Wyrok z 18 marca 2026, sygn. I ACa 1627/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 marca 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek

Protokolant: Edyta Sieja

po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2026 r. w Krakowie

na rozprawie

sprawy z powództwa E. G. i Ł. G.

przeciwko Syndykowi masy upadłości (...) S.A. z siedzibą w M. –
w upadłości

o ustalenie

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku częściowego Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 19 marca 2025 r.,

sygn. akt: I C 397/25

I. prostuje z urzędu oczywiste niedokładności w treści komparycji zaskarżonego wyroku w ten sposób, że zawarte w niej określenia:

„przeciwko (...) Bank S.A. w M. w upadłości„ oraz „o ustalenie
i zapłatę„ zastępuje określeniami prawidłowymi o treści „przeciwko Syndykowi masy upadłości (...) Bank S.A. z siedzibą w M. - w upadłości„ oraz
„o ustalenie„;

II. oddala apelację;

III. zasądza od strony pozwanej Syndyka masy upadłości (...) S.A.
z siedzibą w M. – w upadłości na rzecz powodów E. G.
i Ł. G. łącznie kwotę 4050 zł /cztery tysiące pięćdziesiąt złotych/ z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt IACa 1627/25

UZASADNIENIE

Na wstępie należy wskazać , iż zgodnie z treścią art. 327 ¹ § 2 kpc w zw. z art. 391 §1kpc., pisemne motywy rozstrzygnięcia mają zachowywać zwięzłość.

Odwołując się do tej reguły, Sąd Apelacyjny, uzasadniając wydany wyrok, przedstawi tylko kluczowe elementy faktyczne oraz dotyczące oceny prawnej roszczenia ustalającego powodów, poddanego pod osąd Sądów obu instancji, które zdecydowały o jej treści.

W pozwie skierowanym przeciwko (...) S.A. w M. powodowie Ł. G., E. G. wnieśli o ustalenie, że umowa kredytu hipotecznego nr (...), indeksowanego do franka szwajcarskiego, zawarta przez strony w dniu 28 września 2006 r. jest w całości nieważna, wobec zawarcia w niej postanowień , które mają charakter abuzywny, w rozumieniu art. 385 ¹ §1 kc.

Ponadto domagali się zapłaty kwot :

- 203 173, 20 zł oraz 2 374, 27 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 6 czerwca 2022r do dnia zapłaty , twierdząc , iż sumy te , odpowiadające tym , które świadczyli bankowi w jej wykonaniu , jako nienależne , podlegają zwrotowi.

Wnieśli także o obciążenie banku kosztami sporu.

Strona pozwana domagała się oddalenia powództwa jako pozbawionego uzasadnionych podstaw i obciążenia pozwanych kosztami procesu.

Postanowieniem z dnia 20 lipca 2023 roku Sąd Rejonowy (...) wW. Wydział XVIII Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość (...) S.A. w M.

Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie w sprawie, a następnie podjął je w zakresie oceny roszczenia ustalającego.

Syndyk masy upadłości banku ,od daty swojego uczestnictwa w postępowaniu , podtrzymał dotychczasowe stanowisko procesowe i argumentację upadłego , która miała uzasadnić niezasadność roszczenia poddanego pod osąd , po podjęciu postępowania.

Wyrokiem częściowym z dnia 19 marca 2025r., Sąd Okręgowy w Kielcach ustalił , że umowa kredytu hipotecznego nr (...) , indeksowanego do CHF z dnia 28 września 2006r., zawarta pomiędzy powodami Ł. G. i E. G., a (...) S.A. w J. –(...) Oddział w U. jest nieważna.

Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :

W 2006r. Ł. G. i E. G. podjęli decyzję zakupu mieszkania , celem zaspokojenia własnych potrzeby mieszkaniowych. Przedsięwzięcie chcieli sfinansować środkami pochodzącymi z kredytu. W banku proponowano im zawarcie umowy powiązanej z frankiem szwajcarskim , albowiem nie mieli zdolności kredytowej do zawarcia umowy kredytu złotówkowego .

Osoba działająca w imieniu banku, zapewniła powodów o tym, iż umowa jest dla nich korzystna. Nie ostrzeżono kredytobiorców o zagrożeniach płynących z zawarcia umowy powiązanej z walutą szwajcarską , nie wyjaśniono jaką rolę pełni ona w umowie, ani jakie są faktyczne skutki stosowania przez bank przeliczeń według kursu kupna i kursu sprzedaży franka wobec złotego. Nie poinformowano powodów także o tym w jaki sposób tworzone są Tabele Kursowe , które stosował do tych przeliczeń walutowych , kredytodawca . Nie wiedzieli ,iż postanowienia umowy mogą podlegać negocjacjom pomiędzy stronami przed podpisaniem umowy.

