Postanowienie SN z 13 marca 2013, sygn. IV CSK 477/12
Data orzeczenia
13 marca 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Grzegorz Misiurek
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 13 marca 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Wojciech Katner
SSN Maria Szulc
w sprawie z wniosku Gminy S.
przy uczestnictwie W. S., F. S., I. D.
i W. D.
o rozgraniczenie nieruchomości,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 13 marca 2013 r.,
skargi kasacyjnej uczestników postępowania
od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł.
z dnia 26 kwietnia 2012 r.,
oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
2
Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 7 grudnia 2012 r. rozgraniczył
działkę oznaczoną nr 398, położoną w W., stanowiącą własność uczestników
postępowania I. i W. małżonków D., z działką oznaczoną nr 436, stanowiącą
własność wnioskodawczyni, według linii łączącej punkty S5-S2 na mapie z dnia 20
lipca 2008 r. sporządzonej przez biegłego geodetę W. K. oraz działkę nr 20/2,
stanowiącej własność uczestników W. i F. małżonków S. z działką nr 220,
stanowiącą własność wnioskodawczyni, według linii łączącej - na opisanej wyżej
mapie - punkty S2-S3.
Sąd Okręgowy w Ł., na skutek apelacji wnioskodawczyni, postanowieniem
zaskarżonym skargą kasacyjną zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w ten
sposób, że rozgraniczył działkę nr 398 z działką nr 436 wzdłuż linii koloru czarnego,
łączącej punkty 002, 003, 836, 011, 830 i 005 na mapie sporządzonej przez
biegłego geodetę W. K. oraz działkę nr 20/2 z działką nr 220 według linii
oznaczonej na tej mapie kolorem czarnym, łączącej punkty 005-004.
Sąd Okręgowy ustalił, że działki oznaczone numerami 436 i 220, stanowiące
drogę gminną, zostały wydzielone w 1927 r. w toku postępowania scaleniowego
na cele użyteczności publicznej i stały się mieniem gromadzkim w rozumieniu
art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju
samorządu terytorialnego. Decyzją z dnia 16 grudnia 2005 r. Nr GN 7228;7/05
Starosta W. uznał działkę nr 436 za mienie gminne na podstawie przepisów ustawy
z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Wojewoda P.
decyzją z dnia 10 kwietnia 2006 r. stwierdził, że działka nr 436 stała się własnością
Gminy S. Decyzją z dnia 1 sierpnia 1992 r. Nr 7228-14/92 Kierownik Urzędu
Rejonowego w W. uznał za mienie gminne z dniem 29 czerwca 1963 r. działkę
nr 220. Wojewoda Ł. decyzją z dnia 14 grudnia 2992 r. stwierdził, że własność tej
działki nabyła z mocy prawa Gmina S. Wymienione decyzje są prawomocne i wiążą
sąd w postępowaniu rozgraniczeniowym.
Sąd Okręgowy wskazał, że uczestnicy postępowania mogliby - w związku
z uchyleniem art. 177 k.c. - od dnia 1 października 1990 r. zasiadywać części
działek nr 436 i 220, przylegające do działek nr 398 i 20/2, jednak nabycie
3
własności przygranicznych pasów gruntów w drodze zasiedzenia uniemożliwiło
wejście w życie w dniu 1 stycznia 1999 r. ustawy nowelizującej ustawę z dnia
21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W myśl art. 2a tej regulacji, drogi krajowe
stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast drogi wojewódzkie, powiatowe
i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub
gminy. Niezależnie od tego, bieg zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu
na styku działek nr 20/2 i 220 nie mógł rozpocząć się z uwagi na treść
rozstrzygnięcia w sprawie I C 67/06, w którym Sąd Okręgowy w Ł., uwzględniając
apelację Gminy S., przywrócił na jej rzecz posiadanie spornej części gruntu, po
której przebiegała droga.
W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach określonych w art. 3983
§ 1 k.p.c., uczestnicy postępowania zarzucili Sądowi Okręgowemu naruszenie:
- art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez nieomówienie
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy prawnej przyjęcia,
że nieruchomości gminne stanowiące przedmiot rozgraniczenia stanowią
drogi publiczne w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach
publicznych;
- art. 365 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 153 k.c. przez uznanie,
że Sąd był związany prawomocnym wyrokiem w sprawie o naruszenie
posiadania (I C 67/06) oraz ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
tego rozstrzygnięcia;
- art. 384 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. przez uznanie, że w sprawie
o rozgraniczenie obowiązuje zakaz reformationis in peius;
- art. 2a ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych przez
niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że działki nr 436 i 220 stanowią drogi
publiczne;
- art. 153 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że niepodważalnym
wyznacznikiem stanu prawnego nieruchomości są decyzje wydane
na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r.
o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz na podstawie ustawy z dnia
4
10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie
terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych.
