1. Szczegółowy zakres podstawowej wiedzy zawodowej objętej egzaminem na licencję maszynisty obejmuje zagadnienia dotyczące:
1) specyfiki i środowiska pracy maszynisty, w tym jego roli i odpowiedzialności w ruchu kolejowym oraz wymagań zawodowych i predyspozycji niezbędnych do wykonywania pracy na tym stanowisku;
2) technologii transportu kolejowego, w tym przepisów bezpieczeństwa i eksploatacji kolei;
3) infrastruktury kolejowej;
4) radiołączności pociągowej;
1) Minister Infrastruktury kieruje działem administracji rządowej – transport, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury (Dz. U. z 2021 r. poz. 937).
2) Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę 2007/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 paź- dziernika 2007 r. w sprawie przyznawania uprawnień maszynistom prowadzącym lokomotywy i pociągi w obrębie systemu kolejo- wego Wspólnoty (Dz. Urz. UE L 315 z 03.12.2007, str. 51, Dz. Urz. UE L 184 z 25.06.2014, str. 11, Dz. Urz. UE L 146 z 03.06.2016, str. 22 oraz Dz. Urz. UE L 97 z 08.04.2019, str. 1). Dziennik Ustaw –2– Poz. 2557
5) wiedzy o pociągach, ich składach oraz wymagań technicznych dotyczących lokomotyw, zespołów trakcyjnych, wa- gonów osobowych i towarowych oraz innego rodzaju taboru kolejowego;
6) zagrożeń występujących w ruchu kolejowym;
7) podstawowych zasad fizyki;
8) sygnalizacji kolejowej. 2. W zakresie zagadnień, o których mowa w ust. 1:
1) pkt 1, sprawdza się:
a) znajomość aktów prawnych i regulacji dotyczących bezpieczeństwa kolei w zakresie związanym z wykonywa- niem pracy na stanowisku maszynisty, określających:
– zasady przyznawania uprawnień maszynistom,
– warunki wykonywania przewozu towarów niebezpiecznych,
– zasady ochrony środowiska i ochrony przeciwpożarowej w miejscu pracy,
b) wiedzę o wymaganiach stawianych maszynistom, w tym wymaganiach niezbędnych do wykonywania obowiąz- ków maszynisty, dotyczących:
– prowadzenia pociągu,
– zmiennego rytmu dobowego pracy,
– konieczności stosowania środków ochrony indywidualnej i innego wyposażenia ochronnego,
– posługiwania się dokumentacją związaną z pracą maszynisty, w tym bieżącego jej aktualizowania,
c) wiedzę, które zachowania są zgodne z zakresem odpowiedzialności maszynisty dotyczącym kluczowych kwestii bezpieczeństwa ruchu kolejowego, i znajomość czynników wpływających negatywnie na jego pracę, wynikają- cych z:
– przyjmowania określonych leków,
– spożywania alkoholu,
– zażywania narkotyków lub substancji psychoaktywnych,
– chorób,
– stresu,
– zmęczenia,
d) umiejętność wskazania dokumentów niezbędnych do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty:
– aktów prawnych,
– służbowych rozkładów jazdy,
e) umiejętność określenia zasad odpowiedzialności oraz zadań pracowników wykonujących czynności związane z bezpieczeństwem i prowadzeniem ruchu kolejowego,
f) wiedzę o znaczeniu dokładności wykonywania zadań i metod wykonywania pracy,
g) wiedzę o zasadach bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie:
– zachowania na obszarze kolejowym,
– postępowania przy wsiadaniu do pojazdu kolejowego i wysiadaniu z pojazdu kolejowego,
– ergonomii, bezpieczeństwa personelu kolejowego i używanych środków ochrony indywidualnej,
h) znajomość sposobów radzenia sobie ze stresem i w sytuacjach ekstremalnych,
i) umiejętność stosowania zasad ochrony środowiska w pracy maszynisty, w tym techniki jazdy minimalizującej negatywny wpływ na środowisko;
2) pkt 2, sprawdza się:
a) znajomość aktów prawnych, procedur i regulacji z zakresu bezpieczeństwa i eksploatacji kolei,
