Postanowienie SN z 4 grudnia 2013, sygn. II KK 230/13
Data orzeczenia
4 grudnia 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Rafał Malarski
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (21)
POSTANOWIENIE
Dnia 4 grudnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Rafał Malarski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jerzy Grubba
SSN Eugeniusz Wildowicz
Protokolant Marta Brylińska
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej, Krzysztofa Parchimowicza
w sprawie P. S.
skazanego z art. 278 § 1 kk, art. 286 § 1 w zw. z art. 91 § 1 kk i innych
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 4 grudnia 2013 r.,
kasacji, wniesionych przez obrońców skazanych
od wyroku Sądu Okręgowego w W.
z dnia 21 lutego 2013 r.
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego
z dnia 20 lipca 2012 r.,
1) oddala obie kasacje jako oczywiście bezzasadne;
2) stwierdza, że opłaty kasacyjne ponosi skazany, a
wydatkami obciąża Skarb Państwa.
U Z A S A D N I E N I E
Sąd Rejonowy w W., wyrokiem z 20 lipca 2012 r., skazał P. S. na trzy kary
jednostkowe pozbawienia wolności: 2 lat za kradzież w dniu 9 stycznia 2006 r.
samochodu osobowego marki Mitsubishi Pajero i znajdujących się w nim
przedmiotów ogólnej wartości 195.000 zł na szkodę A. N. (art. 278 § 1 k.k. w zw. z
art. 64 § 1 k.k.), 3 lat za kradzież przy użyciu przemocy w dniu 23 marca 2006 r.
2
samochodu osobowego marki Audi A-6 i znajdujących się w nim przedmiotów
ogólnej wartości 260.000 zł na szkodę A. K. (art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.)
i 3 lat za ciąg dwóch przestępstw polegających na żądaniu w styczniu i kwietniu
2006 r. korzyści majątkowych w zamian za zwrot bezprawnie zabranych dwóch
wymienionych wyżej pojazdów mechanicznych (art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1
k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.) – oraz orzekł wobec oskarżonego karę łączną 5 lat
pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 r.
apelacji obrońcy, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że czyn z 23 marca 2006
r. uznał za kradzież z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. (nie podając w opisie
czynu wartości zabranego mienia), wymierzył mu za ten czyn karę 2 lat
pozbawienia wolności i orzekł wobec niego nową karę łączną 4 lat i 6 miesięcy
pozbawienia wolności, oraz utrzymał w mocy pierwszoinstancyjny wyrok w
pozostałej części.
Kasacje od tego prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego wnieśli dwaj
obrońcy, przy czym każdy z nich sformułował trzy zarzuty. Pierwszy z nich, adw. M.
K., wskazał na uchybienie z art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k. (sąd niższy orzekł w sprawie
należącej do sądu wyższego) oraz zarzucił rażącą obrazę art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k.
(Sąd ad quem bezzasadnie oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii
fonoskopijnej) i art. 457 § 3 k.p.k. (wadliwie rozpoznano apelacyjny zarzut z art. 438
pkt 3 k.p.k.). Drugi obrońca, adw. R. C., podniósł natomiast zarzuty rażącego
naruszenia prawa do obrony (art. 6, 156 § 1 i 445 § 1 k.p.k.), zasady in dubio pro
reo (art. 5 § 2 k.p.k.) i zasady swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k.).
Prokurator Okręgowy w odpowiedziach na kasacje zażądał ich oddalenia
jako bezzasadnych.
Obecny na rozprawie kasacyjnej prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o
oddalenie kasacji adw. R. C. jako oczywiście bezzasadnej, natomiast kasację adw.
M. K. ocenił jako zasługującą na uwzględnienie w części wskazującej na
wystąpienie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k. W konsekwencji zażądał
uchylenia zaskarżonego wyroku w zakresie dotyczącym skazania za czyn z dnia 23
marca 2006 r. i kary łącznej oraz umorzenia postępowania z uwagi na śmierć
skazanego, która miała miejsce w dniu 14 października 2013 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
3
Obie kasacje okazały się bezzasadne w stopniu oczywistym. Skoro art. 535
§ 3 zd. 1 k.p.k. pozwala w razie uznania kasacji za oczywiście bezzasadną odstąpić
w całości od sporządzenia pisemnego uzasadnienia, to a maiori ad minus
dopuszczalne jest to tym bardziej w stosunku tylko do niektórych zarzutów.
