Wyrok z 2 marca 2018, sygn. I AGa 77/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 marca 2018 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSA Jan Kremer
Sędziowie:	SSA Anna Kowacz-Braun SSA Hanna Nowicka de Poraj (spr.)
Protokolant:	sekr. sądowy Marta Matys

po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2018 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Przedsiębiorstwo Budowlane spółki jawnej (...)w K.

przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K.

o zapłatę

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt IX GC 27/13

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 4050zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

SSA Anna Kowacz Braun SSA Jan Kremer SSA Hanna Nowicka de Poraj

I AGa 77/18

UZASADNIENIE

(...) Przedsiębiorstwo Budowlane spółka jawna (...) w K. domagała się zasądzenia od pozwanego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. kwoty 206 980 zł, z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz kosztów procesu.

W uzasadnieniu powód podał, że 16 lipca 2008 roku powód, pozwany oraz (...) sp. z o.o. sp.k., (...) sp. z o.o. (...)sp.k. i (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa zawarli porozumienie o zasadach realizacji i rozliczenia budowy infrastruktury technicznej dla osiedla w rejonie ulicy (...) w K., które dotyczyło realizacji sieci wodociągowej oraz kanalizacji sanitarnej. Powód, pozwany oraz (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa, (...) sp. z o.o. sp.k., (...) sp. z o.o. (...)sp.k., (...) sp. z o.o. sp.k. zawarli w dniu 3 lipca 2008 roku porozumienie w przedmiocie realizacji kanalizacji deszczowej dla tego samego osiedla. Zgodnie z oboma porozumieniami całość prac budowlanych miała być wykonana środkami własnymi przez powoda, który miał też ponieść koszty wykonania tej inwestycji. Następnie wykonane prace miały zostać rozliczone zgodnie z treścią porozumień. Infrastruktura miała być rozliczona na podstawie sporządzonych przez strony kosztorysów powykonawczych w oparciu o dokumenty wykazujące faktycznie poniesione koszty przy założeniu, że przyjęte w kosztorysach stawki nie mogą być wyższe niż określone na podstawie aktualnych wskaźników kosztorysowych właściwych dla robót budowlanych ziemnych według publikowanych przez S. dla miasta K.. Powód podał, że wskaźniki kosztorysowe S. określają ceny materiałów budowlanych oraz cenę robocizny, nie wskazują natomiast czasu niezbędnego do wykonania konkretnego zadania inwestycyjnego. Dlatego według powoda wolą stron było, aby inwestycja została rozliczona według faktycznie poniesionych kosztów z zastrzeżeniem, że koszty użytych materiałów budowlanych i robocizny nie mogą przekroczyć kosztów określonych S.. Strona powodowa przed przystąpieniem do robót sporządziła kosztorysy inwestorskie i przekazała je wszystkim stronom porozumienia, aby przed przystąpieniem do realizacji robót przybliżyć szacunkowy koszt wykonania inwestycji. Szacowany koszt wykonania instalacji sanitarnej wynosił 196 159,41 zł, instalacji wodociągowej 191 806,36 zł, sieci kanalizacji opadowej 160 933,29 zł. Doręczając kosztorys powód wezwał pozostałe strony porozumienia do składania ewentualnych zastrzeżeń. Żadna ze stron porozumienia takich zastrzeżeń nie zgłosiła. Powód wykonał instalację, sporządził kosztorysy powykonawcze i przekazał je pozostałym uczestnikom porozumienia. Całkowity koszt wykonania instalacji sanitarnej wynosi 251 479,49 zł, koszt wykonania instalacji wodociągowej wynosi 188 663,62 zł, zaś koszt wykonania instalacji opadowej 202 283,17 zł. Pozwany zarzucił nieprawidłowość w sporządzeniu kosztorysów powykonawczych i sporządził własne, wedle których koszt wykonania instalacji sanitarnej wynosił 177 364,99 zł, koszt wykonania instalacji wodociągowej wynosił 147 085,57 zł a koszt wykonania sieci kanalizacyjno-odpadowej 134 708,15 zł. Powód nie zaaprobował kosztorysów pozwanego zarzucając, że nie uwzględniają one zimowych warunków atmosferycznych i zostały sporządzone w oderwaniu od realiów prac budowlanych i zawierają odstępstwa od zaleceń projektowych.

Powód wywiódł następnie, że pozwany zarzucał, że porozumienie nie obejmowało wykonania sieci wodociągowej 200/150 mm a wyłącznie sieć 150/100 mm, dlatego faktura dotycząca wykonania sieci 200/150 mm została zwrócona bez księgowania. Zdaniem powoda zarzut ten jest bezzasadny. Sieć wodociągowa o średnicy 200/150 mm rzeczywiści nie została wymieniona w tytule porozumienia, jednakże została wymieniona w załączniku do porozumienia oraz w załączniku graficznym. Pozwany uprzednio nie kwestionował zakresu realizowanych prac i odebrał od powoda sieci po ich wykonaniu. Nadto sporządzając własne kosztorysy pozwany również ujął w nich sieć wodociągową o przekroju 200/150 mm. Powód, dążąc do ugodowego załatwienia sporu, sporządził nowe kosztorysy powykonawcze. Według nowych kosztorysów koszt wykonania instalacji sanitarnej wynosił 248 479,69 zł, koszt instalacji wodociągowej 191 368,69 zł zaś koszt wykonania sieci kanalizacji opadowej 210 752,15 zł. Powód skorygował Powód skorygował skorygowała wystawione faktury i wezwała pozwanego do zapłaty. Pozwany zarzucił, że nie przedstawiono mu dokumentów wykazujących faktycznie poniesione koszty. Zapłacił powodowi kwoty wynikające z jego własnych kosztorysów. Zdaniem powoda do zapłaty pozostaje 175 110 zł oraz odsetki ustawowe za opóźnienie wyliczone do dnia wniesienia pozwu, to jest łącznie 206 543,40 zł.

Sąd Okręgowy w Krakowie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.

