Wyrok z 5 lutego 2024, sygn. V GC 134/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

K., dnia 05 lutego 2024 r.

Sąd Rejonowy w Kaliszu w V Wydziale Gospodarczym w składzie:

Przewodniczący: sędzia Katarzyna Górna-Szuława

Protokolant: M. G.

po rozpoznaniu w dniu 05 lutego 2024 r. w Kaliszu

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością S. w P.

przeciwko S. C.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego S. C. na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w P. kwotę 33.902,84 zł (trzydzieści trzy tysiące dziewięćset dwa złote osiemdziesiąt cztery grosze) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 29 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty,

2.  zasądza od pozwanego S. C. na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...)z siedzibą w P. kwotę 5.313,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3.617,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

3.  nakazuje pobrać od pozwanego S. C. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Kaliszu kwotę 1.472,64 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

sędzia Katarzyna Górna-Szuława

Sygn. akt V GC 134/23

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 29 grudnia 2022 r. (data stempla pocztowego) powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (...)z siedzibą
w P. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym, że pozwany S. C. ma zapłacić jej kwotę 33.902,84 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Nadto wniosła o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że podstawą jej żądania jest art. 299 ksh.

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 05 stycznia 2023 r. wydanym w sprawie sygn. akt V GNc 28/23 Starszy referendarz sądowy orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.

Z przedmiotowym rozstrzygnięciem nie zgodził się pozwany reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i w dniu 01 lutego 2023 r. (data wpływu) złożył sprzeciw. Wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego sprzeciwu pozwany wskazał, że nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki (...) Sp. z o.o. gdyż w okresie, kiedy sprawował funkcję prezesa jej zarządu brak było podstaw do złożenia wniosku o upadłość. Podniósł również zarzut przedawnienia roszczenia.

W odpowiedzi na sprzeciw z dnia 06 marca 2023 r. (data wpływu) powódka podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w P. jest wpisana do rejestru przedsiębiorców prowadzonego w ramach Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem (...).

(fakt bezsporny).

Powódka sprzedała (...) Sp. z o.o. z siedzibą w O. towar w postaci kleju.
Z tego tytułu wystawiła spółce faktury VAT na łączną kwotę 21.534,35 zł. Mimo upływu terminu płatności (...) Sp. z o.o. nie uregulowała wynikających z nich należności.

(dowód: pozew k. 24-27, 30-32, faktura VAT k. 28, 29, 33, tytuł wykonawczy k. 34-35, przesłuchanie pozwanego przesłuchanie pozwanego S. C. k. 144v, e-protokół rozprawy z dnia 24.04.2023r. 00:01:48-00:12:30).

Wyrokiem z dnia 07 lutego 2020 r. wydanym w sprawie sygn. akt VIII GC 15/16 Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w W. Sąd Gospodarczy VIII Wydział Gospodarczy zasądził od (...) Sp. z o.o. z siedzibą w O. na rzecz powódki:



kwotę 8.464,37 zł z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 22 lipca 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 01 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty,



kwotę 1.323,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu,



kwotę 13.069,98 zł z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 31 lipca 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 01 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty,



kwotę 2.581,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu

oraz nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w W. kwotę 1.972,03 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

W dniu 06 lipca 2020 r. wyrok został opatrzony klauzulą wykonalności. Koszty postępowania klauzulowego wyniosły 120,00 zł.

(dowód: tytuł wykonawczy k. 34-35).

Na podstawie tego tytułu wykonawczego Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym
w O. M. O. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec (...) Sp. z o.o.
z siedzibą w O. (GKm 184/20). Postanowieniem z dnia 30 października 2020 r. postępowanie zostało umorzone z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Koszty postępowania egzekucyjnego zostały ustalone na kwotę 255,46 zł, zaś koszty zastępstwa prawnego
w postępowaniu egzekucyjnym na kwotę 900,00 zł.

(dowód: wniosek o wszczęcie egzekucji k. 36-37, postanowienie k. 38-39, zarządzenie k. 40, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności k. 41-42).

Pismem z dnia 04 maja 2021 r. powódka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wezwała pozwanego do zapłaty kwoty 33.907,56 zł wynikającej
z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w W. Sądu Gospodarczego VIII Wydziału Gospodarczego wydanego w dniu 07 lutego 2020 r. w sprawie sygn. akt VIII GC 15/16 wraz z należnymi odsetkami, w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem skierowania sprawy na drogę procesu sądowego. Pozwany odebrał wezwanie do zapłaty w dniu 10 maja 2021 r.

