Postanowienie SN z 30 maja 2014, sygn. III CZ 18/14
Data orzeczenia
30 maja 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Józef Frąckowiak
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (8)
POSTANOWIENIE
Dnia 30 maja 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący)
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)
SSA Katarzyna Polańska-Farion
w sprawie ze skargi D. B. o wznowienie postępowania
w sprawie z powództwa D. B.
przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń […] o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 30 maja 2014 r.,
zażaleń powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 17 stycznia 2014 r.,
1. odrzuca zażalenie w części dotyczącej rozstrzygnięcia
o kosztach postępowania (pkt 2 zaskarżonego postanowienia),
2. oddala zażalenie w pozostałej części,
3. przyznaje radcy prawnemu K. M.-S. od Skarbu Państwa
(Sądu Apelacyjnego) kwotę 3 600 (trzy tysiące sześćset) zł wraz z
podatkiem VAT tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc
prawną udzieloną skarżącemu w postępowaniu zażaleniowym
przed Sądem Najwyższym.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 22 października 2007 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił
powództwo D. B. skierowane przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń [...] o zapłatę,
2
a wyrokiem z dnia 7 maja 2008 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda. W dniu
12 marca 2012 r. powód wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego, domagając się uchylenia wyroków
Sądów obu instancji i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego
rozpoznania. Skarga została oparta na podstawach z art. 403 § 1 pkt 1, art. 403 §
1 pkt 2 oraz art. 403 § 2 k.p.c.
Rozpoznając skargę po raz pierwszy, Sąd Apelacyjny postanowieniem
z dnia 19 kwietnia 2012 r. skargę tę odrzucił uznając, że nie opiera się
na ustawowej podstawie wznowienia a ponadto, że powód nie zachował
ustawowego terminu do jej wniesienia.
Na skutek zażalenia powoda, Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia
20 grudnia 2012 r. (III CZ 92/12) uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego
i przekazał skargę temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia
o kosztach postępowania zażaleniowego.
W wyniku ponownego rozpoznania skargi, Sąd Apelacyjny postanowieniem
z dnia 17 stycznia 2014 r. ponownie skargę odrzucił uznając, że nie opiera się na
ustawowych podstawach wznowienia. Ponadto, Sąd Apelacyjny ocenił,
że w odniesieniu do części podstaw skarżący nie wykazał zachowania terminu do
wniesienia skargi. W punkcie drugim postanowienia Sąd Apelacyjny zasądził od
powoda na rzecz pozwanych kwotę 5 400 zł tytułem kosztów postępowania
skargowego, a w punktach trzecim i czwartym orzekł o wynagrodzeniu należnym
pełnomocnikowi z urzędu ustanowionemu dla powoda za pomoc prawną udzieloną
powodowi w postępowaniach zażaleniowym i skargowym.
Postanowienie to powód zaskarżył w punktach pierwszym i drugim.
Domagał się uchylenia postanowienia w zaskarżonej części i przekazania sprawy
w tej części Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Kwestionując
rozstrzygnięcie o odrzuceniu skargi zarzucił naruszenie:
- art. 207 § 3 k.p.c. i art. 9 ust. 1 w związku z art. 11 i art. 1 pkt 27 ustawy
z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania
cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 233, poz. 1381, dalej:
„ustawa nowelizująca") prowadzące do naruszenia art. 410 § 1 i § 2 k.p.c.
3
oraz art. 328 § 2 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 406 k.p.c. przez
nierozpoznanie wszystkich pism przygotowawczych skarżącego i jego
pełnomocnika, a w konsekwencji niewzięcie pod uwagę przytaczanych
w tych pismach okoliczności dotyczących uprawdopodobnienia zachowania
terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania i istnienia
faktycznych podstaw skargi;
- art. 403 § 2 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c., art. 231 k.p.c. i art. 233 § 1
k.p.c. w związku z art. 406 k.p.c. przez błędne przyjęcie, że w sprawie nie
zaistniały nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogły
mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać
w poprzednim postępowaniu;
- nieważność postępowania wynikłą na skutek pozbawienia skarżącego
możności obrony jego praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.) w związku z art. 406 k.p.c.