Pozwany wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty, domagając się oddalenia powództwa i zasądzenia kosztów procesu. Przyznał, że strony zawarły porozumienia z 3 lipca 2008 roku i 16 lipca 2008 roku, zarzucił, że powód nie udowodnił swojego roszczenia, w szczególności nie dołączył do pozwu faktur, rachunków będących podstawą dochodzonych roszczeń. Zarzucił ponadto, że roszczenia powoda są przedawnione – w świetle art. 646 k.c., oraz że powództwo jest przedwczesne. Powód nie przedstawił dokumentów wskazujących faktycznie poniesione przez niego koszty. Pozwany zarzucił, że koszty dochodzone przez powoda przekraczają wartość maksymalną przewidzianą w porozumieniach i że sieć wodociągowa o przekroju 200/150 mm nie była zlecona powodowi do wykonania.

Wyrokiem z dnia 25 listopada 2016 r, sygn.. IX GC 27/13, Sąd Okręgowy w Krakowie: I/ zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 97 477,61 zł, z ustawowymi odsetkami od 7 września 2012 r, II/ oddalił powództwo w pozostałym zakresie; III/ zasądził od pozwanego na rzecz powoda 2489 zł, tytułem zwrotu kosztów procesu; IV/ nakazał ściągnąć od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krakowie 3256,20 zł tytułem wydatków wyłożonych przez Skarb Państwa; V/ nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krakowie 2899,20 zł wyłożonych przez Skarb Państwa.

W uzasadnieniu Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 3 lipca 2008 roku strony oraz (...) sp. z o.o. Polana B. sp.k., (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa, (...) sp. z o.o. w celu realizacji wspólnej inwestycji, jaką jest budowa kanalizacji deszczowej w rejonie ulicy (...) w K., postanowili, że koszty budowy kanalizacji będą ustalone na podstawie sporządzonego z udziałem wszystkich stron kosztorysu powykonawczego robót, w oparciu o dokumenty wykazujące faktycznie poniesione przez wykonawcę koszty, przy czym całkowite koszty budowy kanalizacji nie mogą być wyższe niż określone na podstawie aktualnych, średnich wskaźników kosztorysowych właściwych dla robót budowlanych ziemnych według S. dla miasta K. z dnia poniesienia tych kosztów przez powoda. Powód, jako wykonawca zobowiązał się dołożyć należytej staranności, by zastosować przy realizacji zamienne materiały i rozwiązania, które będą skutkować obniżeniem kosztów budowy i eksploatacji kanalizacji, lecz nie pogorszą jakości działania całej sieci, na co strony porozumienia wyraziły zgodę. Pozwany zobowiązał się ponosić koszty budowy kanalizacji opadowej na odcinku pomiędzy punktami 3 - 4 w 58,73 %, na odcinku pomiędzy punktami 4 - 5 w 60,20 %, na odcinku pomiędzy punktami 5 - 11 w 68,24 %, na odcinku pomiędzy punktami 11 - 14 w 62,43 %, na odcinku pomiędzy punktami 23 - 24 w 26,99 %, na odcinku pomiędzy punktami 23 - 17 w 25,23 %, na odcinku pomiędzy punktami 17 - 18 - 14 w 14,72 %, na odcinku pomiędzy punktami 14 - 15 w 46,28 %. Po wybudowaniu odcinków kanalizacji opadowej powód miał powiadomić listem poleconym za potwierdzeniem odbioru wszystkie strony porozumienia o gotowości do protokolarnego odbioru sieci a strony porozumienia zobowiązały się stawić się w wyznaczonym terminie celem dokonania protokolarnego odbioru. Niestawiennictwo prawidłowo zawiadomionej strony oraz nieuzasadniona odmowa podpisania protokołu nie zwalniały z obowiązku zapłaty za wybudowaną kanalizację. Zapłata za wybudowaną kanalizację przez spółkę pozwanego miała nastąpić w terminie do 31 grudnia 2009 roku a za odcinki wybudowane po 31 grudnia 2009 roku w terminie 3 miesięcy od daty podpisania protokołu odbioru sieci, na podstawie faktur wystawionych przez powoda.

W dniu 16 lipca 2008 roku strony oraz (...) sp. z o.o. sp.k., (...) sp. z o.o. (...)sp.k. i (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa zawarli porozumienie dotyczące zasad realizacji i rozliczania budowy infrastruktury technicznej dla osiedla w rejonie ulicy (...). Uczestnicy porozumienia oświadczyli, że porozumienie zostaje zawarte ze względu na konieczność realizacji infrastruktury technicznej dla powstających budynków mieszkaniowych wielorodzinnych w rejonie ulicy (...). Przedmiotowa infrastruktura była niezbędna dla funkcjonowania całego osiedla i miała służyć wszystkim budynkom realizowanym przez strony porozumienia oznaczonych w umowie(...). Porozumienie zostało zawarte w celu realizacji wspólnej inwestycji w postaci budowy dróg, chodników, sieci kanalizacji sanitarnej oraz wodociągowej na terenie powstającego osiedla budynków mieszkalnych wielorodzinnych przy ulicy (...) w K.. Inwestycje miały być realizowane przez powoda. Uczestnicy porozumienia postanowili, że koszty budowy infrastruktury technicznej będą ustalone na podstawie sporządzonego z udziałem wszystkich stron kosztorysu powykonawczego robót w oparciu o dokumenty wykazujące faktycznie poniesione przez wykonawcę koszty, przy czym całkowite koszty budowy kanalizacji nie mogły być wyższe niż określone na podstawie aktualnych i średnich wskaźników kosztorysowych o właściwych dla robót budowlanych ziemnych według S. z dnia poniesienia tych kosztów przez powoda. Strony ustaliły wynagrodzenie powoda za pełnienie funkcji inwestora zastępczego w wysokości 2,5 % wartości zadania inwestycyjnego. Strony miały ponosić koszty proporcjonalnie do powierzchni użytkowej mieszkań budowanych lub zaprojektowanych przez poszczególnych uczestników porozumienia w rejonie ulicy (...). Po zrealizowaniu inwestycji lub poszczególnych jej elementów powód miał powiadomić listem poleconym wszystkich uczestników o gotowości do protokolarnego odbioru infrastruktury technicznej a uczestnicy zobowiązali się stawić w wyznaczonym terminie celem dokonania protokolarnego odbioru. Niestawiennictwo prawidłowo zawiadomionej strony oraz nieuzasadniona odmowa podpisania protokołu nie zwalniała od obowiązku zapłaty kosztów. Zapłata za wybudowaną infrastrukturę techniczną na rzecz powoda miała nastąpić w terminie 90 dni od dnia podpisania protokołu odbioru infrastruktury technicznej przez prawidłowo zawiadomione strony na podstawie faktur wystawionych przez powoda. Powód zobowiązał się wybudować infrastrukturę techniczną do 31 grudnia 2010 roku, zobowiązał się dołożyć należytej staranności, by zastosować przy realizacji inwestycji zamienne materiały i rozwiązania, które będą skutkować obniżeniem kosztów budowy i eksploatacji infrastruktury technicznej, lecz nie pogorszą jakości działania całej sieci, na co strony porozumienia wyraziły zgodę. Strony postanowiły, że pozwany będzie partycypował w kosztach budowy kanalizacji sanitarnej na odcinku 1 - 2 w 70,38 %, na odcinku 2 - 3 w 60,37 %, na odcinku 8 - 9 w 45,06 %, na odcinku 2 - 8 w 52,85 %. Strony postanowiły, że spółka (...) będzie partycypowała w kosztach budowy sieci wodociągowej na odcinku 1 - 2, 2 - 3, 3 - 9, 2 - 8, 6 - 5, 4 - 9, 4 - 5 w 56,72 % a na odcinku 4 - 7 w 41,40 %.

