Uchwalenie: Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Wejscie w życie: 2 marca 2006
Ostatnia Zmiana: 9 października 2020
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Art. 3. 1. Opłacie podlega pismo, jeżeli przepis ustawy przewiduje jej pobranie.
2. Opłacie podlegają w szczególności następujące pisma:
1) pozew i pozew wzajemny;
1a) pismo zawierające oświadczenie o rozszerzeniu powództwa lub jego zmianie
w sposób powodujący wzrost wartości przedmiotu sporu;
2) apelacja i zażalenie;
3) skarga kasacyjna i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
orzeczenia;
4) sprzeciw od wyroku zaocznego;
5) zarzuty od nakazu zapłaty;
6) interwencja główna i uboczna;
7) wniosek:
a) o wszczęcie postępowania nieprocesowego,
b) o ogłoszenie upadłości,
c) o wpis i wykreślenie w księdze wieczystej,
d) o wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym i w rejestrze zastawów oraz
o zmianę i wykreślenie tych wpisów;
8) skarga:
a) o wznowienie postępowania,
b) o uchylenie wyroku sądu polubownego,
c) na orzeczenie referendarza sądowego,
d) na czynności komornika;
9) odwołanie od decyzji oraz zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów, Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, Prezesa
Urzędu Komunikacji Elektronicznej, Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego,
Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz organu
regulacyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym
zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2019 r.
poz. 1437 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 284 i 471).
3. Opłacie podlega wniosek o wydanie na podstawie akt: odpisu, wypisu,
zaświadczenia, wyciągu, innego dokumentu oraz kopii, a nadto wniosek o wydanie
odpisu księgi wieczystej (opłata kancelaryjna).
Art. 13. 1. W sprawach o prawa majątkowe pobiera się od pisma opłatę stałą
ustaloną według wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia
wynoszącej:
1) do 500 złotych – w kwocie 30 złotych;
2) ponad 500 złotych do 1500 złotych – w kwocie 100 złotych;
3) ponad 1500 złotych do 4000 złotych – w kwocie 200 złotych;
4) ponad 4000 złotych do 7500 złotych – w kwocie 400 złotych;
5) ponad 7500 złotych do 10 000 złotych – w kwocie 500 złotych;
6) ponad 10 000 złotych do 15 000 złotych – w kwocie 750 złotych;
7) ponad 15 000 złotych do 20 000 złotych – w kwocie 1000 złotych.
2. W sprawach o prawa majątkowe przy wartości przedmiotu sporu lub wartości
przedmiotu zaskarżenia ponad 20 000 złotych pobiera się od pisma opłatę stosunkową
wynoszącą 5% tej wartości, nie więcej jednak niż 200 000 złotych.

Art. 13a. W sprawach o roszczenia wynikające z czynności bankowych od
strony będącej konsumentem lub osobą fizyczną prowadzącą gospodarstwo rodzinne
przy wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszącej
ponad 20 000 złotych pobiera się opłatę stałą w kwocie 1000 złotych.

Art. 13b. W sprawach o roszczenia wynikające z art. 36 ustawy z dnia 27 marca
2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293 i
471) przy wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszącej
ponad 20 000 złotych pobiera się opłatę stałą w kwocie 1000 złotych.

Art. 13c. W sprawach o:
1) usunięcie niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem
prawnym,
2) pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,
3) zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji
– przy wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszącej
ponad 40 000 złotych pobiera się opłatę stałą w kwocie 2000 złotych.

Art. 13d. W sprawach o prawa majątkowe dochodzone w postępowaniu
grupowym opłata stała lub stosunkowa wynosi połowę opłaty ustalonej zgodnie
z art. 13, art. 13a i art. 13b, jednak nie mniej niż 100 złotych i nie więcej niż
200 000 złotych.

