Wyrok z 5 lutego 2026, sygn. I ACa 1574/25
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Sygn. akt I ACa 1574/25
I ACz 1112/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 lutego 2026 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Józef Wąsik
po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2026 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa A. M.
przeciwko A. K.
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu
z dnia 25 lutego 2025 r., sygn. akt I C 1592/22
oraz zażalenia pełnomocnika z urzędu radcy prawnego K. S.na punkt II tego wyroku
1. zmienia zaskarżony wyrok w punktach I i II w ten sposób, że:
a) punktowi I nadaje treść; „I. zasądza od pozwanej A. K. na rzecz powoda A. M. kwotę 20 000 zł (dwadzieścia tysięcy złotych), oddalając powództwo w pozostałym zakresie;
b) w punkcie II kwotę 4428 zł podwyższa do kwoty 6642 zł (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa złote), a kwotę 828 zł podwyższa do kwoty 1242 zł (jeden tysiąc dwieście czterdzieści dwa złote);
2. oddala apelację w pozostałym zakresie;
3. nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego;
4. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Nowym Sączu na rzecz radcy prawnego K. S. kwotę 3321 zł (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden złotych), w tym 621 złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym;
5. nie obciąża pozwanej kosztami sądowymi.
Sygn. akt I A Ca 1574/25
I A Cz 1112/25
UZASADNIENIE
Powód A. M. wystąpił z pozwem z dnia 2 grudnia 2022 roku przeciwko pozwanej A. K.żądając zapłaty kwoty 60.000 zł tytułem udzielonej jej pożyczki. Pismem z dnia 2 lutego 2024 r. działając przez pełnomocnika z urzędu żądał zasądzenia od pozwanej kwoty 88.857,01 zł (k.171-172)
Żądanie to powód uzasadniał tym, że pozwana posiadała trudne warunki mieszkaniowe. Zamieszkiwała w małym mieszkaniu w N. przy ul. (...) wspólnie z mężem, matką oraz pięciorgiem dzieci. Celem poprawy sytuacji mieszkaniowej postanowiła zakupić dom w miejscowości C. koło N.. Pozwana nie dysponowała jednak pełną kwotą na sfinalizowanie zakupu i zwróciła się do powoda z prośbą o udzielenie jej pożyczki. Chcąc pomóc pozwanej powód zaciągnął w dniu 9 czerwca 2017 roku pożyczkę w (...) w kwocie 40.720 zł netto czyli 48.329 złotych brutto. Ponieważ pożyczona kwota nie wystarczała na zakup domu ,pozwana zwróciła się do niego o udzielenie jej kolejnej pożyczki. W związku z tym w dniu 14 czerwca 2017 roku powód uzyskał kolejną pożyczkę w banku w kwocie 19.720 zł netto to jest 29.247, 29 zł brutto. Według powoda pozwana wspólnie z mężem z pieniędzy uzyskanych od powoda oraz kwoty jaką uzyskali ze sprzedaży mieszkania przy ulicy (...) w N. zakupili dom w C., w którym powód zamieszkał wspólnie z pozwaną i jej rodziną.
Żądanie zasądzenia kwoty 88.857,01 zł uzasadniał zwrotem udzielonej pozwanej pożyczki oraz kosztem pożyczek zaciągniętych przez niego w (...) SA w celu udzielenia pożyczki pozwanej (k.172). Powód podnosił, że darzył pozwaną zaufaniem w związku z tym umowa pożyczki miała formę ustną i nie została sporządzona na piśmie. Podnosił także, że udzielając pożyczki nie określał terminu jej zwrotu. Twierdził, że pozwana przyznawała się do uzyskania od niego pożyczki w kwocie 20.000 zł.
Pozwana K. wnosiła o oddalenie powództwa. Zaprzeczała aby strony łączyła jakakolwiek umowa pożyczki. Zaprzeczała by prosiła powoda o zaciągnięcie pożyczek na jej potrzeby. Twierdziła, że dom w C. zakupili wspólnie z mężem z pieniędzy pochodzących ze sprzedaży mieszkania w N., za które uzyskali cenę 140.000 zł oraz z pożyczek, które zaciągnął mąż pozwanej w (...) Bank, (...) oraz Banku (...).
Pismem z dnia 27.06.2024 r. (data wpływu – k.219, 250/2) powód cofnął pozew odnośnie kwoty 40.000 zł z tytułu kredytu. Podtrzymał żądanie zasądzenia od pozwanej kwoty 29.247,29 PLN.