Powód w dniu 27 sierpnia 2009 roku przedstawił pozwanemu kosztorys dotyczący budowy infrastruktury technicznej dla osiedla w rejonie ulicy (...) z prośbą o jego przeanalizowanie i pisemne wniesienie ewentualnych uwag lub zastrzeżeń nie później niż do 10 września 2009 roku. W piśmie podano, że brak odpowiedzi w wyznaczonym terminie zostanie potraktowany jako akceptacja kosztów wykonania odcinka sieci.

Według kosztorysu z 27 sierpnia 2009 roku koszt wykonania infrastruktury to 160 786,40 zł netto czyli 196 159,41 zł brutto.

W dniu 29 sierpnia 2009 roku powód przesłał pozwanemu kosztorys na poszczególne etapy wykonywanych sieci oraz kosztorys na wykonanie układu drogowego.

W dniu 14 września 2009 roku powód opracował kosztorys wykonania sieci wodociągowej z żeliwa, według którego koszt wykonania sieci to 108 711,49 zł netto, czyli 132 628,02 zł brutto.

W dniu 9 czerwca 2010 roku powód zawiadomił pozwanego, że prace budowlane związane z rozbudową sieci na potrzeby osiedla przy ulicy (...) w K. zostały zakończone, i wyznaczył termin przeprowadzenia odbioru na 18 czerwca 2010 roku.

W dniu 18 czerwca 2010 roku przedstawiciele obu stron oraz (...) Spółdzielni Mieszkaniowej, (...) sp. z o.o., sporządzili protokół odbioru robót budowy kanalizacji deszczowej dla osiedla budynków mieszkalnych wielorodzinnych w rejonie ulicy (...) w K.. Komisja po dokonaniu oględzin wykonanych prac oraz zapoznaniu się z dokumentacją techniczną stwierdziła, że roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z zamówieniem i bez usterek. W protokole wpisano, że roboty zostały zakończone 19 kwietnia 2010 roku.

W dniu 18 czerwca 2010 roku przedstawiciele obu stron oraz (...) Spółdzielni Mieszkaniowej dokonali odbioru budowy sieci kanalizacji sanitarnej na terenie osiedla pomiędzy ulicą (...). Komisja odbiorowa po dokonaniu oględzin wykonanych prac i zapoznaniu się z dokumentacją techniczną stwierdziła, że roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z zamówieniem i bez usterek. W protokole wpisano, że roboty zostały zakończone 15 stycznia 2010 roku.

W dniu 18 czerwca 2010 roku przedstawiciele obu stron oraz (...) Spółdzielni Mieszkaniowej przeprowadzili odbiór sieci wodociągowej 200/150 mm na terenie osiedla pomiędzy ulicą (...). Komisja po dokonaniu oględzin wykonanych prac i zapoznaniu się z dokumentacją techniczną stwierdziła, że roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z zamówieniem i bez usterek. W protokole wpisano, że roboty zostały zakończone 18 lutego 2010 roku.

W dniu 7 lipca 2010 roku powód sporządził kosztorysy powykonawcze:

1/ budowy sieci wodociągowej na terenie osiedla pomiędzy ulicą (...) na kwotę 154 642,31 zł

2/ budowy sieci kanalizacji sanitarnej na terenie osiedla pomiędzy ulicą (...) w K. na kwotę 206 130,73 zł,

3/ budowy sieci kanalizacji opadowej na kwotę 165 805,88 zł.

W dniu 5 sierpnia 2010 roku pozwany przesłał powodowi korektę kosztorysów, według których koszt wybudowania sieci wodociągowej to 120 561,94 zł, koszt budowy sieci kanalizacyjnej to 145 381,14 zł a koszt budowy sieci kanalizacji opadowej to 110 416,52 zł. W dniu 23 sierpnia 2010 roku powód powiadomił pozwanego, że nie akceptuje jego kosztorysów, gdyż koszty w nich określone odbiegają od rzeczywistych. Pozwany podtrzymała swoje stanowisko i strony nie osiągnęły porozumienia.

W dniu 21 października 2010 roku powód wystawił pozwanemu fakturę za budowę sieci wodociągowej na kwotę 70 180,38 zł płatną do 28 października 2010 roku. W dniu 28 października 2010 roku pozwany powiadomił powoda, że zwraca fakturę (...), ponieważ w porozumieniu z 16 lipca 2008 roku nie zlecał wykonania tego etapu sieci wodociągowej, natomiast z faktury (...) na kwotę 40 612,06 zł uznaje kwotę 30 665,49 zł, z faktury (...) na kwotę 49 631,45 zł uznaje kwotę 31 567,53 zł zaś z faktury (...) na kwotę 60 358,37 zł uznaje kwotę 31 567,56 zł.

