwarancji jakości, stanowiłyby nadal wykonywanie przedmiotu Umowy z dnia 21.04.2016 roku nr (...);

2) Sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego, w tym w szczególności umowy z dnia 21.04.2016 r. nr (...) oraz Aneksu nr (...) z dnia 22.03.2017 r. do umowy z dnia 21.04.2016 r nr (...) tj.:

a) w sposób niewszechstronny, nie poddając analizie całości jego postanowień, ograniczając się tylko do spornego zwrotu „(...)", użytego w § 1 ust. 3, z całkowitym pominięciem pozostałych jego postanowień, w szczególności co do sposobu ustalenia wysokości wynagrodzenia należnego pozwanej i charakteru świadczenia;

b) w sposób nasuwający zastrzeżenia z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania poprzez przyjęcie, że „inny termin zakończenia realizacji Umowy mógłby dotyczyć tyko dodatkowej koordynacji czynności związanych z odbiorami robót i nadzorem nad ich wykonaniem”, podczas gdy faktem bezspornym jest, że strony określając w S 1 ust. 3 Aneksu(...) do umowy z dnia 21.04.2016 r nr (...), termin spełnienia świadczenia, odnosiły go wyłącznie do niego;

c) w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego poprzez przyjęcie, że wbrew zdrowemu rozsądkowi i racjonalnemu podejściu, wynikającemu z zasad doświadczenia życiowego oraz praktyki kupieckiej, strona pozwana jako profesjonalista zgodziłaby się dobrowolnie na to, by w ramach umowy wzajemnej otrzymać ekwiwalentne wynagrodzenie za swoje świadczenie dopiero najwcześniej po 5 latach od jego spełnienia, dodatkowo w sytuacji gdy wartość tego wynagrodzenia nie mogłaby już ulec zmianie w tym okresie oraz co niweczyłoby wówczas sens przewidzianego przez strony umownego mechanizmu kompensaty wzajemnych wierzytelności stron;

d) bez przytoczenia merytorycznych i rzeczowych argumentów potwierdzających trafność dokonanej przez Sąd oceny, w przedmiocie literalnej wykładni oraz interpretacji zapisu użytego w Aneksie nr (...) do umowy z dnia 21.04.2016 r. nr (...): „koniec realizacji Umowy',' pomimo dostrzeżenia różnicy (w literalnym brzmieniu) w stosunku do definicji (...), użytego wyłącznie w dokumencie umowy z dnia 21.04.2016 r. nr (...), a także ustalonego celu porozumienia, objętego Aneksem nr (...) do umowy z dnia 21.04.2016 r. nr (...), co w konsekwencji doprowadziło Sąd do błędnego przyjęcia, że:

⚫

roboty budowlane, stanowiące przedmiot umowy z dnia 21.04.2016 r. nr (...), mogły i mogą być nadal wykonywane z tytułu rękojmi i gwarancji jakości, podczas gdy rękojmia może być udzielona wyłącznie już na rzecz sprzedaną, a umowa gwarancji jakości jest dodatkowym stosunkiem prawnym, który powstaje w związku z wykonaniem umowy;

⚫

współpraca stron, z której może wynikać konieczność dokonania czynności objętych Aneksem nr (...) do umowy z dnia 21.04.2016 r. nr (...) jeszcze się nie zakończyła i pozwana może być zobowiązana do świadczenia w/w usługi, podczas gdy świadczenie dodatkowej koordynacji po stronie pozwanej związane było bezpośrednio (czasowo i funkcjonalnie) z wykonywaniem przez powódkę dostaw i montaży kanałów spalin w ramach umowy z dnia 21.04.2016 r. nr (...), a zatem musiało się zakończyć z chwilą wykonania przez powódkę przedmiotu umowy z dnia 21.04.2016 r. nr (...);

⚫

faktura za koordynację czynności za drugi etap mogła zostać wystawiona dopiero po 60 miesiącach od 15 września 2019 roku, czyli w roku 2024, podczas gdy rzeczywiste znaczenie prawne umowy, ustalone zgodnie z regułami art. 65 k.c., wskazuje, że pozwana uprawniona była do wystawienia faktury za II okres rozliczeniowy z tytułu dodatkowej koordynacji z chwilą wykonania przez powódkę całości zakresu rzeczowego umowy z dnia O 21.04.2016 r. nr (...) i równoczesnego spełnienia przez pozwaną swojego świadczenia.

3) Naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 65 § 1 i 2 k.c. poprzez dokonanie błędnej wykładni oświadczeń woli stron złożonych w Aneksie nr (...) z dnia 22.03.2017 r. do umowy z dnia 21 kwietnia 2016 nr (...), polegającej na przyjęciu - z pominięciem zwyczajów kupieckich, kontekstu sytuacyjnego, w jakim oświadczenia zostały złożone oraz logiki całego tekstu (kontekst umowny), opierając się wyłącznie na jego literalnym brzmieniu, że zgodnym zamiarem stron było by termin końcowy świadczenia pozwanej z tytułu dodatkowej koordynacji wynikającej z Aneksu nr (...) z dnia 22.03.2017 r do umowy z dnia 21 kwietnia 2016 nr (...), przypadł na moment upływu okresu rękojmi udzielonej przez powódkę na przedmiot umowy z dnia 21 kwietnia 2016 nr (...), podczas gdy z kontekstu sytuacyjnego i umownego wynika, że świadczenie przez pozwaną usług koordynacji czynności i nadzoru nad wykonywanymi przez powódkę dostawami i montażami kanałów spalin, objętych umową z dnia 21 kwietnia 2016 nr (...), przypadał na moment ich zakończenia wykonywania, i obiektywnie rzecz biorąc, tak moment spełnienia świadczenia pozwanej powinien być rozumiany.

b) art. 353 § 1 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i uznanie, że powódce przysługiwała względem pozwanej wierzytelność objęta żądaniem pozwu, mimo że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i rzeczywistego znaczenia prawnego Aneksu nr (...) do umowy z dnia 21 kwietnia 2016 nr (...) , powinno doprowadzić do konkluzji, że pozwana nie była zobowiązana do zapłaty kwoty 271.741,18 zł, gdyż pozwanej w chwili dokonywania potrącenia objętego dokumentami kompensat z dnia 15 marca 2019 r., przysługiwała wymagalna wierzytelność wzajemna nadająca się do potrącenia.

c) art. 498 k.c. poprzez jego niezastosowanie skutkujące nieuwzględnieniem zarzutu potrącenia, a w konsekwencji uwzględnieniem powództwa podczas gdy wierzytelność pozwanej na dzień złożenia oświadczenia o potrąceniu była wymagalna, a zatem mogła zostać przedstawiona do potrącenia i z chwilą jego dokonania wygasła.

d) art. 4 ust.l w ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że strona pozwana pozostawała w opóźnieniu z zapłatą należności objętych żądaniem pozwu, a także aby rozliczenia wzajemne stron związane z umową konsorcjum z dnia 17 grudnia 2015 oraz kontraktem z dnia 9 lutego 2016 roku, stanowiły transakcję handlową, skoro strona pozwana dokonała skutecznego potrącenia wierzytelności powódki objętej żądaniem pozwu, a wewnętrzne rozliczenia dokonywane w związku z kontraktem z dnia 9 lutego 2016 roku oraz umową konsorcjum z dnia 17 grudnia 2015 roku stron nie były wzajemne i odpłatne, a zatem żądanie przez stronę powodową odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych nie było zasadne.

Ponadto na podstawie art. 381 k.p.c. pozwany powołał nowy fakt:

Autorem Aneksu nr (...) z dnia 22 marca 2017 roku do umowy z dnia 21 kwietnia 2016 roku nr (...), w brzmieniu ostatecznie podpisanym przez strony, była powódka. W celu wykazania tego faktu pozwany wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych na kartach nr(...) akt sprawy (...) Sądu Rejonowego (...) w K.V Wydział Gospodarczy. Powołany fakt ujawniony został dopiero w dniu 20 grudnia 2022 roku, podczas przesłuchania świadka M. K. w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w K.V Wydział Gospodarczy do sygn. akt (...), a więc po złożeniu przez strony niniejszego postępowania stanowisk końcowych w sprawie.

