sygn. I ACa 236/23 26 listopada 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 26 listopada 2025, sygn. I ACa 236/23

Data orzeczenia 26 listopada 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Jerzy Bess

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Krakowie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 5 kc art. 98 kpc art. 102 kpc art. 108 kpc art. 117 kc art. 123 kc art. 124 kc art. 140 kc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (12)

art. 156 kpa art. 160 kpa art. 227 kpc art. 233 kpc art. 235 kpc art. 278 kpc art. 361 kc art. 365 kpc art. 368 kpc art. 385 kpc art. 386 kpc art. 442 kc

Sygn. akt I ACa 236/23
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
Dnia 26 listopada 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Jerzy Bess
Protokolant: Katarzyna Kluz
po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa J. D., M. D., E. B., Z. S., B. M. (1), U. R., J. B., H. B.

przeciwko Skarb Państwa - Wojewoda (...)

o zapłatę
na skutek apelacji powodów J. D., powoda M. D., powoda E. B., powoda Z. S., powoda J. B., powoda H. B.

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 25 lutego 2022 r. sygn. akt I C 1027/17

I.

prostuje oczywistą niedokładność zawartą w komparycji zaskarżonego wyroku przez usunięcie słów (...) z kręgu osób jako powodów w niniejszej sprawie na obecnym etapie postępowania;


II.

oddala apelację; 


III.

odstępuje od obciążenia powodów kosztami postępowania apelacyjnego na rzecz strony pozwanej. 


Sygn. akt I ACa 236/23
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>


Sąd Okręgowy w Kielcach, w sprawie z powództwa J. D., M. D., Z. T. (1), E. B., Z. S., B. M. (1), U. R., J. B., H. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie (...), o zapłatę, wyrokiem z dniu 25 lutego 2022 r., sygn. akt I C 1027/17:



1. oddalił powództwa;



2. stwierdził, że koszty procesu ponoszą w całości powodowie i pozostawił referendarzowi sądowemu szczegółowe wyliczenie kosztów. 



W rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy przedstawił następujące motywy swego rozstrzygnięcia:

Roszczenie powodów jest w całości bezzasadne.
Powodowie konstruując roszczenie, wskazali na powstanie szkody z powodu nieodwracalnych skutków wydanej z naruszeniem prawa przez Wojewodę (...) decyzji z dnia 3-09-1992r. , której niezgodność z prawem stwierdził Minister Infrastruktury decyzją z dnia 6-09-2010. Gdyby nie została wydana przedmiotowa decyzja (nie zostałoby ustanowione użytkowanie wieczyste), przedmiotowa nieruchomość (cz. pgr.(...) wchodząca do dz(...)) została by powodom zwrócona, albowiem nie został zrealizowany cel wywłaszczenia.
Podstawę prawną roszczenia stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160)">art. 160 k.p.a.</a> (wg stanu sprzed uchylenia) zgodnie z którym to przepisem: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 156 § 1)">§ 1</a> Stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1</a> albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną 
rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. § 2 Do odszkodowania stosuje się przepisy 

<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu cywilnego</a>
, z wyłączeniem 
art. 418 tego kodeksu. § 3 Odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1</a>, chyba że winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie ponosi inna strona postępowania dotyczącego tej decyzji; w tym ostatnim przypadku roszczenie o odszkodowanie służy w stosunku do strony winnej powstania tych okoliczności. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 156 § 6)">§ 6</a> Roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1</a> albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1</a>.).
Sąd Okręgowy podziela stanowisko wyrażone w następujących orzeczeniach: Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2009 r. IV CSK 187/091. 
Organy państwowe dokonujące wywłaszczenia powinny liczyć się z ewentualnością zwrotu nieruchomości w razie, gdy odpadnie cel wywłaszczenia, i dokładać staranności, aby zadośćuczynić roszczeniu byłego właściciela. Obowiązek ten nie wyczerpuje się w zrealizowaniu powinności zwrotu nieruchomości zbędnej na potrzeby określone w wywłaszczeniu, ale obejmuje także podejmowanie czynności zmierzających do skutecznego zapobieżenia aktom zadysponowania taką nieruchomością, które na podstawie art. 229 u.g.n. prowadziły w rezultacie do utraty roszczenia o jej zwrot. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2019 r. V ACa 674/17 

<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 1)">Artykuł 160 § 1 k.p.a.</a> stanowi samodzielną, wyłączną podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę będącą następstwem wydania decyzji rażąco ruszającej prawo lub nieważnej. Wiąże ono jednakże sąd o tyle tylko, o ile stanowi spełnienie podstawowej przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 1)">art. 160 § 1 k.p.a.</a>; nie przesądza natomiast w sposób wiążący dla sądu o istnieniu normalnego związku przyczynowego pomiędzy wadliwą decyzją a dochodzoną szkodą. Każdorazowo, dla stwierdzenia istnienia przesłanki normalnego związku przyczynowego pomiędzy wadliwą decyzją a dochodzoną szkodą, nieodzowne jest przeprowadzenie oceny, czy szkoda nastąpiłaby także wtedy, gdyby zapadła decyzja zgodna z prawem. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2019 r. V ACa 304/18 
Do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 156)">art. 156 § k.p.a.</a> stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie 
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 1;art. 160 § 2;art. 160 § 3;art. 160 § 6)">

art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a.</a> Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2018 r. V ACa 55/17 
W wypadku terminu przedawnienia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 6)">art. 160 § 6 k.p.a.</a>, właściwe jest obliczanie przedawnienia od daty wydania decyzji nadzorczej, gdyż od tej daty poszkodowany uzyskuje pewną, bo potwierdzoną rozstrzygnięciem administracyjnym wiedzę, o możliwości dochodzenia naprawienia szkody. Prowadzenie obliczeń od innej daty byłoby trudne do zaakceptowania. W szczególności wydłużenie okresu ochrony prawnej przez obliczanie terminu przedawnienia od daty wydania decyzji późniejszych (stwierdzających wydanie z naruszeniem prawa decyzji o sprzedaży lokali) nie jest uzasadnione.
W przedmiotowym postępowaniu powodowie powinni wykazać wszystkie przesłanki zrealizowania odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym wydanie decyzji naruszając prawo, oraz to, że w wyniku wydania tej decyzji powodowie nie mogli zrealizować uprawnienia do zwrotu nieruchomości, a także wysokość szkody.
Powodowie są spadkobiercami współwłaścicieli pgr (...) w stosunku do których została wydana decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości. Skoro przesłanką odszkodowania jest okoliczność przysługiwania powodom roszczenia o zwrot nieruchomości , należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na sposób uregulowania kwestii wywłaszczenia w kontekście przeznaczenia jej na określony cel i powstania roszczenia o zwrot nieruchomości. Od daty wywłaszczenia obowiązywały 3 akty prawne normujące ww kwestię:
- 

<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 ()">USTAWA z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami</a>


<dl>
<dt></dt>
<dd>
Art. 136. Ust 1 Nieruchomość wywłaszczona 
nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości.
</dd>
<dt></dt>
<dd>
Ust 3 Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca 
mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
</dd>
<dt></dt>
<dd>
Art. 137. Ust 1 Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
</dd>
<dt></dt>
<dd>
Art. 229. Roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
</dd>
</dl>


- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19850220099" title="Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99 ()">USTAWA z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości</a>.

