Uzasadnienie z 21 sierpnia 2026, sygn. VIII U 146/26

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 listopada 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - (...) Oddział w V. na podstawie art. 83a ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r, poz. 350 ze zm.), ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, z późn. zm.) zmienił decyzję z 9 czerwca 2025 r. nr (...) i stwierdził, że F. F. (1) jako osoba prowadząca działalność będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od 23 sierpnia 2023 r. do 29 sierpnia 2023 r. oraz ustalił miesięczne podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne za sierpień 2023 r. w kwocie 939,58 zł i za okres od września 2023 r. do maja 2025 r. w kwocie zero zł oraz na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za sierpień 2023 r. w kwocie 6965,94 zł oraz za okres od września 2023 r. do maja 2025 r. w kwocie zero zł.

W uzasadnieniu organ rentowy wyjaśnił, że decyzją z 9 czerwca 2025r. nr (...) stwierdzono, że ubezpieczony podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od 23 sierpnia 2023 r. jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W sentencji tej decyzji ZUS ustalił również podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy od sierpnia 2023r. do maja 2025 r. Wskazał, że pismem z 6 października 2025 r. pełnomocnik ubezpieczonego poinformował ZUS, że 30 sierpnia 2023 r. F. F. (1) sprzedał części udziałów w Spółce (...) Sp. z o.o.; do pisma została dołączona kopia potwierdzonej notarialnie umowy sprzedaży udziałów w Spółce (...) Sp. z o.o. 30 sierpnia 2023 r., z której wynika, że od 30 sierpnia 2023 r. ww. Spółka nie jest jednoosobowa. Do pisma tego dołączono również protokół nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników ww. Spółki z 31 sierpnia 2023 r. oraz deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych (...)3.

ZUS wskazał, że na dzień wydania decyzji nie dysponował umową sprzedaży udziałów, pismem z dnia 16 października 2025 r. poinformował ubezpieczonego za pośrednictwem pełnomocnika o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany decyzji z 9 czerwca 2025 r. nr (...) w części dotyczącej ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych od 30 sierpnia 2023 r. oraz ustalonych podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy jako wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Organ rentowy wskazał nadto, że pismem z dnia 16 października 2025 r. pełnomocnik ubezpieczonego wystąpił o wyłączenie F. F. (1) z ubezpieczeń, gdyż nie podlega ubezpieczeniom w ZUS informując, że ww. podlega w (...); do pisma nie dołączono jednak decyzji (...) stwierdzającej w jakim okresie F. F. (1) podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników; pismem z dnia 21 października 2025 r. ZUS wystąpił do (...) z wnioskiem o udzielenie informacji w jakich okresach od 23 sierpnia 2023 r. F. F. (1) podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników informując jednocześnie o wydanej 9 czerwca 2025 r. decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym ww. płatnika od 23 sierpnia 2023 r.; w odpowiedzi (...) w dniu 28 października 2025 r. poinformował, że zostało wszczęte postępowanie dotyczące zasadności podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników F. F. (1); pismem z dnia 31 października 2025 r. ZUS poinformował ubezpieczonego za pośrednictwem pełnomocnika o zakończeniu postępowania administracyjnego i możliwości wglądu w akta sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.

Organ rentowy mając na uwadze nowe dowody potwierdzające, że od 30 sierpnia 2023 r. spółka (...) Sp. z o.o. nie jest jednoosobowa uznał, że od 23 sierpnia 2023 r. do 29 sierpnia 2023 r. F. F. (1) podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

(decyzja – k. 2-3 verte plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)

F. F. (1) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył odwołanie od powyższej decyzji w części, w której organ rentowy stwierdził, że podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od 23 sierpnia 2023 r. do 29 sierpnia 2023 r. oraz ustalił miesięczne podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne za sierpień 2023 r. w kwocie 939,58 zł i za okres od września 2023 r. do maja 2025 r. w kwocie zero zł oraz na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za sierpień 2023 r. w kwocie 6965,94 zł.

Przedmiotowej decyzji zarzucono naruszenie:

• art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób pełny i dokładny stanu faktycznego, w szczególności dlaczego odwołujący miałby podlegać ubezpieczeniom jedynie przez kilka dni (23-29 sierpnia 2023 roku), dlaczego pominięto fakt, że odwołujący podlega ubezpieczeniu rolniczemu w (...),

• art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, w tym niewyjaśnienie, czy ZUS w zweryfikował skład osobowy wspólników spółki oraz podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu rolniczemu w (...),

• art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, tj. przyjęcie tezy o powstaniu obowiązku ubezpieczeń mimo braku jakichkolwiek dowodów wskazujących, aby skarżący podlegał w zaskarżonym okresie pod ubezpieczenie społeczne jak i niewystarczające uzasadnienie decyzji, bowiem organ rentowy jedynie przywołał przepisy prawa, bez jakiegokolwiek odniesienia do indywidualnych okoliczności sprawy, co uniemożliwia odtworzenie toku rozumowania organu.