Ponadto na podstawie art. 380 k.p.c. pozwany wniósł o ponowne rozpoznanie przez Sąd drugiej instancji postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 11 lipca 2022 roku oddalającego wniosek strony pozwanej o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka M. K. w celu wykazania faktów powołanych w piśmie z dnia 16 czerwca 2022 roku oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie tego pominiętego dowodu przez Sąd Apelacyjny.

Powód wniósł o pominięcie zgłoszonych nowych wniosków dowodowych i oddalenie apelacji.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja jest uzasadniona i dlatego – na zasadzie art. 386 § 1 kpc – Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo także w zakresie wynikającym z punktu 1 wyroku i stosowanie do zmiany wyroku rozstrzygnął o kosztach procesu.

Sąd Apelacyjny dopuścił dowód z przesłuchania świadka M. K.. Zgodnie z art. 65 § 1 i 2 kc oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Wbrew twierdzeniom Sądu Okręgowego zapisy umowy nie były jednoznaczne i ich literalna treść budziła wątpliwości. Art. 458¹⁰ kpc ( dowód z zeznań świadków sąd może dopuścić jedynie wtedy, gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy) nie może być interpretowany w ten sposób, że strona zostaje pozbawiona możliwości wykazania jaki był zamiar stron i cel umowy, a ponadto jak należy interpretować poszczególne zapisy umowy.

Sąd dopuścił również dowody z treści wyroku Sądu Rejonowego z dnia 24 lutego 2023r., jego uzasadnienia, z treści wyroku Sądu Okręgowego i jego uzasadnienia wydanych w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym (...) (...) oraz z albowiem te dokumenty powstały już po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy w Krakowie oraz z dokumentów znajdujących się na kartach 728-730 (protokół przesłuchania M. K.) albowiem były one integralnie związane z przesłuchaniem świadka.

Sąd Apelacyjny zmodyfikował i dodatkowo ustalił stan faktyczny:

