Wyrok z 18 sierpnia 2021, sygn. II Ca 595/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 sierpnia 2021 r.

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący

Jarosław Gołębiowski

po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2021 r. w Piotrkowie Trybunalskim

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) w S.

przeciwko (...)Spółce Akcyjnej w W.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim

z dnia 24 maja 2021 r. sygn. akt I C 944/20

1. oddala apelację;

2. zasądza od pozwanego (...)Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powoda (...) w S. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą.

Jarosław Gołębiowski

Sygn. akt II Ca 595/21

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem dnia 24 maja 2021 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim po rozpoznaniu sprawy z powództwa (...) z siedzibą w S. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę

1. zasądził od pozwanego (...)S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda (...)z siedzibą w S. kwotę 5 458,27 z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 08.04.2020 r. do dnia zapłaty i kwotę 65,95 zł tytułem skapitalizowanych odsetek z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 08.04.2020 r. do dnia zapłaty;

2. oddalił powództwo w pozostałej części;

3. zasądził od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda (...) z siedzibą w S. kwotę 2 917,00 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu ;

4. nakazał ściągnąć od pozwanego (...)S.A. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę 211,92 zł tytułem poniesionych tymczasowo wydatków na opinię biegłego.

Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przytoczone poniżej ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego.

W dniu 03.01.2020 r. r. powstała szkoda, w wyniku której uszkodzeniu uległ pojazd marki R. o nr rej. (...). Samochód posiadał ważne ubezpieczenie Autocasco (AC) zawarte z pozwanym, potwierdzone polisą. Ubezpieczony wybrał wariant ubezpieczenia Komfort.

Szkoda została zgłoszona pozwanemu, a następnie przez niego zarejestrowana pod nr (...). Pozwany przyjął odpowiedzialność za szkodę i wypłacił na rzecz poszkodowanego odszkodowanie w wysokości 7.051,53 zł.

Powód, działając jako profesjonalista, na podstawie umowy cesji praw do odszkodowania zawartej w dniu 18.02.2020 r. z N. K. i M. K. nabył wszelkie prawa do odszkodowania, jakie mu przysługiwały wobec pozwanego z tytułu opisanej wyżej szkody.

Powód zlecił wykonanie kalkulacji kosztów naprawy pojazdu spółce (...) sp. z o.o. – ustalono, że rzeczywisty koszt naprawy w/w pojazdu kształtuje się na poziomie 12.509,80 zł wraz z należnym podatkiem VAT. Koszt wykonania tej kalkulacji wyniósł 300,00 zł netto, tj. 369,00 zł brutto. Spółka (...) sp. z o.o. wynajmuje odpłatnie oprogramowanie komputerowe i baz danych (...) oraz zatrudnia kilkunastu biegłych rzeczoznawców.

Koszty naprawy pojazdu R. o nr rej. (...) przy uwzględnieniu, że pojazd ubezpieczony był w pakiecie (...), bez pomniejszania wartości części (bez uwzględnienia współczynnika 0,6), przy zastosowaniu w naprawie części oryginalnych oraz przy stawce za roboczogodzinę na poziomie 100 zł netto za prace blacharsko-lakiernicze wynosi kwotę 12.896,87 zł brutto.

Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o fachową i rzetelną opinię biegłego sądowego w zakresie wyceny wartości i naprawy pojazdów mechanicznych. Wyliczenia były precyzyjne i odpowiednio uzasadnione, przy czym Sąd wybrał wariant ustalenia kosztu naprawy uwzględniając zapisy polisy AC przy zastosowaniu w naprawie części oryginalnych i przy stawce za roboczogodzinę na poziomie 100 zł netto, który to koszt wyniósłby kwotę 12.896,87 zł brutto.

Sąd Rejonowy zważył, iż powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.