(dowód: wezwanie do zapłaty k. 44-45, potwierdzenie nadania i odbioru przesyłki pocztowej k. 46,47).

Żądana przez powódkę należność nie został uregulowana przez pozwanego ani w całości, ani w części.

(fakt bezsporny).

Pozwany S. C. był członkiem zarządu (...) Sp. z o.o. z siedzibą
w O. w okresie od dnia 04 czerwca 2012 r. do dnia 15 grudnia 2015 r. W trakcie jego kadencji spółka korzystała z pełnej obsługi księgowej. Księgowość nie informowała go
o jakichkolwiek problemach z płatnościami. W połowie 2015 r. bank (...) S.A. udzielił spółce kredytu.

(dowód: postanowienie k. 51, wzór podpisu k. 52, oświadczenie k. 53, przesłuchanie pozwanego S. C. k. 144v, e-protokół rozprawy z dnia 24.04.2023r. 00:01:48-00:12:30).

W dniu 01 września 2015 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w O. złożyła do Sądu wniosek o otwarcie postępowania układowego. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2016 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w W. X Wydział Gospodarczy wydał postanowienie
o otwarciu postępowania. Spółka kontynuowała swoją działalność. Z uwagi na fakt, że nie odbudowała swojej pozycji na rynku i nie układała jej się współpraca z nadzorcą, postanowieniem z dnia 07 września 2017 r. wydanym w sprawie X GRu 3/16 Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w W. X Wydział Gospodarczy umorzył postępowanie restrukturyzacyjne (...) sp. z o.o. z siedzibą w O..

(dowód: uzasadnienie postanowienia k. 98-110 ).

Na dzień 15 grudnia 2015 r. (...) Sp. z o.o. pozostawała niewypłacalna w ujęciu płynnościowym. W całym okresie sprawowania przez pozwanego funkcji członka zarządu raportowała dodatni kapitał własny. Udostępniona biegłemu dokumentacja finansowa nie pozwala na dokonanie krytycznej analizy wartości raportowanych przez spółkę aktywów
i ewentualnego dokonania ich korekty. Bilans za 2014 r. został złożony bez rachunku zysków i strat, bilans i rachunek zysków i strat za 2015 r. nie zawiera danych za rok poprzedni.
W 2015 r. spółka naruszyła zasadę finansowania majątku trwałego kapitałem trwałym, co
w konsekwencji doprowadziło do niedoboru kapitału obrotowego. Na miesiąc przed wystawieniem przez powódkę faktur objętych sporem (...) Sp. z o.o. zalegała
z płatnościami względem co najmniej 10 podmiotów na łączną kwotę 64.360,10 zł (na dzień 14 grudnia 2015 r.), co nakazywałoby najpóźniej na ten dzień złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Okoliczność, że nie zachodziła kapitałowa przesłanka niewypłacalności pozostaje bez znaczenia wobec faktu, że zachodziła płynnościowa przesłanka niewypłacalności. Dla zaistnienia stanu niewypłacalności wystarczy zaś jedna z nich.

(dowód: dokumenty księgowe k. 54-56, 57-59, 77-96, opinia biegłego sądowego z zakresu ekonomii i oceny sytuacji ekonomicznej przedsiębiorców dr P. B. k. 158-161, opinia uzupełniająca k. 184-196).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony do akt sprawy, przesłuchania pozwanego S. C. oraz opinii biegłego sądowego z dziedziny ekonomii i oceny ekonomicznej przedsiębiorstw dr P. B..

Sąd uznał za wiarygodne dokumenty, z których dowód przeprowadzono w toku postępowania. Ich autentyczność oraz prawdziwość stwierdzonych w nich faktów nie budziła jego wątpliwości, nie zostały one również zakwestionowane przez żadną ze stron procesu (art. 210§2 kpc i art. 230 kpc).

