Wyrok z 29 listopada 2016, sygn. VI Ua 37/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 listopada 2016r.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gorzowie Wielkopolskim

w składzie następującym:

Przewodniczący : SSO Ewa Michalska

Sędziowie: SO Iwona Wysowska

SO Marek Zwiernik (spr.)

Protokolant: st.sekr.sądowy Aneta Symeryak

po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2016 roku w Gorzowie Wielkopolskim na rozprawie

sprawy z odwołania R. O.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G.

o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy

z udziałem zainteresowanego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

na skutek apelacji pozwanego i zainteresowanego

od wyroku Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 czerwca 2016 roku, sygn. akt IV U 295/15

oddala obie apelacje.

SSO Iwona Wysowska SSO Ewa Michalska SSO Marek Zwiernik

Sygnatura akt VI Ua 37/16

UZASADNIENIE

Ubezpieczony R. O. odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. z dnia 13.07.2015 roku. Wskazał, że nie zgadza się z wysokością ustalonego przez Lekarza Orzecznika ZUS i Komisję Lekarską ZUS uszczerbku na zdrowiu, a tym samym z wysokością jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, jakiemu uległ w dniu 17.09.2014 roku.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniósł o oddalenie odwołania. Podał, że ustalenie uszczerbku na zdrowiu i wypłata odszkodowania dokonana została w oparciu o orzeczenie Komisji Lekarskiej (...) Oddziału w Z., która ustaliła 4 % uszczerbku na zdrowiu.

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2016 roku Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżona decyzję organu rentowego z dnia 13.07.2015 roku, znak: (...) w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu R. O. prawo do dalszego jednorazowego odszkodowania w kwocie 3 028,00 zł za ustalone dodatkowe 4 % uszczerbku na zdrowiu, w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 17.09.2014 roku.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 01.06.2015 roku ustalono 4% długotrwały uszczerbek na zdrowiu u ubezpieczonego R. O. spowodowany skutkami wypadku przy pracy z dnia 17.09.2014 roku. Wobec sprzeciwu od tego orzeczenia Komisja Lekarska (...) Oddział w Z. orzeczeniem z dnia 07.07.2015 roku ustaliła 4 % uszczerbku na zdrowiu spowodowanego skutkami wypadku przy pracy z dnia 17.09.2014 roku – ograniczenie funkcji narządu ruchu. Decyzją z 13.07.2015 roku o przyznaniu jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy – przyznano ubezpieczonemu jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy z dnia 17.09.2014 roku w wysokości 4 % oraz wypłacono na tej podstawie odszkodowanie w wysokości 3028,00 zł. Ubezpieczony dnia 17.09.2014 roku o godzinie 10:00 przebywając we W., podczas spotkania z klientem, oczekując na sali spotkań na przybycie rozmówcy oparł się o krzesło, które wywróciło się, a ubezpieczony upadł na ziemię. W wyniku upadku doszło do uszkodzenia nadgarstka ręki lewej. Po spotkaniu ubezpieczony udał się do domu, lecz z powodu dolegliwości bólowych dnia 19.09.2014 roku udał się do lekarza, gdzie stwierdzono skręcenie nadgarstka, a skarżący przebywał od 19.09.2014 roku do 03.10.2014 roku na zwolnieniu lekarskim. Ubezpieczony doznał skręcenia nadgarstka lewego z uszkodzeniem chrząstki trójkątnej i więzadła pobocznego łokciowego. Długotrwały uszczerbek na zdrowiu wnioskodawcy, jakiego doznał wskutek wypadku przy pracy z dnia 17.09.2014 roku wynosi 8 % według pozycji 162a tabeli uszczerbkowej. R. O. cierpi na pourazową niestabilność lewego nadgarstka z niewydolnością bólową i ograniczeniem ruchomości. Decyzją z tytułu grupowego ubezpieczenia na życie, któremu dobrowolnie podlegał R. O. stwierdzono u wnioskodawcy 8% uszczerbek na zdrowiu w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 17.09.2014 roku.

Sąd I instancji zważył co następuje:

Odwołanie okazało się zasadne.