<dl>
<dt></dt>
<dd>

<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 (art. 47/1)">Art. 47. 1</a>. Wywłaszczenie nieruchomości polega na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności lub innego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a> na nieruchomości. 2. Wywłaszczeniem może być objęta cała nieruchomość albo jej część. 3. W wypadku gdy na cele publiczne jest niezbędna część nieruchomości, na żądanie właściciela wywłaszczeniem obejmuje się całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia pozostała część nieruchomości nie nadawałaby się do racjonalnego wykorzystania na dotychczasowe cele. 4. 
Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inne cele niż cele określone w decyzji o wywłaszczeniu, chyba że nie mogła być zwrócona w trybie określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 (art. 69)">art. 69</a> z braku zgody poprzedniego właściciela albo jego następcy prawnego.
</dd>
<dt></dt>
<dd>
Art. 48. 1. O wywłaszczeniu i odszkodowaniu, nadaniu nieruchomości zamiennej oraz o zwrocie nieruchomości orzeka rejonowy organ rządowej administracji ogólnej po przeprowadzeniu rozprawy. 2. W postępowaniu wywłaszczeniowym nie stosuje się przepisów o ugodzie administracyjnej.
</dd>
<dt></dt>
<dd>
Art. 69. 1. Nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. 2. Decyzja o zwrocie nieruchomości powinna zawierać rozliczenie między Skarbem Państwa lub gminą, na których rzecz dokonano wywłaszczenia, a osobą, na której rzecz następuje zwrot.
</dd>
</dl>


- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580170070" title="Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 ()">USTAWA z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości</a>.

<dl>
<dt></dt>
<dd>
Art. 34. 1. Nieruchomość wywłaszczona w trybie niniejszej ustawy podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli naczelnik powiatu 21 ustali, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie.
</dd>
</dl>


Z powyższych przepisów wynika, że roszczenie o zwrot przysługuje wyłącznie wtedy gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, przy jednoczesnym zastrzeżeniu, że nieruchomość nie może być przeznaczona na inny niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej cel. Z powyższego wywieść należy, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, byli właściciele nieruchomości nie mają roszczenia o jej zwrot. Czyli jeżeli miała zostać wybudowana fabryka (tak jak w przedmiotowej sprawie) po jej wybudowaniu, Skarb Państwa może dowolnie rozporządzać nieruchomością, bez ograniczenia w postaci obowiązku zwrotu nieruchomości. Powołać należy następujące judykaty:
<dl>
<dt></dt>
<dd>




II SA/Ke 551/21 
Zrealizowanie na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, inwestycji celu publicznego - drogi publicznej, stanowi przeszkodę nie tylko realizacji roszczenia o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., lecz również czyni bezprzedmiotowym badanie, czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
</dd>
<dt></dt>
<dd>




II SA/Kr 564/21


Nie decyduje o zbędności na cel wywłaszczenia okoliczność, iż nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości.
</dd>
<dt></dt>
<dd>


Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2015 r. 
I OSK 1584/13 Nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze bowiem wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. (…) Trafnie też wskazał Sąd I instancji na 
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2012 r., sygn. akt P 12/11, w którym orzekł on, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 137;art. 137 ust. 1)">

art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami</a> w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 21;art. 21 ust. 2)">

art. 21 ust. 2 Konstytucji RP</a>. 
W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wskazał, że nie można mówić o zbędności nieruchomości i obowiązku jej zwrotu, jeśli nieruchomość została prawidłowo wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie tej realizacji zaprzestano lub nieruchomość przeznaczono na inne cele, włączając w to rozporządzenia tą nieruchomość na rzecz osób trzecich (sprzedaż, oddanie w użytkowanie wieczyste, oddanie w użytkowanie, dzierżawę lub w trwały zarząd). Reasumując, konstrukcja przesłanki materialnoprawnej przyjęta w 

<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 136;art. 136 ust. 3)">art. 136 ust. 3</a>
 w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 137;art. 137 ust. 1)">

art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami</a> przesądza, że do oceny zbędności nie można stosować zdarzeń przyszłych po realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, a podstawą tej oceny jest wyłącznie okoliczność faktycznego zrealizowania celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Nie jest zatem dopuszczalna wykładnia, która wyprowadza zbędność nieruchomości ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po zrealizowaniu celu wywłaszczenia (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt 
I OSK 471/09).
</dd>
</dl>
Istotnym więc dla oceny zasadności roszczenia powodów jest ustalenie czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd jest uprawniony samodzielnie do dokonania ustalenia czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Odpowiadając na zarzuty strony pozwanej iż ta kwestia powinna zostać wiążąco przesądzona w decyzji administracyjnej (vide III CSK 20/14) podnieść należy, że ostateczna decyzja o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości została oparta wyłącznie na okoliczności ustanowienia użytkowania wieczystego i art. 229 ugn, który wprost wyłączał uprawnienie z art. 136 ust. 3. Decyzja nadzorcza (k. 244) ograniczała się wyłącznie do ustalenia faktu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości i konstatacji, że 
skoro uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich , zatem w niniejszej sprawie postępowanie z wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości miało pierwszeństwo przed postępowaniem uwłaszczeniowym oraz organ wskazał na nieodwracalne skutki związane z ustanowieniem użytkowania i zbyciem nieruchomości.
W związku z powyższym wydaje się zasadnym aby w procesie odszkodowawczym, Sąd miał możliwość dokonania ustalenia w zakresie zrealizowania celu uwłaszczenia albowiem w przeciwnym wypadku z uwagi na okoliczność, że nie musiało to stanowić przedmiotu rozważań organów administracji (nie było istotne z punktu widzenia zasadność wydanych decyzji) – powodowie byliby pozbawieni możliwości dochodzenia od Skarbu Państwa roszczenia odszkodowawczego.
Zdaniem Sądu, cel wywłaszczenia został zrealizowany i powodom nie przysługiwało uprawnienie do zwrotu nieruchomości, stąd jakkolwiek w sensie proceduralnym ustanowienie użytkowania wieczystego blokowało wydanie merytorycznej decyzji, to gdyby nie ustanowiono użytkowania – powodowie i tak nie osiągnęli by zakładanego celu.
Odnośnie do kwestii celu wywłaszczenia, w przedmiotowej sprawie nie zachowała się żadna dokumentacja związana z realizacją wywłaszczenia, stąd mając na uwadze treść decyzji wywłaszczeniowej należy uznać, że tym celem ogólnie była „budowa zakładu produkcyjnego” dla (...) Zakładów (...) (vide decyzja z dnia 28-12-1960r.). W związku z powyższym, mając na uwadze, że taki zakład składa się z budynków produkcyjnych, administracyjnych, magazynowych, placów przeznaczonych na składowanie materiałów, dróg wewnętrznych itp. - wykonanie wszystkich tych elementów, z całą infrastrukturą funkcjonalnie związaną z działaniem zakładu produkcyjnego – będzie stanowiło zrealizowanie celu wywłaszczenia.
Wskazać należy, że przyjętym w orzecznictwie jest pewne uogólnienie celu wywłaszczenia, poprzez co należy rozumieć to, iż jeżeli mamy do czynienia z takim projektem jak osiedle mieszkaniowe, zakład produkcyjny, które składają się z wielu elementów powiązanych funkcjonalnie, w tym zakresie cel wywłaszczenia może być rekonstruowany w oparciu o to powiązanie funkcjonalne, przy ogólnym zdefiniowaniu ww celu. Inaczej mówiąc, jeżeli budowana jest fabryka, nie powinno mieć przy tym znaczenia, w którym konkretnie miejscu zostanie postawiony budynek administracyjny, w którym biurowy, gdzie ma być zlokalizowany parking, a gdzie skład materiałów. Wszystkie te elementy stanowią bowiem składniki zakładu produkcyjnego (powiązane ze sobą funkcjonalnie). Skoro więc cel wywłaszczenia został określony jako budowa zakładu produkcyjnego i skład materiałów niewątpliwie jest częścią tego zakładu – w ustalonym stanie faktycznym należy przyjąć , że cel został zrealizowany.
Sąd przy tym podziela stanowiska wyrażone w orzeczeniach:
<dl>
<dt></dt>
<dd>