Art. 13e. W sprawach, w których powód przed wytoczeniem powództwa wziął
udział w mediacji prowadzonej na podstawie umowy o mediację zgodnie z ustawą
z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego lub podjął próbę
rozwiązania sporu przez złożenie wniosku o rozpatrzenie sporu przez właściwy sąd
polubowny ustanowiony ustawą w celu rozpatrywania sporów konsumenckich albo
wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązania sporu
konsumenckiego, opłata stała lub stosunkowa od pozwu podlega obniżeniu o dwie
trzecie, nie więcej jednak niż o 400 złotych.
Art. 24. 1. Opłatę stałą w kwocie 300 zł pobiera się od wniosku o:
1) ustalenie, że orzeczenie sądu państwa obcego lub rozstrzygnięcie innego organu
państwa obcego podlega albo nie podlega uznaniu;
2) stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu państwa obcego lub rozstrzygnięcia
innego organu państwa obcego albo ugody zawartej przed tym sądem lub
organem lub zatwierdzonej przez ten sąd lub organ;
2a) odmowę wykonania, o którym mowa w przepisach rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie
jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach
cywilnych i handlowych (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE L 351
z 20.12.2012, str. 1, z późn. zm.), rozporządzenia (WE) nr 805/2004 Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia
Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych (Dz. Urz. UE L
143 z 30.04.2004, str. 15, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne,
rozdz. 19, t. 7, str. 38), rozporządzenia (WE) nr 1896/2006 Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiającego postępowanie
w sprawie europejskiego nakazu zapłaty (Dz. Urz. UE L 399 z 30.12.2006, str. 1,
z późn. zm.), rozporządzenia (WE) nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. ustanawiającego europejskie postępowanie
w sprawie drobnych roszczeń (Dz. Urz. UE L 199 z 31.07.2007, str. 1, z późn.
zm.), rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie
jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz
współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (Dz. Urz. UE L 7
z 10.01.2009, str. 1, z późn. zm.) lub rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) nr 606/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie wzajemnego
uznawania środków ochrony w sprawach cywilnych (Dz. Urz. UE L 181
z 29.06.2013, str. 4);
2b) odmowę uznania albo stwierdzenie braku podstaw do odmowy uznania,
o których mowa w przepisach rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania
orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
(wersja przekształcona);
2c) odmowę uznania, o którym mowa w przepisach rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) nr 606/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie
wzajemnego uznawania środków ochrony w sprawach cywilnych;
3) uznanie lub stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu polubownego lub ugody
zawartej przed tym sądem;
4) wydanie europejskiego poświadczenia spadkowego;
5) (uchylony)
2. Opłatę stałą w kwocie 200 zł pobiera się od wniosku o dokonanie przez sąd
czynności w trakcie postępowania przed sądem polubownym niewymienionych
w ust. 1.
Art. 26. 1. Opłatę stałą w kwocie 600 złotych pobiera się od pozwu o:
1) rozwód;
2) separację;
3) ochronę dóbr osobistych;
4) (uchylony)
5) (uchylony)
6) ochronę innych praw niemajątkowych, chyba że przepis szczególny stanowi
inaczej;
7) ochronę niemajątkowych praw dochodzonych w postępowaniu grupowym.
2. W sprawach o rozwód, o separację lub o unieważnienie małżeństwa, w razie
zasądzenia alimentów na rzecz małżonka w orzeczeniu kończącym postępowanie
w instancji, pobiera się od małżonka zobowiązanego opłatę stosunkową od
zasądzonego roszczenia, a w razie nakazania eksmisji jednego z małżonków albo
podziału wspólnego majątku pobiera się także opłatę w wysokości przewidzianej od
pozwu lub wniosku w takiej sprawie.

