Wyrok z 6 listopada 2024, sygn. III Ca 516/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 listopada 2024 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Magdalena Balion-Hajduk

po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. w Gliwicach

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej w W.

przeciwko M. Ś.

o zapłatę

na skutek apelacji powódki

od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach

z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt II C 1009/23

oddala apelację.

SSO Magdalena Balion-Hajduk

Sygn. akt III Ca 516/24

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z 21 marca 2024 roku oddalił powództwo (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej w W. przeciwko M. Ś. o zapłatę 6 950,29 zł

Sąd Rejonowy ustalił, że pozwana M. Ś. zawarła w dniu 29 listopada 2004 roku, z (...) Bank (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. umowę o korzystanie z karty kredytowej nr (...). Pozwana korzystała limitu środków pieniężnych określonego umową karty kredytowej do kwoty 12 000 zł. Powódka naliczała odsetki od wykorzystanego kapitału oraz opłaty związane z obsługa karty kredytowej.

Na mocy art. 42e ust. 2 ustawy Prawo Bankowe (...) Spółka Akcyjna, jako bank krajowy z dniem 19 września 2011r. wstąpiła z mocy prawa we wszystkie prawa i obowiązki (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce, w tym w prawa i obowiązki wynikające z tytułu opisanej umowy. Oddział banku z urzędu został wykreślony z rejestru przedsiębiorców. (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wystąpił z mocy prawa na podstawie art. 494 § 1 Kodeksu spółek handlowych z dniem 31 grudnia 2012r. we wszystkie prawa i obowiązki (...) Spółka Akcyjna. W dniu 31 października 2018r. na podstawie art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h. doszło do przeniesienia na bank przejmujący – Bank (...) S.A. części majątku banku dzielonego (...) Bank (...) S.A. w formie zorganizowanej części przedsiębiorstwa banku dzielonego w zakresie określonym w uchwale o podziale oraz planie podziału. Uchwała o podziale (...) Bank (...) S.A. została podjęta przez nadzwyczajne walne zgromadzenie Banku (...) S.A. w dniu 24 sierpnia 2018r.

W konsekwencji Bank (...) S.A. stał się następcą prawnym (...) Bank (...) S.A. w tym, w zakresie dochodzonej należności z umowy karty kredytowej.

W dniu 29 marca 2019 roku, doszło do zmiany nazwy Banku (...) S.A. na (...) Bank (...) S.A. – okoliczność bezsporna.

Pozwana składała powodowi reklamacje dotyczące wysokości opłat naliczonych z tytułu użytkowania karty kredytowej, odsetek i tymczasowej blokady karty. Powód informował pozwaną o istnieniu możliwości czasowej blokady karty z powodu zwiększenia ryzyka przez posiadacza zdolności kredytowej wymaganej dla karty.

Pismem z 1 marca 2022r., doręczonym pozwanej w dniu 24 marca 2022r., (...) Bank (...) S.A. w W. skierował do M. Ś. ostateczne wezwanie do zapłaty przed wypowiedzeniem umowy o korzystanie z karty kredytowej, zaległości wymagalnej wynikającej z umowy. Powód wskazał kwotę zaległości na dzień 1 marca 2022 r. wynoszącą 310,75 zł, jako sumę niespłaconych w terminie kwot minimalnych. Zobowiązanie do spłaty zostało określone z terminem 14 dni roboczych od daty doręczenia wezwania. Ponadto bank poprosił również o spłatę bieżącej kwoty minimalnej, jeżeli zapada ona w terminie określonym w wezwaniu. Bank pouczył również, że w przypadku braku wpłaty we wskazanym terminie wymagalnych należności, może wypowiedzieć umowę o korzystanie z karty kredytowej, co będzie skutkowało jej rozwiązaniem w terminie 60 dni od daty doręczenia wypowiedzenia. Jednocześnie bank poinformował, że w terminie 14 dni roboczych od otrzymania wezwania do zapłaty, pozwana może złożyć wniosek o restrukturyzację zadłużenia.

Pismem datowanym na 29 marca 2022r. powód wypowiedział pozwanej umowę o korzystanie z karty kredytowej w całości w związku z niespłaceniem należności wynikających z umowy. Jednocześnie wskazał, że umowa ulega rozwiązaniu w terminie 60 dni od daty doręczenia wezwania. Powód podał, że całkowite zobowiązanie z tytułu umowy kredytu na dzień sporządzenia pisma wynosiło 7.421,01 zł. Wypowiedzenie zostało odebrane przez pozwaną w dniu 19 kwietnia 2022 r.