I OSK 788/21, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2021 r.: Sama rezygnacja z budowy określonych elementów osiedla (np. jednego z bloków mieszkalnych) na rzecz innych elementów służących prawidłowemu funkcjonowania osiedla stanowi dozwoloną modyfikację celu wywłaszczenia. (…) Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych przez budowę osiedla mieszkaniowego jako inwestycji złożonej należy rozumieć nie tylko wykonanie inwestycji polegających na wzniesieniu bloków mieszkalnych czy też domów jednorodzinnych stanowiących zabudowę osiedla. Przez budowę osiedla mieszkaniowego należy rozumieć bowiem także realizację inwestycji towarzyszących, których istnienie umożliwia prawidłowe funkcjonowanie i korzystanie z inwestycji głównej (osiedla mieszkaniowego) zgodnie z jego przeznaczeniem (por.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt 
I OSK 384/21, z 23 lipca 2021 r., sygn. akt 
I OSK 3681/18, czy z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt 
I OSK 144/20). Z uwagi na powyższe, skoro cel wywłaszczenia spornej działki został określony jako budowa osiedla mieszkaniowego, to cel taki obejmował także budowę elementów infrastruktury warunkujących prawidłowe jego funkcjonowanie. Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 27 stycznia 1988 r. sygn. akt. II AZP 11/87 (por. T. Woś, Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, Wyd. LexisNexis, Warszawa, 2004, s. 213) uznał, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu. Za zmianę celu Sąd Najwyższy uznał jakościową zmianę inwestycji określoną w akcie wywłaszczeniowym konkretyzującym cel wywłaszczenia nieruchomości. Modyfikację zaś celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniającą jego charakteru. Stanowisko to należy podzielić. Zatem nawet przyjęcie za skarżącą, że objęta wnioskiem zwrotowym część działki została przeznaczona jedynie pod parking i plac manewrowy, to w kontekście przedstawionych wyżej okoliczności sprawy uzasadnione jest stanowisko, że modyfikacja taka nie powoduje, iż należy ją traktować jako wykorzystanie nieruchomości na cel niezgodny z celem wywłaszczenia. Sama rezygnacja z budowy określonych elementów osiedla (np. jednego z bloków mieszkalnych) na rzecz innych elementów służących prawidłowemu funkcjonowania osiedla stanowi dozwoloną modyfikację celu wywłaszczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2017 r., I OSK 2625/15).
</dd>
<dt></dt>
<dd>




I OSK 607/19, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2021 r. W przypadku inwestycji złożonych takich jak budowa osiedli mieszkaniowych cel wywłaszczenia może obejmować nie tylko realizację inwestycji głównej, ale także wykonanie inwestycji towarzyszących, których istnienie umożliwia prawidłowe funkcjonowanie i korzystanie z inwestycji głównej zgodnie z jej przeznaczeniem.
</dd>
<dt></dt>
<dd>






II SA/Gd 247/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku

 z dnia 24 listopada 2021 r. Analiza realizacji celu wywłaszczenia nie może abstrahować od kontekstu funkcjonalnego z daty wywłaszczenia nieruchomości, a w przypadku planowanej realizacji osiedla mieszkaniowego także od specyfiki wieloletnich inwestycji mieszkaniowych. Przy ocenie realizacji budowy osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić zatem nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla. Do takich obiektów należą urządzenia towarzyszące, umożliwiające korzystanie z zabudowy mieszkaniowej takie jak ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa, trawniki, różnorakie miejsca wypoczynku, czy ciągi piesze (chodniki), jak i obiekty towarzyszące zabudowie mieszkaniowej, które co prawda nie są urządzeniami umożliwiającymi korzystanie z zabudowy mieszkaniowej, ale służą mieszkańcom osiedla mieszkaniowego, np. sklepy osiedlowe, szkoły, przedszkola, domy kultury.
</dd>
<dt></dt>
<dd>




I OSK 4217/18, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2021 r. Cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej (umowy sprzedaży) lub z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia (zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego). Dopiero w sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej źródeł nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować.
</dd>
<dt></dt>
<dd>




I OSK 3681/18, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
 z dnia 23 lipca 2021 r. osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne, ale również towarzysząca budowie osiedla mieszkaniowego infrastruktura, w tym także tereny zielone.
</dd>
</dl>
Odnośnie do kwestii daty zrealizowania celu wywłaszczenia w kontekście ograniczeń wynikających z obecnego brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 137)">art. 137</a>. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (ust. 1)">ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami</a> zgodnie z którym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany – nawet przyjmując powyższą regulację – nie można uznać aby nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przedmiotowa decyzja została wydana w dniu 28-12-1960r. – 7 lat upłynęło w dniu 28-12-1967. 10-letni termin upływał w dniu 28-12-1970. Ze zdjęć k. 668 wykonanych w 1965 wynika, że trwała budowa zakładu, a ze zdjęcia k. 515n wykonanego w dniu 16-06-1970 wynika, że budowa została zakończona. Z naprowadzonych wyżej decyzji administracyjnych wynika, że budowa zakończył się w IV kwartale 1969, a wiec nawet przyjmując powyższe terminy, nie sposób przyjąć zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.


Należy jednak zaznaczyć, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. poz. 376), uznał art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. za niezgodny z art. 2 w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 165;art. 165 ust. 1)">art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.</a> (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej jako "Konstytucja") w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed dniem 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Bieg rozważanych terminów powinien być zatem liczony dopiero od momentu wprowadzenia tych terminów do systemów prawnych: w przypadku art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. - od dnia 1 stycznia 1998 r., tj. od dnia wejścia w życie powołanej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 ()">ustawy o gospodarce nieruchomościami</a>, a w przypadku art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. - od dnia 22 września 2004 r., tj. od dnia wejścia w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041411492" title="Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ()">ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i zmianie niektórych innych ustaw</a> (Dz. U. Nr 141, poz. 1492).

