Uzasadnienie z 27 lutego 2026, sygn. I Ca 656/25

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 października 2025 roku Sąd Rejonowy w Ełku zasądził od pozwanego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń spółka akcyjna z siedzibą w O. na rzecz powoda (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w S. kwotę 2.595,78 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15 czerwca 2024 r. do dnia zapłaty, zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.117 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty oraz nakazał pobrać od pozwanego na rzecz (...) kwotę 1.858,32 zł tytułem wydatków pokrytych tymczasowo ze środków (...).

Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany zaskarżając go w całości oraz zarzucając:

I.  Naruszenie przepisów postępowania:

1.  art. 233 § 1 k.p.c. polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności przez błędne przyjęcie, że powodowi należne są koszy związane z dyferencyjnym rozliczeniem szkody w oparciu o wartość pozostałości pojazdu w kwocie 22.000,00 zł, podczas, gdy biegły określił tę wartość na kwotę 28.900,00 zł;

2.  art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w szczególności dowodu z pisemnej opinii biegłego, przez błędne przyjęcie, że powodowi należne są koszty związane z dyferencyjnym rozliczeniem szkody z pominięciem ustalenia biegłego, że wartość pojazdu po szkodzie wynosiła 28.900,00 zł, natomiast poszkodowany sprzedał pojazd rok po szkodzie za kwotę 22.000,00 zł.

II.  Naruszenie przepisów prawa materialnego:

1.  art. 58 § 2 k.c., przez jego błędne niezastosowanie i brak uznania nieważności umowy przelewu wierzytelności, w szczególności poprzez zaniechanie badania przez Sąd I instancji, czy postanowienia umowne zawarte w umowie, która jest przedmiotem toczącego się przed nim sporu i która została zawarta pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem, są objęte zakresem stosowania dyrektywy Rady 93/13 WE z 05 kwietnia 1993 r., dotyczącej nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich;

2.  art. 509 § 1 k.c., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że pomiędzy poszkodowanym, a powodem doszło do zawarcia umowy przelewu, podczas gdy zaspokojenie roszczenia przez pozwanego na rzecz poszkodowanego spowodowało wygaśnięcie zobowiązania i czyniło zawarcie umowy przelewu wierzytelności niemożliwą;

3.  art. 361 § 1 k.c. w zw. z art. 822 § 1 k.c., poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że jeśli poszkodowany dokonał sprzedaży pojazdu rok po szkodzie, to adekwatne będzie ustalenie wartości pojazdu w oparciu o umowę sprzedaży pojazdu, w miejsce kwoty ustalonej przez biegłego na dzień zaistnienia szkody na kwotę 28.900,00 zł;

Wskazując na powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm prawem przepisanych, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za postępowanie przed Sądem II instancji wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Powód w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Na wstępie, Sąd Okręgowy wskazuje, że w/w postępowanie przebiegało wg reguł określonych w postępowaniu uproszczonym, zatem uzasadnienie orzeczenia sądu odwoławczego podlega regulacjom z art. 505 ¹³ § 2 k.p.c.

Apelacja pozwanego okazała się bezzasadna w zakresie podniesionych w niej zarzutów i jako taka podlegała oddaleniu.

Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny apelacji wskazać godzi się, że postępowanie apelacyjne jest kontynuacją postępowania merytorycznego. Zawarty w art. 378 § 1 kpc zwrot „sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji” oznacza, iż sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę merytorycznie w granicach zaskarżenia, w tym dokonuje własnych ustaleń faktycznych, prowadzi lub ponawia dowody albo poprzestaje na materiale zebranym w pierwszej instancji, ustala podstawę prawną orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji, będąc ewentualnie związanym oceną prawną lub uchwałą Sądu Najwyższego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2017 r. w sprawie II CSK (...)).