W przekonaniu Sądu Najwyższego, celowe stało się odniesienie się jedynie
– i to w formie uproszczonej – do dwóch tez obrońców: zaistnienia bezwzględnego
powodu odwoławczego i naruszenia prawa do obrony.
Co do pierwszej kwestii, trzeba stwierdzić, że skoro o właściwości rzeczowej
decyduje opis czynu i jego znamiona, a nie prawidłowa bądź nieprawidłowa
kwalifikacja prawna przyjęta w akcie oskarżenia lub wyroku, i żadnego wpływu nie
ma tu zakaz reformationis in peius z art. 443 k.p.k. (zob. wyrok SN z 17 kwietnia
2013 r., IV KK 351/12, OSNKW z. 8, poz. 69), to wadliwie zredagowany przez Sąd
odwoławczy, w ramach dokonanej korektury, opis kradzieży zwykłej samochodu
osobowego, nie zawierający wartości tego mienia, która – co wynikało z materiału
dowodowego – była znaczna w rozumieniu art. 115 § 5 k.k., i przyjęta kwalifikacja
prawna (bez art. 294 k.k.), nie dawały jeszcze podstaw do uznania, że w związku z
treścią art. 25 § 1 pkt 2 k.p.k. wystąpiło uchybienie z art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k.
Niewątpliwie Sąd Okręgowy w W. ewidentnie naruszył art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., ale
był to względny powód odwoławczy, który z racji ograniczenia wyrażonego w art.
523 § 3 k.p.k. nie mógł stać się podstawą kasacji strony oskarżycielskiej na
niekorzyść oskarżonego; na jego podstawie mógł wywieść w omawianym układzie
procesowym kasację na niekorzyść oskarżonego tylko szczególny podmiot (art. 523
§ 4 pkt 2 k.p.k.).
Za cały komentarz natomiast do zarzutu naruszenia prawa do obrony
wystarczająca wydaje się być konstatacja, że nieudostępnienie obrońcy akt
sprawy (art. 156 § 1 k.p.k.) przez pełny okres 14 dni, który wyznaczony jest do
sporządzenia i wniesienia apelacji (art. 445 § 1 k.p.k.), tylko wtedy wolno
uznać za rażącą i mogącą mieć istotny wpływ na treść wyroku obrazę prawa
(art. 523 § 1 k.p.k.), gdy obrońca nie był obiektywnie w tym okrojonym czasie
w stanie zapoznać się z aktami, poczynić niezbędne odpisy czy kserokopie
oraz opracować odpowiadający wymogom ustawowym środek odwoławczy i
wnieść go w zawitym terminie do właściwego sądu. Przy ocenie takiej podstawy
4
kasacyjnej nie powinny ponadto ujść uwagi: możliwość skorzystania przez obrońcę
z prawa uzupełnienia argumentacji dotyczącej poszczególnych zarzutów
apelacyjnych czy zażądania od sądu odwoławczego uzupełnienia przewodu
sądowego (art. 452 § 2 k.p.k.), jak też złożenia stosownych depozycji ustnie lub na
piśmie (art. 453 § 2 k.p.k.).
Motywując orzeczenie o kosztach, zauważyć trzeba, że skoro zgon
oskarżonego po wniesieniu kasacji nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu skargi na
jego korzyść (art. 529 k.p.k.), to w takim wypadku koszty sądowe za postępowanie
kasacyjne muszą być kształtowane odmiennie niż koszty procesu w razie śmierci
oskarżonego w toku postępowania odwoławczego, która skutkuje umorzeniem
postępowania (art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.). W tym ostatnim wypadku koszty procesu w
sprawach z oskarżenia publicznego ponosi Skarb Państwa (art. 632 pkt 2 k.p.k.).
Dlatego, jeśli kasacja wniesiona przez obrońcę nie zostanie uwzględniona, należy
stwierdzić, że opłatę kasacyjną – o ile została wcześniej uiszczona – ponosi na
zasadach ogólnych oskarżony (art. 636 § 1 k.p.k.), oraz obciążyć wydatkami Skarb
Państwa.