W dniu 28 września 2006r. powodowie zawarli z (...) S.A. w J. (...)Oddział w U. KRS (...), umowę kredytu hipotecznego nr. (...) na podstawie której bank udzielił im kredytu w kwocie 182.285,40 zł., indeksowanego kursem waluty szwajcarskiej , którego „rzeczywista równowartość” w CHF, miała zostać określona po wypłacie kredytu w ten sposób, że w dniu jego wypłaty, kwota wypłacanych środków miała zostać przeliczona do franka , według kursu kupna walut określonego w Tabeli Kursów, obwiązującego w dniu uruchomienia środków.

Ł. G. i E. G. zobowiązali do spłaty kredytu w 360 miesięcznych równych ratach kapitałowo-odsetkowych, w terminach, kwotach i na rachunek wskazany w aktualnym harmonogramie spłat.

Wysokość zobowiązania miała być ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w CHF – po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut, określonego w Tabeli Kursów, do franka szwajcarskiego, obowiązującego w dniu spłaty.

Aneksem z dnia 8 maja 2008r. strony wydłużyły terminy do przedstawienia przez kredytobiorcę takich dokumentów jak m.in. potwierdzenie wpłynięcia i zarejestrowania w SR właściwym dla nieruchomości wniosku o wpis hipoteki wraz z oświadczeniem uprawnionego do nieruchomości o ustanowieniu tejże hipoteki, potwierdzenia nabycia przez kredytobiorcę praw do nieruchomości, bez jakichkolwiek obciążeń nieruchomości nie zaakceptowanych przez bank, dowodu zawarcia ubezpieczenia od ognia i innych zdarzeń losowych nieruchomości mającej stanowić przedmiot zabezpieczenia wraz z cesją praw na rzecz banku.

Następnie aneksem z dnia 20 czerwca 2008r. strony ustaliły, iż bank nie będzie pobierał opłaty z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu.

Z kolei aneksem z dnia 16 stycznia 2009r. strony zmieniły numer oraz powierzchnię lokalu mieszkalnego położonego w V. przy ul. (...), stanowiącego zabezpieczenie spłaty kredytu.

Kolejnym aneksem z dnia 23 lutego 2010r. strony zmodyfikowały treść § 1 umowy w ten sposób, iż usunięto pkt 1 (definicja Bankowej Tabeli kursów) oraz uzupełniono to postanowienie o następujące terminy: kurs sprzedaży walut NBP, data złożenia wniosku, data zawarcia umowy kredytowej, siedziba przedsiębiorstwa. Ponadto zmianie uległ również § 6 umowy, poprzez wprowadzenie m.in. obowiązku dokonywania wpłat wyłącznie w złotych polskich oraz stwierdzenie, że wysokość zobowiązania będzie ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w CHF, po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut ustalonego przez Narodowy Bank Polski.

Następnie , w dniu 17 lutego 2011 r., strony zmieniły wysokość hipoteki kaucyjnej oraz uzupełniły nr. KW. lokalu mieszkalnego stanowiącego przedmiot zabezpieczenia hipotecznego spłaty kredytu nr (...), położonego w V. przy (...).

Natomiast w dniu 9 grudnia 2014r. zgodnie wprowadziły karencję w spłacie kredytu , od dnia 31 stycznia 2015r. do dnia 31 grudnia 2015r.

Ponadto Sad ustalił , iż w okresie od dnia 12 października 2006 r. do dnia 18 maja 2022r., tytułem spłaty swojego zobowiązania kredytowego, powodowie zwrócili bankowi kwotę łączną 203.173,20 zł.

Ocenę prawną roszczenia ustalającego powodów , które ocenił jako zasadne, Sąd I instancji oparł na stwierdzeniach i wnioskach , które zwarzywszy na wskazywaną wcześniej konieczność zachowania zwięzłości wypowiedzi motywacyjnej Sądu Odwoławczego , można podsumowując w następujący sposób :

a/ powołując przepis art. 144 ust 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe ( t.j. Dz.U. 2022 poz. 1520) uznał , iż dochodzone przez powodów roszczenie ustalające nie jest wierzytelnością , która podlegałaby zgłoszeniu do masy upadłości kredytodawcy,

b/ powodowie mają interes prawny w żądanym ustaleniu ,w rozumieniu tego pojęcia , którym posługuje się norma art. 189 kpc

Dlatego , iż dopiero rozstrzygnięcie o nieważności umowy rozstrzygnie spór co do tego, że kredytobiorcy nie muszą uiszczać na rzecz banku rat kredytu oraz będą mogli żądać, podobnie jak bank, zwrotu wszystkiego, co do tej pory świadczyli.