Wyrokiem z 25 lutego 2025r Sąd Okręgowy w Nowym Sączu:
I. oddalił powództwo;
II. przyznał radcy prawnej K. S. Kancelaria Radcy Prawnego ul. (...), (...)-(...) L. kwotę 4428 zł ( cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) w tym kwota podatku VAT 828 zł tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu;
III. nie obciążył powoda kosztami procesu.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Powód A. M. po śmierci swojej żony zamieszkiwał w N. przy ul. (...) w wynajmowanym mieszkaniu. Pozwana K. zamieszkiwała w N. przy ul . (...). Pozwana była siostrzenicą żony powoda. Gdy pozwana zamieszkiwała przy ul (...) powód odwiedzał ją, pomagał finansowo jej rodzinie, opiekował się jej dziećmi. W mieszkaniu pozwanej o pow. ok.50 m kw. zamieszkiwało osiem osób: matka pozwanej, mąż pozwanej i ich pięcioro dzieci, aktualnie dwie córki pozwanej są już pełnoletnie. Powód był emerytem, przed przejściem na emeryturę pełnił funkcję dyrektora w (...) w N.. Był człowiekiem bardzo skrupulatnym, odnotowywał wydatki, prowadził zestawienie kosztów, w latach 2016-2017 prowadził dziennik, w którym pierwsze zapisy pochodzą z dnia 9.11.2016 r a ostatni z 24.06.17r. W dzienniku powód szczegółowo opisuje każdy dzień, odnotowuje opiekę nad dziećmi pozwanej np. w dniach 30.11.2016 r. zakup prezentu urodzinowego córce pozwanej F., 1.12.2016 r. pomoc w matematyce córce pozwanej E. , 5.12.2016 r. prezenty Mikołajowe dla S. i K., okres Świąt Bożego Narodzenia spędzany wspólnie, itp. Analogiczne wpisy występują w 2017 r. wskazując na bardzo dobre relacje między stronami. Odnotowuje wizyty w bankach np.28.04., 12.05, 15.05 – (...) Bank propozycja pożyczki, 16.05, 17.05.17r. W dniu 19.05. powód odnotowuje, że ,,przyjechała A. z M., S. i K. abym pojechał zobaczyć dom, który chcą kupić” Po wpisie w dniu 19.05.2017 r. kolejny wpis dokonany jest z datą 20.07.17, 21.07.17, a następne z datami majowymi od 22.05.2017 r.
W dniu 5.06. 2017r. powód odnotowuje kolejne wizyty w bankach: (...) Bank, (...), (...) Bank oraz wpis ,,A. kupuje mieszkanie. Prosi o pożyczkę. Zgoda” W dniu 9.06.2017 r. znajduje się wpis ,,jak zwykle zgodzę się z pomocą. Pożyczyłem 40.000 zł. Przecież to dla dzieci”.
Pod datą 10.06.17 powód odnotowuje ,,telefon odA., że jeszcze brakuje”, 12.06.17 wizyty w bankach, 14.06.17. - ,,od 13 do13.30 A. pożyczyłem jej 20.000 zł”.
Dowód: zeznania powoda A. M. k.213-215 , 00:13:22, 00:52:12, k. 251/2 - 00:38:14 ,zeznania pozwanej A. K. k. 216 - 01:26:59, k.250-251- 00:14:26, dzienniki powoda k.225, bilanse, zestawienie kosztów – k.150-152
W 2017 r. pozwana wraz z mężem podjęli decyzję o zakupie domu celem poprawy swojej sytuacji mieszkaniowej. Pojawiła się okazja takiego zakupu w miejscowości Ś. koło N. jednakże dom ten został wcześniej sprzedany. Wówczas powodowie uzyskali informację o możliwości kupna domu w miejscowości C.. W tym czasie pozwana nie miała stałego zatrudnienia, mąż pozwanej wykonywał zawód kierowcy jeździł samochodami ciężarowymi w ruchu międzynarodowym (TIR).
Umową notarialną sprzedaży z dnia 14.06.2017r. zawartą w Kancelarii Notarialnej notariusza M. B.w N. pozwana K. wraz z mężem M. K. nabyli, od A. B. i T. B. własność nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr (...)i (...)o pow. 0.1056 ha zabudowane budynkiem mieszkalnym położonym w C. (...)obj. Kw nr (...) Sądu Rejonowego w N. ( §1, §3 umowy) za cenę 270.000 zł (§ 4 umowy). Cena sprzedaży była uiszczana w 3 transzach: pierwsza przed zawarciem umowy w kwocie 27.000 zł, druga w dacie zawarcia umowy w kwocie 213.000 zł i trzecia w kwocie 30.000 zł płatna do 30.06.2017 r.
Dowód : umowa notarialna sprzedaży z dnia 14.06.2017 r. Kancelarii (...) notariusza M. B. w N. Rep. (...) (...) – k. 113-116, zeznania powoda A. M. k.213-215 , 00:13:22, 00:52:12, k. 251/2 - 00:38:14 ,zeznania pozwanej A. K. k. 216 - 01:26:59, k.250-251- 00:14:26
Umową sprzedaży z dnia 9.06.2017 r. K. sprzedała A. P. mieszkanie, które dotychczas zajmowała wraz z rodziną przy ul. (...) za cenę 145.000 zł przy czym kwota 5.000 zł w została wypłacona sprzedającej przed zawarciem umowy, część ceny sprzedaży w kwocie 140.000 zł została wypłacona dwóch ratach :pierwsza w kwocie 100.000 zł w dniu zawarcia umowy a druga stanowiąca pozostałą część ceny w kwocie 40.000 miała zostać wypłacona sprzedające do 30.06.2017 r.
Dowód: akt notarialny umowa sprzedaży z dnia 9.06.2017 r. Kancelarii Notarialnej notariusza M. B. w N. Rep. (...) – k.117-119
Mąż pozwanej M. K. celem zapewnienia środków finansowych niezbędnych na zakup domu w C. zaciągnął pożyczki: w (...) Banku w dniu 12.05.2017 r. kwocie 80.100 zł., w (...) Banku (...)w dniu 18.05.2017 r. w kwocie 38.820 zł oraz w (...) S.A. w dniu 18.05.2017 r. w kwocie 39.796,65 zł. Łącznie mąż pozwanej uzyskał pożyczki w kwocie 158.716 zł. Zatem uwzględniając cenę sprzedaży mieszkania przez pozwaną za kwotę 145.000 zł pozwana w dacie zakupu domu w C. w dniu 14.06.2017 r. dysponowała kwotą 303.716 zł. Za posiadane pieniądze wspólnie z mężem kupiła dom w C..
