1. Małoletniego bez opieki, będącego beneficjentem ochrony czasowej, reprezentuje oraz sprawuje pieczę nad jego osobą i majątkiem opiekun tymczasowy, o ile przy jego ustanowieniu jego prawa i obowiązki nie zostały określone inaczej. 2. Opiekun tymczasowy powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego bez opieki będącego beneficjentem ochrony czasowej. 3. Opiekuna tymczasowego ustanawia sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce pobytu małoletniego bez opieki będącego beneficjentem ochrony czasowej. 4. Opiekun tymczasowy powinien być ustanowiony przede wszystkim spośród krewnych, powinowatych lub innych osób dających rękojmię należytego wykonywania obowiązków opiekuna. Przepisy art. 148 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236) stosuje się. 5. Postępowanie o ustanowienie opiekuna tymczasowego może być wszczęte na wniosek lub z urzędu. 6. Kandydat na opiekuna tymczasowego składa oświadczenie, że nie zachodzą wobec niego okoliczności, o których mowa w art. 148 § 1 i 1a ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie zawiera w nim klauzulę następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. 7. Uprawnionymi do złożenia wniosku są:
1) organy Straży Granicznej;
2) wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta, marszałek województwa;
3) prokurator;
4) organy Policji;
5) kierownicy jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, o których mowa w art. 6 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
6) przedstawiciele organizacji międzynarodowych lub pozarządowych zajmujących się udzielaniem pomocy cudzoziemcom;
7) osoba sprawująca faktyczną pieczę nad małoletnim bez opieki;
8) Szef Urzędu. 8. W sprawie o ustanowienie opiekuna tymczasowego sąd orzeka w postępowaniu nieprocesowym po przeprowadzeniu rozprawy. Sąd przesłuchuje kandydata na opiekuna tymczasowego i osobę sprawującą faktyczną pieczę nad małoletnim bez opieki oraz wysłuchuje małoletniego, jeżeli jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala, uwzględniając w miarę możliwości jego rozsądne życzenie. 9. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, jeżeli kandydat na opiekuna tymczasowego sprawuje faktyczną pieczę nad małoletnim bez opieki, a okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości co do prawidłowego wykonywania tej pieczy i dobro małoletniego bez opieki się temu nie sprzeciwia, sąd może ograniczyć postępowanie dowodowe wyłącznie do dowodów z dokumentów i rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym. 10. Sąd może dokonywać doręczeń zawiadomień i wezwań w sposób, który uzna za najbardziej celowy, kierując się sprawnością postępowania. Wezwanie lub zawiadomienie dokonane w ten sposób wywołuje skutki doręczenia, jeżeli jest niewątpliwe, że doszło ono do wiadomości adresata. 11. Sąd rozpoznaje sprawę bezzwłocznie, niepóźniej niż w terminie 3 dni od dnia wpływu do sądu wniosku lub powzięcia informacji o konieczności ustanowienia opiekuna tymczasowego. 12. Odpis postanowienia sąd doręcza uczestnikom postępowania, jednostce organizacyjnej wskazanej w ust. 17, oraz właściwemu ze względu na miejsce pobytu małoletniego bez opieki kierownikowi powiatowego centrum pomocy rodzinie. 13. Postanowienie o ustanowieniu opiekuna tymczasowego jest skuteczne i wykonalne z chwilą jego ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było – z chwilą jego wydania. 14. W postępowaniu o ustanowienie opiekuna tymczasowego nie pobiera się opłat, a wydatki ponosi Skarb Państwa. 15. Do postępowania o ustanowienie opiekuna tymczasowego w zakresie nieuregulowanym w ustawie przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego stosuje się odpowiednio, z wyłączeniem art. 130 tej ustawy. 16. W sprawach dotyczących opiekuna tymczasowego nieuregulowanych ustawą, stosuje się przepisy tytułu III Opieka i kuratela ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.
– Kodeks rodzinny i opiekuńczy. 17. Nadzór nad realizacją praw i obowiązków opiekuna tymczasowego sprawuje ośrodek pomocy społecznej lub inna jednostka organizacyjna wskazana przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta właściwe ze względu na miejsce pobytu małoletniego bez opieki będącego beneficjentem ochrony czasowej.