Bez takiego rozstrzygnięcia ,skutek taki nie zaistnieje, ponieważ w judykaturze nie ma zgody co do tego, czy z mocy wiążącej wyroku o świadczenie , korzysta jedynie rozstrzygnięcie, czy rozciąga się ona na kwestie pozostające poza sentencją, w tym ustalenia i oceny dotyczące stosunku prawnego stanowiącego podstawę żądania, o którym orzeczono.

c/ małżonkowie G. zasadnie domagają się ustalenia nieważności umowy kredytowej z dnia 28 września 2006r.

Orzecznictwo sądowe potwierdza dopuszczalność zawierania umów o kredyt indeksowany, jak i denominowany w walucie obcej.

Zawieraniu umów o takiej konstrukcji nie sprzeciwia się w szczególności przepis art. 353 ¹ k.c., ani też regulacje wprowadzone tzw. ustawą antyspreadową, a więc ustawą z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw.

Nieważność umowy powodowie łączyli – przede wszystkim – z zawartymi w jej treści niedozwolonymi postanowieniami określającymi mechanizm indeksacji.

Postanowienia umowne określające ten mechanizm podlegały, w rozstrzyganej sprawie, kontroli na gruncie przepisu art. 385 ¹ k.c., albowiem małżonkowie G. występowali w tym umownym stosunku zobowiązaniowym jako konsumenci w rozumieniu przepisu art. 22 ¹ k.c.

d/ odwołując się do treści art. 385 ¹ §1 kc , Sąd niższej instancji wskazał , iż pozwany Syndyk nie zdołał w postępowaniu sprostać ciężarowi wykazania , że kwestionowane przez kredytobiorców postanowienia były z nimi, w zakresie treści , przed zawarciem umowy, indywidualnie uzgadniane.

O tym , że negocjacje tego rodzaju nie miały miejsca przekonuje , zdaniem Sądu niższej instancji, już sam sposób zawarcia umowy kredytowej, który polegał na wykorzystaniu przygotowanego tylko przez bank wzorca umowy i zawartego w nim oświadczenia kredytobiorców o świadomości ryzyka kursowego związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego.

Wykluczało to możliwość rzeczywistego wpływania przez konsumenta na ostateczną treść zawieranej umowy,

e/ postanowienia składające się łącznie na umowny mechanizm waloryzacji wypełnia także kolejne przesłanki uznania ich za mające niedozwolony charakter, a to ich niezgodność z dobrymi obyczajami oraz takie, które w sposób rażący naruszają usprawiedliwione interesy kredytobiorców.

Odwołując się szeroko do utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa SN ,Sąd I instancji wskazał , iż przy tak ukształtowanym umownie mechanizmie waloryzacji / indeksacji / , bank uzyskał prawo do jednostronnego kształtowania świadczeń stron umowy. Tak kwoty postawionej do dyspozycji kredytobiorców, jak i -następnie- wysokości świadczeń kredytobiorców w postaci wyrażonych w złotych rat.

Wynikało to stąd, że bank miał prawo ustalać kurs waluty dowolnie, bez żadnych umownych ograniczeń w postaci konkretnych, obiektywnie weryfikowalnych kryteriów, niezależnych od instytucji kredytowej.

Naruszało to zasadę równorzędności stron stosunku zobowiązaniowego w postaci nierównomiernego rozłożenia uprawnień i obowiązków stron tego stosunku ,na niekorzyść klientów – konsumentów.

Nie było także żadnego uzasadnienia dla stosowania różnego kursu waluty: kursu kupna przy wypłacie kredytu i kursu sprzedaży przy spłacie kredytu.

Jak argumentował dalej Sąd Okręgowy;

dla oceny danego postanowienia – na podstawie art. 385 ¹ k.c. – nie ma żadnego znaczenia sposób wykonywania umowy przez strony. Nie podlegało zatem ocenie w sprawie to , czy obecnie upadły bank korzystał z możliwości, wynikających ze spornych postanowień umownych, a więc czy ustalane przez niego kursy walut w Tabeli Kursów były zawyżone, w stosunku do kursów średnich NBP lub kursów ustalanych przez inne banki.

Postanowienie jest niedozwolone bowiem już wówczas, gdy stwarza dla przedsiębiorcy samą możliwość działania w sposób rażąco naruszający interesy konsumenta,

f/ przyjęty w umowie mechanizm indeksacji , służący określeniu wysokości zobowiązania kredytobiorców nie odpowiadał wymogom właściwej przejrzystości i jasności postanowienia umownego w tym sensie, że postanowienia umowne na ten mechanizm składające się, nie pozwalały przewidzieć konsumentom konsekwencji ekonomicznych jego zastosowania.