W czasie realizacji Kontraktu strony — (...) sp. z o.o. oraz I. (...) S.A. w uzupełnieniu Umowy Konsorcjum zawarły w dniu 21 kwietnia 2016 r. Umowę podwykonawczą nr (...) (k. 59 106), zmienioną Aneksem nr (...), Aneksem nr (...) z dnia 22 marca 2017 r. i Aneksem nr (...). Powyższa Umowa określała w załączniku nr (...) zakres rzeczowy, który strona powodowa miała wykonać i sposób rozliczenia się za te prace. W art. I strony ustaliły przedmiot Umowy podwykonawczej, za wykonanie którego zgodnie z art. III stronie powodowej (Podwykonawcy w ramach Umowy podwykonawczej) przysługiwało wynagrodzenie — Cena Umowy — płatna w terminie 3 dni roboczych po otrzymaniu przez stronę pozwaną (Wykonawcę w ramach Umowy podwykonawczej) zapłaty od Zamawiającego. Cena Umowy miała być płatna częściami -8% jako zaliczka, a pozostała część miesięcznie do 3 dni roboczych po otrzymaniu przez Wykonawcę zapłaty od Zamawiającego, pod warunkiem otrzymania przez Wykonawcę prawidłowo wystawionej faktury na 100% wartości wykonanego w danym miesiącu zakresu Robót Budowlanych, Dostaw i Usług, potwierdzonej w Protokole Zakończenia Etapu Realizacji oraz oświadczeń dotyczących zapłaty przez Podwykonawcę wynagrodzenia swoim dalszym podwykonawcom. W umowie strony zdefiniowały pewne pojęcia np. Realizacja Umowy. Strony postanowiły, że „Terminy pisane wieką literą mają w niniejszym Kontrakcie następujące znaczenie”. W dniu 22 marca 2017 r. strony zawarły Aneks nr (...) do Umowy podwykonawczej. W ramach podziału obowiązków strona pozwana (...)zobowiązała się do dodatkowej koordynacji czynności związanych z dokonywaniem odbiorów robót i nadzorem nad ich wykonywaniem przez (...) SA od początku realizacji Umowy podwykonawczej (§ 1 ust. 1 Aneksu nr (...)) za dodatkowym wynagrodzeniem, które ustalono jako 3% wartości wynagrodzenia (...) SA, jakie przysługiwało mu z tytułu prac "wykonywanych w ramach Umowy podwykonawczej (§ 1 ust. 2 Aneksu). Aneks nr (...) miał uszczegółowić rozliczenia stron za dodatkową koordynację związaną z odbiorami prac wykonywanych przez stronę powodową w ramach Umowy podwykonawczej. Strony rozważały co najmniej trzy opcje, według których mogło nastąpić rozliczenie się między stronami za dodatkowe czynności wykonywane przez I. (...) w ramach koordynacji odbiorów robót (określona kwota, rozliczanie miesięczne i ostatecznie wersja przyjęta w Aneksie nr (...)). Po konsultacjach m.in. z działem prawnym i księgowym ustalono rozliczenie w dwóch etapach. Etap I obejmował okres od początku Kontraktu, czyli od 9 lutego 2016 r. do 30 czerwca 2017 r. Za ten etap strony rozliczyły się w sposób opisany w Aneksie nr (...) do Umowy podwykonawczej, tj. po wykonaniu wszystkich prac w tym okresie strona powodowa wstawiła faktury, z ramienia lidera konsorcjum, czyli I. (...) — dyrektor kontraktu M. K. zestawił jej tabelarycznie i obliczył na ich podstawie 3% wynagrodzenia I. (...). Następnie strona pozwana wystawiła fakturę na swoje wynagrodzenie i dokument kompensaty. Rozliczenie za I okres nie było kwestionowane ani sporne.Problemy z rozliczeniem dotyczyły tylko etapu Il. Ze względu na częste zmiany zakresu prac i brak możliwości określenia, do jakiej konkretnie daty roboty te będą realizowane, strony ustaliły końcowy termin Il etapu w sposób opisowy jako koniec realizacji Umowy. W czasie ustalania sposobu rozliczenia za dodatkowe czynności koordynacji strony miały na celu to, że Il etap rozliczenia będzie możliwy wtedy, gdy wszystkie prace zostaną wykonane i będzie je można zgodnie z Umową podwykonawczą zafakturować. Na tym etapie ustaleń żadna ze stron nie odnosiła końca realizacji Umowy do okresu następującego dopiero po zakończeniu okresu gwarancji. Chodziło o to, by I. (...) wstawił fakturę po tym, jak (...) SA również wstawi już wszystkie faktury za prace wykonane w ramach Umowy podwykonawczej. Właśnie z tego powodu najpraktyczniejszym sposobem rozliczenia była kompensata. Wszystkie prace wykonywane w ramach Umowy podwykonawczej przez stronę powodową zostały zakończone do grudnia 2018 r. Niesporne było, że ostatnia faktura za te prace wskazywała jako datę sprzedaży 31 grudnia 2018 r. i została wystawiona przez (...) SA 23 stycznia 2019 r. Po tym strona pozwana uznała, że skoro (...) SA wystawiła wszystkie faktury za prace wykonywane w Il okresie rozliczeniowym, to może obliczyć swoje wynagrodzenie za dodatkowe czynności w ramach koordynacji odbiorów tych właśnie robót. Niesporne było, że po tym okresie (...) SA nie wystawiało żadnych faktur sprzedażowych w ramach umowy podwykonawczej. Postawa strony powodowej co do rozumienia końca realizacji umowy ulegała zmianie w czasie. Po wystawieniu faktury (...) przez stronę pozwaną strona powodowa argumentowała, że jej wstawienie było sprzeczne z Aneksem nr (...) do Umowy Konsorcjum (mimo że strona pozwana swoje roszczenie wywodziła wyłącznie z Aneksu nr (...) do Umowy podwykonawczej). Co warte zaznaczenia — w piśmie z dnia 6 maja 2019 r., za którym strona powodowa zwróciła fakturę (...), wbrew literalnemu brzmieniu Aneksu nr (...) jako Il okres rozliczeniowy wskazywała okres od 1 lipca 2017 r. do końca kontraktu (pisanego małą literą, zatem też nie wiadomo, który kontrakt miała na myśli). Koniec realizacji Umowy to zdaniem strony powodowej koniec wykonywania wszystkich prac w ramach Kontraktu, a te nie były jeszcze zakończone, i z tytułu prac wykonywanych w ramach Kontraktu strona powodowa wystawiała jeszcze po 1 stycznia 2019 r. faktury. Następnie (...) SA wskazywało, że rozliczenie Il etapu może nastąpić dopiero po upływie 2 — letniego okresu gwarancji, by ostatecznie uznać, że I. (...) będzie mógł wystawić fakturę za dodatkowe czynności koordynacji dopiero po upływie 5 — letniego okresu gwarancji, czyli po 20 listopada 2024 r. Zmiana stanowiska strony powodowej korelowała czasowo ze wstrzymaniem części wynagrodzenia przez Zamawiającego z powodu braku przedstawienia przez (...) SA dokumentacji wskazującej na rozliczenie się ze swoimi podwykonawcami.