W dniu 8 listopada 2010 roku powód ponownie przesłał pozwanemu fakturę za wykonanie sieci wodociągowej 150/200 mm. Pismem z 25 stycznia 2011 roku powód wezwał pozwanego do zapłaty kwot wynikających z kosztorysu, to jest za budowę sieci kanalizacji sanitarnej kwoty 202 016,01 zł, za budowę sieci kanalizacji opadowej kwoty 171 375,73 zł, za budowę sieci wodociągowej kwoty 155 584,30 zł. Wezwanie doręczono 7 kwietnia 2011 roku. W dniu 5 kwietnia 2011 powód wezwał pozwanego do zapłaty 175 110 zł z ustawowymi odsetkami.

Powód wystawił pozwanemu: 21 października 2010 roku fakturę (...) za budowę sieci wodociągowej (...)mm na kwotę 70 180,38 zł brutto płatną do 28 października 2010 roku, 14 marca 2011 roku fakturę korektę do faktury (...), zmniejszając kwotę faktury o 809,95 zł, 21 października 2010 roku fakturę (...) za budowę sieci wodociągowej (...)mm na kwotę 40 612,06 zł płatną do 28 października 2010 roku, 14 marca 2011 roku fakturę korygującą do faktury (...), zwiększając kwotę faktury o 1478,08 zł, 29 października 2010 roku fakturę (...) za wykonanie kanalizacji sanitarnej (...)odcinek 2 - 8 na kwotę 84 421,46 zł płatną do 5 listopada 2010 roku, 14 marca 2011 roku fakturę korygującą do faktury (...), podwyższając kwotę faktury od 1218,83 zł, 21 października 2010 roku fakturę (...) za kanalizację sanitarną z (...)odcinek 2 - 3 na kwotę 60 358,37 zł płatną do 28 października 2010 roku, 14 marca 2011 roku fakturę korektę do faktury (...), zmniejszając kwotę faktury o 4498,64 zł, 14 marca 2011 roku fakturę (...) na kwotę 27 773,84 zł za budowę kanalizacji opadowej odcinek 23-24 u,. Z., płatną do 31 marca 2011 roku, 21 października 2010 roku fakturę w (...)za budowę kanalizacji deszczowej kanał(...) odcinek 4 - 5 na kwotę 49 631,45 zł płatną do 28 października 2010 roku, 14 marca 2011 roku fakturę korektę do faktury w (...), podwyższając kwotę faktury o 1937,40 zł, 14 marca 2011 roku fakturę (...) za budowę kanalizacji opadowej odcinek 17 – 23, u. Z., na kwotę 7256 43 zł płatną do 21 marca 2011 roku.

R. D. 9 czerwca 2010 roku wystawił powodowi fakturę za obsługę geodezyjną budowy, to jest wytyczenie studni kanalizacji deszczowej i inwentaryzację geodezyjną powykonawczą sieci przyłącza kanalizacji deszczowej, na kwotę 2086,20 zł. Przedsiębiorstwo (...) sp. z o.o. wystawiło powodowi faktury za wykonanie robót dodatkowych przy realizacji kanalizacji opadowej na osiedlu (...) w rejonie ul. (...) na kwotę 17 080 zł, 49 895,30 zł, 9605,06 zł, 49 895,30 zł, 9605,06 zł, 3952,80 zł, 36 772 zł, 79 422 zł, 15 738 zł, 34 038 zł, 47 554,38 zł, 8987,74 zł, 27 541,50 zł, 20 381,32 zł, 64 263,50 zł, 26 544,76 zł. K. M. wystawił powodowi fakturę za wykonanie drogi dojazdowej, roboty brukarskie przy ul. (...), wykonanie włączenia studni do kanalizacji opadowej przy ul. (...), wykonanie obudowy na zaworze wody z betonowaniem przy ul. (...) i poprawę studni kanalizacji opadowej wraz z wymianą gruntu na kwotę 44 591 zł.

Pozwany zapłacił powodowi tytułem wynagrodzenia za wykonanie robót łącznie 164 449,69 zł, to jest 28 października 2010 r. zapłaciła na poczet faktury (...) kwotę 30 665,49 zł, na poczet faktury (...) kwotę 31 567,56 zł i na poczet faktury (...) kwotę 40 975,90 zł oraz 5 listopada 2010 r. na poczet faktury (...) kwotę 61 240,74 zł.

(...) Spółdzielnia Mieszkaniowa zapłaciła powodowi wynagrodzenie za wykonane roboty w oparciu o kosztorys przedstawiony przez powoda. Powód nie przedstawiał (...) Spółdzielni Mieszkaniowej faktur wystawionych przez kontrahentów powoda.

Koszt wykonania instalacji opadowej obliczony na podstawie aktualnych, średnich wskaźników kosztorysowych właściwych dla robót budowlanych ziemnych według S. dla miasta K. z dnia wykonania robót na odcinku między punktami 4-5 ((...)) wynosi 49 962,18 zł netto, na odcinku między punktami 23-24 ((...)) wynosi 58 933,73 zł netto, na odcinku między punktami 23-17 ((...) wynosi 16 796 zł netto. Koszt wykonania instalacji sanitarnej obliczony według tych samych zasad na odcinku 2-3 wynosi 58 085,29 zł netto a na odcinku 2-8 wynosi 86 018,15 zł netto. Koszt użycia igłofiltrów wynosi 12 377,24 zł. Koszt wykonania instalacji wodociągowej wynosi 104 490,26 zł netto.

Oceniając powyższe fakty Sąd Okręgowy uznał, że powództwo zasługuje na uwzględnienie do wysokości kwoty zasądzonej punktem I zaskarżonego wyroku.

Oceniając zarzuty pozwanego Sąd w pierwszej kolejności uznał za bezzasadny zarzut przedawnienia roszczenia. W ocenie Sądu umowy zawarte przez strony to umowy o roboty budowlane a nie umowy o dzieło Sąd przytoczył przepisy art. 647 k.c. i art. 627 k.c. i wskazał, że o zakwalifikowaniu umowy jako umowy o roboty budowlane decydują jej cechy przedmiotowe a zasadniczym kryterium odróżniającym umowę o roboty budowlane od umowy o dzieło stanowi ocena realizowanej inwestycji, stosownie do wymagań prawa budowlanego, zastosowanie systemu wynagrodzenia właściwego dla tej umowy lub dostarczenie projektu wykonawcy oraz cel umowy. Treść obu zawartych przez strony umów wskazuje, iż są to umowy o roboty budowlane. Powód zobowiązał się wykonać sieci zgodnie z projektem budowlanym oraz na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę.