Niczego w zakresie oceny zastosowanej w umowie klauzuli indeksacyjnej nie może zmienić fakt odebrania od kredytobiorców przez bank oświadczenia o świadomości ryzyka kursowego związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego, w całym okresie kredytowania oraz akceptacji przez nich tego ryzyka.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by bank wypełnił obowiązek informacyjny w sposób dający powodom , jako kredytobiorcom , pełne rozeznanie co do istoty transakcji,

g/ uznanie, że klauzula indeksacyjna określa główne świadczenie umowy kredytowej, nie wyłączało kontroli postanowień umownych , które na nią składały się , na podstawie art. 385 ¹ §1 kc dlatego , iż postanowienia regulujące mechanizm indeksacji ,nie zostały jednoznacznie i jasno sformułowane,

h/ konsekwencją stwierdzenia , iż określone postanowienia stanowią niedozwoloną klauzulę umowną jest - działająca ex lege - sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia (postanowień) umownego.

Eliminacja z umowy kredytowej klauzuli indeksacyjnej obejmuje wszystkie postanowienia umowne regulujące mechanizm indeksacji. Usunięciu z umowy podlega nie tylko postanowienie nakazujące przeliczenie waluty indeksacyjnej według kursu sprzedaży walut określonego w bankowej Tabeli Kursów, ale i postanowienie, które zakłada ustalenie wysokości zobowiązania jako jego równowartości , wyrażonej w walucie indeksacyjnej.

i/ wobec abuzywności postanowień umownych określających mechanizm indeksacji należało ocenić, jak w dalszej części zaprezentowanej oceny prawnej podnosił Sąd Okręgowy, czy umowa kredytowa z dnia 28 września 2006r r. po wyeliminowaniu z jej treści tychże zapisów , jest jeszcze możliwa do utrzymania, zwłaszcza, że powodowie, świadomi konsekwencji powodowanych stwierdzeniem nieważności umowy, wyrazili jasne stanowisko, że nie akceptują abuzywnych postanowień umownych i nie widzą możliwości sanowania ich jako, w stosunku do konsumentów , bezskutecznych.

Usunięcie z umowy kredytowej indeksowanej do CHF, wszystkich postanowień regulujących mechanizm indeksacji , nie pozwala na dalsze obowiązywanie umowy.

W wyniku usunięcia postanowień kształtujących mechanizm indeksacji , dochodzi do przekształcenia kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej w zwykły (tzn. nieindeksowany) kredyt złotowy, oprocentowany według stawki powiązanej ze stawką LIBOR. Wyeliminowanie zatem ryzyka kursowego charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze. Tak daleko idące następstwa dodatkowo przemawiają za stwierdzeniem jej nieważności.

W konsekwencji, żądanie ustalające sformułowane przez powodów należało , zdaniem Sądu I instancji , ocenić jako uzasadnione.

W warunkach , gdy wyrok Sądu I instancji był wyrokiem częściowym , Sąd nie orzekał o kosztach procesu.

Zakresem apelacji od tego wyroku Syndyk masy upadłości (...) S.A. z siedzibą w M. – w upadłości , objął całość wyroku Sądu Okręgowego z dnia 19 marca 2025r ,

we wniosku środka odwoławczego domagając się w pierwszej kolejności wydania przez Sąd Odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego , którym powództwo zostanie oddalone.

W ramach wniosku ewentualnego Syndyk zgłosił żądanie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania.

Środek odwoławczy został oparty na zarzutach :

- naruszenia prawa procesowego w sposób mający dla treści wyroku istotne znaczenie , a to art. 233 §1 kpc , jako następstwa przekroczenia granic swobodnej oceny zgromadzonych dowodów i zastąpienia jej oceną dowolna .

Podnoszoną nieprawidłowość Syndyk określał bardzo ogólnie, upatrując jej w braku wszechstronności i oceny i w konsekwencji w nieuzasadnionym uwzględnieniu roszczenia ustalającego, mimo nieistnienia do tego merytorycznych podstaw, w świetle przesłanek pozwalających uznać postanowienia umowy za abuzywne. Szczególnie , iż bank prawidłowo wypełnił wobec powodów swoje obowiązki informacyjne. Poza tym , w ramach tego zarzutu, kwestionował obdarzenie przez Sąd niższej instancji wiarygodnością zeznań powodów,

- naruszenia prawa materialnego , poprzez nieprawidłowe zastosowanie lub nie poprawną wykładnię następujących norm :

1/ art. 56 kc wobec niezastosowania tego przepisu dla uzupełnienia powstałych luk po /niezasadnym , zdaniem strony skarżącej/ potwierdzeniu abuzywności postanowień składających się na klauzule waloryzacyjną , chociaż jest to norma mająca dyspozytywny charakter ,