Wskazać trzeba, że roszczenie powoda znajduje swoje oparcie w umowie ubezpieczenia AC. Zastosowanie w tej sprawie znajdują przepisy k.c., w szczególności art. 805 k.c. oraz 824 k.c., jak również ogólne warunki ubezpieczenia Autocasco. Dodać w tym miejscu należy, że z mocy art. 807 k.c. i art. 15 ustawy z 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej – Dz. U. 2017.1170 (a przed 1 stycznia 2016 r. z mocy art. 12 ustawy z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej - Dz. U. 2015.1206) zakłady ubezpieczeniowe upoważnione są do ustalenia ogólnych warunków ubezpieczeń.

Zgodnie z treścią art. 805 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia zakład ubezpieczeń zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku. Zawarcie umowy ubezpieczenia powoduje zatem powstanie między stronami stosunku prawnego, na podstawie którego każda ze stron zobowiązuje się wobec drugiej do spełnienia określonego świadczenia, mając jednocześnie prawo do żądania spełnienia świadczenia przez drugą stronę. Stosownie do § 2 art. 805 k.c. świadczenie ubezpieczyciela przy ubezpieczeniu majątkowym polega w szczególności na zapłacie odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku.

Jeżeli nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia ustalona w umowie stanowi górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela (art. 824 § 1 k.c.). Wysokość odszkodowania powinna jednocześnie odpowiadać rzeczywistym, uzasadnionym skutkom zdarzenia, z którego wniknęła szkoda. Zgodnie bowiem z art. 8241 § 1 k.c., o ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia nie może być wyższa od poniesionej szkody. Naprawienie szkody (odszkodowanie) w tych granicach następuje według wyboru poszkodowanego - przez przywrócenie do stanu poprzedniego bądź przez zapłatę określonej sumy pieniężnej i powinno obejmować wszystkie straty, które poszkodowany poniósł wskutek zaistnienia szkody (art. 361 § 2 k.c.). Każdorazowo granice obowiązku naprawienia szkody wyznaczone są przez normalny związek przyczynowy między zdarzeniem wywołującym szkodę a szkodą.

Zasada odpowiedzialności pozwanego oparta na umowie ubezpieczenia Autocasco nie była przedmiotem sporu między stronami. Pozwany uznał swą odpowiedzialność co do zasady i rozliczając szkodę przyznał poszkodowanemu odszkodowanie w kwocie 7.051,53 zł. Poza sporem pozostaje okoliczność, że wierzytelność o naprawienie szkody wyrządzonej w związku z kolizją z dnia 03.01.2020 r. przysługuje obecnie powodowi, a to na skutek zawarcia umowy cesji (art. 509 k.c. i n.).

Spór między stronami dotyczył zasadności wypłaty częściowego odszkodowania w kwocie 5.458,27 zł, dochodzonej w niniejszym postępowaniu, a także wypłaty skapitalizowanych odsetek od tej kwoty oraz kosztów wykonania prywatnej kalkulacji przez powoda w kwocie 300 zł netto. Bezspornym było natomiast to, że poszkodowany wybrał wariant ubezpieczenia (...).

Sposób ustalania wysokości odszkodowania w przypadku wystąpienia szkody częściowej reguluje §14 OWU. Zgodnie z §14 ust. 2 OWU wysokość odszkodowania wyliczana jest przez ubezpieczyciela w oparciu o koszty naprawy pojazdu. Zgodnie z §14 ust. 1 OWU odszkodowanie obejmuje tylko te koszty naprawy, które pozostają w związku przyczynowym ze zdarzeniem ubezpieczeniowym. Wedle §14 ust. 3 OWU wycena kosztów naprawy wykonywana jest w oparciu o indywidualną ocenę uszkodzeń pojazdu, przy uwzględnieniu kosztów robocizny ustalonych o naprawcze normy czasowe określone przez producenta pojazdu i ujęte w programie A., E. lub (...) (§14 ust. 3 pkt 1 lit. a OWU), stawkę za roboczogodzinę ustaloną na podstawie stawek stosowanych przez autoryzowane stacje obsługi (...) (§15 ust. 3 pkt 1 lit. b OWU), cen części zamiennych ujętych w systemie A., E. lub (...) z uwzględnieniem cen części zamiennych dystrybuowanych poza siecią oficjalnego producenta/importera pojazdu (§14 ust. 3 pkt 2 OWU), z tym jednak zastrzeżeniem, iż wycena części zamiennych dokonywana jest na podstawie cen części zalecanych przez producenta pojazdu lub oficjalnego importera, skorygowanych o współczynnik w wysokości 0,6 wynikający z uwzględnienia cen tzw. zamienników – tj. części zamiennych dystrybuowanych poza siecią oficjalnego producenta/importera pojazdu posiadających stosowną homologację (§14 ust. 3 pkt 2 lit. a OWU). W myśl §14 ust. 3 pkt 2 lit. b OWU podstawą wyceny kosztów naprawy jest koszt części zamiennych bez stosowania ubytku wartości części, za wyjątkiem wymienionych w tym punkcie części, dla których to uwzględnia się indywidualne zużycie eksploatacyjne – stosownie do stanu elementów lub norm zużycia określonych przez producenta pojazdu. W przypadku stwierdzenia w elementach zakwalifikowanych do wymiany wcześniejszych uszkodzeń, uwzględnia się potrącenia wynikające ze stanu technicznego tych części.