Sąd Rejonowy powołał się na treść art. 6 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 5 kwietnia 1984 roku (II PRN 2/84) i z dnia 24 października 1978 r. (III URN 26/78). Bezsprzecznym w niniejszej sprawie było, iż zdarzenie miało miejsce w trakcie pełnienia obowiązków służbowych nałożonych w związku z pełnioną funkcją. Wnioskodawca przebywał w podróży służbowej we W. i oczekiwał na spotkanie z klientem będąc zatrudnionym w firmie (...) Sp. z o.o. na stanowisku (...). W przedmiotowej sprawy zaistnienie przyczyny zewnętrznej pozostawało także poza sporem. Sporna w przedmiotowej sprawie była jedynie wysokość uszczerbku na zdrowiu ubezpieczonego spowodowana wypadkiem przy pracy w dniu 17.09.2014 roku, a tym samym wysokość należnego odszkodowania. Wysokość uszczerbku na zdrowiu wnioskodawczyni Sąd Rejonowy ustalił na 8 % na podstawie opinii biegłego lekarza sądowego, która w ocenie Sądu była rzetelna, logiczna, przekonująca i została oparta na doświadczeniu i wiedzy fachowej biegłego odniesionej do konkretnego przypadku. W oparciu o dokumentację lekarską, przebieg leczenia i badanie ubezpieczonego, biegły specjalista ortopeda stwierdził, że u wnioskodawcy długotrwały uszczerbek na zdrowiu związany z wypadkiem przy pracy z dnia 17.09.2014 roku wynosi 8 % zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 roku. Biegły podał, iż pozycja określająca chorobę ubezpieczonego to 130a. Wskazał nadto, iż ustalenie 8% uszczerbku na zdrowiu u ubezpieczonego przy widełkach 3 % - 8 % wynika z faktu, iż ubezpieczony prezentuje znaczną lewego nadgarstka z ograniczeniem ruchomości. Biegły wskazał, iż podczas zdarzenia z dnia 17.09.2014 roku R. O. doznał niestabilności, która w przyszłości będzie powodowała narastanie dysfunkcji nadgarstka i należy rozważyć jego operacyjną naprawę, a nadanie NMR uwidoczniło uszkodzenie struktur odpowiedzialnych za stabilność nadgarstka, zaś procentowy uszczerbek na zdrowiu ustalono dla osoby praworęcznej. W ocenie biegłego orzecznicy ZUS niewłaściwie ocenili dysfunkcję lewego nadgarstka wnioskodawcy. Zastrzeżenia do opinii wniósł organ rentowy. Podniósł, iż biegły stwierdzając wyższy, niż w postępowaniu orzeczniczym uszczerbek na zdrowiu nie poparł swoich twierdzeń odniesieniami do innego lekarza o tej samej specjalności, a nadto niewystarczająco ją uzasadnił. Zainteresowana w sprawie niniejszej – (...) Sp. z o.o. wskazała, iż w opinii biegłego brak jest dostatecznej argumentacji zajętego stanowiska. Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii uzupełniających, lub opinii dalszych biegłych lub opinii instytutu naukowego, bądź naukowo-badawczego, gdy zachodzi taka potrzeba, a więc wtedy gdy przeprowadzona już opinia zawiera istotne luki, jest niekompletna, bo nie odpowiada na postawione tezy dowodowe, niejasna, czyli nienależycie uzasadniona lub nieweryfikowalna, tj. gdy przedstawiona ekspertyza nie pozwala organowi orzekającemu zweryfikować zawartego w niej rozumowania co do trafności wniosków końcowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2010 roku, II CSK 119/10, LEX nr 603161). Sąd Rejonowy uznał przedmiotową opinię za wystarczającą i wyczerpującą - wniosek pełnomocnika ZUS i pełnomocnika zainteresowanej o wydanie opinii uzupełniającej oddalił. Opinia nie była gołosłowna i zawierała wyczerpujące uzasadnienie wymagane przez art. 285 § 1 K.p.c. i wyjaśnienie wątpliwości zgłaszanych przez organ rentowy i zainteresowaną. Z uwagi na powyższe opinia ta mogła stanowić podstawę do ustalenia uszczerbku na zdrowiu, jakiego doznał wnioskodawca w związku z wypadkiem przy pracy w dniu 17.09.2014 roku. Ponadto zgodnie z art. 227 K.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Natomiast zgodnie z art. 278 § 1 K.p.c. w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. Według doktryny i praktyki opinią biegłego jest sąd (por. wyrok SN z dnia 8 listopada 1976 r., I CR 374/76, OSNC 1977, nr 10, poz. 187; por. jednakże wyrok SN z dnia 20 października 1975 r., I CR 474/75, OSP 1976, z. 12, poz. 233; wyrok SN z dnia 20 czerwca 1984 r., II CR 197/84, OSNC 1984, nr 2-3, poz. 37) o okolicznościach faktycznych, stanach lub zdarzeniach, do których poznania i wyjaśnienia wymagany jest określony zasób wiadomości specjalnych. Opinia biegłego pozostała ponadto w zgodzie z jego twierdzeniami i twierdzeniami wnioskodawcy, w których opisał swój stan fizyczny, a którym to twierdzeniom sąd dał wiarę, jak i zgromadzoną w sprawie dokumentacją. Biegły uzasadnił swe stanowisko w sposób wyczerpujący, co dało Sądowi podstawy do całkowitej jego akceptacji. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Rejonowy orzekł jak w wyroku.