3/ art. 65 §1 i 2 kc w zw. z art. 56 kc, jako konsekwencji niezastosowania tego przepisu i oparcia oceny treści oświadczeń woli stron zawartych w umowie kredytowej , wyłącznie na ich literalnym brzmieniu, bez uwzględnienia okoliczności , które towarzyszyły ich złożeniu oraz celu umowy i zgodnego zamiaru stron , które umowę, w tym kształcie treściowym , podpisały,

4/ art. 189 kpc , wobec nieprawidłowej wykładni tego przepisu i nietrafnego uznania , iż powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia ,

5/ art. 385 ¹ §1i §3 kc , jako konsekwencji nieuzasadnionego uznania , iż negowane przez powodów postanowienia umowy kredytowej, nie były przedmiotem indywidualnych negocjacji prowadzonych przez strony sporu,

6/ art. 385 ¹ §1 kc , jako następstwa nieprawidłowej oceny Sądu I instancji zgodnie z którą postanowienia zakwestionowane przez kredytobiorców są niejednoznaczne treściowo i naruszają dobre obyczaje oraz w sposób rażący ich usprawiedliwione interesy,

7/ art. 385 ¹ §2 kc ., wobec uznania umowy za nieważną w całości mimo , iż na podstawie naruszonego przepisu , którego Sąd I instancji wadliwie nie zastosował , umowa powinna być uznana za nadal / z modyfikacjami / obowiązującą.

Syndyk powołał się także na naruszenie art. 84 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe , wobec jego niezastosowania i przeprowadzenia oceny negowanych postanowień na podstawie art. 385 ¹ kc , zamiast w oparciu o wskazany w tym zarzucie przepis.

Domagał się także na podstawie art. 177 §1 pkt 1 kpc zawieszenia postepowania do czasu prawomocnego zakończenia postepowania upadłościowego (...) Bank SA , a także przekazania sprawy do rozpoznania w ramach tego postępowania.

Odpowiadając na apelację powodowie domagali się jej oddalenia jako pobawionej uzasadnionych podstaw oraz obciążenia strony skarżącej kosztami postępowania apelacyjnego.

Przed rozpoczęciem oceny apelacji pozwanego Syndyka wskazać trzeba , komparycja zaskarżanego wyroku zawierała oczywiste niedokładności w zakresie sposobu określenia w niej strony pozwanej oraz przedmiotu rozstrzygnięcia , podjętego wyrokiem częściowym.

Te nieprawidłowości Sąd Odwoławczy sprostował z urzędu , orzekając o nim na podstawie art. 350 §3 kpc. / pkt I motywowanego orzeczenia /

Rozpoznając apelację , Sąd Apelacyjny rozważył :

Środek odwoławczy Syndyka nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.

Nie jest uzasadniony podniesiony przez stronę pozwaną zarzut procesowy.

Wskazać na wstępie należy , że zarzut tego rodzaju jest uzasadniony jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki.

Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszał indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne. Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia.

Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść.

Zważywszy na to generialum dodać także trzeba , iż skuteczne postanowienia zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów , wymaga od strony odwołującej się do niego, wykazania na czym , w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów, polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń.

W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [lub] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.

Nie oparcie stawianego zarzutu na tych zasadach , wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia, polemiką oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji.

/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005, sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/

Zważywszy na sposób motywowania omawianego zarzutu przez Syndyka , tych wymagań jego zarzut nie spełnia albowiem poprzestał w jego uzasadnieniu na własnej wersji zdarzeń i ocen , w szczególności dotyczących sposobu w jaki bank informował powodów o ryzykach walutowym i kursowym , w związku z podpisaniem umowy kredytu indeksowanego do waluty szwajcarskiej , upatrując nieprawidłowości postępowania Sądu I instancji w tym , że jej nie podzielił.

Wobec tego zarzut należy odeprzeć, tym bardziej , iż syndyk nie wskazał też , z jakich rzeczowych przyczyn neguje obdarzenie wiarygodnością zeznań powodów [ to , iż ich relacja o faktach była niezgodna z ich wersją afirmowaną przez skarżącego , nie jest wystarczające- z podanych wyżej powodów -dla uznania weryfikowanego zarzutu za trafny. ].

Odparcie zarzutów Syndyka dotyczących oceny przez Sąd niższej instancji zgromadzonych dowodów ma to następstwo , iż Sąd Apelacyjny uznaje ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy w Kielcach za własne , a przy tym kompletne dla oceny roszczenia ustalającego sformułowanego przez powodów.

A w ich świetle

nie jest usprawiedliwiony także inny żaden zarzut na których Syndyk oparł środek odwoławczy.