Zgodnie z §14 ust. 4 OWU w razie udokumentowania fakturami VAT poniesionych kosztów naprawy wyższych niż przyjęte w sporządzonej przez ubezpieczyciela wycenie, z uwzględnieniem zastrzeżeń, o których mowa w ust. 3, ubezpieczyciel uzupełni kwotę odszkodowania do poziomu wynikającego z w/w faktur, nie więcej jednak niż: 1) do poziomu cen części podanych w A., E. lub (...), opartych na danych producenta/importera pojazdu, nie więcej niż średnie ceny zalecane przez producenta pojazdu lub oficjalnych importerów do stosowania przez ich sieci serwisowe, bez uwzględnienia współczynnika korygującego, o którym mowa w ust. 3 pkt 2a.

W tym miejscu podkreślić należy, że jak wynika z treści wniosku - polisy ubezpieczenia komunikacyjnego poszkodowany wykupił wariant (...). Ubezpieczenie to obejmuje m.in. brak procentowego pomniejszenia wartości części przy ich wymianie. Jest to ubezpieczenie gwarantujące najszerszą ochronę. Ubezpieczenie pokrywa koszt naprawy uszkodzeń samochodu z użyciem oryginalnych części producenta pojazdu, bez stosowania potrąceń amortyzacyjnych czy udziałów własnych.

Sąd podzielił stanowisko biegłego sądowego zawarte w opinii z dnia 14.12.2020 r. i przyjął, że należne powodowi odszkodowanie wynosić powinno kwotę 12.896,87 zł. Przy uwzględnieniu, że ubezpieczyciel dotychczas przyznał poszkodowanemu odszkodowanie w kwocie 7.051,53 zł, wysokość należnego odszkodowania w przedmiotowej sprawie należało ustalić przez odjęcie od uzasadnionych kosztów naprawy kwoty wypłaconej w toku postepowania likwidacyjnego (12.896,87 zł – 7.051,53 zł = 5845,34 zł). Nie wychodząc poza żądanie pozwu, w zakresie żądania głównego powoda, który domagał się kwoty 5.458,27 zł, powództwo to okazało się zasadne w całości.

Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd zasądził od strony pozwanej - (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda (...) z siedzibą w S. w/w kwotę tytułem odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 8.04.2020 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 65,95 zł tytułem skapitalizowanych odsetek wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 8.04.2020 r. do dnia zapłaty.

Odnosząc się do żądania powoda w zakresie zapłaty kwoty 300,00 zł tytułem wydatków związanych z wykonaniem kalkulacji kosztów naprawy pojazdu, Sąd oddalił powództwo jako nieuzasadnione. W ocenie Sądu koszt wykonania ekspertyzy nie był konieczny i niezbędny do wytoczenia powództwa przez powoda. Wskazać w tym miejscu należy, że określeniu wysokości szkody służy postępowanie dowodowe, a powód w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą ma odpowiednią wiedzę i doświadczenie pozwalające mu na oszacowanie wartości dochodzonego roszczenia, które następnie udowadnia się w postępowaniu dowodowym za pomocą np. opinii biegłych sądowych. Sąd uznał, że koszt wykonania ekspertyzy nie był konieczny i niezbędny do wytoczenia powództwa przez powoda, w związku z czym orzekł jak w punkcie 2 wyroku.