Powołując się na tak ujęte podstawy kasacyjne, uczestnicy wnieśli
o uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenie apelacji wnioskodawczyni,
ewentualnie o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi
Okręgowemu w Ł. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów poniesionych w ramach
podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, należy stwierdzić, że nie
znajdują one dostatecznego usprawiedliwienia.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym
naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. może stanowić
usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej tylko wtedy, gdy uzasadnienie
zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich koniecznych elementów, bądź
zawiera takie braki, które uniemożliwiają przeprowadzenie kontroli kasacyjnej
(zob. m.in. wyroki: z dnia 9 czerwca 2009 r., II CSK 49/09, niepubl.;
z dnia 10 lipca 2009 r., II CSK 65/09, niepubl.; z dnia 4 marca 2010 r., I CSK
439/09, niepubl.). Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie jest dotknięte
takimi wadami, gdyż - wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącego - zawiera
wyraźnie wskazanie przesłanek, które zaważyły na jego treści, w tym podstawy
prawnej kwestionowanego rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy wskazał wszakże,
że uwzględnieniu stanowiska uczestników postępowania, domagających się
rozgraniczenia według stanu prawnego wynikającego z zasiedzenia przez nich
pasa gruntu w obrębie działek nr 436 i 220, graniczącego z działkami nr 398 i 20/2,
sprzeciwia się treść art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
(dalej: „u.d.p.”), dodanego z dniem 1 stycznia 1999 r. przez art. 52 pkt 1 ustawy
z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje
organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa
(Dz.U. Nr 106 poz. 668). Jakkolwiek uznając, że wymienione działki stanowią drogę
gminną istotnie nie powołał przepisu stanowiącego podstawę tego wniosku,
to jednak uchybienie to nie wyklucza możliwości zweryfikowania jego trafności.
5
Podniesiony przez skarżących zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c.
nie stanowi jednak właściwej płaszczyzny do przeprowadzenia takiej oceny.
Podstawę zakwalifikowania określonej drogi publicznej do kategorii dróg
gminnych stanowią właściwe przepisy powołanej wyżej ustawy z dnia 21 marca
1985 r. o drogach publicznych.
Wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżących, Sąd Okręgowy wcale
nie przyjął, że wiążą go ustalenia stanowiące podstawę wyroku wydanego
w sprawie I C67/06 o naruszenie posiadania, lecz uznał jedynie, że dowody
zgromadzone w tamtym postępowaniu wskazują na to, że ustalone wtedy granice
działek zajętych pod drogę gminną (nr 436 i 220) odpowiadają stanowi
ewidencyjnemu przyjętemu za podstawę rozgraniczenia na etapie postępowania
administracyjnego. Zarzut naruszenia art. 365 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. i art.
153 k.c. należy uznać za bezzasadny. Nie mógł on wywrzeć zamierzonego skutku
przede wszystkim jednak z tej przyczyny, że zasadniczą przesłankę dokonania
rozgraniczenia w sposób odbiegający od oczekiwań skarżących stanowiła
przeszkoda przewidziana w art. 2a u.d.p.
Za całkowicie dowolny należy uznać zarzut naruszenia art. 384 w związku
z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy nie wyraził zapatrywania, że w sprawie
o rozgraniczenie obowiązuje zakaz reformationis in peius. Skarżący, podnosząc ten
zarzut, nawet nie podjęli próby wykazania, na czym miałoby polegać rzekome
uwzględnienie wymienionej zasady przy wydaniu zaskarżonego postanowienia.
Chybione okazały się również zarzuty podniesione w ramach podstawy
kasacyjnej naruszenia prawa materialnego. Należy przypomnieć, że u podstaw
zaskarżonego postanowienia legło stwierdzenie przez Sąd Okręgowy, że działki
nr 436 i 220, będące własnością wnioskodawczyni, stanowią drogę gminną,
co wyłącza możliwość nabycia ich w całości lub w części w drodze zasiedzenia
przez uczestników postępowania z uwagi na treść art. 2a u.d.p.
Skuteczne podważenie tej konkluzji, przesądzającej o uwzględnieniu apelacji,
wymagało, czego nie dostrzegli skarżący, podniesienia zarzutu naruszenia art. 7
w związku z art. 1, 2 oraz art. 5 - 6a u.d.p., nie zaś obrazy art. 2a ust. 1 w związku
z art. 4 pkt 1 u.d.p. oraz art. 153 k.c. Te ostatnie przepisy nie określają bowiem
6
przesłanek stanowiących podstawę zakwalifikowania określonej drogi publicznej
jako drogi gminnej.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814
orzekł, jak
w sentencji.