Wskazując na powyższe naruszenia odwołujący wniosł o uznanie przez organ rentowy - w ramach samokontroli - odwołania za słusznego i zmianę decyzji na tym etapie postępowania i wówczas o nienadawanie sprawie dalszego biegu; natomiast w przypadku nieuznania przez organ rentowy odwołania - o nadanie sprawie dalszego biegu i w konsekwencji o wydanie przez Sąd orzeczenia zmieniającego zaskarżoną decyzję poprzez stwierdzenie, że F. F. (1) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od 23 sierpnia 2023 roku do 29 sierpnia 2023 roku.

(odwołanie – k. 3-4)

W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocniania się orzeczenia do dnia zapłaty, wywodząc, jak w zaskarżonej decyzji. (odpowiedź na odwołanie – k. 7-8)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

(...) sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS w dniu 23 sierpnia 2023 r. Od tego dnia wnioskodawca był jedynym wspólnikiem i posiadał 100% udziałów w kapitale zakładowym ww. spółki. W tym czasie wnioskodawca był też prezesem zarządu ww. spółki. (okoliczności bezsporne)

Od 23 sierpnia 2023 r. ubezpieczony nie zgłosił się jako płatnik składek oraz nie zgłosił się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych jako jednoosobowy wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Nie rozliczał należnych składek i nie składał dokumentów rozliczeniowych. (okoliczności bezsporne)

W dniu 9 czerwca 2025 r. organ rentowy wydał decyzję nr (...), w której stwierdził, że wnioskodawca podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od 23 sierpnia 2023 r. jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i określił miesięczne podstawy wymiaru składek. (decyzja – k. 12 verte – 14 plik (...) załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Do dnia 29 sierpnia 2023 r. F. F. (2) posiadał 100 % udziałów w ww. spółce.

30 czerwca 2023 r. wnioskodawca dokonał na rzecz A. F. sprzedaży udziałów w spółce (...) sp. z o.o.

(kopia umowy – k. 62-64, kopia protokołu nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników z 31.08.2023 r. – k. 66-68 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Wnioskodawca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od 8 stycznia 2015 r. do nadal. Okres ubezpieczenia wnioskodawcy może ulec zmianie, z uwagi na prowadzone postępowanie wyjaśniające z ZUS odnośnie zasadności podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 8.01.2015 r. do nadal. (pismo (...) – k. 23, decyzja – k. 24)

Powyższy stan faktyczny, niesporny między stronami, Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dowodów w postaci dokumentów załączonych do akt sprawy. Zebrane dokumenty nie nasuwają zaś wątpliwości i są wystarczające dla wydania rozstrzygnięcia.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Odwołanie jako niezasadne podlegało oddaleniu.

Wstępnie należy przypomnieć, że dla włączenia danej osoby do ubezpieczenia społecznego niezbędna jest przynależność do określonej w ustawie systemowej grupy podmiotów podlegających obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (zob. wyrok SN z 3.03.2020 r., II UK 295/18, OSNP 2021, nr 4, poz. 43, a także wcześniejsze wyroki SN: z 17.03.2016 r., III UK 83/15, LEX nr 2026236; z 6.08.2013 r., II UK 11/13, LEX nr 1460954; z 19.02.2008 r., II UK 122/07, LEX nr 448905).

Spór powstały na gruncie rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny czy wnioskodawca podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 23 sierpnia 2023 r. do 29 sierpnia 2023 r. jako jedyny wspólnik (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - posiadający 100 % udziałów.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznym (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm. – dalej także ustawa systemowa) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność.

Stosownie do treści art. 12 ust. 1 w/w ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m. in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Okres podlegania obowiązkowi ubezpieczeń określa przepis art.13 pkt 4 ustawy systemowej, zgodnie z którym osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b – od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej przez osobę sprawująca opiekę nad dzieckiem oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.