W dniu 25 kwietnia 2022 r. M. Ś. spłaciła zadłużenie w kwocie 782,48 zł.

Pozwana pismem z 29 kwietnia 2022r. wystąpiła o anulowanie wypowiedzenia, wskazując, że zostało złożone nieprawidłowo, tj. bez uprzedniego wezwania do zapłaty z wyznaczeniem 14-dniowego terminu do uregulowania zadłużenia. Podnosiła, że wyliczone zadłużenie zostało spłacone. Nadto zostało ono wyliczone w sposób nieprawidłowy. Naliczone zostały nieuzasadnione koszty używania karty kredytowej i korzystania z kredytu w sytuacji, kiedy pozwana z kredytu nie mogła korzystać z winy powoda, tj. od listopada 2020r. z powodu blokady tymczasowej, nałożonej na nią bezpodstawnie. Pozwana zakwestionowała wysokość i prawidłowość wyliczonego roszczenia wskazując, że mimo składanych reklamacji dotyczących nieuzasadnionego zablokowania konta, nie otrzymała wyczerpujących wyjaśnień.

Pismem z 20 lipca 2022 r. powód zobowiązał pozwaną do zapłaty kwoty 6.950,29 zł, wynikającej z umowy karty kredytowej zawartej z (...) Bank (...) S.A.) w terminie do 27 lipca 2022r.

Pozwana nie dokonała spłaty należności.

W dniu 26 sierpnia 2022r. powód wystawił wyciąg z ksiąg bankowych nr (...), w którym stwierdzono, że na dzień wystawienia M. Ś. jest zobowiązana zapłacić (...) Bank (...) S.A. w W. kwotę 6.950,29 zł tytułem niespłaconej należności głównej. Zobowiązanie to wynikało z zawartej w dniu 29 listopada 2004r. umowy karty kredytowej. Wyciąg został podpisany przez osobę uprawnioną do reprezentacji banku.

Sąd Rejonowy oddalił powództwo jako przedwczesne. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołał art. 69 i nast. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe (Dz.U.2023.2488 t.j.) oraz przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U.2023.1028 t.j.).

Wskazał, że podstawą jego żądania było niewywiązywanie się przez pozwaną ze zobowiązań spłaty zadłużenia powstałego w wyniku korzystania z przyznanych jej środków pieniężnych. Powód wskazał, iż z tego powodu dokonane zostało wypowiedzenie umowy pismem z dnia 29 marca 2022r. Jak wynika z treści tego pisma, podstawą wypowiedzenia był brak spłaty należności wynikających z umowy o korzystanie z karty kredytowej powołując art. 42 § 2 i art. 43 ustawy o kredycie konsumenckim. Jak wynika z art. 42 § 2 tej ustawy, jeżeli umowa o kredyt tak stanowi, kredytodawca ma prawo wypowiedzieć, na trwałym nośniku, umowę o kredyt odnawialny z zachowaniem co najmniej dwumiesięcznego okresu wypowiedzenia. Zaś zgodnie z art. 43 ustawy, jeżeli umowa o kredyt tak stanowi, kredytodawca ma prawo wypowiedzieć, na trwałym nośniku, konsumentowi prawo do dokonywania wypłat na podstawie umowy o kredyt odnawialny w przypadku niedotrzymania przez niego zobowiązań dotyczących warunków udzielenia tego kredytu określonych w umowie oraz negatywnej oceny zdolności kredytowej konsumenta. Pozwana zakwestionowała skuteczność wypowiedzenia umowy karty kredytowej. Podkreślała, że nie została ona skutecznie wypowiedziana w związku z naruszeniem procedury przewidzianej w art. 75c ustawy Prawo bankowe. W myśl przepisu art. 75 c ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe, jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. W tym wezwaniu bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Sąd Rejonowy podkreślił, że przepis art. 75c Prawa bankowego nie określa początku biegu terminu dla złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Zgodnie z ogólnymi zasadami należy przyjąć, że chodzi tu o termin biegnący od chwili doręczenia kredytobiorcy wezwania do zapłaty, a więc od chwili, gdy kredytobiorca mógł zapoznać się z jego treścią (art. 61 k.c. w zw. z art. 65 ¹ k.c.). Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na kredytodawcy (art. 6 k.c.). Do biegu terminu zastosowanie znajdzie regulacja art. 110 k.c.