Art. 113a. 1. Dziecko z zagranicznej instytucjonalnej pieczy zastępczej oraz zagranicznej rodzinnej pieczy zastępczej reprezentuje oraz sprawuje pieczę nad jego osobą i majątkiem opiekun wskazany przez władze kraju pochodzenia. 2. W przypadku niewskazania przez władze kraju pochodzenia opiekuna, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni, sąd wskazuje opiekuna tymczasowego zgodnie z art. 113. 3. Opieka, o której mowa w ust. 2, wygasa z mocy prawa z chwilą ustanowienia opiekuna, o którym mowa w ust. 1. 4. Nadzór nad realizacją praw i obowiązków opiekuna, o którym mowa w ust. 1, a także osób, o których mowa w art. 2 pkt 14 lit. a i pkt 15 lit. a, oraz nad zapewnieniem dziecku odpowiednich warunków opieki i wychowania, w tym przestrzegania praw dziecka, sprawuje powiatowe centrum pomocy rodzinie właściwe ze względu na miejsce pobytu dziecka. 5. W przypadku gdy na jednego opiekuna, o którym mowa w ust. 1, przypada więcej niż 14 osób, o których mowa w art. 2 pkt 14 lit. a lub pkt 15 lit. a, kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie zatrudnia, na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia, realizowanych w wymiarze co najmniej 40 godzin w tygodniu, na każdą grupę 14 osób, o których mowa w art. 2 pkt 14 lit. a lub pkt 15 lit. a, liczoną począwszy od 15. osoby, o której mowa w art. 2 pkt 14 lit. a lub pkt 15 lit. a, osobę do pomocy w sprawowaniu opieki. Kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie, biorąc pod uwagę wiek osób, o których mowa w art. 2 pkt 14 lit. a i pkt 15 lit. a, lub stan ich zdrowia może zatrudnić dodatkową osobę do pomocy w sprawowaniu opieki. 6. Zadania, o których mowa w ust. 5, stanowią zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. 7. Minister właściwy do spraw rodziny określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb nadzoru nad realizacją praw i obowiązków opiekuna, o którym mowa w ust. 1 i art. 113, a także osób, o których mowa w art. 2 pkt 14 lit. a i pkt 15 lit. a, oraz nad zapewnieniem dziecku odpowiednich warunków opieki i wychowania, mając na uwadze przestrzeganie praw dziecka i dobro dziecka oraz potrzebę zapewnienia skutecznego, jednolitego i kompleksowego nadzoru nad realizacją praw i obowiązków opiekuna. 8. W systemie pieczy zastępczej, o której mowa w dziale III ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, nie umieszcza się małoletnich, o których mowa w art. 2 pkt 14 lit. a i pkt 15 lit. a, z wyłączeniem przypadków, gdy dobro dziecka jest zagrożone.

Art. 113b. 1. Małoletni będący beneficjentem ochrony czasowej, który przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez opieki osoby sprawującej faktyczną pieczę nad nim, lub, który przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a przed przybyciem był umieszczony w pieczy zastępczej na terytorium państwa pochodzenia oraz osoby, które przybyły do Polski w ramach zagranicznej instytucjonalnej pieczy zastępczej lub zagranicznej rodzinnej pieczy zastępczej, podlegają wpisowi do ewidencji, zwanej dalej „ewidencją małoletnich”. 2. Ewidencja małoletnich jest prowadzona przez ministra właściwego do spraw rodziny i powiatowe centra pomocy rodzinie za pomocą systemu teleinformatycznego umożliwiającego prowadzenie tej ewidencji, przekazywanie do niej danych, usuwanie z niej danych oraz udostępnianie z niej danych. 3. Utrzymanie i rozwój ewidencji małoletnich, w celu realizacji zadań określonych w ustawie, zapewnia administrator, w tym:
1) zapewnia ochronę przed nieuprawnionym dostępem do ewidencji małoletnich;
2) zapewnia integralność danych w ewidencji małoletnich;
3) zapewnia dostępność systemu teleinformatycznego, w którym ewidencja małoletnich jest prowadzona, dla podmiotów przetwarzających dane w tej ewidencji;