Sąd Okręgowy wskazał kolejno, że roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane przedawnia się z upływem 3 lat, jako roszczenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 118 k.c.). Początkiem biegu terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane jest według reguły wyrażonej w art. 120 § 1 zd. 1 k.c. wymagalność roszczenia. Jeżeli jednak wymagalność zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu zgodnie z art. 120 § 1 zd. 2 k.c. rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Zapłata wynagrodzenia za wybudowaną przez powoda kanalizację miała nastąpić zgodnie z umową z 3 lipca 2007 roku w terminie do 31 grudnia 2009 roku a za odcinki wybudowane po 31 grudnia 2009 roku w terminie 3 miesięcy od daty podpisania protokołu odbioru sieci. Zapłata wynagrodzenia za wybudowaną przez powoda infrastrukturę techniczną miała nastąpić zgodnie z umową z 16 lipca 2008 r. w terminie 90 dni od daty podpisania protokołu odbioru infrastruktury technicznej. Wszystkie protokoły odbioru zostały podpisane 18 czerwca 2010 roku. Obie umowy przewidywały, że po zrealizowaniu inwestycji powód miał powiadomić listem poleconym wszystkie strony porozumienia o gotowości do protokolarnego odbioru infrastruktury technicznej a strony porozumienia zobowiązały się stawić w wyznaczonym terminie celem dokonania protokolarnego odbioru. Roboty zostały zakończone 19 kwietnia 2010 roku, 15 stycznia 2010 roku i 18 lutego 2010 roku. Powód powiadomił pozwanego o odbiorze dopiero pismem z 9 czerwca 2010 roku (karta 94). Wymagalność roszczenia powoda była uzależniona od jego działania, to jest od powiadomienia pozwanego o odbiorze. Powód mógł wyznaczyć termin odbioru wcześniej, niż to zrobił. Odbiór robót zakończonych w kwietniu mógł nastąpić w maju, odbiór robót zakończonych w styczniu mógł nastąpić w lutym a odbiór robót zakończonych w lutym mógł nastąpić w marcu. Roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za roboty zakończone w styczniu 2010 roku przedawniało się więc w maju 2013 roku, roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za roboty zakończone w lutym 2010 roku przedawniało się w czerwcu 2013 roku a roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za roboty zakończone w kwietniu 2010 roku przedawniało się w sierpniu 2013 roku. Pozew został wniesiony do sądu 7 września 2012 roku. Powództwo nie uległo zatem przedawnieniu.

Kolejno pozwany zarzucił, że powód nie przedstawił faktur dokumentujących poniesienie kosztów wykonania robót. Z tej przyczyny, zdaniem pozwanego, roszczenie powoda jest przedwczesne. Strony w zawartych umowach postanowiły, że koszty budowy kanalizacji będą ustalone na podstawie sporządzonego z udziałem wszystkich stron kosztorysu powykonawczego robót, w oparciu o dokumenty wykazujące faktycznie poniesione przez wykonawcę koszty, z zastrzeżeniem, że całkowite koszty budowy kanalizacji nie mogą być wyższe niż określone na podstawie aktualnych, średnich wskaźników kosztorysowych właściwych dla robót budowlanych ziemnych według S. dla miasta K. z dnia poniesienia tych kosztów przez powoda. Koszty budowy według tego, co strony postanowiły w umowach, nie stanowiły sumy kosztów poniesionych przez powoda wykazanych dokumentami dowodzącymi poniesienie tych kosztów, tak jak chciałby tego pozwany. W przeciwnym razie zbędne byłoby wspólne sporządzanie kosztorysu. Dokumenty wykazujące faktycznie poniesione przez wykonawcę koszty stanowiły dopiero punkt wyjścia do sporządzenia kosztorysu. Nie oznacza to, że każda pozycja kosztorysu musiała wynikać z dokumentu wykazującego faktycznie poniesione przez wykonawcę koszty. Zdaniem Sądu powód nie byłby bowiem w stanie wykazać w ten sposób kosztów własnych. Powód prowadzi na tyle złożoną działalność gospodarczą, że ścisłe przyporządkowanie kosztów prowadzonej działalności do konkretnej inwestycji nie jest w praktyce możliwe. Należy też zakładać, że strony, zawierając umowę, działały racjonalnie. Dlatego, zdaniem Sądu, powinno się odrzucić taką wykładnię umowy, która prowadzi do wniosków sprzecznych ze zdrowym rozsądkiem, a takim wnioskiem jest twierdzenie, że powodowi nie należy się zwrot tych kosztów, które z pewnością poniósł, ale nie jest w stanie ich wykazać dokumentami. Dla wykładni umowny w części dotyczącej sposobu rozliczenia kosztów wykonania robót istotne znacznie miały zeznania świadka J. S.. Świadek był reprezentantem (...) Spółdzielni Mieszkaniowej, która również była stroną zawartych przez strony umów i która rozliczyła się z powodem. Świadek potwierdził, jak umowę rozumiała (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa. Co do zasady to rozumienie zgodne było z tym, jak umowę rozumiał powód, to jest, że dokumenty wykazujące faktycznie poniesione przez wykonawcę koszty stanowiły jedynie punkt wyjścia do dalszego sporządzenia kosztorysów, ponieważ przy pomocy dokumentów wykazujących faktycznie poniesione przez wykonawcę koszty nie da się w praktyce wykazać kosztów własnych. Następnie kosztorysy miały być uzgadniane przez strony, przy czym całkowite koszty budowy kanalizacji nie mogły być wyższe niż określone na podstawie aktualnych, średnich wskaźników kosztorysowych właściwych dla robót budowlanych ziemnych według S. dla miasta K. z dnia poniesienia tych kosztów przez powodową spółkę.