Sąd nie dał wiary zeznaniom pozwanego S. C., że w okresie sprawowania przez niego funkcji członka zarządu (...) Sp. z o.o. jej stan finansowy był dobry. Twierdzeniom tym przeczy fakt, że w dniu 01 września 2015 r. spółka złożyła do Sądu wniosek o otwarcie postępowania układowego, który został uwzględniony, a następnie postepowanie zostało umorzone z uwagi na niemożność odbudowania przez nią pozycji na rynku. W pozostałym zakresie Sąd uznał jego zeznania za prawdziwe, albowiem były spontaniczne, spójne i logiczne. Nadto nie zostały zakwestionowane przez pełnomocnika powódki (art. 210§2 kpc i art. 230 kpc).

Opinia biegłego ma na celu ułatwienie Sądowi należytej oceny zebranego materiału wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Sama opinia nie może być źródłem materiału faktycznego sprawy ani stanowić podstawy ustalenia okoliczności będących przedmiotem oceny biegłych. Opinia biegłego podlega, jak inne dowody, ocenie według art. 233§1 kpc, lecz co odróżnia ją pod tym względem, to szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych
w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej (postanowienie SN
z dnia 07 listopada 2000 r., I CKN 1170/98). Specyfika oceny tego dowodu wyraża się zatem w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana jest przez Sąd, który nie posiada wiadomości specjalnych, w istocie tylko w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia i wiedzy powszechnej.

Podkreślić należy, iż dowód z opinii biegłego podlega ocenie Sądu według mierników właściwych dla przedmiotu konkretnej opinii, a więc z punktu widzenia zgodności
z zasadami logicznego rozumowania, wiedzy powszechnej, podstaw teoretycznych opinii wskazujących na wiedzę biegłego, sposobu formułowania opinii i jej wniosków, także ze względu na ich jednoznaczność i zgodność z postawionymi biegłemu pytaniami, jednakże bez wnikania w ten zakres materii opinii, która wynika z wiedzy specjalistycznej biegłego (tak uzasadnienie wyroku SO w Łodzi z dnia 24 sierpnia 2020 r., XIII Ga 700/19, uzasadnienie wyroku SA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2020 r., I ACa 1049/18). Konieczność zasięgnięcia opinii biegłego ogranicza samodzielność Sądu w zakresie dokonywania ustaleń wymagających wiadomości specjalnych. Sąd nie jest związany opinią biegłego, ale nie może, nie podzielając jego merytorycznych wypowiedzi ingerować w treść opinii, wprowadzać
w miejsce merytorycznych wywodów biegłego własnych stwierdzeń dotyczących przedmiotu opinii. Zdyskwalifikowanie w całości lub w części albo zweryfikowanie wywodów opinii biegłego nie może być dokonane bez posłużenia się wiedzą specjalistyczną (tak uzasadnienie wyroku SO w Łodzi z dnia 24 sierpnia 2020 r., XIII Ga 700/19 oraz uzasadnienie wyroku SA w Katowicach z dnia 20 grudnia 2019 r., I ACa 620/19).

Po doręczeniu opinii biegłego pełnomocnik pozwanego zakwestionował jej ustalenia
i wnioski. W opinii uzupełniającej biegły ustosunkował się do zarzutów strony pozwanej
i w całości podtrzymał opinię sporządzoną w sprawie. Pełnomocnik pozwanego ponownie ją zakwestionował domagając się sporządzenia kolejnej opinii uzupełniającej.

Na rozprawie w dniu 01 czerwca 2023 r. Sąd na podstawie art. 235 ²§1 pkt 2 i 5 kpc pominął wniosek pełnomocnika pozwanego o sporządzenie opinii uzupełniającej. Pełnomocnik pozwanego złożył zastrzeżenia do protokołu w trybie art. 162 kpc w zakresie pominiętego wniosku dowodowego.

Podkreślić w tym miejscu należy, że sprawa była rozpoznawana w oparciu o przepisy
o postępowaniu gospodarczym, a pozwany był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. W sprzeciwie od nakazu zapłaty został zawarty wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z dziedziny rachunkowości celem ustalenia, kiedy spółka (...) Sp. z o.o. stała się niewypłacalna oraz czy jej stan finansowy na dzień 15 grudnia 2015 r. uzasadniał wystąpienie przez pozwanego z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Taka też teza została zakreślona przez Sąd w postanowieniu dowodowym z dnia 20 kwietnia
2023 r. W zastrzeżeniach do opinii głównej pełnomocnik pozwanego ograniczył się do polemiki z wnioskami biegłego, które to wnioski biegły w całości podtrzymał. Dopiero
w kolejnych zastrzeżeniach pozwany zażądał ustalenia, czy biorąc pod uwagę zobowiązania (...) Sp. z o.o. złożenie przez pozwanego wniosku o upadłość najpóźniej w dniu 14 grudnia 2015 r. pozwoliłoby za zaspokojenie powódki w jakimkolwiek stopniu. Nadto zadał dalsze pytania, na które biegły już odpowiedział, lub które nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym przyjąć należało, iż żądanie sporządzenia kolejnej opinii uzupełniającej zmierza do przedłużenia postępowania.