4) przeciwdziała uszkodzeniom systemu teleinformatycznego, w którym ewidencja małoletnich jest prowadzona;
5) określa zasady bezpieczeństwa przetwarzanych danych, w tym danych osobowych;
6) określa zasady zgłoszenia naruszenia ochrony danych osobowych;
7) zapewnia rozliczalność działań dokonywanych na danych w ewidencji małoletnich;
8) zapewnia poprawność danych przetwarzanych w ewidencji małoletnich. 4. Minister właściwy do spraw rodziny może upoważnić inne osoby niż pracownicy urzędu obsługującego tego ministra do wprowadzania, aktualizacji i usuwania danych w ewidencji małoletnich. 5. W ewidencji małoletnich przetwarza się:
1) dane obejmujące:
a) imię (imiona) i nazwisko (nazwiska) osoby, która przybyła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z małoletnim, w stosunku do którego sprawowała pieczę zastępczą na terytorium państwa pochodzenia, która reprezentuje małoletniego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwaną dalej „sprawującym opiekę”,
b) imię (imiona) i nazwisko (nazwiska) małoletniego,
c) obywatelstwo małoletniego i sprawującego opiekę,
d) adres ostatniego miejsca pobytu małoletniego w kraju pochodzenia,
e) niepełnosprawność małoletniego,
f) stan zdrowia małoletniego,
g) pokrewieństwo małoletniego z innymi małoletnimi, którzy przekroczyli granicę,
h) numer PESEL małoletniego i sprawującego opiekę – jeżeli zostały nadane,
i) datę urodzenia małoletniego i sprawującego opiekę – jeżeli nie nadano numeru PESEL,
j) adres miejsca pobytu małoletniego i sprawującego opiekę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
k) datę przybycia małoletniego i sprawującego opiekę do miejsca pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
l) rodzaj dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy przez małoletniego i sprawującego opiekę – jeżeli występuje,
m) serię i numer dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy przez małoletniego i sprawującego opiekę – jeżeli występują,
n) adres poczty elektronicznej sprawującego opiekę,
o) numer telefonu sprawującego opiekę,
p) rodzaj, numer i odwzorowanie cyfrowe dokumentu potwierdzającego tożsamość małoletniego,
q) rodzaj, numer i odwzorowanie cyfrowe dokumentu potwierdzającego tożsamość sprawującego opiekę,
r) fotografię małoletniego,
s) fotografię osoby, która przybyła z małoletnim na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w stosunku do którego sprawowała pieczę zastępczą na terytorium kraju pochodzenia,
t) datę wyjazdu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej małoletniego lub osoby, która przybyła z małoletnim na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) informacje o miejscu i dacie przekroczenia granicy przez małoletniego i sprawującego opiekę;
3) informacje o sytuacji opiekuńczej małoletniego, w tym wskazanie informacji o ustanowieniu opiekuna, o którym mowa w art. 113 ust. 1 lub art. 113a ust. 1 i 2, oraz dane sprawującego opiekę, o których mowa w pkt 1 lit. a, c, h–o, q i s oraz pkt 2;
4) informację o dacie zakończenia sprawowania opieki przez sprawującego opiekę lub opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez sprawującego opiekę. 6. Dane do ewidencji małoletnich wprowadza się, aktualizuje i usuwa niezwłocznie po powzięciu informacji wymagających wpisu, aktualizacji lub usunięcia danych. 7. Zadania związane z prowadzeniem ewidencji małoletnich realizowane przez powiatowe centra pomocy rodzinie są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej. 8. Koszty obsługi przez powiat zadań związanych z prowadzeniem ewidencji małoletnich oraz z obsługą zadań, o których mowa w art. 113a ust. 5 i 7, obejmują:
1) 15 zł za każde dziecko wpisane do ewidencji małoletnich przebywające na obszarze powiatu;
2) koszty zapewnienia przez powiat tłumaczeń związanych z wpisem do ewidencji małoletnich.