Dowód: zeznania świadka M. K. (k. 753 verte oraz k. 728 — 730 z akt Sądu Rejonowego (...) (...)umowa podwykonawcza (...) (k.196-309); aneks nr (...) z 22.03.2017r. (k.310);

Ocena dowodów dokonana przez Sąd Apelacyjny:

Sąd dał wiarę zeznaniom świadka M. K.. Świadek był dyrektorem kontraktu z ramienia konsorcjum, brał czynny udział w negocjacji treści Aneksu nr (...) do Umowy podwykonawczej. Uczestniczył w rozliczeniach stron. Jego zeznania są racjonalne. Znajdują logiczne potwierdzenie w przedstawionych dokumentach i wraz z nimi budują sensowny, mający potwierdzenie w doświadczeniu życiowym ciąg zdarzeń.

Sąd oparł się również na dokumentach zgromadzonych w sprawie których wiarygodność i treść nie budził wątpliwości, a spór dotyczył tylko interpretacji.

Ocena prawna Sądu Apelacyjnego:

Zarzuty apelacyjne co do ustaleń stanu faktycznego są uzasadnione. Dodatkowo uzupełniając stan faktyczny są ustalił cel i zamiar stron przy ustalaniu treści umowy. Te zarzuty wiążą się z zarzutami dotyczącymi prawa materialnego, które również okazały się uzasadnione.

Istota sporu pomiędzy stronami sprowadzała się do wykładni fragmentu § 1 ust. 3 Aneksu nr (...) do Umowy podwykonawczej (termin: koniec realizacji Umowy) — co rzutowało na ocenę zasadności wystawienia przez stronę pozwaną faktury (...) i dokonanie skutecznej kompensaty (potrącenia) w dokumencie (...).