Powołując się na regulacje z art. 6 k.c. i 232 k.p.c., Sąd I instancji uznał, że powód nie wykazał, że dopełnił obligatoryjnych wymogów w zakresie działań upominawczych. Powód wprawdzie pismem z dnia 1 marca 2022r. wezwał pozwaną do uregulowania powstałej zaległości w terminie 14 dni roboczych, informując, że brak wpłaty oznacza, iż bank może wypowiedzieć umowę. Prawidłowo także pouczył o możliwości złożenia w terminie 14 dni roboczych od otrzymania wezwania wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Korespondencja ta została wysłana i skutecznie doręczona pozwanej w dniu 24 marca 2022r., co też wprost wynika z załączonego do akt wydruku śledzenia przesyłek poczty polskiej. Zaoferowane przez powoda dokumenty (wydruk śledzenia przesyłek operatora pocztowego) potwierdzają, że stosowne wezwanie do zapłaty zostało nie tylko nadane do pozwanej, ale i osobiście odebrane przez adresata. Po skierowaniu do pozwanej wezwania do zapłaty, powód w dniu 29 marca 2022r. złożył pozwanej oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o korzystanie z karty kredytowej zawartej 29 listopada 2004r. Wskazane oświadczenie zostało złożone przez powodowy bank przedwcześnie, bowiem zastrzeżony w art. 75c Prawa bankowego dodatkowy termin (14 dni roboczych) na uregulowanie zadłużenia, czy też wystąpienie z wnioskiem o restrukturyzacje upłynął dopiero z końcem 7 maja 2022r. (doręczenie wezwania miało miejsce w dniu 24 marca 2022r.). Wobec czego, oświadczenie o wypowiedzeniu umowy mogło zostać złożone najwcześniej 8 maja 2022r.

Chcąc wypowiedzieć umowę bank powinien w pierwszej kolejności doręczyć klientowi wezwanie określone w art. 75c ust. 1 i 2 Prawa bankowego, następnie odczekać do upływu dodatkowego terminu na spłatę zadłużenia wyznaczonego w wezwaniu (nie krótszego niż 14 dni roboczych) i dopiero po upływie tego terminu bank może złożyć wobec kredytobiorcy oświadczenie woli w sprawie wypowiedzenia umowy kredytowej.

Naruszenie przez bank wymogów z art. 75c ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe nie skutkuje nieważnością wypowiedzenia w rozumieniu art. 58 § 1 k.c., natomiast w świetle celu i charakteru prawnego art. 75c ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe, w kontekście brzmienia art. 12 noweli prawa bankowego z dnia 25 września 2015r., pominięcie tej obowiązkowej procedury przez bank czyni dokonane wypowiedzenie kredytu bezskutecznym.

Powód w apelacji zaskarżył wyrok w całości, zarzucając :

- naruszenie przepisów postępowania cywilnego, które miało wpływ na treść orzeczenia to jest art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. przez dowolną, a nie swobodną interpretację materiału dowodowego w postaci ostatecznego wezwania do zapłaty z 1 marca 2022 roku wraz z potwierdzeniem odbioru i wypowiedzenia umowy z 29 marca 2022 roku wraz potwierdzeniem obu odbioru przez błędne przyjęcie, że złożone przez powoda oświadczenie o wypowiedzeniu było nieskuteczne, a powództwo przedwczesne w sytuacji, gdy powód przedłożył do akt sprawy powyższe dokumenty. Wezwanie zostało awizowane pozwanej 10 marca 2022 i roku zostało odebrane przez pozwaną 24 marca 2022 roku oraz wypowiedzenie zostało nadane 31 marca 2022 roku, awizowane pozwanej 4 kwietnia 2022 roku i zostało odebrane przez nią 19 kwietnia 2022 roku, a zatem roszczenie powoda jest w pełni wymagalne, upłynął termin 14 dni roboczych między wezwaniem a wypowiedzeniem,

- naruszenie prawa materialnego to jest art. 61 § 1 k.c. przez błędne niezastosowani, co skutkowało wadliwym przyjęcie przez sąd I instancji, że czternastodniowy termin, o których mowa w art. 75 c ust. 2 ustawy pr.bank. na złożenie przez kredytobiorcę wniosku o restrukturyzację zadłużenia należało liczyć od 24 marca 2022 roku podczas, których zgodnie z tym przepisem termin ten powinien być liczony od chwili, gdy oświadczenie woli o wezwaniu pozwanej do zapłaty doszło do pozwanej w taki sposób, że mogła zapoznać z jego treścią, a zatem od 10 marca 2020 roku. Sąd wadliwie uznał, że powód uchybił terminowi na złożenie przez kredytobiorcę wniosku o restrukturyzację zadłużenia, albowiem od 24 marca 2022 roku do 31 marca 2022 roku nie upłynęło 14 dni,