oraz w związku z art. 9 ust. 1, art. 1 pkt 27 i art. 11 ustawy nowelizującej
przez nierozpoznanie niektórych pism przygotowawczych skarżącego i jego
pełnomocnika dotyczących uprawdopodobnienia zachowania terminu do
wniesienia skargi o wznowienie postępowania i do ustalania faktycznych
podstaw skargi;
- art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. i art. 227 k.p.c.
w związku z art. 406 k.p.c. przez przyjęcie, iż podstawa skargi dotycząca
uzyskania wyroku na skutek przestępstwa sędziów dotyczy wyłącznie
wadliwej interpretacji postanowienia Prokuratora w sprawie 1 Ds .../07;
- art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c. i art.
227 k.p.c. w związku z art. 406 k.p.c., a także w związku z art. 442 § 2 k.c.
i art. 442 § 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 sierpnia 2007 r.
w zw. z art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks
cywilny (Dz.U. Nr 80, poz. 538) przez przyjęcie, że zaniechania urzędników
Komisji Nadzoru Finansowego nie miały wpływu na wyroki Sądów obu
instancji podczas gdy działania te miały dowieść odpowiedzialności
deliktowej pozwanych i wydłużenia okresu przedawnienia roszczeń powoda;
4
- art. 410 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., i art. 328 § 1 k.p.c. w związku z art. 406
k.p.c. przez nieprzesłuchanie świadka W. K. w celu ustalenia czy wyroki były
oparte na sfałszowanych (podrobionych) dokumentach,
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie podlegało odrzuceniu w części skierowanej przeciwko
rozstrzygnięciu zamieszczonemu w punkcie drugim zaskarżonego postanowienia,
to jest rozstrzygnięciu obejmującemu orzeczenie o kosztach postępowań
zażaleniowego i skargowego. Zgodnie bowiem z treścią art. 3942
§ 1 k.p.c. na
postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie zwrotu kosztów procesu
zażalenie przysługuje do innego składu tego sądu, a art. 3941
§ 1-2 k.p.c. zakreśla
kognicję Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym to jest wskazuje jakie
postanowienia podlegające zaskarżeniu zażaleniem rozpoznaje Sąd Najwyższy.
Biorąc pod uwagę, że powołane przepisy wyłączają kognicję Sądu Najwyższego
co do zażaleń na postanowienia rozstrzygające o kosztach procesu, w tej części
zażalenie jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu (art. 3941
§ 3 w związku z art.
3986
§ 3 k.p.c.).
W pozostałej części zażalenie jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu,
jakkolwiek skarżący trafnie podnosi, że jego pełnomocnik nie był zobowiązany do
złożenia, w toku rozprawy w dniu 17 stycznia 2014 r., wniosku o wyrażanie zgody
na złożenie pisma przygotowawczego. Skarga o wznowienie postępowania została
wniesiona w dniu 12 marca 2012 r., a zatem przed wejściem w życie ustawy z dnia
16 września 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz
niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 233, poz. 1381; dalej: ustawa nowelizująca).
Zgodnie z jej art. 9 ust. 1 przepisy tej ustawy, w tym art. 207 § 3 zd. 2 k.p.c.
w nowym brzmieniu, nie miały zastosowania w postępowaniu. Z faktu, że Sąd
Apelacyjny wyraził taką zgodę nie można jednak wyprowadzać automatycznie
wniosku, iż jednocześnie Sąd ten błędnie stosując w toku całego postępowania art.
207 § 3 k.p.c. w nowym brzmieniu, pominął wszelkie twierdzenia i dowody
przedstawione przez skarżącego w pismach przygotowawczych złożonych bez
zgody sądu. W tym miejscu podkreślić również należy, że skarżący podnosząc
zarzuty naruszenia art. 379 pkt 5 w związku z art. 207 § 3 k.p.c. oraz powiązanych
5
z nimi przepisów dotyczących podstaw wznowienia i terminu do wniesienia skargi,
w ogóle nie wskazał jakie zarzuty, bądź twierdzenia zawarte, jak twierdzi,
w pominiętych pismach, faktycznie zostały przez Sąd Apelacyjny pominięte.