Strony nie opracowały wspólnych kosztorysów. W tej sytuacji wynagrodzenie powoda powinno być obliczone na podstawie aktualnych, średnich wskaźników kosztorysowych właściwych dla robót budowlanych ziemnych według S. dla miasta K. z dnia poniesienia tych kosztów przez powodową spółkę. Wynagrodzenie za instalację opadową za odcinek między punktami 4-5 ((...)) wynosi 30 077,23 zł (60,20% z 49 962,18 zł), za odcinek między punktami 23-24 ((...)) wynosi 15 906,21 zł (26,99% z 58 933,73 zł), za odcinek między punktami 23-17 ((...)) wynosi 4237,63 zł (25,23% z 16 796 zł). Wynagrodzenie za instalację sanitarną za odcinek 2-3 wynosi 35 066,09 zł (60,37% z 58 085,29 zł) a za odcinek 2-8 wynosi 45 460,59 zł (52,85% z 86 018,15 zł). Do tego doliczyć należy 12 377,24 zł za igłofiltry. Wynagrodzenie za instalację wodociągową wynosi 59 266,87 zł (56,72% z 104 490,26 zł). Wynagrodzenie należy zwiększyć o podatek od towarów i usług. Wynagrodzenie za instalację opadową wynosi 61 269,70 zł (50 221,07 zł x 1,22), wynagrodzenie za instalację sanitarną wynosi 113 342,78 zł (92 903,92 zł x 1,22), wynagrodzenie za instalację wodociągową wynosi 72 305,58 zł (59 266,87 zł x 1,22). Pozwany zapłacił za instalację wodociągową 30 665,49 zł, za instalację sanitarną 102 216,64 zł, za instalację opadową 31 567,56 zł. Do zapłaty pozostaje za instalację opadową 29 702,14 zł (61 269,70 zł - 31 567,56 zł), za instalację sanitarną 11 126,14 zł (113 342,78 zł - 102 216,64 zł) i za instalację wodociągową 42 640,09 zł (72 305,58 zł - 30 665,49 zł). Razem do zapłaty pozostaje 82 468,37 zł. Powód domagał się odsetek ustawowych za okres do wytoczenia powództwa. Odsetki ustawowe za okres od 15 kwietnia 2011 r. do 6 września 2012 r. liczone od 82 468,37 zł równe są 15 009,24 zł. Łącznie powodowi należy się 97 477,61 zł i tę kwotę Sąd Okręgowy zasądził na podstawie art. 647 k.c. i art. 481 § 1 i § 2 oraz art. 482 k.c. W pozostałym zakresie Sąd powództwo oddalił, powołując się na art. 647 k.c. i art. 481 § 1 i § 2 oraz art. 482 k.c. i art. 117 § 2 k.c.

Pozwany zarzucał, że porozumieniem nie była objęta budowa instalacji wodociągowej o przekroju 200/150 mm. Ten zarzut nie został przez pozwanego udowodniony. Wykonanie instalacji zostało ujęte w załączniku do porozumienia. Nadto, z zeznań świadka J. S. wynika, że zamiarem wszystkich stron umowy było powierzenie powodowi wykonania wszystkich instalacji.

Jako podstawę orzeczenia o kosztach procesu Sad Okręgowy wskazał art. 100 w zw. z art. 98 § 1 i § 3, art. 99 i art. 108 § 1 k.p.c.

Wyrok Sądu Okręgowego w części uwzględniającej powództwo zaskarżył apelacją pozwany, zarzucając:

I/ naruszenie punktu II ust. 1 porozumienia z dnia 3 lipca 2008 r i punktu II ust. 1 porozumienia z dnia 16 lipca 2008 r przez ich błędną interpretację skutkującą zasądzeniem na rzecz powoda kwot po 29 702,14 zł i 52 766, 23 zł. z ustawowymi odsetkami, częściowo skapitalizowanymi, pomimo niewykonania przez powoda obowiązku przedłożenia dokumentów wykazujących faktycznie poniesione przez niego koszty;

2/ naruszenie art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. przez zasądzenie na rzecz powoda kwoty 97 477, 61 zł, z ustawowymi odsetkami, pomimo niewskazania przez powoda dokumentów wykazujących faktycznie poniesione przez niego koszty;

3/ naruszenie postanowienia punktu I ust. 2 porozumienia z dnia 16 lipca 2008 roku przez zasądzenie na rzecz powoda kwoty 45 820, 64 zł wraz z odsetkami, jako par. 2 wynagrodzenia za wykonanie sieci wodociągowej o przekroju 200/150 mm (węzeł 15-10);

4/ naruszenie art. 232 zdanie drugie k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. przez dopuszczenie z urzędu dowodu z opinii biegłego na okoliczności nie powołane przez żadną ze stron;

5/ naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez narzucenie biegłemu założenia do opinii, że „faktycznie poniesione przez wykonawcę koszty odpowiadają średnim kosztom rynkowym”, a przez to wpływ na jej wynik, w sytuacji gdy dowód z opinii biegłego dopuszczony został na okoliczność „kosztów budowy instalacji kanalizacji deszczowej, wodociągowej i sanitarnej”;

6/ błędne ustalenia faktyczne co do całkowitej wartości robót budowlanych objętych porozumieniami z dnia 3 i 16 lipca 2018 roku w łącznej kwocie 471 728, 66 zł brutto, które poczynione zostały w oparciu o opinię biegłego Z. S. z września 2015 roku;

7/wadliwe rozstrzygnięcie w punkcie III wyroku co do zasądzonych od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu poprzez zaliczenie po stronie powoda kwoty 4000 zł, tytułem wydatków gotówkowych, której powód nie uiścił.

Ba zasadzie art. 380 k.p.c. apelujący wniósł o rozpoznania postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 21 lutego 2014 r, którym oddalono wniosek pozwanego o sprostowanie protokołu rozprawy z dnia 2 kwietnia 2013 r oraz postanowienia z dnia 10 lipca 2015 r, którym oddalono wniosek pozwanego o wyłączenie biegłego Z. S..

Wskazując na powyższe pozwany wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania – w obu przypadkach z zasądzeniem na rzecz pozwanego od powoda kosztów postępowania apelacyjnego.

SĄD APELACYJNY ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE.

Apelacja jest bezzasadna.

Ustalenia faktyczne Sądu I instancji są prawidłowe – Sąd Apelacyjny przyjmuje je za własne. Sąd Apelacyjny podziela też w całości argumentację prawną przedstawioną przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, uznając ją za trafną i wyczerpującą.

