sygn. IV CZ 83/13 14 listopada 2013 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 14 listopada 2013, sygn. IV CZ 83/13

Data orzeczenia 14 listopada 2013
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący SSN Irena Gromska-Szuster
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Cywilna #postanowienie SN
Sygn. akt IV CZ 83/13
POSTANOWIENIE
Dnia 14 listopada 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)
SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)
SSN Iwona Koper
w sprawie z wniosku E. Spółki Akcyjnej z siedzibą
w W.
przy uczestnictwie A. R.
przy udziale "M. POLSKA" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w S.
o wpis do działu III księgi wieczystej Kw […],
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 14 listopada 2013 r.,
zażalenia "M. POLSKA" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w S.
na postanowienie Sądu Okręgowego w S.
z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt […],
oddala zażalenie.
2
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy odrzucił apelację
wniesioną przez „M. Polska” - spółkę z o.o. na rozstrzygnięcie o wpisie prawa
dzierżawy gruntu do działu III księgi wieczystej KW […] (k. 196 akt sprawy).
Zaskarżeniem w apelacji objęto wpis dokonany w dniu 12 lutego 2013 r.
Wpisu tego dokonano na wniosek „E.” S.A. obejmującego żądanie dokonania
zmiany w dziale III wspomnianej księgi wieczystej przez wpis prawa dzierżawy
nieruchomości gruntowej (bliżej oznaczonej we wniosku). Prawo dzierżawy
wpisane było na rzecz „E.” Spółki z o.o. na podstawie umowy dzierżawy zawartej w
dniu 21 marca 2008 r., przez ten podmiot z właścicielem gruntu A. R. Umowę tę
zmieniono następnie (aneks nr 2) i stwierdzono przyjęcie praw i obowiązków z
umowy dzierżawy na rzecz „E.” S.A. (wnioskodawcy) jako obecnego dzierżawcy.
Do wniosku o wpis dołączono umowę dzierżawy z dnia 21 marca 2008 r. oraz
aneksy do niej (nr 1 i nr 2).
Odrzucając apelację Sąd Okręgowy stwierdził, że taki środek zaskarżenia
może przysługiwać tylko uczestnikowi postępowania wieczystoksięgowego,
a takiego statusu nie miała „M. Polska” - Spółka z o.o. (art. 6261
§ 2 k.p.c.).
W przepisie tym wyszczególniono kategorie podmiotów, które mogą wnieść
apelację. Zaskarżony wpis nie prowadzi - w ocenie Sądu Okręgowego - do
obciążenia prawa skarżącego w rozumieniu art. 6261
§ 2 k.p.c. Ponadto poza
kognicją sądu wieczystoksięgowego znajduje się kwestia prawnej skuteczności
umowy z dnia 21 marca 2008 r., której stroną nie był apelujący (art. 6268
§ 2 k.p.c.).
W zażaleniu na postanowienie z dnia 18 kwietnia 2013 r. skarżący („M.
Polska” spółka z o.o.) podnosił zarzuty naruszenia następujących przepisów: art.
373 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i w zw. z art. 6268
§ 2 k.p.c.; art. 6261
§ 2
k.p.c.; art. 6268
§ 2 k.p.c. w zw. z art. 6266
§ 1 k.p.c. i art. 29 ustawy z dnia 6 lipca
1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. 2001, nr 124, poz. 1361 ze zm.,
cyt. dalej jako „u.k.w.h.; art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i w z w. z art.
13 § 2 k.p.c.
3
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
We wstępnej części wniesionej apelacji na postanowienie z dnia 12 lutego
2012 r. o dokonaniu wpisu skarżący wspomniał o nieistnieniu prawa dzierżawy
(k. 164-165 akt sprawy). W tej sytuacji Sąd Okręgowy w zaskarżonym
postanowieniu trafnie wyjaśnił, że kwestia prawnej skuteczności umowy dzierżawy
z dnia 21 marca 2008 r. (jej „ważności”) wykracza poza kognicję sądu
wieczystoksięgowego (art. 6268
§ 2 k.p.c.). Nie mogą być zatem uznane za trafne
zarzuty zmierzające do podważenia tego stanowiska Sądu drugiej instancji.
Nie można też twierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie
odpowiada wymaganiom formalnym określonym w art. 328 § 2 k.p.c. (pkt 5
zażalenia).
Podstawowe znaczenie w danej sprawie ma kwestia, czy „M. Polska” spółka
z o.o. mogła być uczestnikiem toczącego się postępowania o wpis prawa dzierżawy
(obciążającego tę samą nieruchomość gruntową) i tym samym czy mogła
skutecznie wnieść apelację od tego wpisu.
Przepis art. 6261
§ 2 k.p.c. określa krąg osób, które mogą być uczestnikami
postępowania wieczystoksięgowego. Przepis ten stanowi lex specialis
w odniesieniu do art. 510 § 1 k.p.c., w którym określono krąg uczestników każdego
postępowania nieprocesowego. Wniosek o wpis do księgi wieczystej
(w odpowiednim dziale) może złożyć m.in. „wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo,
które może być wpisane w księdze wieczystej (art. 6262
§ 5 k.p.c.).
Do grupy podmiotów, które mogą być uczestnikami postępowania
wieczystoksięgowego, na pewno nie można zaliczyć skarżącego („M. Polska” -
spółki z o.o.), ponieważ kwestionowany wpis (obejmujący prawo dzierżawy innego
dzierżawcy) nie prowadzi do „obciążenia” prawa skarżącego w rozumieniu art. 6261
§ 2 k.p.c. W każdym razie w przepisie tym nie chodzi o skutki prawne sugerowane
przez skarżącego, tj. o sytuację, w której prawa tego podmiotu „zostały obciążone
(ograniczone)” w wyniku dokonania w księdze wieczystej wpisu na rzecz „E.” S.A.
(s. 2 zażalenia). Należy bowiem wyraźnie odróżnić dwie kwestie. Czym innym, jest
zagadnienie „odciążenia” w znaczeniu techniczno-prawnym prawa podmiotowego
4
w rozumieniu art. 6261
§ 2 k.p.c., a czym innym - sama możliwość wykonywania
(bezkolizyjnego) prawa podmiotowego (np. prawa dzierżawy), które zostało
wpisane do księgi wieczystej, prowadzonej dla tej samej nieruchomości i obejmuje
całą nieruchomość. Kolejne prawa dzierżawy, wpisane do księgi wieczystej (art. 16
ust. 2 u.k.w.h.), obciążają zawsze prawo własności właściciela nieruchomości, a
nie prawa podmiotowe (wierzytelności) innego dzierżawcy (art. 693 k.c.).
Dzierżawca, który zawarł z właścicielem nieruchomości umowę dzierżawy, nie
uzyskuje zatem prawnego statusu uczestnika postępowania wieczystoksięgowego
w postępowaniu o wpis prawa innego dzierżawcy tej samej nieruchomości. Nie
może zatem wnieść skutecznie apelacji od takiego wpisu.
W tej sytuacji należało zażalenie skarżącego oddalić jako nieuzasadnione
(art. 3941
§ 3 k.p.c. w zw. z art. 39814
k.p.c.).
jw