Na podstawie zaś art. 66 ust.1 pkt 1c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 roku (tekst jednolity Dz. U. z 2020 rok Nr 1398) osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Przy tym na podstawie art. 5 pkt 21 tej ustawy, użyte w ustawie określenie osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. W konsekwencji, art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wyraźnie odsyła do ustawy systemowej w zakresie pojęcia osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, które precyzuje – jako przepis szczególny – art.8 ust.6 ustawy systemowej.

Przepis art.8 ust.6 ustawy systemowej definiuje osobę prowadzącą pozarolniczą działalność w zakresie zarówno ubezpieczeń społecznych, jak i ubezpieczenia zdrowotnego, co wyraźnie wynika z jego treści. Jako dwie odrębne podstawy uznania danej osoby za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: w pkt 1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych oraz w pkt 4) m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

W konsekwencji wspólnicy spółki jawnej a także komandytowej, partnerskiej i wspólnicy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stosownie do treści art.66 ust.1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które prowadzą działalność pozarolniczą.

Odnośnie do samej pozarolniczej działalności jako wspólnego dla wszystkich podmiotów wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznych trzeba zauważyć, że legalna definicja pojęcia działalności gospodarczej została pierwotnie zawarta w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2168 z późn. zm.).

Pod pojęciem działalności gospodarczej rozumiano zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. W obecnym stanie prawnym – mającym zastosowanie także do spornego w niniejszym postępowaniu okresu definicję działalności gospodarczej zawiera art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r. poz. 646 ze zm.).

Zgodnie z tym ostatnim przepisem, działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. W obu definicjach nacisk położony jest na zorganizowany i zarobkowy charakter, ciągłość i profesjonalizm.

Z powyższego wynika, że ustawa systemowa nawiązuje do definicji działalności gospodarczej tylko w art. 8 ust. 6 pkt 1, a w pozostałych punktach tego przepisu odnosi się do osób prowadzących działalność w różnych formach organizacyjno-prawnych, z których nie wszystkie wykonują działalność gospodarczą sensu stricto. Także nie wszyscy przedsiębiorcy są podmiotami ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, gdyż ubezpieczeniem społecznym objęte są wyłącznie osoby fizyczne, co wyłącza osoby prawne i jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonujące we własnym imieniu działalność gospodarczą. O objęciu ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi wspólników spółek osobowych: spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej tworzonych na podstawie Kodeksu spółek handlowych - oraz wspólników jednej tylko ze spółek kapitałowych, tj. jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o których stanowi art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej, decyduje zatem prowadzenie przez nich działalności pozarolniczej, której zakres pojęciowy nie pokrywa się ściśle z powyższymi definicjami działalności gospodarczej (zob. uzasadnienie wyroku SN z 3.03.2020 r., II UK 295/18).

Wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega ubezpieczeniom społecznym, choćby spółka nie prowadziła działalności gospodarczej (art. 8 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych), a z treści art. 8 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej wynika, że dla potrzeb podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym wspólnik spółki komandytowej uważany jest za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą. Pozostawanie wspólnikiem takiej spółki stanowi zatem prowadzenie pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy.)

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy też faktycznym działaniem w imieniu spółki. O ile podleganie ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wiąże się nierozerwalnie z faktycznym jej prowadzeniem, to posiadanie statusu wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, już od momentu wpisu do KRS, rodzi obowiązek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Natomiast okoliczność, że osoba taka nie uzyskiwała żadnych przychodów w związku z byciem wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może zostać wzięta pod uwagę przez właściwy organ jedynie w postępowaniu dotyczącym naliczenia i pobrania składek. Podleganie obowiązkowi ubezpieczenia jest bowiem odrębną kwestią od tego, czy dana osoba z tego tytułu jest obowiązana opłacać składkę na owe ubezpieczenia (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 stycznia 2019 r., II GSK 4767/16; LEX nr 2608385; z dnia 11 grudnia 2018 r., II (...)/16; LEX nr 26050680; z dnia 1 kwietnia 2014 r., II GSK 263/13, LEX nr 1575469 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lutego 2016 r., VI SA/Wa 3215/15, LEX nr (...) i z dnia 29 lutego 2016 r., VI SA/Wa 3215/15, LEX nr 2043939; z dnia 26 lipca 2017 r., II GSK 3136/15).

Taki też pogląd wyrażany jest w stosunku do wspólników spółek osobowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2017 r., VI SA/Wa 2153/ 17; LEX nr 2301490; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 lipca 2016 r., III AUa 425/16; LEX nr 2123029).