Pozwana nie musiała korzystać z pomocy finansowej powoda. Powód nie udzielał jej pożyczek na zakup domu. Domniemane pożyczki miały mieć formę ustną, nie określono także terminu zwrotu pożyczki. Powód wystąpił do pozwanej o zwrot pożyczki w marcu 2021 r. o czym niżej. Pożyczki pieniężne miały być udzielone pozwanej przez powoda w dniu 9.06.2017 r. w kwocie 40.000 zł (k.214/2 ,00:52:12) oraz w dniu 14.06.2017 r. w kwocie 20.000zł (k.215, 01:12:00).
Dowód: potwierdzenie z dnia 12.05.2017 r. przelewu przez (...) Bank na rachunek M. K. w (...) Bank (...) kwoty 80.100 zł tytułem udzielonego kredytu nr (...) – k.248 , zgoda pozwanej na zaciągnięcie przez jej męża M. K. kredytu nr (...) z dnia 11.05.2017 r. – k.111,218, umowa pożyczki nr (...) z dnia 18.05.2017 r. zawarta między M. K.a (...) Bankiem (...) - k. 105- 110, umowa pożyczki nr (...) z dnia 18.05.2017 r. zawarta między M. K. a (...) S.A - k.112, zeznania powoda k.213/2 -215)
Powód A. M.także zawierał umowy pożyczki w (...) Banku. W dniu 9.06.2017 r. zawarł umowę pożyczki powtórnej w kwocie 48.329 ,48 zł -k.12-13,186-188, w dniu 14.06.2017 r. umowę pożyczki powtórnej w kwocie 23.275,30 zł - k.15-17, 189-191.
Pożyczki te zostały przez powoda spłacone. Wcześniej powód także w tym Banku zawierał umowy pożyczek stąd kolejne określane były jako ,,powtórne”.
Powód dokonywał także innych operacji bankowych. W dniu 14.06.2017 r. złożył dyspozycję przelewu z rachunku w (...) Banku na rachunek w Banku (...) we W. ((...) Bank (...)) kwotę 20.000 zł, w dniu 9.06.2017 r. złożył dyspozycje przelewu z rachunku w (...) Banku na rachunek w Banku (...) w N. kwotę 31.280 zł. Rachunek bankowy powoda w (...) Banku nr (...) w miesiącu maju oraz czerwcu 2017 r. wykazuje dużą aktywność w zakresie wpłat i wypłat także z rachunku na rachunek powoda. W dniu 9.06.2017r. przelew wychodzący zewnętrzny między rachunkami powoda na kwotę 31.280 zł, uruchomienie kredytu do umowy (...) w kwocie 40.720 zł.
W dniu 13.06.2017r. przelew zewnętrzny na w/w rachunek powoda na kwotę 20.000 zł z (...) BANK Polska we W. W dniu 14.06 2017 r. przelew przychodzący wewnętrzny na kwotę 5.206,53zł, wychodzący zewnętrzny z rachunku powoda na rachunek powoda na kwotę 20.000 zł, uruchomienie kredytu 19. 720 zł. W dniu 14.06 2017 r. wypłata gotówkowa 16.000 zł (k.249).
Powód nie uzyskał kredytu w kwocie 40.000 zł, którą jak twierdził miał przekazać w ramach umowy pożyczki pozwanej (okoliczność przyznana przez powoda).
W tej sprawie toczy się postępowanie wyjaśniające wewnątrzbankowe oraz prokuratorskie. Żądanie powoda zapłaty przez pozwaną tej kwoty zostało cofnięte. W dniu 14.06.2017r. o godz. 16:36:26 to jest w dniu, w którym miał udzielić pozwanej pożyczki w kwocie 20.000 zł powód wydaje dyspozycję przelewu na własny rachunek w (...) nr(...) we W. ( k.211) właśnie kwotę 20.000 zł (k.222).
Dowody: potwierdzenie złożenia dyspozycji przelewu z dnia 14.06.2017 r. -k.211, Potwierdzenie złożenia dyspozycji przelewu z dnia 9.06.2017 r. -k.212, historia rachunku powoda nr (...) w (...) Bank S.A. – k.222, zeznania powoda k. 213/2-215, k.251/2 00:38:14, zeznania świadka S. K. – 213/2, 00:04:14, 00:11:38
Po zakupie domu w C. strony zamieszkały wspólnie. Powód przeprowadził się do domu pozwanej w dniu 1 lipca 2017 r. miał własny pokój współkorzystał z łazienki i kuchni. Proponował rozłożenie kosztów utrzymania domu na 9 osób ale pozwana nie chciała od powoda pieniędzy. Powód robił zakupy spożywcze dla wszystkich domowników. Dobre, przyjazne relacje między stronami - jeszcze z czasu gdy pozwana mieszkała w N. na ul. (...)- były kontynuowane w C.. Powód pomagał pozwanej w prowadzeniu domu, urządzał ogród, opiekował się dziećmi pozwanej, użyczał jej swojego samochodu. Powód nie miał własnego mieszkania gdyż zostało zlicytowane w ramach postępowania o podział majątku wspólnego. Zanim zamieszkał u pozwanej wynajmował mieszkanie w N..