Jak stanowi art. 1481 §1 k.p.c. sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Zgodnie zaś z § 3 przepisu rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że pozwany uznał powództwo.

Stosując powyższe Sąd wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający dla oceny żądania pozwu. Tym samym Sąd uznał, że dopuszczenie dowodów z zeznań świadków N. K. i M. K. na okoliczności wskazane przez pozwanego oraz przeprowadzenie rozprawy nie były konieczne.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 § 1 k.p.c., który stanowi, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań, koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

Żądanie powoda zostało oddalone jedynie w niewielkim zakresie, wobec czego Sąd włożył na pozwanego obowiązek zwrotu kosztów procesu w całości, tj. kwoty 2.917,00 zł, na którą składa się kwota 400,00 zł tytułem opłaty od pozwu, 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, 700,00 zł tytułem zaliczki na wynagrodzenie biegłego oraz kwota 1.800,00 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika procesowego.

W ostatnim punkcie wyroku, na podstawie art. 113 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 785 ze zm.), Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę 211,92 zł tytułem zwrotu poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatków na opinię biegłego.

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji.

Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

a. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

I. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez niewszechstronną analizę materiału dowodowego polegającą na błędnej ocenie, iż pozwany dokonał pomniejszenia wartości części przy wymianie (§14 ust. 3 pkt 2 lit. b OWU), która to opcja została przez poszkodowanego zniesiona, w sytuacji gdy pozwany zastosował w niniejszej sprawie § 15 ust. 3 pkt 2 lit. a OWU (uwzględnienie w wycenie cen tzw. zamienników), nieobjętej treścią polisy jako „bez procentowego pomniejszenia wartości części”.

II. art. 233 § 1 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c. i art. 286 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie przez sąd w żadnej części kalkulacji pozwanego, ani nawet wyliczeń biegłego uwzględniających zastosowanie współczynnika 0,6 wynikającego wprost z § 14 ust. 3 pkt. 2 lit. a OWU AC, podczas gdy treść OWU AC nie budziła wątpliwości co do zasadności jego zastosowania,

b. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

I. art. 361 § 2 k.c. i art. 822 § 1 k.c. poprzez nieuwzględnienie przez sąd I instancji ograniczeń płynących z OWU AC i nieuwzględnienie przy obliczaniu należnego świadczenia współczynnika 0,6 (oznaczającego uwzględnienie cen części zamiennych zalecanych przez producenta pojazdu lub jego oficjalnego importera, zaś zastosowany współczynnik wynika z uwzględnienia w wycenie cen tzw. zamienników, nie zaś potrącenia wartości części w zależności od okresu eksploatacji), co w konsekwencji doprowadziło do niesłusznego rozszerzenia odpowiedzialności pozwanego,

II. art. 805 k.c. w związku z § 14 ust. 3 pkt 2 lit. a i b OWU AC poprzez przyjęcie, że zapis ten nie może modyfikować definicji szkody, podczas gdy w rzeczywistości § 15 ust. 3 pkt 2 lit. a i b stanowi regulację szczególną precyzującą sposób wyliczenia szkody.

III. art. 65 § 1 i 2 k.c. poprzez błędną wykładnię postanowień OWU AC, w szczególności § 14 ust. 3 pkt 2 lit. a i b, co doprowadziło do niewłaściwej konkluzji, iż zastosowanie współczynnika 0,6 wynikającego z uwzględnienia cen dystrybuowanych poza siecią oficjalnego producenta lub importera pojazdu (§ 14 ust. 3 pkt 2 lit a) należy utożsamiać z zastosowaniem procentowego pomniejszenia wartości części w zależności od okresu eksploatacji pojazdu ((§ 14 ust. 3 pkt 2 lit b), podczas gdy w stosunku do ubezpieczonego było wykluczone jedynie zastosowanie procentowego pomniejszenia wartości części zależne od okresu eksploatacji pojazdu.