Zarzuty apelacji nie mogą odnieść skutku.

Apelujący, w pierwszej kolejności, zarzuca naruszenie postanowień obu porozumień (punkty II, ust. 1) przez przyjęcie, że powodowi należy się wynagrodzenie za wykonanie umowy, mimo niewykonania przez powoda obowiązku przedłożenia dokumentacji (rachunków, faktur) obrazującej wysokość poniesionych przez powoda kosztów własnych. Na tej podstawie pozwany przed Sądem I instancji opierał zarzut przedwczesności powództwa, wywodząc, że dopóki powód nie udokumentuje kosztów własnych wynagrodzenie mu się nie należy.

Sąd Apelacyjny stanowiska tego nie podziela. Strony łączyła umowa o roboty budowlane, której istotą jest to, że wykonawca zobowiązuje się do oddania inwestorowi obiektu powstałego w wyniku wykonania ustalonego zakresu robót, a inwestor do dokonania czynności związanych z przygotowaniem i prowadzeniem robót oraz do odebrania zbudowanego obiektu i do zapłaty umówionego wynagrodzenia. Podstawową regulację prawną omawianej umowy stanowią przepisy art. 647-658 k.c. Powód wykonał swoje zobowiązanie w tym sensie, że wykonał wszystkie roboty budowlane (obiekty) objęte zawartymi przez strony porozumieniami a pozwany roboty te odebrał bez zastrzeżeń. Oczywistym jest zatem, że powodowi należy się za wykonane prace wynagrodzenie obliczone w sposób przewidziany w umowie. Sąd Okręgowy trafnie wskazał, że zarówno porozumienie z dnia 3 lipca 2018 r i jak i porozumienie z dnia 16 lipca 2018 r przewidywało, że podstawą wynagrodzenia powoda będzie kosztorys powykonawczy, sporządzony przez wszystkich uczestników porozumienia, w oparciu i dokumenty wykazujące koszty faktycznie przez powoda poniesione w związku z realizacją umowy. Pozwany nie zaaprobował projektu kosztorysu sporządzonego przez powoda a w procesie zarzucił, że powód nie przedłożył dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę jego weryfikacji. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy trafnie przyjął, że przytoczone wyżej postanowienia punktów II umowy muszą być rozumiane i wykładane racjonalnie, to jest zgodnie z zasadami współżycia społecznego i ustalonymi zwyczajami (art. 65 § 1 k.c.). Tymczasem sprzeczne z tymi kryteriami a wręcz sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem byłoby przyjęcie, że zgodnym zamiarem stron było to, by powód udokumentował wszystkie koszty własne – czego w praktyce nie da się wykonać – biorąc pod uwagę charakter i rozmiar prowadzonej przez powoda działalności. Nadto gdyby rzeczywiście podstawą sporządzenia kosztorysu miały być wyłącznie przedłożone przez powoda dokumenty, niepotrzebne byłoby postanowienie, że podstawą wynagrodzenia jest kosztorys sporządzony przez wszystkich uczestników porozumienia. Przyjęte przez Sąd I instancji rozumienie umowy stron potwierdził świadek J. S., do którego zeznań Sąd ten odwołał się. Pozwany kwestionuje wartość dowodową tych zeznań, wskazując, że (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa rozliczyła się z powodem na odmiennych zasadach. Rzeczywiście świadek S. zeznał: „wolałbym nie odpowiadać czy coś ścięliśmy z kosztorysów (kosztorysów powoda) ”, jednakże ten fragment jego zeznań nie przekreśla ogólnej ich wymowy, z której zdecydowanie nie wynika, by dokumenty obrazujące koszty własne pozwanego miały być jedyną podstawą do sporządzenia kosztorysu przez wszystkich uczestników porozumienia. W toku procesu powód udokumentował część poniesionych kosztów, przedkładając faktury wystawione przez podmioty trzecie, których to dokumentów pozwany nie kwestionował. Uczestnicy porozumienia winni byli zatem wspólnie sporządzić kosztorys, będący podstawą wynagrodzenia powoda – czego nie udało się im osiągnąć.

Pozwany stoi na stanowisku, że skoro powód nie udokumentował wszystkich poniesionych kosztów to nie należy mu się żadne wynagrodzenie. W konsekwencji powoda muszą zaspokoić kwoty dobrowolnie wypłacone mu przez pozwanego. Sąd Okręgowy trafnie odrzucił taką wykładnię umowy, jako za sprzeczną ze zdrowym rozsądkiem a – co należy dodać – sprzeczną również z przepisami prawa materialnego. Powód spełnił warunek wypłaty wynagrodzenia, określony art. 647 k.c., to jest prawidłowo wykonał i przedstawił do odbioru obiekt budowlany. Nawet gdyby przyjąć, że obowiązkiem powoda było udokumentowanie wszystkich bez wyjątku kosztów własnych (a do takiego ustalenia nie ma dostatecznych podstaw), to nienależyte wykonanie tego obowiązku umownego nie mogłoby pozbawić powoda wynagrodzenia za prawidłowo wykonany przedmiot umowy. Mogłoby natomiast – na zasadzie art. 471 k.c. – rodzić odpowiedzialność powoda za szkodę, którą pozwany poniósł wskutek zaniechania powoda (np. gdyby pozwany poniósł koszty rzeczoznawcy, który obliczyłby wynagrodzenie powoda, w sposób określony w umowie, w sytuacji gdy to bezprawne zaniechanie powoda – nieprzedłożenie dokumentów – uniemożliwiło osiągnięcie konsensusu przez uczestników porozumienia).

Powyższe argumenty prowadzą, wbrew zarzutom apelującego, do wniosku, że dopuszczenie przez Sąd Okręgowy dowodu z opinii biegłego, celem obliczenia należnego powodowi wynagrodzenia, nie naruszyło postanowienia punktów II ust. 1 porozumień z dnia 3 lipca 2018 r i 16 lipca 2018 r. Nie naruszyło też przepisów prawa materialnego regulujących problemy wykładni oświadczeń woli (art. 65 k.c.) jak też umowy o roboty budowlane (art. 647 k.c.)