Reasumując kwestia terminów wynikających z art. 137 ugn, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze powyższe rozważania powództwo podlega oddaleniu albowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Jakkolwiek nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia, w kwestii przedawnienia wskazać należy, że w dniu 13.12.2011 r. (znak:(...)) Prezydent Miasta K. odmówił zwrotu części działki nr (...), w granicach części parceli l. kat. (...) na rzecz Z. T. (1), U. R., H. S., W. B., J. D., M. D. i B. M. (1). Wcześniej natomiast zapadła decyzja stwierdzająca nieważność ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości.
Zgodnie z Wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2014 r. V CSK 384/13 
Przekazanie działki na cele niezgodne ze wskazanymi w decyzji wywłaszczeniowej jest czynem niedozwolonym. Byłym właścicielom przysługuje wtedy roszczenie o odszkodowanie. 
Bieg terminu jego przedawnienia rozpoczyna się z dniem wydania ostatecznej decyzji gminy odmawiającej zwrotu nieruchomości. 

Najpóźniej więc od dnia doręczenia decyzji z dnia 13-12-2011r. znane już były powodom przesłanki umożliwiające pozyskanie wiedzy, tak o zaistnieniu szkody jak i osoby sprawcy. 3 letni termin przedawnienia wynikający z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442)">art. 442 k.c.</a> (w ówczesnym brzmieniu) upłynąłby 2014r. Mając na uwadze wszczęcie w dniu 21-10-2013 postępowania o zawezwanie do próby ugodowej, w zakresie powodów J. D., H. S. (E. B. i Z. S.), B. M. (1), M. D. - zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 par 1 pkt 1 k.c.</a> doszło do przerwania biegu przedawnienia i 3 letni termin przedawnienia rozpoczął bieg na nowo w dniu zakończenia tego postępowania tj. 10-06-2014r. (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 124;art. 124 § 1)">art. 124 par 1 k.c.</a>). Powództwo w niniejszej sprawie zostało złożone w dniu 9-06-2017 r., a więc przed upływem terminu przedawnienia który upłynął by 10-06-2017. W zakresie pozostałych powodów doszło by do przedawnienia roszczenia i zdaniem Sądu okoliczności sprawy nie uzasadniały zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>

Odnosząc się do sprawy z powództwa Z. T. (1) prowadzonej pod sygnaturą akt (...) oraz (...), Sąd I Instancji wskazał w ustaleniach faktycznych k. 189b, że 


gdyby nie ta przeszkoda formalna , to zachodziły by podstawy do zwrotu powodowi części działki (...) o pow. 0,08 ha ponieważ nieruchomość była zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 ust 1 ugn. W dalszej części uzasadnienia , w ocenie prawnej Sąd wskazał, że (k. 191) 


nie wynika z zaoferowanego przez strony materiału dowodowego jednoznacznie, że rozpoczęto prace związane z realizacją celu objętego decyzją o wywłaszczeniu w odpowiednich terminach. Jak z powyższego wynika, Sądy w tamtej sprawie, z art. 137 ust 1 ugn błędnie wywiodły , że dla oceny zrealizowania celów wywłaszczenia 


koniecznym jest badanie upływu ww terminów i wyłącznie to stanowiło podstawę uznania zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Jak wskazano wyżej , terminy określone w art. 137 ust 1 ugn, w tej sprawie nie będą miały zastosowania. W przedmiotowej sprawie i tak na bazie obszerniejszego postępowania dowodowego Sąd i tak ustala, że powyższe terminy zostały dochowane. Sąd Okręgowy wskazuje, że z lektury uzasadnień sporządzonych przez Sąd I i II Instancji w sprawie (...) nie wynika aby była inna niż wskazana wyżej rozbieżność.
Stąd mając na uwadze dokonane ustalenia faktyczne w tej sprawie i dokonaną ocenę prawną, zasadnym było oddalenie powództwa.
O kosztach orzeczono n a zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 par 1 i 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 par 1 k.p.c.</a> obciążając powodów całością kosztów postępowania i pozostawiając szczegółowo wyliczenie tych kosztów referendarzowi sądowemu.


Od niniejszego wyroku apelację wnieśli J. D., M. D., J. B., E. B., Z. S. i H. B., zaskarżając wyrok w części obejmującej:

1) punkt 1 wyroku w zakresie oddalającym powództwa J. D., M. D., J. B., E. B., Z. S., H. B.;
2) punkt 2 wyroku w zakresie stwierdzenia, że koszty procesy ponoszą: J. D., M. D., J. B., E. B., Z. S., H. B.,
zarzucając
I. istotne naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> - poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, naruszającej zasady logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego, skutkiem czego doszło do błędu w ustaleniach faktycznych w tym zakresie i uznania roszczenia Powodów za nieuzasadnione, a naruszenia objawiały się poprzez:
a) uznanie, że na podstawie zeznań świadka K. W. (1) można ustalić, że po wybudowaniu fabryka stanowiła kompleks w postaci budynków, suszarni drewna, braków, stawu przeciwpożarowego, składu drewna oraz to, że drewno było potrzebne do produkcji zabawek; podczas gdy zeznania świadka nie są spójne i koherentne, są wewnętrznie sprzeczne z innymi zeznaniami tego samego świadka w analogicznej sprawie, a także organy i Sąd w innych podobnych postępowaniach wskazały, że należy do tych zeznań podchodzić ze szczególną ostrożnością;
b) uznanie, że opinia Katedry (...) na Wydziale (...) i (...) Uniwersytetu (...)w K. z dnia 7 października 2020 r. oraz z dnia 5 stycznia 2021 r., a także opinia uzupełniająca z dnia 14 czerwca 2021 r. (dalej: opinia Biegłych z zakresu fotogrametrii) - wskazuje, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, podczas gdy treść tej opinii wskazuje, że na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia sformułowany jako budowa zakładu produkcyjnego Zakładów (...), na podstawie określonych prawem przesłanek i w określonych przez prawo terminach (cel wywłaszczenia został zrealizowany na sąsiednich nieruchomościach);
c) uznanie, że zeznania Stron w zakresie w jakim zeznawali co do sposobu zagospodarowania przedmiotowej działki są niewiarygodne, podczas gdy zeznania w znacznej części korespondują z pozostałymi dowodami w niniejszej sprawie (a zwłaszcza z opinią Biegłych z zakresu fotogrametrii);
2) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a>, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez Sąd I instancji, że nie jest związany prawomocnymi orzeczeniami (wyrok Sądu Okręgowego w K.Wydział, II Cywilny-Odwoławczy z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt (...); wyrok Sądu Rejonowego (...)w K. I Wydział Cywilny w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt (...)), mimo że te orzeczenia zostały wydane w analogicznej sprawie (dotyczącej tej samej szkody, tej samej nieruchomości, tego samego aktu administracyjnego niezgodnego z prawem, tego samego wywłaszczenia), a Sąd I instancji był związany tymi judykatami;
3) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2;art. 235(2) § 1 pkt. 3;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art. 235
2 § 1 pkt 2, pkt 3, pkt 5 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278(1))">art. 278
1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> - poprzez niewłaściwe zastosowanie i pominięcie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomościami, mimo że w związku z faktem, że roszczenie Powodów jest uprawnione co do zasady, powinno być również określone co do wysokości (szkody związanej z wydaniem aktu administracyjnego naruszającego prawo), a aktualną wysokość szkody (wartość wywłaszczonej nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia i cen aktualnych) może wykazać uzupełniające opinia biegłego;
4) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> - poprzez niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że koszty procesu ponoszą w całości Powodowie, mimo że w przedmiotowej sprawie (jeżeli nawet Sąd oddalił powództwo) zupełnie uzasadnione było - zgodnie z zasadą słuszności oraz zasadą sprawiedliwości - nieobciążanie Powodów kosztami postępowania w ogóle, z uwagi na: lojalność procesową Powodów, uchybienia innych podmiotów implikujące wzrost kosztów postępowania, sytuacją majątkową i osobistą Powodów, uzasadnione przekonanie co do zasadności dochodzonych roszczeń, szczególne okoliczności sprawy, precedensowy charakter sprawy.
II. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 1)">art. 160 § 1</a> - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (§ 6)">§ 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego</a> (Dz. U. z 2005 r., Nr 181, poz. 1524 ze zm.) - poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wydanie aktu administracyjnego z naruszeniem prawa nie powoduje samoistnie odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, lecz w tym zakresie należy w sposób wnikliwy wykazywać wpływ tego aktu na brak możliwości zwrotu nieruchomości, a także wnikliwie wykazywać wszystkie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej (wydanie decyzji naruszającej prawo, brak możliwości zrealizowania uprawnia do zwrotu nieruchomości na skutek wydania decyzji administracyjnej);
2) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580170070" title="Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 (art. 34;art. 34 ust. 1)">art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości</a> (Dz. U. z 1958 r., nr 17, poz. 70 ze zm.) w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580170070" title="Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 (art. 47;art. 47 ust. 1)">art. 47 ust. 1</a> - ust. 4, art. 48 ust. 1 - ust. 2, art. 69 ust. 1 - ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. 1985 r., nr 22, poz. 99 ze zm.) wzw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 136;art. 136 ust. 1;art. 136;art. 136 ust. 3;art. 137;art. 137 ust. 1;art. 137 ust. 1 pkt. 1;art. 137 ust. 1 pkt. 2;art. 137 ust. 2;art. 229)">art. 136 ust. 1, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 i ust. 2, art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami</a> (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) - poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zaaranżowanie na nieruchomości składu nieoznaczonych materiałów (lub odpadów) przemawia za wnioskiem o zrealizowaniu celu wywłaszczenia w postaci budowy zakładu produkcyjnego, a także że cel wywłaszczenia może być realizowany przez kilkadziesiąt lat na terenie w pobliżu budowy zakładu produkcyjnego;
3) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580170070" title="Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 (art. 34;art. 34 ust. 1)">art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580170070" title="Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 (art. 47;art. 47 ust. 1)">art. 47 ust. 1</a> - ust. 4, art. 48 ust. 1- ust. 2, art. 69 ust. 1 - ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 136;art. 136 ust. 1;art. 136;art. 136 ust. 3;art. 137;art. 137 ust. 1;art. 137 ust. 1 pkt. 1;art. 137 ust. 1 pkt. 2;art. 137 ust. 2;art. 229)">art. 136 ust. 1, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 i ust. 2, art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami</a> - poprzez błędną wykładnię (zdecydowanie rozszerzającą) przesłanki „zrealizowania celu wywłaszczenia”, a także błędną wykładnię (zdecydowanie zawężającą) przesłanki „zbędności na cel wywłaszczenia";
4) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 136;art. 136 ust. 1;art. 136;art. 136 ust. 3;art. 137;art. 137 ust. 1;art. 137 ust. 1 pkt. 1;art. 137 ust. 1 pkt. 2;art. 229)">art. 136 ust. 1, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami</a> (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) - poprzez niewłaściwe zastosowanie (brak zastosowania), mimo że przepisy dotyczące terminów dookreślających przesłankę zbędności na cel wywłaszczenia powinny być stosowane w przedmiotowej sprawie;
5) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442)">art. 442</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny</a> (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm., a także Dz. U. 1964 Nr 16, poz. 93) - poprzez niewłaściwe zastosowanie uznanie, że roszczenie Powodów (J. B. i H. B.) uległo przedawnieniu, a podniesienie zarzutu przedawnienia przez Pozwanego nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego i nie godzi w zasady współżycia społecznego.
W oparciu o powyższe zarzuty, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a>, wnieśli o:
1) uwzględnienie apelacji i zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od Pozwanego na rzecz każdego z apelujących powodów, tj. J. D., M. D., J. B., E. B., Z. S., H. B. kwot po 50 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za okres od dnia 10 czerwca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;
2) zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powodów J. D., M. D., J. B., E. B., H. B. zwrotu kosztów procesu za postępowanie w I instancji i w II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego - według norm przepisanych;
3) przyznanie od Pozwanego na rzecz Powoda Z. S. zwrotu koszów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Ewentualnie, wnieśli o uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Krakowie oraz zasądzenie od Pozwanej na rzecz Powodów J. D., M. D., J. B., E. B., Z. S., H. B. zwrotu kosztów procesu za postępowanie w I instancji i w II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego - według norm przepisanych, jak w pkt 2 i w pkt 3 powyżej.
Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 368;art. 368 § 1;art. 368 § 1 pkt. 4;art. 368 § 1)">art. 368 § 1 pkt 4 i § l
(
1) k.p.c.</a>, wnieśli o przeprowadzenie w postępowaniu przed Sądem II instancji dowodu z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości - poprzez uzupełnienie i zaktualizowanie przedmiotowej opinii mgr inż. P. P. z dnia 26 listopada 2018 r. - o informacje, jak zmieniła się wartość rynkowa prawa własności części działki nr (...) o powierzchni 0,08 ha położonej w K., obr. (...) w rejonie ul. (...), od dnia sporządzenia przedmiotowej opinii (26 listopada 2018 r.) do chwili obecnej (momentu uzupełnienia oraz zaktualizowania tejże opinii) lub ewentualnie sporządzenie nowej opinii określającej wartość rynkowa prawa własności części działki nr (...) o powierzchni 0,08 ha położonej w K., obr. (...) w rejonie ul. (...) według stanu z dnia wywłaszczenia oraz cen aktualnych.