Dowód: zeznania powoda k.213/2 – 215 ,00:13:22, 00:52:12 , zeznania pozwanej k. 216, 00:01:26:59 , k. 250/2 , 00:14:26, zeznania świadka M. H. – k.181-182, 00:04:15 - 00:38:23
Konflikt między stronami rozpoczął się gdy powód zażądał od pozwanej zwrotu pożyczki. Żądanie zwrotu sformułował w piśmie z dnia 22.03.2021r; następnie ponowił żądanie zwrotu pożyczki w piśmie z dnia 12.07.2022 r. Pozwana twierdząc, że powód nie udzielał jej pożyczek nie zareagowała na to żądanie.
W dniu 17.10.2024 r. powód wyprowadził się z C. i zamieszkał w N. w mieszkaniu użyczonym mu przez kolegę.
Dowód: zeznania powoda - k. 252 .01:03:36, zeznania pozwanej - k. 251 , pisma powoda z dnia 22.03.2021 r. oraz 12.07.2022 r.- k. 56,57.
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił przede wszystkim w oparciu o dowody z dokumentów bankowych, aktów notarialnych sprzedaży, które nie były przez strony kwestionowane. Sąd oparł się także na dokumentach bankowych (...) Banku w zakresie udzielenia kredytu mężowi pozwanej M. K. w kwocie 80.100 zł , tj. potwierdzenia transakcji i przelewu na rachunek M. K. kwoty 80.100 zł z tyt. udzielonego kredytu i wyrażenia zgody przez pozwaną na zawarcie umowy kredytowej przez jej męża, której brak wiarygodności zarzucał powód. Sąd dał wiarę zeznaniom świadkaS. K. w części dot. relacji powoda z bankami (...) Bank i (...), udzielanymi powodowi pożyczek. Sąd odmówił wiary zeznaniom tego świadka o ile dotyczyły one przeznaczenia kredytu na potrzeby pozwanej gdyż opierały się one na twierdzeniach powoda i pozostawały w sprzeczności z dowodami z dokumentów, którymi pozwana wykazała, że dysponowała wspólnie z mężem środkami finansowymi na zakup domu w C.. Również częściowo sąd dał wiarę świadkowi M. H.w zakresie relacji stron, odmówił tej wiary w zakresie pożyczki jaką miał powód udzielić pozwanej w kwocie 20.000 zł, gdyż uzasadnienie celu tej pożyczki (zakup pompy ciepła) pozostawał w sprzeczności nawet z twierdzeniami powoda, wg. którego pożyczka miała być przeznaczona na zakup domu w C.. Świadek ma obowiązek zeznawać o faktach , które sam bezpośrednio zaobserwował (art.259 k.p.c). Czyli zeznania świadka powinny być oparte na jego własnych zmysłach – tym co widział, słyszał lub doświadczył a nie na informacjach, które uzyskał od innych osób w tym przypadku powoda. Znaczenie zatem ma źródło wiedzy świadka. Przedstawione dowody pośrednie – relacje świadków oparte na informacjach uzyskanych od powoda nie mogą się ostać w konfrontacji z dowodami z dokumentów.
Sąd pominął dowód z zeznań w charakterze świadkaP. K. wobec cofnięcia tego wniosku dowodowego przez powoda (k.210). Na zasadzie art.235 ( 2) § 2 pkt 2 kpc sąd pominął dowód z historii rachunków bankowych powoda oraz kopii umowy kredytu zaciągniętego w banku (...) wskazanych w piśmie powoda- k.247.
Sąd zważył co następuje:
Stosownie do treści art.720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Zgodnie z §2 tego przepisu umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych wymaga zachowania formy dokumentowej, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Wymóg zachowania formy pisemnej nie stanowi warunku ważności umowy, ale jest wymogiem dla celów dowodowych. Brak takiej formy może ograniczyć możliwość powoływania się na dowody z zeznań świadków lub przesłuchania stron.
Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z danego faktu wywodzi skutki prawne. Pożyczkodawca musi zatem udowodnić, że umowa pożyczki została zawarta (fakt przekazania pieniędzy), musi także udowodnić warunki umowy tj. kwotę, termin zwrotu, ewentualne odsetki. Jeśli nie ma umowy pisemnej pożyczkodawca może polegać na dowodach pośrednich jak przelewy bankowe, korespondencja między stronami umowy pożyczki, pokwitowania.
Pożyczkobiorca zaprzeczając istnieniu umowy pożyczki nie musi aktywnie dowodzić, że umowa nie istniała , wystarczy, że podważy dowody przedstawione przez pożyczkodawcę.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że powód nie wykazał, że doszło do zawarcia umowy pożyczki z pozwaną A. K.. Już pierwsze twierdzenia powoda o udzielonej pożyczce w kwocie 60.000 zł okazały się nie prawdziwe. Powód z pełnym przekonaniem twierdził, że udzielił pozwanej 2-ch pożyczek, pierwszą w dniu 9.06.2017 r. w kwocie 40.000 zł i drugą w kwocie 20.000 zł z dnia 14.06.2017 r.