Pozwany bezzasadnie zarzuca zaskarżonemu wyrokowi, naruszenie art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. przez dopuszczenie z urzędu przez Sąd Okręgowy dowodu z opinii biegłego sądowego. Zarzut jest oczywiście bezzasadny. Wbrew temu co twierdzi pozwany, powód już w pozwie wnioskował o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Taki sam wniosek złożył pozwany w sprzeciwie od nakazu zapłaty, jednakże następnie cofnął go w toku procesu. Powód domagał się, by przedmiotem opinii było zweryfikowanie jego własnych kosztorysów pod kątem rzetelności i zgodności z faktycznie poniesionymi kosztami. Sąd Okręgowy dopuścił przedmiotowy dowód na okoliczność przypadających na pozwaną kosztów budowy instalacji sanitarnej, obliczonych według zasad określonych w porozumieniach. Zmiana tezy dowodowej była zatem pozorna, nie zmieniała przedmiotu opinii i nie była sprzeczna z wolą powoda. W konsekwencji wnioskującym dowód z opinii biegłego był nadal powód – stosownie do zasady ciężaru dowodu wynikającego z art. 6 k.c. Pozwany zapomina ponadto, że – jak wynika z treści art. 232, zdanie drugie k.p.c. – sąd może dopuścić dowód niewskazany przez strony, zwłaszcza wtedy gdy nie może w inny sposób przeciwstawić się niebezpieczeństwu nieprawidłowego rozstrzygnięcia sprawy (por. T. Ereciński, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, Lex nr 10476). Nadto, jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 marca 2007 r (I CSK 465/06, Lex nr 327917) stosownie do treści art. 232 k.p.c. można sądowi zarzucić, że nie dopuścił jakiegoś dowodu z urzędu, mimo, ze zachodziły po temu powody, nie można natomiast wytykać mu, że jakiś dowód dopuścił, czyli, że skorzystał z przyznanej mu dyskrecjonalnej władzy. Sąd Apelacyjny podziela ten pogląd.

Rozważyć jedynie należy czy opinia biegłego Z. S. była prawidłowa, to znaczy czy realizowała zapisy punktów II ust. 1 porozumień stron, gdzie postanowiono, że koszty realizacji umowy nie mogą być wyższe niż określone na podstawie aktualnych, średnich wskaźników kosztorysowych właściwych dla robót budowalnych ziemnych według S. dla miasta K., z dnia poniesienia tych kosztów przez powoda. Zgodnie z tym zapisem Sąd Okręgowy zlecił biegłemu wyliczenie kosztów inwestycji według średnich cen S.. Oczywiście rację ma pozwany, że zapis punktu II ust. 1 obu porozumień musi być interpretowany łącznie z ich dalszymi postanowieniami, gdzie powód zobowiązał się do dołożenia należytej staranności, by zastosować przy realizacji zamienne materiały i rozwiązania, które będą skutkować obniżeniem kosztów budowy i eksploatacji kanalizacji, lecz nie pogorszą jakości działania całej sieci (por. punkt II ust. 1 porozumienia z dnia 3 lipca 2008 r punkt IV ust. 2 porozumienia z dnia 16 lipca 2008 roku). Wnosząc o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego powód twierdził, że kosztorys przez niego sporządzony spełniał powyższe założenia. Biegły wyliczył te koszty na niższym poziomie niż powód, przyjmując, zgodnie z poleceniem Sądu średnie ceny S. dla miasta K.. W tej sytuacji procesowej, to na pozwanym (art. 6 k.c.) spoczywał ciężar wykazania, że powód, przy dołożeniu należytej staranności, mógł zmniejszyć koszty inwestycji bez szkody dla jej jakości. Pozwany nie wskazał, które koszty mogły być przez powoda obniżone, jakie zamienne materiały i rozwiązania powód mógł zastosować by zredukować koszty. Twierdzeń i wniosków dowodowych w tym przedmiocie pozwany nie zgłaszał, proponując w zamian obliczenie wynagrodzenia według stawek minimalnych S.. Takie rozwiązanie byłoby jawnie sprzeczne z umową stron. Tym samym zarzuty wyszczególnione w punktach 6 i 7 apelacji nie mogą odnieść skutku.

Odmowa zapłaty za ten odcinek sieci wodociągowej, którego przekrój wynosi 200/150 mm, świadczy o nierzetelności kupieckiej pozwanego. Pozwany z procesie zarzuca, że ten fragment sieci wodociągowej nie był objęty porozumieniem, jednakże zanim strony wdały się w spór pozwany nie kwestionował ani faktu jego wykonania przez powoda ani jego jakości. Przeciwnie, sieć odebrał, bez zastrzeżeń (zaznaczając, że została wykonana zgodnie z porozumieniem) i korzysta z niej od 18 czerwca 2010 roku. Takie zachowanie pozwanego jednoznacznie potwierdza stanowisko powoda, który od początku twierdzi, że wolą sygnatariuszy porozumienia było wybudowanie całej sieci wodociągowej a pominięcie w opisie przedmiotu umowy odcinka (...)mm było zwykłą niedokładnością związana z tym, że strony przewidywały możliwość wyłączenia tego odcinka sieci z porozumienia, pod warunkiem zgody MPWiK – co jednak nie nastąpiło (dowód: załącznik nr(...) k. 51). Nadto w swoich własnych kosztorysach pozwany uwzględniał i ten odcinek sieci, co oznacza, że zarzuty podnoszone w toku procesu w tym przedmiocie zmierzają wyłącznie do uniknięcia zapłaty.

Za bezzasadny należy też uznać zarzut związany z wadliwym rozliczeniem kosztów procesu Pozwany twierdzi, że Sąd Okręgowy bezzasadnie obniżył koszty obciążające powoda o kwotę 4000 zł, której w rzeczywistości powód nie uiścił. Twierdzenie to nie jest prawdziwe, jak wynika z dokumentu zalegającego w aktach sprawy na karcie 361 powód wpłacił tytułem zaliczki na biegłego kwotę 4000 zł, która to wpłata stanowi wydatek poniesiony przez powoda w toku procesu.

Mając na względzie wszystkie powyższe argumenty Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego jako bezzasadną, w oparciu o przepis art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w oparciu o przepis art. 98 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c.

SSA Anna Kowacz-Braun SSA Jan Kremer SSA Hanna Nowicka de Poraj