Rzeczą skarżącego było wyszczególnienie pominiętych, istotnych dla sprawy
twierdzeń skarżącego. Ogólnikowość tak ujętego zarzutu nie pozwala stwierdzić,
że istotnie doszło do naruszenia prawa skarżącego do obrony i tym samym zarzuty
naruszenia art. 379 pkt 5 k.p.c. w związku z art. 406 k.p.c. oraz w związku z art. 9
ust. 1, art. 1 pkt 27 i art. 11 ustawy nowelizującej, a także zarzut naruszenia art.
207 § 3 k.p.c. i art. 9 ust. 1 w związku z art. 11 i art. 1 pkt 27 ustawy nowelizującej
należy uznać za nieuzasadnione.
Wykrycie okoliczności faktycznych lub dowodów w rozumieniu art. 403 § 2
k.p.c. dotyczy faktów i środków dowodowych, które - poza przesłanką ich
nieujawnienia w postępowaniu prawomocnie zakończonym - były dla strony
skarżącej wówczas „nieujawnialne”. Możliwość powołania się na wykrycie nowych
dowodów (art. 403 § 2 k.p.c.) istnieje tylko wówczas, gdy sam skarżący wskutek
obranego sposobu postępowania nie zaniechał ich przeprowadzenia
w zakończonym wcześniej postępowaniu. Ponadto, wykryte środki dowodowe
muszą być tego rodzaju, że mogłyby zaważyć na wyniku sprawy,
tj. ich uwzględnienie spowodowałoby, że wynik sprawy mógłby być inny
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 1973 r., I CO 5/73,
Biul. SN 1974, nr 2 s. 24). Skarżący, powołując się na nowy dowód w postaci
zeznań świadka W. K., który był jego zwierzchnikiem, nie wykazał, że nie mógł
skorzystać z tego dowodu w toku postępowania, którego skarga dotyczy;
w szczególności nie może o tym świadczyć jedynie fakt, iż powód nie znał miejsca
zamieszkania świadka. Skarżący nie wykazał również by dowód terminowego
nadania do KNF pisma precyzującego żądanie wszczęcia postępowania
kontrolnego względem pozwanego Towarzystwa Ubezpieczeń był istotny dla
wyniku sprawy, zważywszy, że ta okoliczność wiązała się z mającym podstawę
kontraktową roszczeniem powoda o zapłatę prowizji, a roszczenie to zostało
oddalone z uwagi na przedawnienie. Tym samym również zarzut naruszenia art.
403 § 2 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c., art. 231 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z
art. 406 k.p.c. jest nieuzasadniony.
6
Zarzut naruszenia art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący wiązał
z nieuwzględnieniem przez Sąd Apelacyjny faktu, że w postępowaniu ze skargi od
początku podnosił, iż niedopełnienie obowiązków przez sędziów w postępowaniu,
którego dotyczyła skarga, polegało na nierozpoznaniu niektórych żądań pozwu,
nierozpoznawaniu niektórych jego pism, w szczególności tych, w których powód
podnosił zarzut nadużycia prawa podmiotowego. Wypada zatem przypomnieć,
że ewentualna wadliwość orzeczenia wynikająca z obrazy prawa materialnego,
czy też naruszenia przepisów prawa procesowego (innych niż te które zostały
określone w art. 401 k.p.c.) nie może być kwalifikowana jako ustawowa podstawa
wznowienia postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia
2007 r., V CZ 25/07, nie publ.).
W tym stanie rzeczy, nie znajdując żadnych przyczyn, dla których można
byłoby zażalenie uwzględnić, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814
k.p.c.
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c., oddalił zażalenie.
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 102
k.p.c.
O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu rozstrzygnięto
na podstawie § 6 pkt 7 w związku z § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. sprawie opłat za czynności radców
prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej
udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U.
z 2013 r., poz. 490).