Art. 26a. 1. W sprawach o:
1) ochronę praw autorskich i praw pokrewnych jak również dotyczących
wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków
towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych oraz
ochronę innych praw na dobrach niematerialnych, w tym europejskich praw
własności intelektualnej,
2) zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji
– pobiera się od pozwu opłatę stałą lub stosunkową w kwocie określonej w art. 13
13d od każdego roszczenia pieniężnego, a od każdego innego roszczenia stałą
w kwocie 300 złotych.
2. Opłatę stałą w kwocie 200 złotych pobiera się od wniosku o:
1) zabezpieczenie środka dowodowego, o którym mowa w art. 80 ust. 1 pkt 1
ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1231 oraz z 2020 r. poz. 288), art. 2861 ust. 1 pkt 1 ustawy
z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2020 r.
poz. 286 i 288), art. 36b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie
prawnej odmian roślin (Dz. U. z 2018 r. poz. 432 oraz z 2020 r. poz. 288)
oraz art. 11a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2134 oraz z 2020 r. poz. 288);
2) wezwanie do udzielenia informacji, o którym mowa w art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy
z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych,
art. 2861 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności
przemysłowej, art. 36b ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin oraz art. 11a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.
Art. 79. 1. Sąd z urzędu zwraca stronie:
1) całą uiszczoną opłatę od:
a) pisma zwróconego wskutek braków formalnych,
b) pisma odrzuconego lub cofniętego, jeżeli odrzucenie lub cofnięcie nastąpiło
przed wysłaniem odpisu pisma innym stronom, a w braku takich stron –
przed wysłaniem zawiadomienia o terminie posiedzenia,
c) zażalenia na postanowienie w przedmiocie ukarania grzywną albo aresztem,
zamiany grzywny na areszt albo w przedmiocie przymusowego
sprowadzenia, jeżeli zażalenie zostało uwzględnione w całości,
d) zażalenia na postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia biegłemu lub
tłumaczowi, jeżeli zażalenie zostało uwzględnione w całości,
e) apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej w razie uwzględnienia środka
zaskarżenia z powodu oczywistego naruszenia prawa i stwierdzenia tego
naruszenia przez sąd odwoławczy lub Sąd Najwyższy,
f) skargi na orzeczenie referendarza sądowego, jeżeli została uwzględniona
w sprawie, w której postępowanie wszczęto z urzędu, a w pozostałych
sprawach tylko w razie uwzględnienia skargi z powodu oczywistego
naruszenia prawa i stwierdzenia tego naruszenia przez sąd,
g) skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
w razie jej uwzględnienia,
h) pisma wszczynającego postępowanie w pierwszej instancji oraz zarzutów
od nakazu zapłaty, jeżeli postępowanie zakończyło się zawarciem ugody
przed rozpoczęciem rozprawy przed sądem pierwszej instancji;
2) trzy czwarte uiszczonej opłaty od:
a) pisma wszczynającego postępowanie w pierwszej instancji oraz zarzutów
od nakazu zapłaty, jeżeli w toku postępowania sądowego zawarto ugodę
przed mediatorem po rozpoczęciu rozprawy,
b) skargi kasacyjnej lub skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia nieprzyjętej do rozpoznania przez Sąd
Najwyższy,
c) (uchylona)
d) (uchylona)
3) połowę uiszczonej opłaty od:
a) pisma cofniętego przed rozpoczęciem posiedzenia, na które sprawa została
skierowana,
b) pozwu o rozwód lub separację w razie orzeczenia rozwodu lub separacji na
zgodny wniosek stron bez orzekania o winie – po uprawomocnieniu się
wyroku, z zastrzeżeniem art. 26 ust. 2,
c) pisma wszczynającego postępowanie w pierwszej instancji oraz zarzutów
od nakazu zapłaty, jeżeli postępowanie w pierwszej instancji zakończyło się
zawarciem ugody sądowej po rozpoczęciu rozprawy,
d) pisma wszczynającego postępowanie w drugiej instancji, w której sprawa
zakończyła się zawarciem ugody sądowej.
2. Poza wypadkami przewidzianymi w ust. 1 sąd z urzędu zwraca stronie całą
uiszczoną opłatę od pozwu o rozwód lub separację albo wniosku o separację w razie
cofnięcia pozwu lub wniosku na skutek pojednania się stron w pierwszej instancji.
W razie pojednania się stron przed zakończeniem postępowania apelacyjnego, zwraca
się połowę uiszczonej opłaty od apelacji.
3. Opłatę zwracaną na podstawie ust. 1 pkt 1 lit. a, b i h, pkt 2 oraz pkt 3 lit. a, c
i d obniża się o kwotę równą opłacie minimalnej.
Art. 89. 1. Biegłemu powołanemu przez sąd przysługuje wynagrodzenie za
wykonaną pracę oraz zwrot poniesionych przez niego wydatków niezbędnych dla
wydania opinii.
2. Wysokość wynagrodzenia biegłego za wykonaną pracę ustala się,
uwzględniając wymagane kwalifikacje, potrzebny do wydania opinii czas i nakład
pracy, a wysokość wydatków, o których mowa w ust. 1 – na podstawie złożonego
rachunku.
3. Wynagrodzenie biegłych oblicza się według stawki wynagrodzenia za godzinę
pracy albo według taryfy zryczałtowanej określonej dla poszczególnych kategorii
biegłych ze względu na dziedzinę, w której są oni specjalistami. Podstawę obliczenia
stawki wynagrodzenia za godzinę pracy i taryfy zryczałtowanej stanowi ułamek kwoty
bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, której wysokość
określa ustawa budżetowa.
4. Wynagrodzenie biegłego będącego podatnikiem obowiązanym do rozliczenia
podatku od towarów i usług podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług,
określoną zgodnie ze stawką tego podatku obowiązującą w dniu orzekania o tym
wynagrodzeniu.
4a. (uchylony)
4b. (uchylony)
5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, stawki
wynagrodzenia biegłych za wykonaną pracę oraz taryfy zryczałtowane, o których
mowa w ust. 3, mając na uwadze nakład pracy i kwalifikacje biegłego oraz poziom
wynagrodzeń uzyskiwanych przez pracowników wykonujących podobne zawody,
stopień złożoności problemu będącego przedmiotem opinii oraz warunki, w jakich
opracowano opinię, a także sposób dokumentowania wydatków niezbędnych dla
wydania opinii.