W kontekście powyższego zauważenia wymaga, że przeprowadzone przed Sądem I Instancji postępowanie dowodowe było prawidłowe i wystarczające dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Początkowo odnosząc się do zarzutów apelacji dotyczących posiadania przez powoda legitymacji procesowej wskazać należy, że w niniejszej sprawie powód wykazując legitymację czynną do dochodzenia wskazanego w pozwie roszczenia powoływał się na umowę cesji zawartą z poszkodowanym B. X. a firmą (...) Sp.zo.o. Umowa przeniesienia wierzytelności została uregulowana w art. 509 § 1 k.c. Zgodnie z jego treścią wierzyciel może przenieść bez zgody dłużnika wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. W orzecznictwie podkreśla się, iż umowa przeniesienia wierzytelności powinna wskazywać oznaczenie przeniesionej wierzytelności (wskazanie stosunku prawnego, z którego ona wynika) oraz określenie wysokości zbywanej wierzytelności pieniężnej lub chociaż wskazanie podstaw sposobu jej wyliczenia (por. wyrok SA w Warszawie z 16 maja 2012 r., I ACa 933/11, LEX). Umowa przelewu wierzytelności zawarta pomiędzy poszkodowanym a (...) Sp.zo.o. była ważna oraz posiadała causę. Zgodnie bowiem z art. 510 § 1 kc umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności, przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej lub strony inaczej postanowiły, zaś § 2 jeżeli zawarcie umowy przelewu następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, z zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania. W świetle powyższej regulacji ważność umowy przelewu zależy od istnienia zobowiązania do przeniesienia wierzytelności. K. stanowi więc samodzielną przesłankę ważności umowy cesji. Umowa dołączona przez powoda ma charakter umowy rozporządzającej, przy czym miała charakter odpłatny. Poszkodowany zbył odpłatnie na rzecz (...) Sp.zo.o. wierzytelności z tytułu odszkodowania za szkodę w jego pojeździe marki B. o nr rej. (...) powstałą w wyniku zdarzenia z dnia 22 listopada 2023 roku. Wobec powyższego umowa przelewu wierzytelności była zarówno ważna, jak i skuteczna. Wierzytelności były zbywalne, strony założyły zgodne oświadczenia woli. Nie zachodzą również przesłanki nieważności z art. 58 k.c. stąd zarzuty pozwanego były bezzasadne.

Przechodząc do merytorycznej oceny żądania wskazać należy, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (zwanej dalej ustawą (...)), z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia.

W kontekście powyższej regulacji rozpatrywać należało odpowiedzialność pozwanego w sprawie niniejszej. Żądanie swe powód wywodził bowiem z faktu, iż uszkodzenia w pojeździe powstałym na skutek szkody wyrządzonej w związku z ruchem pojazdu mechanicznego kierowanego przez osobę, której ochrony ubezpieczeniowej w zakresie OC udzielał pozwany (...) Zakład (...) S.A. z siedzibą w O..

Poza sporem w sprawie niniejszej pozostawało, iż sprawca kolizji z dnia 22 listopada 2023 roku ponosi odpowiedzialność za szkodę w pojeździe poszkodowanego. Okoliczność ta nie była bowiem kwestionowana. W tym stanie rzeczy porządkująco jedynie zauważyć należy, iż odpowiedzialność ta znajduje swe źródło w art. 436 § 2 k.c. w zw. z art. 436 § 1 k.c. i 415 k.c.

Bezspornym zatem w sprawie niniejszej było także i to, że sprawca przedmiotowej kolizji w dacie zdarzenia korzystał z ochrony ubezpieczeniowej w zakresie ubezpieczenia obowiązkowego posiadaczy pojazdów mechanicznych w pozwanym zakładzie ubezpieczeń. W takich zaś okolicznościach odpowiedzialność za szkodę zgłoszoną przez powoda przypisać można też pozwanemu (art. 35 ustawy (...)). Odpowiedzialności tej zresztą – co do zasady – pozwany także nie kwestionował.