Przypomnieć należy, iż zgodnie z treścią art. 286 kpc Sąd może zażądać ustnego lub pisemnego uzupełnienia opinii lub jej wyjaśnienia, a także dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. W świetle tego unormowania, Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii dalszych biegłych, jeżeli zachodzi taka potrzeba, a więc w szczególności wtedy, gdy przeprowadzona już opinia zawiera istotne luki, jest nieprzekonująca, niekompletna, pomija lub wadliwie przedstawia istotne okoliczności, nie odpowiada na postawione tezy dowodowe, jest niejasna, nienależycie uzasadniona lub nieweryfikowalna. Dopuszczenie dowodu z dodatkowej opinii biegłego może więc być uzasadnione jedynie w razie potrzeby, która nie może być wynikiem wyłącznie niezadowolenia strony z niekorzystnej dla niej opinii już przeprowadzonej. Sąd nie jest obowiązany dążyć do sytuacji w której opinia biegłego zostanie zaakceptowana przez strony. Wystarczy, że opinia jest przekonująca dla Sądu.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd podzielił opinię biegłego sądowego dziedziny ekonomii i oceny ekonomicznej przedsiębiorstw dr P. B.. W ocenie Sądu opinia biegłego jest jasna i logiczna, a nadto została sporządzona fachowo i rzetelnie. Wnioski wywiedzione w opinii są należycie uzasadnione i wolne od błędów logicznych oraz wewnętrznych sprzeczności, co świadczy o dużym doświadczeniu zawodowym i rzetelnej wiedzy fachowej biegłego. Biegły w sposób kategoryczny stwierdził, że na dzień 15 grudnia 2015 r. (...) Sp. z o.o. pozostawała niewypłacalna w ujęciu płynnościowym. Na miesiąc przed wystawieniem przez powódkę faktur objętych sporem zalegała z płatnościami względem co najmniej 10 podmiotów na łączną kwotę 64.360,10 zł (na dzień 14 grudnia
2015 r.), co nakazywałoby najpóźniej na ten dzień złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Zaś okoliczność, że nie zachodziła kapitałowa przesłanka niewypłacalności pozostaje bez znaczenia wobec faktu, że zachodziła płynnościowa przesłanka niewypłacalności, gdyż dla zaistnienia stanu niewypłacalności wystarczy zaś jedna z nich. Biegły również kilkukrotnie podkreślił, że udostępniona mu dokumentacja finansowa jest niezrozumiale uboga i nie pozwala na dokonanie krytycznej analizy wartości raportowanych przez spółkę aktywów
i ewentualnego dokonania ich korekty.

Przy ustalaniu stanu faktycznego Sąd pominął opinię załączoną przez pozwanego do sprzeciwu, gdyż została sporządzona na potrzeby innego postępowania, a powódka nie wyraziła zgody na przeprowadzenie z niej dowodu w przedmiotowej sprawie.

Mimo powołania w załącznikach do sprzeciwu postanowienia z dnia 27 lutego 2020 r. wydanego przez Sąd Okręgowy w Gdańsku XII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
w sprawie sygn. akt XII Ga 687/19 dokument nie został przedłożony. Dlatego też Sąd nie przeprowadził z niego dowodu.

Sąd odstąpił od ponownego zwracania się do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy
o wypożyczenie akt sprawy X GRu 3/16, gdyż nie było sporne, że postępowanie układowe na skutek niewykonywania przez (...) Sp. z o.o. zakończyło się prawomocnym umorzeniem postępowania. Dodatkowo fakty te wynikają z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w Elblągu V Wydziału Gospodarczego z dnia 21 lutego 2019 r. wydanego w sprawie sygn. akt V Gzd 3/18, załączonego przez pozwanego do sprzeciwu.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało uwzględnieniu w całości.

W przedmiotowej sprawie powódka opierała swoje żądanie na treści art. 299 ksh.