Art. 89a. 1. Jeżeli można oszacować przewidywany nakład pracy biegłego przy
sporządzeniu opinii i przewidywaną wysokość wydatków przewodniczący zlecając
biegłemu sporządzenie opinii może oznaczyć wysokość wynagrodzenia lub zwrotu
wydatków.
2. W terminie tygodnia od dnia otrzymania zlecenia sporządzenia opinii biegły
może zażądać wynagrodzenia lub zwrotu wydatków w innej wysokości. Jeżeli strony
zgodzą się na żądanie biegłego i zostanie uiszczona odpowiednia zaliczka,
przewodniczący zleci biegłemu sporządzenie opinii za wynagrodzeniem lub ze
zwrotem wydatków żądanymi przez biegłego, a jeżeli nie – za wynagrodzeniem lub
ze zwrotem wydatków ustalonymi zgodnie z art. 89.
3. Przyznając biegłemu wynagrodzenie lub zwrot wydatków sąd jest związany
wysokością, na którą strony wyraziły zgodę na podstawie ust. 2.

Art. 89b. 1. Jeżeli okoliczności sprawy uzasadniają przewidywanie, że
w przypadku ustalenia wynagrodzenia lub zwrotu wydatków biegłego zgodnie
z art. 89 wystąpią trudności ze sprawnym przeprowadzeniem dowodu z opinii
biegłego, a nie ma podstaw do oznaczenia wysokości wynagrodzenia lub zwrotu
wydatków biegłego zgodnie z art. 89a, stosuje się przepisy ust. 24.
2. Zlecając biegłemu sporządzenie opinii przewodniczący może zakreślić
biegłemu termin do zgłoszenia żądania ustalenia wynagrodzenia lub zwrotu wydatków
w określonej kwocie. Jeżeli strony zgodzą się na żądanie biegłego i zostanie uiszczona
odpowiednia zaliczka, przewodniczący zleci biegłemu sporządzenie opinii za
wynagrodzeniem lub ze zwrotem wydatków żądanymi przez biegłego, a jeżeli nie –
za wynagrodzeniem lub ze zwrotem wydatków ustalonymi zgodnie z art. 89.
3. Termin, o którym mowa w ust. 2, przewodniczący ustala stosownie do
obszerności materiału sprawy i stopnia jej zawiłości. Termin ten nie może być krótszy
niż tydzień ani dłuższy niż miesiąc od dnia otrzymania zlecenia.
4. Przyznając biegłemu wynagrodzenie lub zwrot wydatków sąd jest związany
wysokością, na którą strony wyraziły zgodę na podstawie ust. 2.

Art. 89c. 1. Jeżeli opinia jest nierzetelna lub została sporządzona lub złożona ze
znacznym nieusprawiedliwionym opóźnieniem, wynagrodzenie lub zwrot wydatków
ulega odpowiedniemu obniżeniu; w szczególnie rażących przypadkach sąd może
odmówić przyznania wynagrodzenia lub zwrotu wydatków.
2. Jeżeli opinia jest fałszywa, wynagrodzenie ani zwrot wydatków nie
przysługują.