Apelację od wyroku wnieśli: pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. i zainteresowany (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W..

Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. zaskarżył wyrok w całości i zarzucił mu naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 227 K.p.c. i art. 233 § 1 K.p.c., poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu apelacji pozwany wskazał, że opinia biegłego sądowego wydana w niniejszej sprawie nie jest miarodajna. Biegły nie wyjaśnił istotnych zastrzeżeń zawartych w piśmie procesowym skarżącego z dnia 10.05.2016 roku i załączonej do niego opinii Przewodniczącego Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 9.05.2016 roku. Biegły niesłusznie uznał uszczerbek w górnej granicy widełek (pkt 130a), a dokładnie dwukrotnie większej. Sąd bezzasadnie oddalił wniosek organu rentowego o uzupełnienie tej opinii. Nadto Sąd dokonał błędnych ustaleń bowiem wskazał, że wypadkowi uległ M. O.. Ustalenia te nie korespondują z treścią zebranego materiału dowodowego. Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sporu, a wskazane wyżej uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. zaskarżył wyrok w całości i zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania:

- art. 233 § 1 K.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego i wyprowadzenie z materiału dowodowego błędnych wniosków;

- art. 217 § 3 K.p.c., w zw. z art. 227 K.p.c. poprzez uznanie za wiarygodnej opinii biegłego lekarza sądowego;

- art. 285 § 1 K.p.c. poprzez przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia opinii biegłego nie spełniającej wymagań określonych w przepisach postępowania.

Zainteresowany wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie odwołania i zasądzenie os ubezpieczonego na rzecz zainteresowanego kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie z ostrożności procesowej o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz zainteresowanego kosztów procesu za obie instancje. W uzasadnieniu zainteresowany wskazał, że opinia biegłego wydana w przedmiotowej spawie nie zawierała prawidłowo sporządzonego uzasadnienia, a sąd w efekcie nie mógł dokonać weryfikacji sposobu dokonania ustaleń przez biegłego. Treść opinii biegłego nie pozwala uznać za zasadne zmiany decyzji Komisji Lekarskiej ZUS. Stwierdzony przez tą Komisję uraz nie uzasadnia bowiem przyjęcia 8 % uszczerbku na zdrowiu.

Ubezpieczony R. O. na rozprawie w dniu 29.11.2016 roku (k. 129) wniósł o oddalenie apelacji pozwanego i zainteresowanego.

SĄD OKRĘGOWY ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE :

Apelacje pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. i zainteresowanego (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. okazały się bezzasadne.

Postępowanie apelacyjne ma merytoryczny charakter i jest dalszym ciągiem postępowania rozpoczętego przed sądem pierwszej instancji. Zgodnie z treścią art. 378 § 1 K.p.c., sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Rozważając zakres kognicji sądu odwoławczego, Sąd Najwyższy stwierdził, iż sformułowanie „w granicach apelacji” wskazane w tym przepisie oznacza, iż sąd drugiej instancji między innymi rozpoznaje sprawę merytorycznie w granicach zaskarżenia, dokonuje własnych ustaleń faktycznych, prowadząc lub ponawiając dowody albo poprzestaje na materiale zebranym w pierwszej instancji, ustala podstawę prawną orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji oraz kontroluje poprawność postępowania przed sądem pierwszej instancji, pozostając związany zarzutami przedstawionymi w apelacji, jeżeli są dopuszczalne, ale biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania, orzeka co do istoty sprawy stosownie do wyników postępowania (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt III CZP 49/07, OSN 2008/6/55). Dodatkowo należy wskazać, iż dokonane przez sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne, sąd drugiej instancji może podzielić i uznać za własne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r., sygn. akt II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60). Może również zmienić ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania wyroku sądu I instancji, i to zarówno po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, jak i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego uzasadniającego odmienne ustalenia, chyba że szczególne okoliczności wymagają ponowienia lub uzupełnienia tego postępowania (por. uchwała składu 7 sędziów Izby Cywilnej z 23 marca 1999 r., sygn. akt III CZP 59/98, OSNC 1999, nr 7–8, poz. 124).

Sąd Okręgowy akceptuje i uznaje za własne zarówno ustalenia faktyczne, jak i rozważania prawne dokonane przez Sąd I instancji.

Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie dowodowe zgodnie z wnioskami stron, dokonując trafnych ustaleń i wyjaśniając wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. To zaś spowodowało, że Sąd Okręgowy zaakceptował w całości ustalenia faktyczne i rozważania Sądu I instancji, traktując je jako własne i nie widząc w związku z tym konieczności ich ponownego szczegółowego przytaczania (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I PKN 339/98, OSNAPiUS 1999/24/776).