Strona powodowa odwoływała się do definicji Realizacji Umowy/ Kontraktu — co oznacza czynności realizowane przez Podwykonawcę (czyli (...) SA) w ramach wykonywania jego zobowiązań umownych od daty zawarcia Umowy do zakończenia Okresu Gwarancji, w tym obsługę gwarancyjną "wykonanego zakresu B. w Okresie Gwarancyjnym. Do zakończenia realizacji Umowy odnosi się również termin Protokół Zakończenia Realizacji Umowy/Kontraktu — protokół podpisany przez Zamawiającego, Wykonawcę, Podwykonawcę po zakończeniu Okresu Gwarancji. Ostatnią definicją odwołującą się również do Okresu Gwarancji jest Protokół Zakończenia i Przedmiotu Umowy/Kontraktu — protokół podpisany przez Zamawiającego, Wykonawcę, Podwykonawcę po zakończeniu realizacji wszystkich Etapów Realizacji, stwierdzający pomyślne zakończenie Przedmiotu Kontraktu, w tym właściwe i zgodne z Kontraktem wykonanie wszystkich Robót Budowlanych Dostaw i Usług wchodzących w zakres Przedmiotu Umowy, z wyłączeniem obowiązków wynikających z gwarancji jakości i rękojmi za Wady. Od dnia podpisania tego protokołu będzie rozpoczynał bieg Okres Gwarancji. Z kolei Okres Gwarancji to okres gwarancji jakości i rękojmi za wady Przedmiotu Kontraktu określony w punkcie 13.2 Artykułu XIII Umowy I Kontraktu.

Sąd Okręgowy wskazał, że termin (...) został precyzyjnie zdefiniowany w umowie podwykonawczej i poprzez odwołanie do Okresu Gwarancji oznaczał upływ 60 miesięcy liczonych najpóźniej od dnia 15 września 2019 roku. Sąd miał świadomość, że występuje zauważalna różnica w zapisie występującej w Umowie nazwy: (...), a użytym w Aneksie sformułowaniem „(...)”. Nie kreuje to jednak, zdaniem Sądu, innego terminu na zakończenie współpracy stron, aczkolwiek nawet wówczas ten inny termin dotyczyłby tylko „dodatkowej koordynacji czynności związanych z odbiorami robót i nadzór nad ich wykonaniem”. Biorąc pod uwagę okoliczność, że roboty budowlane mogły (i mogą) być jeszcze wykonywane z uwagi na uprawnienia Wykonawcy/Zamawiającego z tytułu rękojmi (zob. art. XIII Umowy podwykonawczej, k. 209 – 210), współpraca stron, z której może wynikać konieczność dokonania czynności objętych Aneksem jeszcze się nie zakończyła i pozwana może być zobowiązana do świadczenia w/w usług. Biorąc pod uwagę profesjonalny charakter współpracy stron, Sąd przyjął, że ograniczanie zakresu czasowego umowy z Aneksu w stosunku do okresu współpracy określonego w umowie konsorcjum i wykonawczej nie byłoby racjonalne. Mając na uwadze, że celem stron była zgodna współpraca na rzecz poprawnego wykonania b. elektrowni, należy przyjąć wykładnię umowy, która sprzyja zmniejszeniu ilości potencjalnych punktów spornych (a takim niewątpliwie jest pojawienie się kolejnego terminu realizacji umowy). Wykładnia taka jest spójna z ogólnymi regułami interpretacji oświadczeń woli z art. 65 k.c. Z powyższego wynika, że faktura za koordynację czynności za drugi etap mogła zostać wystawiona dopiero po 60 miesiącach od 15 września 2019, czyli w roku 2024. Ponadto w ocenie Sądu Okręgowego zapisy umowne są jasne i nie wymagają dodatkowej pogłębionej interpretacji.

W ocenie pozwanego interpretacja Sądu Okręgowego nie jest prawidłowa. Wskazał, że strony określając w § 1 ust. 3 Aneksu 2 do umowy z dnia 21.04.2016 r nr (...), termin spełnienia świadczenia, odnosiły go wyłącznie do niego. Strona pozwana jako profesjonalista nigdy nie zgodziłaby się dobrowolnie na to, by w ramach umowy wzajemnej otrzymać ekwiwalentne wynagrodzenie za swoje świadczenie dopiero najwcześniej po 5 latach od jego spełnienia, dodatkowo w sytuacji gdy wartość tego wynagrodzenia nie mogłaby już ulec zmianie w tym okresie oraz co niweczyłoby wówczas sens przewidzianego przez strony umownego mechanizmu kompensaty wzajemnych wierzytelności stron. Zapis użyty w Aneksie nr (...) do umowy z dnia 21.04.2016 r. nr (...): „(...)” literalnie nie odpowiada terminowi użytemu w umowie podwykonawczej. Świadczenie dodatkowej koordynacji po stronie pozwanej związane było bezpośrednio (czasowo i funkcjonalnie) z wykonywaniem przez powódkę dostaw i montaży kanałów spalin w ramach umowy z dnia 21.04.2016 r. nr (...), a zatem musiało się zakończyć z chwilą wykonania przez powódkę przedmiotu umowy z dnia 21.04.2016 r. nr (...).