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia. Należało go rozpoznać w pierwszej kolejności, jako najdalej idący.

Przyjęcie odszkodowawczego charakteru odpowiedzialności członków zarządu spółki
z o.o. na podstawie art. 299§1 ksh implikuje następczo reguły odnoszące się do kwestii przedawnienia roszczenia. W uchwale 7 sędziów z dnia 07 listopada 2008 r. (sygn. akt III CZP 72/08) Sąd Najwyższy wprost wskazał, że do roszczeń wierzycieli spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko członkom jej zarządu mają zastosowanie przepisy
o przedawnieniu roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym (art. 442 ¹§1 kc).

Zgodnie z treścią art. 442 ¹§1kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia; jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Ten trzyletni termin przedawnienia biegnie w przypadku roszczenia opartego na art. 299§1 ksh na ogół od dnia bezskuteczności egzekucji wierzytelności objętej tytułem egzekucyjnym wystawionym przeciwko spółce, z reguły bowiem już w chwili, gdy egzekucja tej wierzytelności okazuje się bezskuteczna, wierzyciele spółki dowiadują się
o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia.

Wymagalność roszczenia wobec członków zarządu spółki to wiedza o osobach zobowiązanych do naprawienia szkody oraz wiedza o szkodzie, a zatem o fakcie, że z majątku spółki wierzyciel nie w stanie nic uzyskać. Jak wynika z akt sprawy powódka prowadziła egzekucję z majątku (...) Sp. z o.o., jednakże postanowieniem z dnia 30 października 2020 r. postępowanie zostało umorzone bez uzyskania zaspokojenia wierzytelności. Zatem od tej daty powódka wiedziała, że spółka nie posiada majątku i nie wyegzekwuje od niej należności. Od tej też daty biegnie termin trzyletni do wniesienia pozwu wobec członka zarządu spółki. Pozew wpłynął do Sądu w dniu 29 grudnia 2022 r. Tym samym roszczenie powódki nie uległo przedawnieniu i może być dochodzone w przedmiotowej sprawie. Na marginesie podnieść należy, iż wyrok będący podstawą dochodzonego przez powódkę roszczenia zapadł w dniu 07 lutego 2020 r., a uprawomocnił się najpóźniej w dniu 06 lipca 2020 r.

Zgodnie z treścią art. 299§1 ksh, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Natomiast
w myśl §2 członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w §1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo
o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu
w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

Określona w art. 299 ksh odpowiedzialność ma charakter subsydiarny, ponieważ uzależniona jest od niemożności uzyskania zaspokojenia roszczenia od spółki i obejmuje nie tylko należność główną, lecz także odsetki naliczone wobec spółki z tytułu opóźnienia (ustawowe lub umowne), jak również koszty postępowania sądowego i egzekucyjnego, którymi na rzecz wierzyciela została obciążona spółka. Jej przedmiotem są zobowiązania, których nie można zaspokoić z majątku spółki. Przy czym bez znaczenia jest charakter tych zobowiązań.

Powszechnie niemal przyjmuje się, że zobowiązanie spółki będące podstawą odpowiedzialności członka zarządu musi być stwierdzone tytułem egzekucyjnym wydanym przeciwko spółce z o.o. (...) czym w procesie przeciwko członkowi zarządu niedopuszczalne jest kwestionowanie zobowiązania spółki, czy też podnoszenie innych zarzutów zmierzających do wykazania niezasadności tytułu egzekucyjnego wydanego przeciwko spółce przez Sąd, ewentualnie wydania go w warunkach nieważności postępowania (tak wyrok SN z dnia 17 lipca 1997 r., III CKN 126/97).

Wierzyciel nie musi wykazywać swojej szkody, winy członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, ani związku przyczynowego pomiędzy działaniami lub zaniechaniami członka zarządu a brakiem zaspokojenia wierzytelności przez spółkę. Nie jest konieczne wykazywanie zaniedbania w złożeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź podjęciu innych działań restrukturyzacyjnych przewidzianych w art. 299§2 ksh. Wystarczające jest wykazanie, że zobowiązanie wobec spółki nie może zostać wyegzekwowane z jej majątku (tak Kodeks spółek handlowych pod red. prof. dr hab. Adama Opalskiego, Tom II B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz do art. 299, wyd. 2018). Podkreślić przy tym należy, iż szkoda w rozumieniu art. 299§2 ksh polega na obniżeniu - wskutek tego, że z winy członków zarządu nie doszło we właściwym czasie do zgłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego - potencjału majątkowego spółki spowodowanego niemożnością wyegzekwowania od spółki jej zobowiązań. Członkowie zarządu odpowiadają wobec wierzyciela za tak pojmowaną szkodę, a nie za niezaspokojone zobowiązania spółki.