W odniesieniu do wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej spółek osobowych, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 września 2010 r., II UK 82/10 (OSNP 2012 nr 1 - 2, poz. 21) stwierdził, że obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlega każda osoba fizyczna będąca wspólnikiem spółki komandytowej zawiązanej w celu prowadzenia działalności gospodarczej i prowadzącej taką działalność (art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 i w związku z art. 13 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy zauważył, że o ile do dnia 31 grudnia 2002 r. wspólnicy spółek osobowych traktowani byli dla potrzeb podlegania ubezpieczeniom społecznym, jak osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej, to od dnia 1 stycznia 2003 r. nie mogą już być tak traktowani, ponieważ z tego kręgu zostali wyłączeni przez wyraźne uznanie ich za osoby prowadzące pozarolniczą działalność (art. 8 ust. 6 pkt 4), ale niebędące osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą. Pozostaje to w ścisłym związku z uregulowaniami Kodeksu spółek handlowych, zgodnie z którymi spółką komandytową jest spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika (komandytariusza) jest ograniczona (art. 102), spółka osobowa może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana (art. 8 § 1) i prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą (art. 8 § 2).

Z treści art. 8 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej wynika, że dla potrzeb podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym wspólnik spółki komandytowej uważany jest za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą. Pozostawanie wspólnikiem takiej spółki stanowi zatem prowadzenie pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy. W rezultacie, skoro zgodnie z art. 102 k.s.h. spółką komandytową jest spółka osobowa mająca na celu prowadzenie pod własną firmą przedsiębiorstwa (zorganizowanego zespołu składników niematerialnych i materialnych przeznaczonego do prowadzenia działalności gospodarczej - art. 55(1) k.c.), to obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega każdy będący osobą fizyczną wspólnik spółki komandytowej zawiązanej w celu prowadzenia przez nią działalności gospodarczej i prowadzącej taką działalność. Z tego względu wykonywanie pozarolniczej działalności, o którym stanowi art. 13 ust. 4 ustawy systemowej, to nic innego jak posiadanie statusu wspólnika spółki komandytowej prowadzącej działalność gospodarczą. Podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania należy zatem odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej (wykonującej) działalność gospodarczą, a nie do faktycznego uczestniczenia w działalności przedsiębiorstwa. W rezultacie status komandytariusza wyznaczony treścią stosunku prawnego danej spółki komandytowej (art. 120 i następne k.s.h.) nie ma znaczenia dla powstania obowiązku ubezpieczeniowego, gdyż podleganie temu obowiązkowi nie zależy od stosunków zachodzących pomiędzy wspólnikami takiej spółki, ale wyłącznie od pozostawania jej wspólnikami. Prowadzenie pozarolniczej działalności między innymi przez pozostawanie wspólnikiem spółki komandytowej wywołuje skutek w postaci podlegania ubezpieczeniom społecznym. Skutek ten powstaje z mocy prawa i trwa przez cały czas istnienia przesłanek określonych w art. 13 pkt 4 ustawy systemowej, niezależnie od woli wspólników i ukształtowania przez nich stosunków wewnętrznych spółki.”

Przedstawiony wyżej kierunek wykładni w pełni dotyczy również jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jak w niniejszej sprawie.

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2011 r., II UK 271/10 (LEX nr 817528) wyrażono pogląd, że obowiązek ubezpieczenia tegoż wspólnika powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej. W uzasadnieniu tego stanowiska wyjaśniono, że na tle art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należy stwierdzić, iż pojęcie "prowadzenie działalności pozarolniczej" jest pojęciem szerszym od działalności gospodarczej określonej w art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Do pojęcia działalności gospodarczej w powyższym (wąskim) rozumieniu ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych odwołuje się tylko w art. 8 ust. 6 pkt 1, a w pozostałych punktach tego przepisu wymienia osoby nieprowadzące działalności gospodarczej w ścisłym znaczeniu tego pojęcia. Właśnie w kręgu tych osób znajduje się wymieniony w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej.

Analogicznie Sąd Najwyższy wypowiedział się w wyrokach z dnia 11 września 2013 r., II UK 36/13 (LEX nr 1391783); z dnia 3 sierpnia 2011 r., (...) UK 8/11 (OSNP 2012 nr 17-18, poz. 225); z dnia 9 czerwca 2010 r., II UK 33/10 (LEX nr 598436) i z dnia 12 lipca 2017 r., II UK 295/16 (LEX nr 2347776), stwierdzając, że jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu określonego w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej. Z treści tego przepisu wynika, że samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.