Pozwany wniósł o:

1) oddalenie apelacji powodów J. D., M. D., J. B., E. B., Z. S. i H. B. w całości;
2) zasądzenie od każdego z powodów wnoszących apelację, tj. J. D., M. D., J. B., E. B., Z. S. i H. B. kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej według norm przepisanych;
3) zasądzenie od każdego z powodów wnoszących apelacje na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Wojewodę (...) według norm przepisanych kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym, innych niż koszty zastępstwa procesowego;
Ponadto wniósł o oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych w apelacji ponieważ roszczenia powodów są nieusprawiedliwione co do zasady.


Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji i poczynione na ich podstawie rozważania prawne, uznając je za własne. W istocie apelacje powodów podejmują polemikę z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, wskazując argumenty, co do których Sąd I instancji odniósł się już w motywach swego rozstrzygnięcia, a wobec faktu, że Sąd II instancji podziela ustalenia i rozważania prawne Sądu I instancji, tym samym zbędnym jest ich ponowne przytaczanie.
W ocenie Sądu Apelacyjnego brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który oddalił powództwo ponieważ uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a zatem poprzednim właścicielom lub ich spadkobiercom nigdy nie przysługiwało roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W konsekwencji, nie ponieśli oni szkody w postaci utraty prawa do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Dlatego też Sad Apelacyjny na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235
2 § 1 pkt 2 k.p.c.</a> postanowiła pominąć wnioski dowodowe zgłoszone w apelacji, jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ roszczenia powodów są nieusprawiedliwione co do zasady.
W tym kontekście trudno zatem zakwestionować argumentację przedstawioną przez pozwanego w odpowiedzi na apelacje powodów (poza stanowiskiem w zakresie kosztów postępowania apelacyjnego, co będzie przedmiotem modrębnego0 omówienia), który stwierdził, że:

1.

Zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> 


Ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego, przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału (wyrok SN z 16.02.1996 r., II CRN 173/95, LEX nr 1635264).
W zakresie oceny dowodów Sąd Okręgowy nie był zatem związany ocenami i poglądami wyrażonymi przez inne organy, w tym sądy powszechne i administracyjne. Sad Okręgowy w celu dokładnego ustalenia sposobu zagospodarowania terenu fabryki, w tym przedmiotowej części wywłaszczonej nieruchomości, przeprowadził w szczególności dowód ze zdjęć lotniczych oraz opinii biegłych dr hab. inż. B. M. oraz dr inż. B. K. dotyczącej interpretacji zdjęć lotniczych dla(...)
(...) stanowiącej część działki ewidencyjnej (...) położonej w K., jedn. ewid.(...) obręb(...)

Na zdjęciach lotniczych z 1970 r. zamieszczonych na s. 6 powyższej opinii zaznaczono poszczególne elementy fabryki zabawek, tj. budynki, ogrodzenie, skład materiałów, bramy, zbiornik na wodę itd.
Na podstawie zeznań świadka K. W. Sąd ustalił, że po wybudowaniu fabryka stanowiła kompleks w postaci budynków, suszarni drewna, baraków, stawu przeciwpożarowego, składu drewna oraz to, że drewno było potrzebne do produkcji zabawek.
Zeznania te znajdują zatem potwierdzenie na zdjęciach lotniczych oraz w powyższej opinii biegłych.
Powyższe fakty znajdują ponadto potwierdzenie w uzasadnieniu decyzji nr (...) Prezydenta Miasta K. z 13 listopada 2014 roku, znak: (...) z uzasadnienia której wynika, że w 1970 r. zakład produkcyjny był ukończony, ogrodzony i funkcjonujący.
Powyższe ustalenia faktyczne nie są sprzeczne z treścią uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 15 listopada 2013 r„ II SA/Kr 433/13. Po pierwsze, w wyroku tym powołano się na zdjęcia lotnicze z których wynika, że w 1970 r. teren fabryki był zabudowany i ogrodzony. Po drugie, wyrok ten dotyczył innej nieruchomości niż niniejsze postępowanie, tj. dz. ew. nr (...). Po trzecie, w uzasadnieniu wyroku wskazano, że drewno było składowane na działce ewidencyjnej nr (...), czyli tej której dotyczy niniejsze postępowanie. Po czwarte, sąd administracyjny nie prowadzi własnego postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ administracyjny. W szczególności zatem sąd administracyjny nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego z zakresu fotogrametrii, na którym oparł się Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku.
Reasumując, z przeprowadzonych dowodów jednoznacznie wynika, że fabryka zabawek powstała w 1969 roku, a na przedmiotowej nieruchomości, tj. działce ewidencyjnej nr (...) w 1975 r. i w latach kolejnych była składowana tarcica.
Ocena taka jest logiczna oraz zgodna z zasadami doświadczenia życiowego i wiedzą powszechną ponieważ zdjęcia lotnicze oraz opinia biegłych z zakresu fotogrametrii są znacznie bardziej wiarygodne niż zeznania świadków lub powodów.
Odnosząc się do drugiej części zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233 lit. b)">lit. b)</a> wskazać należy, że w opinii biegłych z zakresu fotogrametrii z 5 stycznia 2021 r. oraz opinii uzupełniających tych samych biegłych z 14 czerwca 2021 r. wskazano, w jaki sposób był zagospodarowany teren fabryki, w tym działka ewidencyjnej nr (...). Biegli wskazali również, że powyższa działka ewidencyjna gruntu była użytkowana na potrzeby zakładu przemysłowego (por. opinia biegłych z 5 stycznia 2021 r., s. 13).
Z kolei ocena, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, co kwestionują skarżący, nie jest kwestią faktu, ale zagadnieniem związanym z zastosowaniem prawa.
Chybiony jest również zarzut apelacji jakoby zeznania powodów, co do sposobu zagospodarowania działki ewidencyjnej nr (...) były zgodne z ustaleniami zawartymi w opinii biegłych sądowych w zakresie fotogrametrii, a w konsekwencji wiarygodne (por. zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233 lit. c)">lit. c)</a>.
Sąd Okręgowy na s. 8-9 zaskarżonego wyroku wskazał, że z zeznań tych wynikało, że na działce nie było nic, dopiero w latach 90-tych pojawiła się tarcica (J. D. k. 438v), w pewnym momencie na naszej działce pojawiły się odpady produkcyjne, to były lata 80-te (H. B. k. 438v), na naszej działce nie było żadnych obiektów, był taki okres w latach 60-70 tych, że wyrzucano z tyłu portierni jakieś odpady, które ludzie zabierali (J. B. 439).
Powyższe stwierdzenia powodów, pozostają w oczywistej sprzeczności z opinią biegłych z zakresu fotogrametrii oraz obrazem nieruchomością przedstawionym na zdjęciach lotniczych zalegających w aktach sprawy.
Z powyższego wynika również, że Sąd prawidłowo ustalił fakty wskazane na s. 7-8 apelacji, a mianowicie:

1)
teren działki ewidencyjnej nr (...) był ogrodzony, niezabudowany i przeznaczony na skład drewna,

2)
budowa fabryki została zakończona w IV kwartale 1969 r„

1)
fabryka obejmowała budynki, suszarnię drewna, baraki, staw przeciwpożarowy, a drewno było potrzebne do produkcji zabawek,

2)
treść zdjęcia z 16 czerwca 1970 roku,

3)
realizacja celu wywłaszczenia jest oceną prawną, a nie ustaleniem faktycznym.