W ocenie Sądu Apelacyjnego interpretacja zapisu „(...)” nie może być utożsamiana z zapisem (...), który jest zawarty w umowie podwykonawczej z dnia 21.04.2016r. W umowie podwykonawczej strony wyraźnie zastrzegły, że znaczenia mają nie tylko słowa, ale również użyta wielkość liter. Nie jest to typowe rozwiązanie i raczej stosowane jest w sformalizowanych umowach w których chce się być precyzyjnym, celem uniknięcia sporów interpretacyjnych. W aneksie słowo „(...)” napisano małą literą, a w samej umowie słowo (...) napisane jest dużą literą. Oznacza

to, że strony chciały nadać terminowi „(...)” inne, autonomiczne znaczenie. Gdyby bowiem miało to oznaczać termin upływu gwarancji to zastosowałyby pisownię jak w umowie podwykonawczej czyli z dużej litery.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego wyrażenie do końca realizacji Umowy należy rozumieć w ten sposób, że II okres rozliczeniowy trwał do momentu, aż strona powodowa zakończy prace, które miała obowiązek zrealizować w ramach Umowy podwykonawczej. Ponieważ wynagrodzenie strony pozwanej zależało od wysokości Ceny Umowy, czyli kwot zafakturowanych przez (...) SA, to realizacja Umowy kończyła się z momentem wystawienia ostatniej faktury sprzedażowej przez (...) SA.

Zgodnie z zeznaniami świadka M. K. — w momencie, kiedy I. (...) przyjął dodatkowe czynności z tytułu koordynacji odbiorów i przygotowania konieczniej do tego dokumentacji, strony zastanawiały się, w jaki sposób ustalić wynagrodzenie strony pozwanej za te czynności. Jedną z propozycji było określenie jakiejś odpowiedniej konkretnej kwoty, inną — rozliczenia miesięczne — po wykonaniu części robót przez (...) SA i ich zafakturowaniu. Takie rozwiązanie byłoby jednak czasowo absorbujące, dlatego po konsultacjach ze swoimi działami prawnymi i finansowymi strony ustaliły, że podzielą okres realizacji prac objętych Umową podwykonawczą na dwie części i po zakończeniu każdego etapu, strona pozwana wstawi zbiorczą fakturę — na podstawie kwot ujętych w fakturach (...) SA. Tok kształtowania się ostatecznej wersji rozliczenia za dodatkową koordynację wskazuje, że strony w żadnej z branych pod uwagę opcji nie odwoływały się do upływu Okresu Gwarancji jako terminu granicznego, po którym dopiero będzie możliwe rozliczenie stron. Nie bez znaczenia jest również to, że zgodnie z zeznaniami świadka M. K. — o ile świadek nie miał wiedzy, która ze stron formułowała treść Aneksu nr (...), to jednak był pewien, że ostateczna wersja Aneksu nr (...) została przysłana z (...) SA, a I. (...) wyraziła na to zgodę. Tym samym można odwołać się w tym zakresie do zasady in dubio contra preferentem.