Odpowiedzialność przewidziana w art. 299§1 ksh obejmuje, jak już wyżej wspomniano, nie tylko należność główną, lecz także skapitalizowane odsetki naliczone wobec spółki
z tytułu opóźnienia (ustawowe lub umowne), jak również koszty postępowania sądowego
i egzekucyjnego, którymi na rzecz wierzyciela została obciążona spółka.

Niezbędnymi przesłankami pozytywnymi dla zaistnienia odpowiedzialności z art. 299 ksh są istnienie zobowiązania i bezskuteczność egzekucji. Ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa na wierzycielu – powodzie. Członkowie zarządu zaś – pozwani
w takim procesie – mogą uwolnić się od tej odpowiedzialności, gdy wykażą jedną z trzech okoliczności. Nie będą oni ponosić odpowiedzialności w przypadku, gdy wniosek o upadłość spółki został złożony we właściwym czasie, lub też gdy brak było winy członka zarządu
w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, lub też gdy wierzyciel nie poniósł szkody w związku z brakiem lub „opóźnieniem” wniosku o ogłoszenie upadłości spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością. Ciężar dowodu zaistnienia okoliczności uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności spoczywa wyłącznie na nim.

W przedmiotowej sprawie znajdują również zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, obowiązujące do dnia 31 grudnia 2015 r. Zgodnie z treścią art. 10 powołanej regulacji upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl art. 11 ust. 1 ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, te zobowiązania wykonuje, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco reguluje swoje zobowiązania (art. 11 ust. 2). Stosownie do brzmienia art. 12 Sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań nie przekracza trzech miesięcy, a suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza 10% wartości bilansowej przedsiębiorstwa. Przy czym art. 21 ustawy nakładał na dłużnika obowiązek złożenia w Sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 14 dni od daty powstania niewypłacalności, która zachodzi gdy spółka nie wykonuje swoich już wymagalnych zobowiązań pieniężnych bądź gdy zobowiązania spółki przekroczą wartość jej majątku. Obowiązek, ten spoczywał na każdym, kto miał prawo reprezentować spółkę. Podstawą przesłanki określonej w art. 11 ustawy jest niewykonywanie wymagalnych zobowiązań pieniężnych, nie zaś jedynie taki stan rzecz utrzymujący się przez co najmniej trzy miesiące.

Bezsporne pomiędzy stronami było to, iż powódka posiada względem (...).
z o.o. z siedzibą w O. tytuł wykonawczy – wyrok Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w W. Sądu Gospodarczego VIII Wydziału Gospodarczego wydany w dniu 07 lutego 2020 r. w sprawie sygn. akt VIII GC 15/16, opatrzony klauzulą wykonalności dnia 06 lipca 2020 r. Poza sporem pozostawał również fakt, iż pozwany S. C. był członkiem zarządu tej spółki w okresie od dnia 04 czerwca 2012 r. do dnia 15 grudnia 2015 r.

Powódka wykazała zatem, że jej wierzytelność powstała i stała się wymagalna
w okresie, kiedy pozwany był członkiem zarządu (...) Sp. z o.o. z siedzibą w O..

Z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego jednoznacznie wynika, iż prowadzona przez powódkę egzekucja względem (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. okazała się bezskuteczna.

W praktyce najczęstszym dowodem bezskuteczności egzekucji jest postanowienie
o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko spółce z o.o. (...) o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze względu na bezskuteczność egzekucji nie będzie jednak można uznać za dowód okoliczności określonej w art. 299§1 ksh wówczas, gdy spółka posiada majątek, niemniej jego sprzedaż egzekucyjna okazała się bezskuteczna. W takim bowiem przypadku wierzyciel może przejąć ten majątek na własność (tak: A.Karolak, w: A.Mariański, A.Karolak, Odpowiedzialność członków zarządu, s. 42; A.Kappes, Odpowiedzialność, s. 124). Członek zarządu może więc dowodzić, iż mimo umorzenia postępowania egzekucyjnego majątek spółki z o.o., z którego wierzyciel mógłby się zaspokoić, w rzeczywistości istniał. Ponieważ jednak dokument urzędowy, zgodnie z art. 244§1 kpc, stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo poświadczone, toteż osoba która twierdzi, że oświadczenie w nim zawarte jest niezgodne z prawdą okoliczność tę będzie musiała udowodnić (art. 252 kpc).