Pożyczka z dnia 9.06.2017 r. wg. twierdzeń pozwu została poprzedzona kredytem zaciągniętym przez A. M. na prośbę pozwanej w wysokości 40.270 zł netto i 48.329 zł brutto w (...) Banku.(k.2). Żądanie zwrotu pożyczki w kwocie 88.857,01 zł powód powtarza w piśmie z dnia 12.07.2022 r. (k.57). O pożyczce z dnia 9.06.2017 r. powód pisze do pozwanej następnie w piśmie z dnia 15.01.22 r. (k.59). Konsekwentnie zwrotu pożyczki z dnia 9.06.17 r. powód żąda od pozwanej w piśmie z dnia 13.11.2022 r.(k.64), udzielenie tej pożyczki potwierdza w piśmie z dnia 6.08.2023 r. – k. 124-127. Żądanie zwrotu pożyczek w kwocie 88.857,01 zł powód podtrzymuje na rozprawie w dniu 3.10.2023 r. -k.146 i w piśmie pełnomocnika z dnia 2.02.2024 r. -k.171, uzasadniając to żądanie wysokością kredytów i opłatami wokół kredytowymi(k.182/2). W piśmie z dnia 5.05.2024 r. (k.185),powód podaje ,że kredyt z dnia 9.06.2017 r. spłacał wg. harmonogramu załączonego do pozwu (k.12) a raty były pobierane z rachunku powoda. Zawarcie takiej umowy z (...) Bankiem potwierdza umowa pożyczki powtórnej nr (...)\(...) z dnia 9.06.2017 r. -k.186.
Na rozprawie w dniu 14.06.2024 r. powód słuchany w charakterze strony zeznał, że zaciągnął na rzecz pozwanej netto 60.000 zł, wypłacał te kwoty jednorazowo i pieniądze w formie gotówki przekazywał pozwanej, przyznawał jednocześnie, że nie ,,brał pokwitowania ” (k.214). Przekazanie pozwanej kwoty 40.000 zł powód potwierdził w tym samym zeznaniu ( k.214/2 ,00:52:12).
Na pytanie sądu kolejny raz powód zeznał, że przekazał pozwanej 60.000 zł (k.215 , 01:12:00) ; ,, 9 czerwca pieniądze w banku pobrałem w gotówce , to była kwota 40.000 zł i 9 czerwca przekazałem je pozwanej. Po tych wielokrotnych twierdzeniach powoda o przekazaniu pozwanej kwoty 40.000 zł w piśmie z dnia 27.06.2024 r. (k.219) powód cofa pozew w tym zakresie twierdząc , że kwota 40.000 zł z umowy pożyczki z dnia 9.06.2017 r. nie została mu wypłacona przez Bank a zatem powód nie mógł jej przekazać pozwanej. Fakt ten spowodował, że twierdzenia powoda o pożyczkach udzielonych pozwanej na zakup domu Sąd Okręgowy uznał za nieprawdziwe.
Podobnie Sąd ocenił twierdzenie powoda o pożyczce udzielonej A. K. w dniu 14 czerwca 2017 r. w kwocie 20.000 zł. Przede wszystkim mając na uwadze skrupulatność powoda jest wprost niemożliwe, że gdyby udzielił pozwanej także i tej pożyczki nie sporządziłby umowy w formie pisemnej, nie określił terminu zwrotu pożyczki, nie żądał pokwitowania przekazania niemałej kwoty mając na względzie, że powód był emerytem. Należy zwrócić uwagę, że wiarygodność pożyczki z dnia 14.06.2017 r. podważa także złożenie przez powoda dyspozycji przelewu kwoty 20.000 zł w dniu 14.06.2017 r. o godz. 16:36:26 na jego rachunek w Banku (...) we W. (k.211) zatem nie mógł w tym dniu udzielić pożyczki pozwanej. Jak ustalił sąd powód A. M. w okresie kupna przez pozwaną domu dokonywał licznych transakcji bankowych w kilku bankach. Konflikt jaki wystąpił między stronami spowodował żądanie zwrotu pieniędzy, których pozwanej nie pożyczył. Zdaniem Sądu oceny tej nie zmieniają zeznania świadków, którym sąd odmówił wiary ze względów podniesionych wyżej.
Ocena stanu faktycznego sprawy pozwala na stwierdzenie, że pozwana A. K.nie miała potrzeby ubiegania się o pożyczkę u powoda. Pozwana wykazała, że w dniu 14.06.2017 r. w dacie zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym położonej w C. 273 dysponowała wspólnie z mężem własnymi środkami finansowymi. Środki te pochodziły z kredytów zaciągniętych przez M. K. oraz ze sprzedaży mieszkania K. w N. przy ul. (...). Kwota 303.716 zł pokrywała cenę zakupu i inne koszty związane z umową.
Skoro powód nie wykazał, że doszło do zawarcia umowy pożyczki z dnia 14.06.2017r. orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku na podstawie powołanych przepisów.
Odnośnie kosztów postępowania sąd przyznał pełnomocnikowi powoda z urzędu wynagrodzenie zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r.poz.764 ) kwotę 3.600 zł powiększona o podatek VAT (pkt II sentencji wyroku).
Mając na uwadze ciężką sytuację materialną powoda, zły stan zdrowia na zasadzie art.102 k.p.c. Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu (pkt III sentencji wyroku).