Również cel Aneksu nr (...) do Umowy podwykonawczej nie pozwala racjonalnie przyjąć, że stronom chodziło o to, by strona pozwana uzyskała ostatecznie wynagrodzenie z dodatkowe czynność po 5 latach od zakończenia wszelkich prac. W szczególności przyjęcie kompensaty jako sposobu rozliczenia byłoby wówczas całkowicie chybione. Z treści Aneksu nr (...) wnika, że stronom chodziło o ustalenie zasad bezspornego rozliczenia za dodatkowe czynności. Skoro wynagrodzenie strony pozwanej miało być kompensowane z każdorazowo wystawianymi przez (...) SA fakturami, to nie ma racjonalnych przesłanek, by z wystawieniem faktury za dodatkowe czynności w II okresie rozliczeniowym, a tym samym z kompensatą czekać aż 5 lat — do upływu Okresu Gwarancji. Tym bardziej, że na etapie kształtowania treści Aneksu nr (...) nie sposób przewidzieć, ile faktycznie będzie wnosił okres gwarancji, może bowiem dość do sytuacji, kiedy zrealizują się zapisy art. 581 kc. Skoro wynagrodzenie dla I. (...) miało wynikać z faktycznej sprzedaży dokonanej przez (...) SA (§ 1 ust. 3 Aneksu nr (...)), i jednocześnie zostać potrącone z kolejnej płatności należnej (...) SA, momentem, kiedy takie okoliczności zaistniały było wystawienie przez (...) SA ostatniej faktury sprzedażowej w dniu 23 stycznia 2019 r., gdzie jako datę sprzedaży wskazano 31 grudnia 2018 r. Po tej dacie (...) SA nie wystawiło żadnej faktury sprzedażowej w ramach Umowy podwykonawczej — w szczególności nie wystawiono żadnych faktur w Okresie Gwarancji (2 — letniej). Nawet gdyby takie faktury zostały w tym okresie wystawione, to musiałyby mieć inną podstawę prawną niż Umowa podwykonawcza. W tym też okresie strona pozwana nie świadczyła żadnych dodatkowych czynności z tytułu koordynacji i odbiorów bowiem w tym czasie nie było czego koordynować — wszystkie prace związane z montażem kanałów spalin i ich odbiorów zostały "dokonane przez (...) SA, odebrane przez Zamawiającego i zafakturowane.

Także racjonalne podejście, mające zakotwiczenie w zasadach doświadczenia życiowego i praktyki kupieckiej wskazuje, że żaden przedsiębiorca nie zgodziłby się dobrowolnie na to, by w ramach umowy wzajemnej otrzymać ekwiwalentne wynagrodzenie za swoje świadczenia po 5 latach i to przy niezmiennej cenie, braku waloryzacji i braku odsetek. W istocie rzeczy kredytowałby on działalność drugiej strony. Oczywiście nie można wykluczyć takiej sytuacji ale musiałby mieć w tym jakiś konkretny cel, jakieś konkretne korzyści, a tego powód nie wykazał.

Interpretacja strony powodowej z założenia oznaczałaby zniweczenie skutku z § 1 ust. 4 aneksu nr (...) tj. kompensacji.

Pozostałe okoliczności od których zależało rozstrzygnięcie sprawy nie były sporne i nie były przedmiotem apelacji. Brak wymagalności roszczenia pozwanego był jedyną podstawą zasądzenia dochodzonej kwoty. Wysokość wzajemnych wierzytelności nie była przedmiotem sporu. Z tego względu w tym zakresie Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne ustalenia Sądu Okręgowego i dokonane przez niego interpretacje prawne.

W związku ze zmiana punku I wyroku i oddaleniem powództwa należało również zmienić rozstrzygnięcie w punkcie III tj. rozstrzygnięcie o kosztach procesu i dlatego sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 10 817 zł na podstawie art. 98 kpc, a wysokość kosztów wyliczono w oparciu o §2.7) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. „w sprawie opłat za czynności radców prawnych”.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł stosując zasadę z art. 98 kpc i w całości obciążono nimi pozwanego. W skład zasądzonych kosztów wchodzi wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 8100 zł wyliczone w oparciu o §10.1.2) i §2.7) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. „w sprawie opłat za czynności radców prawnych”.