b) umiejętność określenia zasad odpowiedzialności oraz zadań pracowników wykonujących czynności związane z bezpieczeństwem i eksploatacją kolei; Dziennik Ustaw –3– Poz. 2557
3) pkt 3, sprawdza się znajomość:
a) budowy toru kolejowego i stacji kolejowych, w tym stacji rozrządowych,
b) budowli kolejowych,
c) techniki prowadzenia ruchu kolejowego,
d) stosowanych systemów zabezpieczenia ruchu i łączności,
e) urządzeń związanych z bezpieczeństwem ruchu kolejowego,
f) budowy sieci trakcyjnej;
4) pkt 4, sprawdza się:
a) znajomość zasad działania i znaczenia radiołączności pociągowej,
b) umiejętność wskazania pracowników, z którymi maszynista kontaktuje się w trakcie jazdy za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej, w tym dyżurnego ruchu i członków drużyny pociągowej,
c) umiejętność identyfikowania sytuacji, które wymagają nawiązania łączności za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej,
d) znajomość metod nawiązywania łączności oraz połączeń alarmowych w systemie radiołączności analogowej i cyfrowej;
5) pkt 5, sprawdza się:
a) znajomość rodzajów trakcji,
b) umiejętność opisania głównych elementów, systemów, układów i podzespołów pojazdu kolejowego,
c) znajomość sposobów oznakowania pojazdów kolejowych,
d) znajomość dokumentów, które powinny znajdować się w pojeździe kolejowym,
e) znajomość zasad działania poszczególnych rodzajów urządzeń hamulcowych i znajomość sposobów obliczania masy hamującej,
f) umiejętność określenia maksymalnej prędkości pociągu,
g) umiejętność wskazania maksymalnych obciążeń i sił działających na sprzęg,
h) znajomość działania i funkcji systemów sterowania pociągiem;
6) pkt 6, sprawdza się:
a) znajomość zasad bezpieczeństwa ruchu kolejowego,
b) znajomość zagrożeń związanych z ruchem kolejowym oraz różnych środków stosowanych do ich ograniczania,
c) umiejętność rozpoznawania zdarzeń mających znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego i znajomość sposobów reakcji w przypadku ich wystąpienia,
d) znajomość procedur mających zastosowanie do zdarzeń z udziałem osób;
7) pkt 7, sprawdza się:
a) umiejętność określenia rozkładu sił działających na koła pojazdu kolejowego oraz czynników wpływających na skuteczność przyspieszenia i hamowania,
b) znajomość pojęć i zasad z zakresu elektrotechniki oraz znajomość metod pracy i warunków zachowania bezpie- czeństwa przy urządzeniach elektroenergetycznych zainstalowanych w pojazdach kolejowych;
8) pkt 8, sprawdza się znajomość:
a) sygnałów nadawanych przez semafory, sygnalizatory powtarzające, tarcze ostrzegawcze semaforowe, tarcze ostrzegawcze przejazdowe, tarcze manewrowe i tarcze rozrządowe,
b) zasad umieszczenia sygnalizatorów,
c) sygnałów zamknięcia toru,
d) sygnałów zatrzymania i zmniejszenia prędkości podawanych przenośnymi tarczami, Dziennik Ustaw –4– Poz. 2557
e) sygnałów ogólnego stosowania podawanych przez uprawnione osoby,
f) sygnałów podawanych dźwiękowym urządzeniem ostrzegającym pojazdu kolejowego,
g) sygnałów podawanych przy wyprawianiu i przepuszczaniu pociągów,
h) sygnałów na pociągach i pojazdach kolejowych,
i) sygnałów alarmowych,
j) wskaźników, w tym wskaźników stosowanych do prowadzenia ruchu pociągów z wykorzystaniem systemu ERTMS/ETCS,
k) sygnałów i wskaźników stosowanych wyłącznie na wyznaczonych liniach kolejowych i stacjach,
l) sygnałów na semaforach świetlnych, tarczach ostrzegawczych i sygnalizatorach powtarzających, stosowanych do odwołania. Rozdział 3 Szczegółowy zakres wiedzy i umiejętności objętych egzaminem na świadectwo maszynisty