Art. 89d. 1. Tłumaczowi powołanemu przez sąd przysługuje wynagrodzenie za
wykonaną pracę oraz zwrot poniesionych przez niego wydatków niezbędnych do
wykonania tłumaczenia.
2. Wysokość wynagrodzenia i zwrotu wydatków tłumacza ustala się stosując
odpowiednio przepisy o wynagrodzeniu i zwrocie wydatków biegłego.
3. Wysokość wynagrodzenia tłumacza przysięgłego ustala się według przepisów
ustawy z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. U. z 2019 r.
poz. 1326).
Art. 95. 1. Nie pobiera się opłat od wniosku:
1) o udzielenie zabezpieczenia, zgłoszonego w piśmie rozpoczynającym
postępowanie;
2) o przyjęcie oświadczenia o uznaniu dziecka, o nadanie dziecku nazwiska,
o przysposobienie dziecka, o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej
lub pozostającej pod opieką oraz o umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej
lub rodzinnym domu dziecka;
3) o przesłuchanie świadka testamentu ustnego, o otwarcie i ogłoszenie testamentu
oraz o zwolnienie z obowiązków wykonawcy testamentu;
4) będącego podstawą wszczęcia przez sąd postępowania z urzędu, a także od pism
składanych sądowi opiekuńczemu w wykonaniu obowiązku wynikającego
z ustawy albo nałożonego przez ten sąd;
5) o odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt;
6) o wpis w księdze wieczystej prawa własności uzyskanego na podstawie
przekształcenia, o którym mowa w art. 1 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2019 r. poz. 1314);
7) o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego organizacji społecznych oraz
kościołów i związków wyznaniowych ubiegających się o status organizacji
pożytku publicznego;
8) wynikającego ze zmian w podziale terytorialnym państwa, o wpis w księdze
wieczystej prawa własności i prawa użytkowania wieczystego na rzecz jednostek
samorządu terytorialnego;
9) o zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem w wyniku prowadzenia
mediacji na podstawie umowy o mediację;
10) komornika o wykreślenie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji.
1a. Nie pobiera się opłat od pozwu o odszkodowanie, o którym mowa
w art. 6 ustawy z dnia 22 listopada 2002 r. o wyrównywaniu strat majątkowych
wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw
człowieka i obywatela (Dz. U. poz. 1955).
1b. Nie pobiera się opłat od pozwu o ochronę dóbr osobistych, gdy sprawa
dotyczy patriotycznych tradycji zmagań Narodu Polskiego z okupantami, nazizmem i
komunizmem, wniesionego przez kombatanta w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia
24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami
represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2020 r. poz. 517) lub jego
zstępnego, a także osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną,
której ustawa przyznaje zdolność prawną, których statutowym celem jest ochrona
patriotycznych tradycji zmagań Narodu Polskiego z okupantami, nazizmem i
komunizmem.
1c. Nie pobiera się opłat od pozwu o roszczenie majątkowe z tytułu zbrodni
ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości, zbrodni wojennej lub zbrodni agresji.
1d. Nie pobiera się opłat od pozwu o ochronę dobrego imienia Rzeczypospolitej
Polskiej lub Narodu Polskiego, o którym mowa w art. 53o i art. 53p ustawy z dnia 18
grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2019 r. poz. 1882).
2. Nie pobiera się opłat od:
1) zażalenia na postanowienie sądu, którego przedmiotem jest odmowa zwolnienia
od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia oraz odmowa
ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie;
2) zażalenia na postanowienie sądu dotyczące wysokości opłaty albo wysokości
wydatków;
3) skargi na orzeczenie referendarza sądowego w przedmiocie zwolnienia od
kosztów sądowych;
4) skargi na orzeczenie referendarza sądowego w przedmiocie odmowy
ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.
3. Nie pobiera się opłat od wniosku, zażalenia i apelacji nieletniego
w postępowaniu w sprawach nieletnich.
4. Nie pobiera się opłat od skargi na orzeczenie referendarza sądowego
i zażalenia w elektronicznym postępowaniu upominawczym.
Art. 96. 1. Nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych:
1) strona dochodząca ustalenia ojcostwa lub macierzyństwa oraz roszczeń z tym
związanych;
2) strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych oraz strona pozwana w sprawie
o obniżenie alimentów;
3) strona wnosząca o uznanie postanowień umownych za niedozwolone;
4) pracownik wnoszący powództwo albo składający wniosek o wszczęcie
postępowania nieprocesowego, z zastrzeżeniem art. 35 ust. 1 zdanie drugie, lub
strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych;
5) kurator wyznaczony przez sąd orzekający lub sąd opiekuńczy dla danej sprawy;
6) prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik
Praw Pacjenta i Rzecznik Finansowy;
7) powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów w sprawach dotyczących praktyk
ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy
konsumentów;
8) inspektor pracy oraz związki zawodowe w sprawach z zakresu prawa pracy;
9) strona w sprawach związanych z ochroną zdrowia psychicznego;
9a) osoba ubezwłasnowolniona w sprawach o uchylenie lub zmianę
ubezwłasnowolnienia;
10) strona, która została zwolniona od kosztów sądowych przez sąd – w zakresie
przyznanego jej zwolnienia;
11) powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów w sprawach dotyczących ochrony
indywidualnych interesów konsumenta;
12) strona dochodząca naprawienia szkód spowodowanych ruchem zakładu
górniczego, o których mowa w dziale VIII ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. –
Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2019 r. poz. 868, 1214 i 1495 oraz z
2020 r. poz. 284);
13) osoba ubiegająca się o uzyskanie kompensaty na podstawie ustawy z dnia 7 lipca
2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych czynów
zabronionych (Dz. U. z 2016 r. poz. 325);
14) strona w sprawach dotyczących wypłat oraz zwrotu należności powstałych
w wyniku realizacji przepisów z zakresu ochrony roszczeń pracowniczych
w razie niewypłacalności pracodawcy;
15) osoba dotknięta przemocą w rodzinie w sprawach o zobowiązanie osoby
stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego
mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazanie zbliżania się do
tego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia.
2. Za kuratora wydatki ponosi tymczasowo strona, dla której kurator został
ustanowiony, a gdyby to nie było możliwe – strona, która swym wnioskiem lub swą
czynnością spowodowała ustanowienie kuratora, chyba że przepis szczególny stanowi
inaczej.
3. W pozostałych wypadkach, o których mowa w ust. 1, za stronę zwolnioną od
kosztów sądowych wydatki ponosi tymczasowo Skarb Państwa.
4. W wypadku gdy powództwo o ustalenie ojcostwa okaże się oczywiście
bezzasadne, sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie może obciążyć
powoda nieuiszczonymi kosztami sądowymi, biorąc pod uwagę wszystkie
okoliczności sprawy.
Art. 104. 1. Nie mają obowiązku uiszczania opłat organizacje pożytku
publicznego działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje
działalności gospodarczej, stowarzyszenia ogrodowe w rozumieniu ustawy z dnia
13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2176
oraz z 2020 r. poz. 471), a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione
w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie (Dz. U. z 2019 r. poz. 688, 1570 i 2020 oraz z 2020 r. poz. 284) w sprawach dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
2. Innym organizacjom społecznym, których zadanie nie polega na prowadzeniu
działalności gospodarczej, sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych w ich
własnych sprawach prowadzonych w związku z działalnością społeczną, naukową,
oświatową, kulturalną, sportową, dobroczynną, samopomocową, w zakresie ochrony
konsumenta, ochrony środowiska i opieki społecznej. Przyznając zwolnienie od
kosztów sądowych, sąd uwzględnia przede wszystkim statutowe cele działalności
danej organizacji i możliwości oraz potrzeby realizacji tych celów na drodze
postępowania cywilnego.