W tej sytuacji należało odnieść się wyłącznie do zarzutów zawartych w apelacji pozwanego i zainteresowanego.

Zarzut organu rentowego i zarzut zainteresowanego odnośnie naruszenia art. 233 § 1 K.p.c. nie był uzasadniony. Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny opinii biegłego sądowego i nie przekroczył granic swobodnej oceny określonej w przepisie art. 233 § 1 K.p.c. Nie doszło przeto do obrazy art. 233 § 1 K.p.c. Sąd przejawił w wysokim stopniu staranność w toku prowadzonego postępowania dowodowego, i jak i przy motywowaniu swojego stanowiska, a wyrok wydał prawidłowo, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że swobodna sędziowska ocena dowodów może być podważona jedynie wówczas, gdyby okazała się rażąco wadliwa lub oczywiście błędna (por. wyrok z dnia 18 lutego 1997 r., II UKN 77/96, OSNAPiUS z 1997 r., nr21, poz. 426, lub wyrok z dnia 27 lutego 1997 r., I PKN 25/97, OSNAPiUS z 1997 r., nr 21, poz. 420), co w ocenianej sprawie nie występuje. „Wobec szerokiej autonomii zastrzeżonej sądom przy ocenie przeprowadzonych dowodów, ingerencja sądu drugiej instancji w ocenę dokonaną przez sąd pierwszej instancji dopuszczalna jest wyjątkowo wówczas, gdy w sposób zupełny naruszone zostały zasady określone w art. 233 § 1 K.p.c. (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 6 grudnia 1996 r., II UKN 26/96, OSNAPiUS 1997 r., nr 14, poz. 256; z dnia 6 czerwca 1997 r., II UKN 167/97, OSNAPiUS 1998 r., nr 8, poz. 251). Również, gdy z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to taka ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 233 § 1 K.p.c., choćby dowiedzione zostało, że z tego samego materiału dałoby się wysnuć równie logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego wnioski odmienne (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 września 2002 r., IV CKN 1316/00, Lex nr 80273). Wreszcie, Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2002 r. (II CKN 572/99, Lex nr 53136) stwierdził, że zarzut obrazy przepisu art. 233 § 1 K.p.c., nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych, korzystnych dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, korzystnej dla skarżącego oceny materiału dowodowego.

Biegły sądowy w niniejszej sprawie wyjaśnił w sposób logiczny i przekonujący dlaczego uszczerbek na zdrowiu wywołany wypadkiem przy pracy ubezpieczonego wynosi 8%, a nie 4%. Wskazał właściwą pozycję w tabelki uszczerbkowej tj. poz. 130. Uznając ograniczenie funkcji nadgarstka w postaci jego niestabilności i poszerzonych obrysów, zastosował punkt a. tej pozycji, według którego uszczerbek mieści się w granicach od 3% do 8%. Biegły uzasadnił nasileniem schorzeń nadgarstka 8% uszczerbku na zdrowiu. Sąd nie dopatrzył się w tej ocenie rażącego naruszenia zasad logicznego myślenia i wnioskowania. Skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 K.p.c. jest możliwe tylko w razie ustalenia, że ocena sądu była rażąco błędna lub oczywiście sprzeczna z treścią materiału dowodowego, nieodpowiadająca zasadom logicznego rozumowania lub zasadom doświadczenia życiowego. Z tak rażąco błędną oceną opinii biegłego nie mięliśmy w sprawie do czynienia. Istotne był oto, że powoływana przez organ rentowy ocena Lekarza Konsultanta ZUS była oparta na badaniach wnioskodawcy, które według Konsultanta wykazało jedynie stan po skręceniu nadgarstka lewego. Tymczasem badanie przeprowadzone przez biegłego było dokładniejsze niż badanie przeprowadzone przez Lekarza Konsultanta ZUS. Biegły stwierdził bowiem, że oprócz stan po skręceniu nadgarstka lewego u ubezpieczonego występuje również pourazowa niestabilność nadgarstka z niewydolnością bólową i ograniczeniem ruchomości. Zdaniem Sądu Okręgowego usprawiedliwiało to ustalenie uszczerbku na zdrowiu ubezpieczonego w wysokości 8%, jak ustalił to Sąd I instancji.

Reasumując powyższe należało uznać, że obie apelacje: pozwanego i zainteresowanego, nie były uzasadnione i dlatego na podstawie art. 385 K.p.c. orzeczono jak w sentencji wyroku.

SSO Iwona Wysowska SSO Ewa Michalska SSO Marek Zwiernik