Jednoznaczne a przy tym mogące być uznawane za utrwalone jest stanowisko Sądu Najwyższego ,wyrażone w uchwale z dnia 19 września 2024r , sygn. III CZP 5/24 oraz w postanowieniu z dnia 23 października 2024r, sygn. I CSK 2741/24 -/ obydwa orzeczenia za zbiorem Lex/ , które jest podzielane także przez Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym sprawę na jej odwoławczym etapie ,wyklucza zasadność tych wszystkich zarzutów strony pozwanej , które , wbrew zapatrywaniu Sądu Okręgowego, opierają się na założeniu , zgodnie z którym , sprawa mająca za przedmiot roszczenie ustalające o treści określonej przez E. i Ł. G., jest sprawą o wierzytelność , podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości banku - kredytodawcy.

W konsekwencji mają , dla jej oceny przysługiwania powodom , zastosowanie przepisy materialne zawarte w ustawie Prawo upadłościowe.

Z tej też przyczyny Sad Odwoławczy nie uwzględnił , zawartego w apelacji, wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu zakończenia postępowania upadłościowego , które jest prowadzone przeciwko (...) S.A.

Nie można podzielić, jako trafnego, zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 189 kpc.

Umowa objęta sporem z dnia 28 września 2006r została zawarta na 30 lat.

Ewentualne wzajemne rozliczenie finansowe z tytułu dotąd spełnionych na jej podstawie świadczeń , szczególnie w relacji pomiędzy masą upadłości a powodami , nawet gdyby założyć , że będzie mogło mieć miejsce , nie usunie stanu niepewności pomiędzy stronami co do dalszego obowiązywania umowy oraz istnienia praw akcesoryjnych powstałych w związku z nią jak chociażby hipoteki , ustanowionej na nieruchomości powodów.

Bez uznania umowy za nieważną , ze skutkiem ex tunc, Syndyk mógłby potencjalnie skorzystać z ustanowionych[ obecnie na rzecz masy upadłości ] tych zabezpieczeń spłaty zobowiązania kredytowego.

W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że / w tym przypadku powodowie / zachowują interes prawny do wytoczenia powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, mimo przysługującego / im / powództwa o świadczenie lub mimo wytoczenia przeciwko nim takiego powództwa przez stronę przeciwną, na podstawie spornego stosunku prawnego, jeżeli z tego stosunku wynikają jeszcze inne lub dalej idące skutki, których dochodzenie w drodze takiego powództwa nie jest możliwe lub nie jest jeszcze aktualne.

W takim wypadku tylko powództwo o ustalenie nieistnienia tego stosunku prawnego może definitywnie rozstrzygnąć niepewną sytuację prawną/ powodów/ i zapobiec, także na przyszłość, możliwym sporom, a tym samym w pełny sposób zaspokoić / ich / interes prawny.

/ por bliżej wskazane jedynie przykładowo orzeczenia SN z dnia 30.10.1990 r. I CR 649/90, z 27.01.2004 r. II CK 387/02, z 2.07.2015 r. V CSK 640/14- wszystkie powołane za zbiorem Legalis/.

Nieuzasadnione są również pozostałe zarzuty materialne.

Nie ma racji strona pozwana , formułując zarzuty naruszenia art. 385 ¹§1 i 2oraz §3 kc w powiązaniu ze wskazanymi przez Syndyka przepisami kodeksu cywilnego art. 65 §1 i 2 kc i art. 56 kc

Trzeba przy tym zauważyć , iż w rozbudowanej redakcyjnie apelacji normy te , traktowane jako naruszone , występują w różnych konfiguracjach , a motywacja samych zarzutów niejednokrotnie pokrywa się argumentacyjnie, a nawet powtarza.

Także z tych powodów oraz wobec konieczności zachowania zwięzłości motywów wyroku , zostaną one omówione w sposób zbiorczy, skoro za ich pośrednictwem Syndyk kwestionuje w istocie trzy elementy oceny prawnej Sądu I instancji.

To , że postanowienia umowy z dnia 28 września 2006r wskazane przez powodów , w ogóle mogą podlegać ocenie Sądu z punktu widzenia abuzywności, skoro nie przynależą do elementów kształtujących główne świadczenia stron ,

to , że mają charakter niedozwolony , w warunkach wypełnienia przez (...) S.A. obowiązków informacyjnych wobec kredytobiorców, w odniesieniu w szczególności do mechanizmu waloryzacji / zastosowania klauzul przeliczeniowych / i konsekwencji jego zastosowania dla wysokości obciążających powodów zobowiązań oraz ryzyka walutowego.

Trzecim elementem składającym się na tę apelacyjną krytykę są konsekwencje, które Sąd wyciągnął z potwierdzenia abuzywności części postanowień kontraktu kredytowego , ustalając jego nieważność w całości, a wobec tego uwzględniając roszczenie ustalające byłych kredytobiorców.