Jak wynika wprost z powyższego ustawodawca w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym jednakowo traktuje zarówno wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. A zatem wszystkie orzeczenia dotyczące, którejkolwiek z tych osób znajdują też zastosowanie do pozostałych kategorii, w tym do wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Reasumując należy stwierdzić, że niewątpliwie kwestia wpływu faktycznego prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej na podleganie ubezpieczeniom społecznym przez jej wspólników budziła kontrowersje w orzecznictwie. Ostatecznie jednak ukształtował się pogląd, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (a tym samym także wspólnik spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej) podlega ubezpieczeniom społecznym nawet wówczas, gdy spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Sam fakt pozostawania wspólnikiem należy traktować jako prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej. Wykonywanie tej działalności polega więc nie na prowadzeniu działalności przez spółkę, ale jedynie na posiadaniu statusu wspólnika. Transponując to na brzmienie art. 13 pkt 4 ustawy systemowej, wedle którego osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, wspólnicy spółek wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od dnia nabycia statusu wspólnika do dnia utraty tego statusu. Tak długo jak ten status istnieje tak długo wspólnik podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2020 r. II UK 295/18; także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2012 r. II UK 121/12; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 12 marca 2019 r. III AUa 2348/18; także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2019 r. II GSK 4767/16).

Na takim stanowisku stanął również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10.06.2021 r. (III USKP 42/21, LEX nr 3302380) stwierdzając, że jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu określonego w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej. Z treści tego przepisu wynika, że samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej. W tym stanie prawnym irrelewantna jest okoliczność, czy spółka, której dominującym (95 do 5) wspólnikiem jest skarżący, prowadziła działalność gospodarczą.

W toku postępowania pełnomocnik odwołującego podnosił, że obecnie F. F. (1) podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w ramach (...), a nie ubezpieczeniu w ZUS. A zatem, jego zdaniem, F. F. (1) sprzedając część udziałów na rzecz A. F. nie powinien płacić składek o których mowa jest w zaskarżonej decyzji ZUS.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że wnioskodawca niezaprzeczalnie był jedynym wspólnikiem spółki z o.o. w spornym okresie od 23 sierpnia 2023 r. do 29 sierpnia 2023 r. i podlegał w związku z tym obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu, dopiero bowiem - jak wynika z przedłożonej umowy sprzedaży udziałów w spółce (...) sp. z o.o. z dnia 30 sierpnia 2023 r. - od tego dnia opisana spółka przestała być spółką jednoosobową.

Na mocy art. 5a ust. 1 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 197, dalej u.u.s.r.), rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności, jeżeli spełnia jednocześnie następujące warunki:

1) złoży w Kasie oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy tej działalności;

2) jednocześnie nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym;

3) nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym;

4) nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;

5) kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekracza kwoty 4088 zł.

Podnieść w tym miejscu należy, że na mocy art. 5 ust. 1 ustawy systemowej, ubezpieczenie społeczne rolników, jeżeli nie podlegają oni obowiązkowi ubezpieczeń społecznych na podstawie ustawy, regulują odrębne przepisy (u.u.s.r.).

Przepis ten wprowadza pierwszeństwo tytułu ubezpieczenia na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w tym znaczeniu, że spełnianie warunków do podlegania ubezpieczeniu na podstawie tej ustawy, wyłącza podleganie ubezpieczeniu rolniczemu. Spełnianie zatem przesłanek choćby jednego tytułu do ubezpieczenia z art. 6 ust. 1 u.s.u.s. uniemożliwia rolnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą dalsze podleganie ubezpieczeniu na podstawie art. 5a u.u.s.r., choćby w dalszym ciągu spełniał określone w tym przepisie przesłanki podlegania ubezpieczeniu rolniczemu. (por. wyrok SA w Białymstoku z 26.09.2012 r. III AUa 460/12, LEX nr 1220439)

Ponieważ skarżący posiadając 100 % udziałów w (...) spółce z o.o. w okresie od 23 sierpnia 2023 r. tj. od daty rejestracji spółki do 29 sierpnia 2023 r. tj. do dnia poprzedzającego sprzedaż części udziałów tejże spółki - uznawany jest z mocy prawa za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

W ogólności oznacza to konieczność zgłoszenia do ubezpieczeń i opłacanie składek na ubezpieczenia.

Zaskarżona decyzja odpowiada zatem prawu.

Z tych względów , Sąd Okręgowy w Łodzi na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. odwołanie jako bezzasadne oddalił.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., a wysokość wynagrodzenia pełnomocnika organu rentowego ustalił zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2026.118). O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty, orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

SSO Paulina Kuźma