Instytut tworzy się, jeżeli:
1) istnieje potrzeba prowadzenia w sposób ciągły działalności naukowej, która ze względu na swój zakres, skalę lub charakter nie może być prowadzona przez inne podmioty, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, oraz do prowadzenia tej działalności jest potrzebna znaczna koncentracja pracowników naukowych oraz odpowiednia aparatura badawcza;
2) zostanie zapewniona niezbędna liczba pracowników, niemniejsza niż 12 w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, o kwalifikacjach odpowiednich do prowadzenia działalności naukowej;
3) zapewniono odpowiednie lokale, wyposażenie i środki finansowe.