Sąd I instancji nie popełnił zarzucanych mu błędów zastosowania art. 385 ¹ §1, 2 i 3 kc, w powiązaniu z innymi normami powołanymi przez stronę skarżącą , trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy ,określających sposób waloryzacji /przewalutowania pieniądza szwajcarskiego na polski i odwrotnie, według Tabeli Kursów obowiązujących najpierw w (...) Bank S.A. , a później w (...) S.A.

To ten właśnie mechanizm , na kształt i zastosowanie którego E. i Ł. G. , jako klienci banku – konsumenci - nie mieli żadnego wpływu , ten bowiem był wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę , na podstawie wzorca umownego , ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało ówcześnie kredytobiorcom udostępnione przez przedsiębiorcę oraz w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie ich zobowiązania kredytowego.

Taki ich charakter prowadził do nieważności umowy jako całości albowiem nie mogła nadal funkcjonować, w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące powodów, tym bardziej , że obydwoje przed Sądem I instancji oświadczyli , że w warunkach potwierdzenia niedozwolonego charakteru tych postanowień , nie są zainteresowani w następczym doprowadzeniu do sytuacji , że czynność prawna z dnia 28 września 2006r. nadal będzie obowiązywać w ich relacjach [ z syndykiem ].

Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych , które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom , nie zostało z kredytobiorcami indywidualnie uzgodnione.

W szczególności syndyk nie dowiódł- mimo , że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Powodowie dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę, mając wpływ tylko na sumę kapitału i oznaczenie czasokresu kredytowania.

Dodać jeszcze , w tym kontekście należy, iż dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych, nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje.

Konieczne jest udowodnienie przez silniejszą stronę kontraktu , szczególnie jeżeli [jak w tym przypadku] posługuje się przygotowanym przez siebie wzorcem , wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie.

/ por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /.

Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy z powodami nie było, w tym w szczególności , w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo odsetkowych , będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie.

W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane przez kredytobiorców postanowienia umowne dotyczyły świadczeń głównych stron.

Po wahaniach w orzecznictwie sądowym ostatecznie zostało przyjęte zapatrywanie o takim charakterze mechanizmu przeliczeniowego, w kredytach denominowanych i indeksowanych do waluty obcej [ waloryzowanych walutą obcą ].

/ por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., wskazane za zbiorem Legalis /.

Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy. Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ] , wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika to , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione oraz jakie jest saldo zobowiązania kredytobiorców ,co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji.

Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych, w odniesieniu do kredytu zaciągniętego przez małżonków G. w (...) Bank SA , kontroli pod kątem ich ewentualnej abuzywności było możliwe pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny , a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 Dyrektywy nr 93/13/EWG.

Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej w czasie ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa dla swoich zobowiązań finansowych.

Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania spornej umowy , powodowie mieli możliwość uzyskania pełnego rozeznania co do wysokości świadczenia, które będą mieli obowiązek spełnić oraz , i w szczególności , co do ryzyka zmiany kursu waluty w przyszłości i wpływu tej zmiany na rzeczywiste saldo ich zobowiązań , przekładające się wprost na ich sytuację ekonomiczną , w dającym się przewidzieć realnie okresie , zważywszy , iż mieli związać się z bankiem węzłem obligacyjnym na trzydzieści lat.

W szczególności brak było , w dniu zawierania umowy , możliwości ustalenia wysokości zobowiązań ratalnych E. G. i Ł. G. wobec banku , / rat kapitałowo - odsetkowych / albowiem wysokość ta zależna była od danych zamieszczonych w nieokreślonej w umowie Tabeli Kursów, stosowanej przez kredytodawcę.

Przy tym sposób zamieszczania w niej tych danych także był pozostawiony wyłącznej jego decyzji. Klient – konsument - nie miał możliwości ich sprawdzenia ani, tym bardziej, jakiegokolwiek wpływu na ich rzeczywistą wysokość. Tym samym warunek jednoznaczności klauzuli waloryzacyjnej /przeliczeniowej i kursowej/ , nie został w umowie stron spełniony.

/ por. w tej materii także stanowisko SN zawarte w judykacie z 19 kwietnia 2021r., sygn. III CSK 159/17- powołanym za zbiorem Lex /.

Okoliczności ustalone w sprawie nie pozwalają na potwierdzenie , iż powodowie zostali , przed podpisaniem umowy, w sposób jasny , możliwie pełny i zrozumiały dla nich , poinformowani o ryzyku walutowym, związanym z możliwością niekorzystnych zmian kursu franka szwajcarskiego w czasie. Przy tym nie można uznać, że obowiązek ten został spełniony przez bank, który poprzestał / zapewniając o stabilności kursu waluty szwajcarskiej i co najwyżej , niewielkich zmianach kursu franka na przestrzeni czasu / , na ogólnym pouczeniu o możliwości wzrostu kursu podczas trwania stosunku kredytowego i wynikającym stąd jego wpływie na wzrost zakresu obowiązku finansowego po stronie kredytobiorców .