Apelację od tego wyroku złożył powód w zakresie punktu I, zarzucając:
1/ naruszenie przepisów prawa procesowego:
- art. 233 § 1 kpc przez dokonanie dowolnej oceny dowodów, bez wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez odmowę uznania za wiarygodne twierdzeń powoda o pożyczce udzielonej A. K. w dniu 14 czerwca 2017 r. w kwocie 20.000 zł, którą oparł na skrupulatności powoda, wobec której miałoby być niemożliwe, że gdyby udzielił pozwanej tej pożyczki nie sporządziłby umowy w formie pisemnej, nie określił terminu zwrotu pożyczki, podczas gdy z materiału dowodowego wyłania się jednoznaczny obraz bardzo bliskich, rodzinnych, relacji stron w tamtym okresie,
- art. 233 § 1 kpc przez dokonanie dowolnej oceny dowodów, bez wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez uznanie, że pozwana i jej mąż 14 czerwca 2017 r. dysponowali wystarczającymi środkami finansowymi na zakup nieruchomości, podczas gdy ze sprzedaży mieszkania posiadali kwotę 105.000 zł (druga rata stanowiąca pozostałą część ceny w kwocie 40.000 miała zostać wypłacona sprzedającym dopiero 30.06.2017 r.) oraz pożyczek zaciągniętych przez męża pozwanej (38.820 zł, 80.100 zł, 27.790 zł ) brakowało 20.000 zł oraz na opłaty notarialne 6.867 zł, stąd lukę tą miały zapełnić pożyczka 40.000 zł oraz 23.000 zł zaciągnięte przez powoda,
- art. 259 kpc poprzez błędne uznanie, że zeznania świadka M. H. były oparte wyłącznie na informacjach uzyskanych przez powoda, podczas gdy świadek odwiedzał strony, posiadał informacje z osobistych obserwacji i pozyskane bezpośrednio od stron ale i od córki pozwanej,
- art. 235 2 § 2 pkt 2 kpc i art. 227 kpc poprzez pominięcie dowodu z historii rachunków bankowych powoda oraz kopii umowy kredytu zaciągniętego w banku (...), których przedmiotem miały być fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie,
2/ naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 720 § 1 kc i art. 6 kc poprzez błędne uznanie, że powód nie wykazał
dostatecznie, że doszło do zawarcia umowy pożyczki z pozwaną.
Wskazując na powyższe wniósł o:
- zmianę wyroku w zakresie pkt I poprzez zasądzenie od pozwanej A. K. na rzecz powoda A. M. kwoty 29.247,29 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty wniesienia pozwu do dnia zapłaty,
- zasądzenie od pozwanej A. K. na rzecz powoda A. M. zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych, a w wypadkach prawem przewidzianych przyznanie ze Skarbu Państwa pełnomocnikowi powoda kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu przed Sądem II instancji, które nie zostały przez reprezentowanego pokryte w całości ani w części.
Pełn. powoda wniósł zażalenie na przyznane mu wynagrodzenie za reprezentowanie powoda z urzędu, zarzucając przyjęcie niewłaściwej stawki wynagrodzenia.
Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji uznał ją za częściowo uzasadnioną.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, że apelacja została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 374 k.p.c, gdyż żadna ze stron nie zgłosiła wniosku o rozpoznanie jej na rozprawie, a Sąd uznał, że rozprawa nie była konieczna, gdyż zarzuty apelacji dotyczyły dowodów zebranych w sprawie oraz zastosowania przepisów prawa.
Pozwana nie złożyła odpowiedzi na apelację mimo stosownego pouczenia. Dodatkowo Sąd wyjaśnia, że pełnomocnictwo pozwanej dla adw. P. B. złożone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zostało ograniczone do zastępowania przed Sądem Okręgowym w Nowym Sączu (k.144). Mimo to Sąd Apelacyjny skierował do adw. P. B.wezwanie do przedstawienia pełnomocnictwa do zastępowania powódki przed Sądem Apelacyjnym (odebrane w Portalu Informacyjnym 29.10.2025r) pod rygorem przyjęcia, że pozwana działa osobiście - które pozostało bez odpowiedzi (k.288). W tej sytuacji Sąd doręczył odpis apelacji bezpośrednio pozwanej z pouczeniem o prawie wniesienia odpowiedzi na apelację.
Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu obu środków zaskarżenia zważył, co następuje:
Apelacja zasługiwała na uwzględnienie w przeważającej części, a zażalenie w całości.
Zgodnie z art. 382 k.p.c. sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym Kognicja sądu apelacyjnego obejmuje zatem „rozpoznanie sprawy’’ i to w taki sposób, w jaki mógł i powinien to uczynić sąd pierwszej instancji.
Podstawowym założeniem postępowania apelacyjnego jest dążenie do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na materiale zebranym przez sąd I instancji i sąd odwoławczy, który musi samodzielnie ocenić całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem faktów z zakresu notoryjności powszechnej i urzędowej, faktów przyznanych lub niezaprzeczonych, a także domniemań prawnych.
W systemie dwuinstancyjnego rozpoznawania spraw cywilnych, w żywotnym interesie ustrojowym państwa demokratycznego leży to, aby orzeczenia wydawane przez sąd drugiej instancji gwarantowały trafność i słuszność rozstrzygnięcia, czyli jego zgodność z prawem materialnym oraz poczuciem sprawiedliwości. Temu służy m. in. szeroka swoboda jurysdykcyjna tego sądu (por. uzasadnienie uchwały 7 Sędziów z 31.01.2008 III CZP 49/07 OSN 2008 nr.6 poz. 55 której nadano moc zasady prawnej).