Jak wyżej wskazano, powyższe fakty zostały ustalone w szczególności na podstawie zdjęć lotniczych, opinii biegłych z zakresu fotogrametrii, decyzji nr (...) Prezydenta Miasta K. z 13 listopada 2014 roku, znak: (...), wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wK. z 15 listopada 2013 r„ (...) oraz zeznań świadka K. W..
Fakty przeciwne nie znajdują natomiast potwierdzenia w jakichkolwiek dowodach z wyjątkiem zeznań powodów, którym zaprzeczają zdjęcia lotnicze.
Sąd Okręgowy prawidłowo i wszechstronnie ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i na tej podstawie właściwie ustalił fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

1.

Zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> 


Skarżący twierdzą, że Sąd Okręgowy naruszył <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> ponieważ w uzasadnieniu wyroku z 25 lutego 2022 r., I C 1027/17 uznał, że nie jest związany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z 21 stycznia 2021 r., sygn. akt (...) oraz prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego (...) wK. z 24 stycznia 2020 r., (...)

Zarzut powyższy jest chybiony ponieważ powyższe sprawy toczyły się z powództwa innej osoby (Z. T. (1)) niż niniejsza sprawa. Sąd Okręgowy rozstrzygając o roszczeniu powodów nie był zatem związany orzeczeniem innego Sądu wydanym pomiędzy innymi stronami (por. m. in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt V CSK 305/11)
Ponadto, na s. 15 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Okręgowy wyjaśnił z jakich względów, na podstawie obszerniejszego postępowania dowodowego ocenił roszczenie powodów odmiennie niż Sąd Rejonowy analogiczne roszczenia Z. T. (1).

2.

Naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> 


W niniejszej sprawie brak jest podstaw do nieobciążania powodów kosztami postępowania na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> za postępowanie przed Sądem I instancji
Artykuł 102 jako wyjątkowy - stanowiący wyłom w zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu - nie podlega wykładni rozszerzającej.
Wynik niniejszego postępowania w zasadniczej mierze zależał od ustalenia, w jaki sposób została zagospodarowana część wywłaszczonej nieruchomości. Zasadnicze ustalenia w tym zakresie zostały zaś poczynione na podstawie zdjęć lotniczych w postępowaniu administracyjnym, a następnie potwierdzone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z 15 listopada 2013 r., (...). W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że na działce ewidencyjnej nr (...) znajdował się skład drewna. Z akt
postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika również, że powyższa działka ewidencyjna znajdowała się na ogrodzonym terenie zakładu produkcyjnego.
Opinie biegłych sądowych z zakresu fotogrametrii nie potwierdziły faktów powołanych w toku postępowania przez powodów, w szczególności jakoby działka ewidencyjna nr (...) była nieużytkowana.
Z kolei, koszt przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu rzeczoznawstwa majątkowego wynikał z wniosków dowodowych pozwanych.
Ponadto, skarżący byli reprezentowani w toku postępowania przez profesjonalnych pełnomocników z wyboru.
Wszczynając postępowanie w 2017 roku powodowie powinni zatem liczyć się z ryzykiem oddalenia powództwa, a w konsekwencji z obowiązkiem zwrotu kosztów procesu pozwanemu.
Sam fakt, że skarżący są subiektywni przekonani o słuszności swojego żądania nie jest natomiast szczególną okolicznością do zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> i zwolnienie z ich obowiązku poniesienia kosztów procesu. Co więcej, można przypuszczać, że zazwyczaj powód subiektywnie jest przekonany o słuszności swoich roszczeń. Nie zwalnia go to jednak z obowiązku zwrotu pozwanemu poniesionych przez niego kosztów i wydatków.

3.

Naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 1)">art. 160 § 1 k.p.a.</a> 


Wbrew twierdzeniom skarżących, sam fakt stwierdzenia wadliwości decyzji administracyjnej nie przesądza o istnieniu pozostałych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej tj. powstania szkody oraz istnienia związku przyczynowego pomiędzy wydaniem wadliwej decyzji a szkodą.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 lutego 2004r., II CK 433/02, Lex nr 163987, stwierdzenie, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa wiąże sąd o tyle tylko, o ile stanowi wypełnienie podstawowej przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 1)">art. 160 §1 k.p.a.</a>, nie przesądza natomiast w sposób wiążący dla sądu o istnieniu normalnego związku przyczynowego pomiędzy wadliwą decyzją a dochodzona szkodą. Nieodzowne jest przeprowadzenie oceny, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361;art. 361 § 1)">art. 361 § 1 k.c.</a>, czy szkoda wystąpiłaby także wtedy gdyby zapadła decyzja zgodna z prawem (por. uchwała SN z dnia 21 marca 2003r. III CZP 6/03, opubl. OSNC 2004/1/4).
Pomiędzy wydaniem decyzji Wojewody (...) z 3 września 1992 r., znak (...) a szkodą w postaci utraty prawa do żądania zwrotu (części) wywłaszczonej nieruchomości nie zachodzi zaś normalny związek przyczynowy ponieważ cel wywłaszczenia został zrealizowany na tej części wywłaszczonej nieruchomości, a w konsekwencji powodom nie przysługiwało roszczenie o jej zwrot.
Chybiony jest zatem zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 1)">art. 160 § 1 k.p.a.</a> przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie.

4.

Zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580170070" title="Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 (art. 34;art. 34 ust. 1)">art. 34 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości</a> w zw. z art. 47 ust. 1-4, art. 48 ust. 1-2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 136;art. 136 ust. 1;art. 136 ust. 2;art. 136 ust. 3;art. 137;art. 137 ust. 1;art. 137 ust. 1 pkt. 1;art. 137 ust. 1 pkt. 2;art. 137 ust. 2;art. 137 ust. a)">art. 136 ust. 1-3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2, a</a> także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 229)">art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami</a>