Wskazując na powyższe wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Wnosił o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Wniesiona przez pozwanego apelacja jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.

Nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem prawa procesowego tj. art. 233 § 1 kpc, art. 278 § 1 kpc i art. 286 kpc.

Analiza akt i zgromadzonego w nich materiału dowodowego oraz lektura motywów pisemnych zaskarżonego wyroku nie upoważnia do stwierdzenia, że w realiach niniejszej sprawy ocena wyników postępowania dowodowego dokonana przez Sąd Rejonowy była wadliwa. Ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia jest prawidłowe. Wbrew zarzutom autora apelacji ocena dowodów nie była dowolna i nie zostały naruszone reguły logicznego rozumowania oraz zasady wynikające z doświadczenia życiowego.

Ustalenia Sądu meriti Sąd Okręgowy akceptuje i przyjmuje za własne.

Analizując apelację wydaje się, że zasadniczy problem zagadnienia dotyczy jednak zakresu odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego Zakładu a ściślej rzecz ujmując wysokości należnego powodowi świadczenia oraz abuzywności postanowień OWU, w zakresie w jakim dopuszczają obniżenie odszkodowania o wskaźnik 0,6.

Chociaż w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie został wprost wyartykułowany zarzut obrazy art. 385 ¹kc należy zauważyć, że przepis ten będący normą z zakresu prawa materialnego podlega ocenie w płaszczyźnie zgłoszonego w pozwie roszczenia a to z uwagi na wyraźną treść przepisu art. 378 kpc.

Trzeba się zgodzić z zapatrywaniem powoda, że w/w postanowienie umowne ma postać klauzuli abuzywnej, której istnienie winno być wzięte pod rozwagę także z urzędu.

Należało potraktować w istniejącym stosunku ubezpieczeniowym ubezpieczonego ( ubezpieczającego) jako konsumenta, zaś pozwany Zakład jako podmiot prowadzonej działalność gospodarczą.

Ubezpieczony podpisał blankiet polisy nie mając wpływu żadnego na treść nieuzgodnionych z nim indywidualnie postanowień OWU. Wykorzystując pozycję strony silniejszej wprowadzono do OWU postanowienia, które nie można inaczej traktować niż „ukrytą amortyzację” co w efekcie przy jej zastosowaniu obniża wartość części a zatem w końcowym rezultacie wielkość należnego poszkodowanemu odszkodowania.

Ma rację strona powodowa, która podnosi, że ogół poszczególnych powiadomień OWU w sposób wyraźny nie koresponduje ze sobą.

Postanowienia powinny być tak zredagowane, ażeby nie budziły żadnych wątpliwości po stronie przeciętnego konsumenta. Treść polisy mogła wywołać i ubezpieczonego przeświadczenie, że naprawa pojazdu, dokona się przy użyciu części oryginalnych (bez potrąceń).

Na uwagę zasługuje wywód Sądu, że poszkodowany wykupił wariant (...). Taka opcja ubezpieczenia jest najkorzystniejsza dla konsumenta, gdyż obejmuje min. brak procentowego pomniejszenia wartości części przy ich wymianie. Ten rodzaj ubezpieczenia gwarantuje pełne wyrównanie szkody w pojeździe tj. użycie części oryginalnych producenta pojazdu bez stosowania potrąceń amortyzujących czy udziałów własnych.

Dodatkowe zastrzeżenia w tej mierze wynikające z OWU a nie potwierdzone polisą nie mogą wywołać u poszkodowanego ujemnych skutków w sferze jego uprawnień odszkodowawczych.

Mając zatem na względzie powyższe i nie stwierdzając braku naruszenia prawa procesowego i materialnego wskazanego w apelacji należało orzec jak w sentencji (art. 385 kpc), rozstrzygając o kosztach procesu za instancję odwoławczą na podstawie art. 98 kpc, stosując zasadę w nim wyrażoną odpowiedzialności strony za wynik procesu.

Jarosław Gołębiowski