- art. 75 c ust. 2 ustawy pr.bank przez błędną wykładnię i uznanie, że powód nie odczekał upływy ustawowego terminu na spłatę zadłużenia i przed jego upływem złożył oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, które to w związku z tym było nieskuteczne, w sytuacji gdy kredytobiorca został prawidłowo pouczony o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację i takiego wniosku nie złożył w terminie 14 dni roboczych, a zatem bank spełnił swój obowiązek informacyjny wynikający z art. 75 c ust. 2 ustawy pr.bank.

Powód wniósł jest o zmianę wyroku przez uwzględnienie powództwa i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania za obie instancje.

Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania wg norm w przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie mogła odnieść skutku.

Ustalenia Sądu I instancji oraz przyjęta podstawa prawna z rozstrzygnięcia jest prawidłowa i sąd odwoławczy, unikając zbędnych powtórzeń przyjmuje je za własne. Odnosząc się do zarzutów apelacji, zgodnie z art. 61 § 1 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej.

Zgodnie z art. 75c. ustawy pr.bankowe 1. Jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych.

2. W wezwaniu, o którym mowa w ust. 1, bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia.

Bank nie może zatem swobodnie wypowiedzieć umowy kredytowej, gdy kredytobiorca popadł w opóźnienie ze spłatą kredytu. Najpierw kredytodawca powinien doręczyć kredytobiorcy wezwanie określone w art. 75c ust. 1-2 ustawy - Prawo bankowe - zawierające w szczególności informację o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia - oraz odczekać do upływu dodatkowego terminu na spłatę zadłużenia wyznaczonego w wezwaniu (nie krótszego niż 14 dni roboczych). Dopiero po upływie tego terminu bank może złożyć wobec kredytobiorcy oświadczenie woli w sprawie wypowiedzenia umowy kredytowej. W przypadku gdy powyższe przesłanki nie zostały spełnione, czynność prawna banku polegająca na wypowiedzeniu umowy jest nieważna (art. 58 § 1 k.c.). W szczególności nie prowadzi ona do wymagalności wierzytelności banku o spłatę tej części kredytu lub pożyczki, co do której kredytobiorca nie pozostawał w opóźnieniu. (tak SA w Warszawie w wyroku z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. I ACa 466/18). W art. 61 § 1 k.c. zawarto zasadę, że oświadczenia woli jest doręczone z chwilą , w której adresat ma możliwość zapoznania się z treścią oświadczenia. Rację ma tutaj skarżący, negując przyjęte przez Sąd I instancji zrównanie możliwości zapoznania się z treścią oświadczenia woli z datą odebrania awizowanej przesyłki przez pozwaną. Przesłanki określone w art. 61 § 1 zd. 1 k.c. są spełnione, jeśli oświadczenie woli, skierowane do adresata, zostanie mu przekazane pocztą na prawidłowy adres i adresat albo będzie się mógł zapoznać z jego treścią najpóźniej w następnym dniu roboczym, albo, jeśli z jakiejś przyczyny bezpośrednie doręczenie było niemożliwe, w pierwszym dniu roboczym, w którym przesyłka mogła zostać odebrana na podstawie zawiadomienia pocztowego - awizo.

Bank skierował do pozwanej datowane na 1 marca 2022 roku wezwanie do zapłaty wraz z pouczeniem o restrukturyzacji, które awizowano 10 marca 2022 roku – w czwartek. Pozwana mogła się zapoznać z treścią wezwania do zapłaty w pierwszym dniu roboczym tj. 11 marca 2022 roku, w piątek. 14 dni roboczych od tej daty upływają z dniem 31 marca 2022 roku, czyli wypowiedzenie mogło być najwcześniej wystawione 1 kwietnia 2022 roku. Tymczasem wypowiedzenie pochodzi z 29 marca 2022 roku, czyli powód złożył oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy przed upływem 14 dni roboczych, o których mowa w art. 75 c ustawy pr.bankowe.

W efekcie wypowiedzenie umowy było przedwczesne, a zgłoszone przez powoda roszczenie nie jest wymagalne w całości.

Tym samym pomimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok jest prawidłowy, a apelacja na mocy art. 385 k.p.c. podlegała oddaleniu.

SSO Magdalena Balion - Hajduk