Zakres odpowiedzialności pozwanego regulowany jest z kolei przez art. 36 ustawy (...), w myśl którego odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Granice odpowiedzialności osoby korzystającej z ochrony ubezpieczeniowej w zakresie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wyznaczają z kolei art. 361 k.c. i 363 k.c. Zgodnie z powołanymi regulacjami zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Naprawienie szkody powinno nastąpić przy tym, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.

Zauważenia wymaga, że w przypadku szkody polegającej na uszkodzeniu pojazdu przyjmuje się, że jej naprawienie polega przede wszystkim na zapłaceniu kwoty koniecznej do przywrócenia samochodu do stanu poprzedniego. Zauważyć jednak należy, że gdy przypisuje się zobowiązanemu powinność świadczenia umożliwiającego wyremontowanie samochodu, czyni się to z zastrzeżeniem, że chodzi o koszty celowe, ekonomicznie uzasadnione (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1972 r. sygn. akt II CR 425/72 opubl. OSNC1973/6/111). Natomiast w wypadku braku ekonomicznego uzasadnienia naprawienia szkody we wskazany powyżej sposób, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do innej formy odszkodowania. Polega ona na zapłaceniu kwoty wyrównującej uszczerbek majątkowy wyrażający się różnicą pomiędzy wartością samochodu przed i po uszkodzeniu. Typową sytuacją, wymagającą określenia zakresu obowiązku odszkodowawczego w powyższy sposób, jest sytuacja, w której koszt naprawy samochodu przekracza wartość samochodu przed wypadkiem; wtedy przywrócenie stanu poprzedniego pociąga za sobą dla poszkodowanego nadmierne koszty - art. 363 § 1 k.c. in fine (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.04.1971r., sygn. akt II.CR.475/70, OSPiKA 1971/12/231, wyrok Sądu Najwyższego z dnia wyrok z dnia 01.09.1970r., sygn. akt II.CR.371/70, OSNCP 1971/5/93; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.02.2002r., sygn. akt V.CKN.903/00, OSNC 2003/1/15).

W tym miejscu podkreślenia jeszcze raz wymaga, że szkodą nie jest poniesiony przez poszkodowanego wydatek na naprawę pojazdu, lecz szacunkowa wysokość tych wydatków, bowiem żadne przepisy prawa nie nakładają na poszkodowanego obowiązku naprawienia uszkodzonego pojazdu. Innemu ujęciu sprzeciwia się uprawnienie poszkodowanego do wyboru sposobu naprawienia szkody gwarantowane w art. 363 § 1 k.c.

Przywrócenie stanu poprzedniego ma miejsce, jeżeli stan pojazdu po naprawie pod każdym istotnym względem (stanu technicznego, zdolności użytkowania, części składowych, trwałości, wyglądu estetycznego itd.) odpowiada stanowi pojazdu przed uszkodzeniem.

W sprawie niniejszej spór między stronami sprowadzał się do wyliczenia odszkodowania należnego powodowi z tytułu szkody i zakresu szkody zaistniałej w pojeździe w wyniku kolizji z dnia 22 listopada 2023 roku.

Zdaniem Sądu Okręgowego, dla pełnej restytucji uzasadnione jest ustalenie kosztów naprawy przy odwołaniu się do cen części oryginalnych, a także do stawek autoryzowanych serwisów. Przesłanki uprawniające do wypłacenia odszkodowania według innych standardów należy traktować jako wymagające udowodnienia, a ciężar dowodu, że w danych okolicznościach faktycznych szkoda może zostać w pełni naprawiona przez wypłatę odszkodowania w innej kwocie, powinien obciążać ubezpieczyciela. Zatem, w ocenie Sądu Okręgowego, uzasadniony koszt naprawy pojazdu poszkodowanego, winien zostać określony na poziomie kwoty 7.534,34zł, co potwierdza opinia główna biegłego z zakresu techniki motoryzacyjnej I. N. (k.114-118), kwota ta odzwierciedla rzeczywisty koszt dokonania wskazanej naprawy przy użyciu oryginalnych części zamiennych w autoryzowanym zakładzie naprawczym znajdującym się na terenie zamieszkania powoda. Biorąc pod uwagę, że pozwany w toku postępowania likwidacyjnego przyznał na rzecz pokrzywdzonego odszkodowanie za szkodę w łącznej wysokości 4.938,56 zł, zasądzona wyrokiem Sądu I instancji pozostała kwota należna powodowi wynosi 2.595,78 zł.