Tym samym należało przyjąć, że powódka wykazała również, że postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie załączonego do akt tytułu wykonawczego okazało się bezskuteczne. Przy czym, fakt otwarcia i umorzenia postępowania układowego wobec spółki nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż, jak wyżej wspomniano, wyrok będący podstawą dochodzonego przez powódkę roszczenia zapadł w dniu 07 lutego 2020 r.,
a uprawomocnił się najpóźniej w dniu 06 lipca 2020 r.

Z opinii biegłego sądowego sporządzonej w sprawie jednoznacznie wynika, że na dzień 15 grudnia 2015 r. (...) Sp. z o.o. pozostawała niewypłacalna w ujęciu płynnościowym. Na miesiąc przed wystawieniem przez powódkę faktur objętych sporem zalegała z płatnościami względem co najmniej 10 podmiotów na łączną kwotę 64.360,10 zł (na dzień 14 grudnia 2015 r.), co nakazywałoby najpóźniej na ten dzień złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Okoliczność, że nie zachodziła kapitałowa przesłanka niewypłacalności pozostaje bez znaczenia wobec faktu, że zachodziła płynnościowa przesłanka niewypłacalności, gdyż dla zaistnienia stanu niewypłacalności wystarczy zaś jedna z nich. Biegły również kilkukrotnie podkreślił, że udostępniona mu dokumentacja finansowa jest niezrozumiale uboga i nie pozwala na dokonanie krytycznej analizy wartości raportowanych przez spółkę aktywów
i ewentualnego dokonania ich korekty.

Wskazać w tym miejscu również należy, iż z ogólnej zasady ujętej w art. 201§1 ksh oraz art. 368§1 ksh zobowiązującej członków zarządu do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania, wynika również obowiązek prowadzenia dokumentacji finansowej spółki na podstawie ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości. Tym samym braki
w dokumentacji księgowej oraz ich niezgodność z ustawowymi wymogami stanowią czynniki obciążające członków zarządu.

Tym samym pozwany nie wykazał, a jego w tym zakresie obciążał obowiązek dowodowy wynikający z treści art. 6 kc, że brak było podstaw do zgłoszenia upadłości, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, ani że pomimo niezgłoszenia tego wniosku powódka nie poniosła szkody.

Mając na uwadze rozważania faktyczne i prawne Sąd uznał, że powódka wykazała swoje roszczenia zarówno co do zasady, jak i co do wysokości i uwzględnił je w całości, o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku.

O odsetkach od zasądzonej należności głównej Sąd orzekł na podstawie art. 481§1 kc, zaś o odsetkach od odsetek w oparciu o treść art. 481§1 kc i art. 482 kc i zasądził je od dnia założenia pozwu do dnia zapłaty, o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98§1, 2 i 3 kpc, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.

Na koszty te w rozpoznawanej sprawie złożyła się opłata sądowa od pozwu w kwocie 1.696,00 zł obliczona zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych
w sprawach cywilnych (Dz.U. tj. z 2016 r., poz. 623 ze zm.), koszty zastępstwa procesowego stron w kwocie po 3.600,00 zł i obliczone zgodnie z §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) i §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), kwota po 17,00 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa wynikająca z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.) oraz koszty opinii biegłego sądowego w wysokości 2.472,64 zł (pozwany uiścił zaliczkę na poczet tych kosztów w wysokości 1.000,00 zł).

Pozwany przegrał proces w całości, winien więc w całości ponieść jego koszty. Dlatego też Sąd zasądził od niego na rzecz powódki kwotę 5.313,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3.617,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, o czym orzekł w pkt 2 sentencji wyroku.

Nadto, na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach Sądowych w sprawach cywilnych Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kaliszu kwotę 1.472,64 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych (kosztów opinii biegłego sądowego), o czym orzekł w pkt 3 wyroku.

sędzia Katarzyna Górna-Szuława