[Realizacja celu wywłaszczenia] Nieruchomość, której dotyczy niniejsze postępowanie(dz. ew. nr (...)) została wywłaszczona na cel „budowy zakładu produkcyjnego".
Skarżący zarzucają naruszenie ww. przepisów ponieważ ich zdaniem za realizację celu wywłaszczenia nie może zostać uznane wykorzystywanie przedmiotowej nieruchomości na magazynowanie odpadów lub materiałów.
Sąd Okręgowy trafnie wyjaśnił jednak, powołując się na szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, że realizacją celu wywłaszczenia w postaci budowy zakładu produkcyjnego jest realizacja wszystkich elementów, z których taki zakład się składa, tj. budynków produkcji, administracji, magazynowych, placów składowych, dróg wewnętrznych itp. (por. s. 12 -13 zaskarżonego orzeczenia).
Pogląd powyższy jest trafny ponieważ zakład produkcyjny nie może funkcjonować bez placów składowych, pomieszczeń na odpady, bram, ogrodzeń, a także pewnej przestrzeni pomiędzy elementami zagospodarowania przestrzennego fabryki, jak i strefy oddzielających zakład od innej zabudowy.
Jak wynika z opinii biegłych sądowych z zakresu fotogrametrii na działce ewidencyjnej nr (...) znajdowały się:
<dl>
<dt>-</dt>
<dd>
składowisko materiałów wraz z wjazdem,
</dd>
</dl>
-zbiornik na wodę,
<dl>
<dt>-</dt>
<dd>
wybetonowany plac przy zjeździe do hali produkcyjnej
</dd>
<dt>-</dt>
<dd>
przylegający do ww. placu budynek,
</dd>
<dt>-</dt>
<dd>
budynki przy południowej bramie zakładu produkcyjnego,
</dd>
</dl>
-skarpa,
<dl>
<dt>-</dt>
<dd>
uporządkowany teren wykoszonej trawy.
</dd>
</dl>
Nieruchomość ta w całości zawierała się w ogrodzeniu terenu przemysłowego.
Powyższe elementy, które zostały wzniesione na wywłaszczonej nieruchomości stanowiły część zakładu produkcyjnego, funkcjonalnie związaną z działalnością tego zakładu.
Sąd Okręgowy trafnie zatem uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. W konsekwencji zaś, powodom nie przysługiwało roszczenie o zwrot tej części wywłaszczonej nieruchomości, a zatem nie ponieśli oni szkody w związku z wydaniem ww. wadliwej decyzji administracyjnej.
Nadmienić przy tym należy, że w dacie wywłaszczenia poprzednicy prawni powodów otrzymali odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość rolną, a część nieruchomości, która rzeczywiście nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia została zwrócona powodom.


[Termin na realizację celu wywłaszczenia] Następnie, Sąd Okręgowy trafnie wskazał, że kwestia terminów wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 137;art. 137 ust. 1;art. 137 ust. 1 pkt. 1;art. 137 ust. 1 pkt. 2)">art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami</a> (t.j. Oz. U. z 2023 r. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 137 poz. 344)">poz. 344</a>) nie ma znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Przepis powyższy nie działa bowiem wstecz, co zostało potwierdzone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., P 38/11 opublikowany w Dzienniku Ustaw z 2014 r., poz. 376.
Przepis powyższy rozumiany w sposób wskazany w apelacji powodów jest zatem niezgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a>.


Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 190;art. 190 ust. 1)">art. 190 ust. 1 Konstytucji</a>).




[Zmiana sposobu zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości] Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego, zrealizowanie celu, na który nieruchomość została wywłaszczona wyłącza zwrot nieruchomości byłym właścicielom także wówczas, gdy następnie nieruchomość ta jest wykorzystywana na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. W przeciwnym bowiem wypadku wywłaszczona nieruchomość powinna być trwale wykorzystywana tylko w celu określonym w decyzji wywłaszczeniowej, co stanowiłoby pozaustawowe ograniczenie zakresu prawa własności określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 140)">art. 140 k.c.</a> (por. wyroki NSA z dnia 20 lutego 2001 r., I SA 2139/99, z dnia 6 grudnia 2006 r., I 0SK193/06, z dnia 27 sierpnia 2009 r. I OSK1138/08, z dnia 17 maja 2010 r. I OSK 1025/09, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2012 r. IV CSK 378/11, z dnia 10 kwietnia 2013 roku, sygn. akt IV CSK 541/12).
Bez znaczenia dla oceny realizacji celu wywłaszczenia jest zatem zmiana sposobu zagospodarowana nieruchomości już po wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia.


6. Zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>


Przede wszystkim należy wskazać, że powództwo w niniejszej sprawie było nieuzasadnione co do zasady, a zatem kwestia przedawnienia roszczeń ma charakter drugoplanowy.

<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">Artykuł 5 k.c.</a> ma wyjątkowy charakter, przełamuje zasadę, że wszystkie prawa podmiotowe korzystają z ochrony prawnej. Odmowa udzielenia ochrony musi być uzasadniona okolicznościami rażącymi i nieakceptowanymi ze względu na system wartości istniejący w społeczeństwie. Wszelkie rozstrzygnięcia będące wyjątkiem od strzeżenia praw podmiotowych wymagają ostrożności oraz wnikliwego rozważenia wszystkich aspektów rozpoznawanego przypadku (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II CSK 438/12).
Fakt, iż roszczenie dochodzone w niniejszej sprawie jest związane z działalnością Państwa w sferze imperium nie jest szczególną okolicznością przemawiającą za uznaniem, że powołanie się przez pozwanego na zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa. Roszczenie odszkodowawcze za niezgodne z prawem wykonywaniem władzy publicznej ulegają bowiem przedawnieniu, podobnie jak inne roszczenia majątkowe (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117)">art. 117 k.c.</a>).
Całkowicie chybione jest natomiast powołanie się przez skarżących na treść uzasadnienia wyroków Sądu Okręgowego w Krakowie z 21 stycznia 2021 roku oraz Sądu Rejonowego (...) w Krakowie z 24 stycznia 2020 r. zapadłych w sprawie z powództwa Z. T..
Po pierwsze, argumentacja zawarta w uzasadnieniu tych wyroków nie wiąże Sądów w niniejszej sprawie.
Po drugie, w zaskarżonym wyroku przyjęto, że bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w 2011 roku i upłynął w 2014 roku, czyli już po wydaniu:

1)
decyzji nadzorczej Ministra Infrastruktury z 6.09.2010 r„ znak: (...) stwierdzającej niezgodność z prawem decyzji Wojewody (...) z 22.10.1992 roku oraz

2)

decyzji nr (...) Prezydenta Miasta K. z 13.12.2011 r., znak: (...) odmawiającej zwrotu części działki nr (...),w granicach parceli I. kat. (...) na rzecz Z. T. (1), U. R. innych.

W okresie, w którym biegł termin przedawnienia nie toczyło się zatem żadne postępowanie administracyjne, które uniemożliwiałoby powodom lub ich poprzednikom prawnym dochodzenie odszkodowania za wydanie wadliwej decyzji Wojewody (...) z 22.10.1992 r.
W niniejszej sprawie brak jest zatem jakichkolwiek okoliczności, które przemawiałyby za przyjęciem, że powołanie się przez pozwanego na zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>

Zatem brak było podstaw do uwzględnienia obu apelacji, albowiem bezzasadne okazały się wszystkie podniesione w apelacjach zarzuty naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego.


Dlatego też Sąd Apelacyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>


Natomiast w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny odstąpił od orzeczenia według zasady odpowiedzialności za wynik postępowania.
W tym zakresie nie bez znaczenia pozostawało głębokie subiektywne przekonanie o zasadności dochodzonego roszczenia, wzmocnione pozytywnym rozstrzygnięciem w innej sprawie. Ponadto za powodowie w swej motywacji eksponowali poczucie krzywdy, wynikające ich zdaniem z realiów wywłaszczenia w minionym okresie czasu.
W tej sytuacji, w ocenie Sądu Apelacyjnego, zachodzą przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>, zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.


Dlatego też o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjnego orzekł jak w pkt 2 sentencji na mocy powołanego przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>


</div>