Art. 113c. 1. Dane z ewidencji małoletnich przetwarza się w zakresie niezbędnym do realizacji zadań ustawowych i mogą one być udostępniane:
1) konsulom z krajów pochodzenia dzieci – w zakresie niezbędnym do realizacji umów międzynarodowych pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a innymi państwami;
2) wojewodzie właściwemu dla miejsca pobytu małoletniego;
3) powiatowym centrom pomocy rodzinie;
4) organowi właściwemu w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208 oraz z 2026 r. poz. 203), za pośrednictwem ministra właściwego do spraw rodziny – w celu weryfikacji danych dotyczących osób ubiegających się o świadczenia rodzinne, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, osób pobierających te świadczenia oraz członków ich rodzin;
5) Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – w celu weryfikacji danych dotyczących osób ubiegających się o świadczenie wychowawcze, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, oraz świadczenie „Dobry start”, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 187a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, osób pobierających te świadczenia oraz członków ich rodzin;
6) sądom;
7) prokuratorom;
8) jednostce podległej ministrowi właściwemu do spraw zdrowia właściwej w zakresie systemów informacyjnych ochrony zdrowia;
9) Szefowi Urzędu;
10) organom Straży Granicznej. 2. Administratorami danych osobowych, o których mowa w art. 113b ust. 5, w rozumieniu art. 4 pkt 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.10)), zwanego dalej „rozporządzeniem 2016/679”, są minister właściwy do spraw rodziny i powiatowe centra pomocy rodzinie właściwe dla miejsca pobytu dziecka, z tym że administratorem danych osobowych w zakresie zapewnienia, utrzymania i rozwoju systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 113b ust. 2, jest minister właściwy do spraw rodziny. 3. Minister właściwy do spraw rodziny może, w drodze umowy, powierzyć przetwarzanie danych osobowych w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 113b ust. 2, wyspecjalizowanemu podmiotowi dającemu rękojmię stworzenia warunków organizacyjnych i technicznych zapewniających ochronę danych gromadzonych i przetwarzanych w ewidencji małoletnich, w szczególności zabezpieczenie tych danych osobowych przed nieuprawnionym dostępem, przetwarzaniem, zmianą, uszkodzeniem, zniszczeniem lub utratą. 4. Minister właściwy do spraw rodziny przechowuje dane, o których mowa w art. 113b ust. 5, w systemie teleinformatycznym przez okres 36 miesięcy od dnia ustania przesłanek, dla których dane te zostały wprowadzone. Dane, o których mowa w art. 113b ust. 5, usuwa się niezwłocznie po upływie okresu przechowywania. 5. Administrator danych osobowych może wykonać obowiązek, o którym mowa w art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679, przez udostępnienie informacji, o których mowa w tych przepisach, w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej lub w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 113b ust. 2. Realizacja obowiązku informacyjnego jest możliwa również przez
10) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 04.03.2021, str. 35. umieszczenie stosownych informacji w miejscach widocznych w siedzibie lub miejscu działania administratora danych osobowych.

Art. 113d. 1. Sąd może powierzyć pełnienie funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenie rodzinnego domu dziecka wobec małoletniego beneficjenta ochrony czasowej, obywatelowi z kraju pochodzenia małoletniego, przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest legalny i który nie spełnia warunków dotyczących rodzin zastępczych lub prowadzących rodzinne domy dziecka w zakresie szkoleń, o których mowa w art. 44 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. 2. Do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka przez obywatela, o którym mowa w ust. 1, któremu sąd polski powierzył sprawowanie pieczy zastępczej nad dzieckiem, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. 3. Kandydat, o którym mowa w ust. 1, do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, składa oświadczenie, że spełnia warunki, o których mowa w art. 42 ust. 1 pkt 2–4 oraz ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie zawiera w nim klauzulę następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia. 4. Do limitów liczby dzieci przebywających w miejscach, o których mowa w art. 28 ust. 2, art. 53 ust. 1, art. 61 ust. 1, art. 67 ust. 2 i 3, art. 95 ust. 3, 4 i 4a, art. 109 ust. 2 i 3 i art. 111 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, oraz limitów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 127 tej ustawy, nie wlicza się umieszczonych w pieczy zastępczej beneficjentów ochrony czasowej. Każdorazowe przyjęcie dziecka do miejsc wskazanych w zdaniu pierwszym wymaga zgody wojewody oraz odpowiednio wójta, starosty lub marszałka województwa. 5. Do warunków określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 18b ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie wlicza się umieszczonych beneficjentów ochrony czasowej.

Art. 113e. W stosunku do małoletniego, o którym mowa w art. 113, i zagranicznej instytucjonalnej pieczy zastępczej oraz zagranicznej rodzinnej pieczy zastępczej przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz przepisów wykonawczych wydanych na jej podstawie nie stosuje się, o ile ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 113f. Minister właściwy do spraw rodziny lub powiatowe centrum pomocy rodzinie właściwe ze względu na miejsce pobytu beneficjenta ochrony czasowej dokonuje weryfikacji przebywania osób w zagranicznej instytucjonalnej pieczy zastępczej i zagranicznej rodzinnej pieczy zastępczej, o których mowa w art. 2 pkt 14 lit. a oraz pkt 15 lit. a.

Art. 113g. Właściwy miejscowo wojewoda jest uprawniony do kontroli i zasięgania informacji w zakresie zadań wykonywanych przez powiatowe centra pomocy rodzinie, o których mowa w art. 113a w związku z art. 186 ust. 1 pkt 3 i 3a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.