Merytoryczny charakter postępowania apelacyjnego sprawia, że sąd II instancji zmierza do naprawienia błędów popełnionych przez sąd I instancji; nienaprawienie tych błędów byłoby równoznaczne ze świadomym ich powieleniem w postępowaniu rozpoznawczym na wyższym szczeblu, czego – zważywszy na istotę wymiaru sprawiedliwości i cele postępowania odwoławczego- nie można zaaprobować.
Wydanie przez Sąd drugiej instancji orzeczenia reformatoryjnego o treści odmiennej od wyroku Sądu pierwszej instancji (art. 386 § 1 k.p.c.) nie stanowi więc naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wynikającej z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, lecz jest konsekwencją merytorycznego charakteru postępowania apelacyjnego i wąskiego zakreślenia ustawowych przyczyn uzasadniających wydanie przez sąd drugiej instancji orzeczenia kasatoryjnego (art. 386 § 2 i 4 k.p.c.).
Co do zasady, Sąd Okręgowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, poza okolicznością, że powód nie wykazał, że sam pożyczył w (...) (obecnie (...)) 40.720 zł i w rezultacie nie wykazał, aby pożyczył pozwanej 20.000 zł.
Pierwsza konkluzję Sąd oparł na oświadczeniu powoda złożonego w związku z cofnięciem pozwu, że nie otrzymał od Banku kwoty 40.000 zł i pozostaje z nim w sporze. Wobec poprzednich twierdzeń powoda, Sąd uznał powoda za osobę zupełnie niewiarygodną, co przesądziło o wyniku sporu.
Tymczasem jak wynika z pisma sporządzonego osobiście przez powoda z 27 czerwca 2024r (k.219) przyczyną częściowego cofnięcia pozwu było nieodnalezienie w swoich dokumentach potwierdzenia otrzymania od banku kwoty 40,000 zł, a jedynie kwoty 20.000 zł, co w połączeniu z brakiem pisemnej umowy pożyczki skłoniło go cofnięcia pozwu co do kwoty 59.609 zł. Zdaniem powoda przegranie sprawy w tej części byłoby równoznaczne z utratą honoru. Nadto (jak się wydaje) powód dostrzegł w tym „szansę” wejścia w spór z bankiem odnośnie otrzymanej kwoty.
Tymczasem z wcześniejszych stanowczych faktycznych ustaleń Sądu opartych na dokumentach bankowych wynika, że powód zawarł umowy pożyczki w (...) Banku i Sąd bazując na tych dokumentach poczynił stanowcze ustalenia. W dniu 9.06.2017 r. zawarł umowę pożyczki powtórnej w kwocie 48.329 ,48 zł -k.12-13,186-188, w dniu 14.06.2017 r. umowę pożyczki powtórnej w kwocie 23.275,30 zł - k.15-17, 189-191. Pożyczki te zostały przez powoda spłacone. Wcześniej powód także w tym Banku zawierał umowy pożyczek stąd kolejne określane były jako ,,powtórne”.
Powód dokonywał także innych operacji bankowych. W dniu 14.06.2017 r. złożył dyspozycję przelewu z rachunku w (...) Banku na rachunek w Banku (...) we W. ((...) Bank (...)) kwotę 20.000 zł, w dniu 9.06.2017 r. złożył dyspozycje przelewu z rachunku w (...) Banku na rachunek w Banku (...) w N. kwotę 31.280 zł. Rachunek bankowy powoda w (...) Banku nr (...) w miesiącu maju oraz czerwcu 2017 r. wykazuje dużą aktywność w zakresie wpłat i wypłat także z rachunku na rachunek powoda. W dniu 9.06.2017r. przelew wychodzący zewnętrzny między rachunkami powoda na kwotę 31.280 zł, uruchomienie kredytu do umowy (...) w kwocie 40.720 zł.
W dniu 13.06.2017r. przelew zewnętrzny na w/w rachunek powoda na kwotę 20.000 zł z (...) Polska we W. W dniu 14.06 2017 r. przelew przychodzący wewnętrzny na kwotę 5.206,53zł, wychodzący zewnętrzny z rachunku powoda na rachunek powoda na kwotę 20.000 zł, uruchomienie kredytu 19. 720 zł. W dniu 14.06 2017 r. wypłata gotówkowa 16.000 zł (k.249).
Ustalenie te wskazują jednoznacznie, że powód wobec dwóch pożyczek bankowych miał możliwość pożyczenia pozwanej 20.000 zł, której pozwana niewątpliwie pilnie potrzebowała celem zapłacenia reszty ceny za zakupioną nieruchomość. Okoliczność tę przyznawała wobec powoda i świadka M. H.. Świadek ten słyszał tę wypowiedź nie tylko od powoda, ale także od pozwanej z którą wielokrotnie się widywał. Nadto pracownica banku św.S. K. zeznała, że powód zawierając jedna z umów był z siostrzenicą (pozwaną) i wspomniał, że to na jej dom. Wreszcie pożyczkę opisał w swoi Dzienniku pod datą 14.06.2017r. prowadzonym nad wyraz skrupulatnie, co zauważył Sąd I Instancji.