Art. 104a. W elektronicznym postępowaniu upominawczym oraz do złożenia
wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego spółki, której umowa została
zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie
teleinformatycznym, przepisów art. 96 ust. 1 pkt 10, art. 100103, art. 104 ust. 2
i art. 105 nie stosuje się.
Art. 112. 1. Zgłoszenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz
wniesienie środka odwoławczego od postanowienia o odmowie zwolnienia od
kosztów sądowych nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania, chyba że chodzi
o zwolnienie powoda od kosztów sądowych na skutek wniosku zgłoszonego w pozwie
lub przed wytoczeniem powództwa.
2. Jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zgłoszony przed upływem
terminu do opłacenia pisma został prawomocnie oddalony, przewodniczący wzywa
stronę do opłacenia złożonego pisma, na podstawie art. 130 ustawy z dnia 17 listopada
1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli pismo podlegające opłacie w wysokości
stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu
sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia, zostało wniesione przez adwokata, radcę
prawnego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku, jeżeli wniosek
o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przed upływem terminu do opłacenia
pisma został oddalony, tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie od dnia
doręczenia stronie postanowienia, a gdy postanowienie zostało wydane na posiedzeniu
jawnym – od dnia jego ogłoszenia. Jeżeli jednak o zwolnieniu od kosztów sądowych
orzekał sąd pierwszej instancji, a strona wniosła zażalenie w przepisanym terminie,
termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia
oddalającego zażalenie, a jeżeli postanowienie sądu drugiej instancji zostało wydane
na posiedzeniu jawnym – od dnia jego ogłoszenia.
4. Ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, oparty na tych samych
okolicznościach, nie ma wpływu na bieg terminu do opłacenia pisma.