Stąd należało uznać, że rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego nie wymagało zreformowania, ale zmiany w zakresie ustaleń faktycznych i oceny merytorycznej zaskarżonego orzeczenia.

Pomimo, że Sąd I instancji zasądził na rzecz pozwanego całość dochodzonego roszczenia jeszcze raz podkreślić należy, że jego podstawą powinno być wyliczenie kosztów naprawy pojazdu, a nie metoda deferencyjna w związku ze sprzedażą samochodu.

Dowód ze wskazanej opinii biegłego sądowego miał zaś w sprawie niniejszej – zdaniem Sądu Okręgowego – zasadnicze znaczenie jak chodzi o rozstrzygnięcie spornej między stronami postępowania i niewątpliwie wymagającej wiedzy specjalnej kwestii, za jaką uznać należy wycenę kosztów naprawy uszkodzonego pojazdu.

Odnosząc się do opinii sporządzonych na potrzeby niniejszego postępowania przez biegłego sądowego I. N. podkreślić należy, że Sąd Okręgowy uznał je za wystarczające dla powzięcia stanowiska odnośnie kwestii spornych między stronami postępowania. Zostały one przez niego wyczerpująco umotywowane i nie budzą jakichkolwiek wątpliwości Sądu. Są rzetelne, profesjonalne, a wnioski z nich płynące są logiczne i rzeczowe. Biegły jest specjalistą w swej dziedzinie, dysponującym niezbędną wiedzą fachową i długoletnim doświadczeniem zawodowym i Sąd nie miał podstaw, by te opinie kwestionować. Ponadto zostały one sporządzone wyczerpująco i przejrzyście, zgodnie z przyjętymi standardami.

Podkreślenia wymaga, że Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, iż nie można w przedmiotowej sprawie ograniczać wysokości odszkodowania do różnicy między wartością pojazdu przed uszkodzeniem a uzyskaną przez poszkodowanego ceną jego sprzedaży. Zbycie rzeczy jest uprawnieniem właściciela tak samo jak korzystanie z niej. Skorzystanie z tego uprawnienia nie może ograniczać wysokości należnego poszkodowanemu odszkodowania, ubezpieczyciel sprawcy szkody powinien bowiem wyrównać uszczerbek w majątku poszkodowanego do pełnej wysokości szkody. Nie znajduje zatem oparcia w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowisko przedstawione przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu orzeczenia, że w przypadku sprzedaży pojazdu wysokość odszkodowania może być przez poszkodowanego udowodniona tylko poprzez wykazanie różnicy między wartością pojazdu przed szkodą i ceną uzyskaną z jego sprzedaży, które jednocześnie wyznaczają wielkość uszczerbku w jego majątku.

Sąd Okręgowy zgadza się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego stwierdzającego, iż zdarzenia w postaci sprzedaży lub naprawy uszkodzonego pojazdu nie mają znaczenia dla istnienia obowiązku naprawienia szkody oraz ustalenia wysokości odszkodowania. Dla powstania odpowiedzialności ubezpieczyciela istotne znaczenie ma bowiem sam fakt wyrządzenia szkody.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. (pkt. I wyroku).

W przedmiocie kosztów procesu (pkt. II wyroku) Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z art. 98 k.p.c .w zw. z § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).

Sędzia Izabela Sadłowska