Z ustaleń Sądu wynika, że w czerwcu 2017 r. pozwana chciała z mężem zakupić nieruchomość położoną w C., zamieszkiwaną przez strony, za kwotę 270.000 zł. Na zakup przeznaczyła kwotę 105.000 zł ze sprzedaży mieszkania za kwotę 145.000 zł (druga rata stanowiąca pozostałą część ceny w kwocie 40.000 miała zostać wypłacona sprzedającym dopiero 30.06.2017r.) oraz pożyczek zaciągniętych przez męża pozwanej (38.820 zł, 80.100 zł, 27.790 zł). 14 czerwca 2017 r. brakowało co najmniej: 20.000 zł oraz na opłaty notarialne 6.867 zł. Nadto z pożyczek wziętych przez męża Banki potrąciły prowizje i koszty ubezpieczenia w wysokości przekraczającej 20.000 zł.
(dowód: umowy pożyczki: k.105-12).
Brakującą kwotę wypełniła w sposób naturalny pożyczka od powoda jako osoby bliskiej (dla dzieci „dziadka”) i współdomownika na którego pomoc zawsze mogła liczyć.
Zatem na podstawie w/w dokumentów i zeznań świadków wreszcie przesłuchania powoda są podstawy do ustalenia, że w dniu 14 czerwca 2017r strony powód pożyczył pozwanej nieoprocentowanej pożyczki w kwocie 20.000 zł na czas nieoznaczony.
Co do wyższej kwoty pożyczki dowody nie są już tak przekonujące w szczególności w świetle dokonywanych przez powoda rozporządzeń rachunkami bankowymi oraz tym, że pozwana większej kwoty w istocie nie potrzebowała tak pilnie. Wreszcie sam powód zapisał w swoim Dzienniku kwotę 20.000 zł.
Powód przez wezwania do zapłaty i wreszcie doręczenie odpisu pozwu postawił swoje roszczenie w stan wymagalności. Odsetek za opóźnienie jednak nie żądał.
Na wiarygodność zasługują zatem twierdzenia powoda, że miał zaufanie do pozwanej, którą traktował jako członka rodziny (wtedy jeszcze ze wzajemnością) i dlatego kiedy poprosiła go o pożyczkę to nie przeszło mu przez myśl, aby spisać umowę.
W ocenie Sadu Apelacyjnego nie było podstaw do pominięcia dowodów z zeznań świadków i stron na fakt zawarcia pożyczki w świetle art. 74 § 2 k.c., gdyż fakt dokonania przedmiotowej pożyczki został uprawdopodobniony za pomocą dokumentów w postaci umów pożyczek bankowych zawartych przez powoda w czerwca 2017r na 48.000 oraz 23.000 zł oraz zapisów w Dzienniku. Przepis ten nie wymaga, aby „dokument” w rozumieniu tego przepisu musiał pochodzić wyłącznie od samego dłużnika.
Dowód z przesłuchania stron lub świadków na okoliczność dokonania czynności prawnej jest również dopuszczalny, jeśli fakt dokonania czynności uprawdopodobniony zostanie za pomocą dokumentu - np. przez wystawienie faktury. Legalną definicję dokumentu zawiera obecnie art. 77 3. Dokument uprawdopodabniający dokonanie czynności w formie pisemnej nazywany jest „początkiem dowodu na piśmie". W wyr. z 29.9.2004 r. (II CK 527/03, Legalis) SN uznał, że początkiem dowodu na piśmie może być każdy dokument, z którego treści bezpośrednio lub pośrednio wynika fakt dokonania czynności - zarówno dokument prywatny, jak i urzędowy, w szczególności wystarczający jest list, dowód wpłaty, wycinek prasowy, wydruk komputerowy lub telegram. Dokument potwierdzające fakt dokonania czynności nie musi pochodzić od stron tej czynności - takie stanowisko zajął SN w wyr. z 8.5.2001 r. (IV CKN 290/00, OSNC 2002, Nr 1, poz. 9).
Zasadnie zatem Sąd I Instancji przeprowadził wszystkie dowody w tej sprawie i sporządził uzasadnienie na wysokim poziomie. Sąd Apelacyjny nieco odmiennie ocenił niektóre dowody, czemu dał wyraz w uzasadnieniu.
Dodatkowo Sąd zauważa, że na ostatniej rozprawie w dniu 11 lutego 2025r, kiedy Sąd przesłuchał pozwaną oraz powtórnie powoda, pełnomocnik pozwanej nie złożył zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c. zatem pozwana nie mogłaby podnieść skutecznie zarzutu niedopuszczalności tych dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
Roszczenie powoda znajduje podstawę prawną w art. 720 § 1 k.c.
Biorąc pod uwagę przedstawione argumenty wyrok zmieniono na podstawie na podstawie art. 386 § 1 k.p.c.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu w postępowaniu apelacyjnym orzeczono przy zastosowaniu §2 i §4 ust. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 maja 2014r sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, mając na uwadze wartość przedmiotu sporu przekraczającą 50.000 zł (z przed częściowego cofnięcia pozwu – jako zmiany powództwa skutkującej od następnej instancji) w pierwszej instancji. Natomiast za druga instancje przyznano koszty na § 2 i § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz.U.2019.68 t.j.).
Z uwagi na sytuację finansową i rodzinną pozwanej Sąd nie obciążył jej kosztami procesu ani kosztami sądowymi.