Dodać do tego należy , iż dla potwierdzenia wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka kursowego, nie jest wystarczające odebranie od konsumenta- jak to się stało w odniesieniu do powodów - standardowego oświadczenia, że o takim ryzyku został poinformowany.

/ por. w tej materii także wyrok SN z 27 listopada 2019r., sygn. II CSK 483/18 powołany za zbiorem Lex /.

Zgodnie z aktualnie obowiązującą w judykaturze wykładnią art. 385 ¹ §1 k.c. , nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, a także spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs tej waluty , mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.

/ por. wskazane tylko ilustracyjnie, orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis /

Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega , w tym wypadku, na uzależnieniu wysokości świadczenia banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/.

/ por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /.

W ocenie Sądu Apelacyjnego postanowienia łączącej strony umowy z 28 września 2006r., w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w banku Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone.

Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i jak , po jej zawarciu , zmieniała się ich treść.

/ por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex.

Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.

W rozpoznawanej sprawie , o czym była już uprzednio mowa , stanowisko małżonków G. było jednoznaczne co do tego, iż nie są zainteresowani, w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami.

Eliminacja tych postanowień jako niewiążących kredytobiorców - konsumentów, powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia , które mają otrzymać od drugiej strony- skoro jak w rozstrzyganej sprawie - uzyskali od banku złotówki , po ich przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej oraz byli zobowiązani spełniać na rzecz banku , w ramach umów kredytu indeksowanego do waluty obcej, w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez/ ówcześnie/ bank, wedle którego, [ w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy ] , przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia długu umownego obydwojga powodów.

Zgodnie ze stanowiskiem TSUE, wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw, są bowiem nią bezwzględnie związane] , iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę.

Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak.

Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron w końcu września 2006 r. było zawarcie umowy kredytu waloryzowanego walutą obcą , bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń , na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika referencyjnego LIBOR ,stosowanego tylko w kredytach walutowych oraz w wypadku kredytu waloryzowanego do takiego zagranicznego pieniądza.

Analiza treści pozostałych postanowień umownych, w tym w szczególności tych , które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza , by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia.

Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek zgodnie z którym tego rodzaju zabiegi , jakie postuluje Syndyk , motywując omawiane zarzuty materialne, zmierzające do uznania , iż umowa kredytowa powinna zostać uznana za ważną są - / szczególnie przy stanowczym, zrelacjonowanym wyżej , stanowisku powodów , iż nie są zainteresowani przywróceniem, z mocą wsteczną, dalszego obowiązywania pomiędzy stronami stosunku umownego / - niedopuszczalne - skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy, iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony.

Trzeba także podkreślić , iż eliminacja postanowień niedozwolonych, o ile nie miałaby prowadzić do nieważności umowy kredytowej jako całości , musi zapewniać to , że prawa i obowiązki stron są nadal ściśle oznaczone i w tym zakresie nie zachodzi skutek deformacji regulacji umownej, [także z punktu widzenia celu, jaki strony chciały osiągnąć, wyrażając wzajemny konsens poprzez zawarcie umowy kredytowej określonego rodzaju, na oznaczonych naówczas warunkach].

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju deformacja , przy aprobacie dla argumentacji apelacyjnej Syndyka , zwłaszcza zaważywszy na charakterystyczne elementy kredytu waloryzowanego walutą obcą , miałaby, przy jej potencjalnym utrzymaniu , miejsce.

Dlatego w uznaniu , iż żaden z zarzutów na których została oparta apelacja strony pozwanej , nie jest usprawiedliwiony , Sąd II instancji oddalił ją jako bezzasadną , na podstawie art. 385 kpc w zw. z art. 385 ¹ §1 i 2 kc oraz art. 189 kpc/ pkt II sentencji uzasadnianego orzeczenia. /

Rozstrzygając o kosztach postępowania apelacyjnego , Sąd II instancji zastosował art. 98 §1 i 3 kpc w zw. z art. 391 §1 kpc , sięgając dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu, po zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy.

Kwota należna powodom z tego tytułu- 4050 zł. - została im zasądzona łącznie , odpowiadając wynagrodzeniu zastępującego ich na etapie odwoławczym pełnomocnika - adwokata - ustalonego - jako pochodna wskazanej w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia [ 182 286 zł ] , na podstawie §2 pkt 6 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 [ DzU z 2015 poz. 1800.].

Należność kosztowa została przyznana , wraz z odsetkami o których , po myśli art. 98 §1 ¹ kpc w zw. z art. 391 §1 kpc , Sąd Odwoławczy był zobowiązany orzec z urzędu. /pkt III sentencji uzasadnianego wyroku /