Wyrok z 21 grudnia 2016, sygn. I ACa 702/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 grudnia 2016 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Marek Górecki

Sędziowie: SSA Małgorzata Kaźmierczak

SSA Roman Stachowiak /spr./

Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Kaczmarek

po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 r. w Poznaniu

na rozprawie

sprawy z powództwa K. (...)

przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu (...) SA w P.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu

z dnia 8 lutego 2016 r. sygn. akt XII C 2511/12

I.  oddala apelację;

II.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w post ę powaniu apelacyjnym.

Małgorzata Kaźmierczak Marek Górecki Roman Stachowiak

Sygn. akt I A Ca 702/16

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od pozwanego na rzecz powoda 102.524,37 zł z ustawowymi odsetkami od 14.01.2013 r., a w pozostałej części oddalił powództwo. Rozstrzygnięcie to Sąd Okręgowy uzasadnił następująco:

Powód domagał się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwoty 109.889,35 zł z tytułu nadmiernie naliczonych przez pozwanego kosztów zarządu nieruchomością oraz nadmiernie policzonych przez pozwanego kosztów dokonanych przez pozwanego remontów. Rozstrzygnięcie to Sąd Okręgowy uzasadnił następująco:

Współwłaścicielami nieruchomości, przy ul. (...) w P., zabudowaną kamienicą, są obecnie L. G. i G. L.. Powód sprzedał swój udział we współwłasności (...)., który uprzednio odziedziczył po N. R. jako jeden ze spadkobierców. Pozostali współwłaściciele również sprzedali swoje udziały aktualnym współwłaścicielom. Umowa sprzedaży udziału powoda nie obejmowała roszczeń powoda z tytułu rozliczenia kosztów i wpływów za korzystanie przez pozwanego z nieruchomości w okresie od (...) do (...) r. Wcześniej pozostali współwłaściciele i spadkobiercy N. R. swoje wierzytelności w stosunku do pozwanego dotyczące rozliczenia kosztów zarządu wykonywanego przez pozwanego bez zlecenia przelali na rzecz powoda. W dniu (...) r. odbyło się spotkanie, które miało na celu ustalenie, kiedy, na jakich warunkach i po dokonaniu jakich czynności oraz zdarzeń zostanie wydana spadkobiercom N. R. kamienica, przy ul. (...). Z punktu 5 notatki służbowej z tego spotkania wynika, że w terminie 30 dni od daty podpisania protokołu zdawczo – odbiorczego przejmujący, czyli współwłaściciele lub jego pełnomocnicy, zgłoszą (...) SA ewentualne uwagi dotyczące szczegółów rozliczenia, do których (...) ustosunkuje się w terminie 7 dni. Protokół zdawczo – odbiorczy został sporządzony (...) r. W punkcie 6 protokołu znajduje się omówienie dotyczące rozliczeń pomiędzy stronami. Z rozliczenia wynikało, że saldo nieruchomości jest dodatnie i wynosi 313.540,18 zł oraz że na saldo nieruchomości składają się różnica pomiędzy wpływami z nieruchomości a kosztami jego utrzymania, a także zaległości z tytułu czynszu i świadczeń. Stan zaległości wynosił 129.199,75 zł, a kaucje mieszkaniowe wpłacone przez lokatorów 2.835,43 zł. Koszty wskazane w podpunkcie pierwszym, to jest 313.540,18 zł oraz kwotę 2.835,43 zł pozwany przelał na rzecz powoda. W podpunkcie drugim wskazano, że ostateczne rozliczenie nieruchomości za okres od (...) r. do (...) r. nastąpi w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od daty przekazania nieruchomości. W punkcie trzecim z kolei wskazano, że kwota wynikająca z rozliczenia zostanie przekazana na właściwe konto, a w punkcie siódmym, że kwoty i wartości, o których mowa w punkcie siódmym ustęp pierwszy i drugi, w całości wyczerpują roszczenia obu stron z tytułu zarządu nieruchomością i wpływów z nieruchomości do dnia jej przejścia. Z punktu szóstego podpunkt drugi wynikało, że wskazane w protokole z (...) r. rozliczenie nie ma charakteru ostatecznego. Ostateczne rozliczenie miało nastąpić po przekazaniu nieruchomości w sytuacji, gdy współwłaściciele nieruchomości nie mają zastrzeżeń do dokonanych rozliczeń. Z opinii biegłego R. S. wynika, że przyjęte przez pozwanego stawki za zarząd nieruchomością były zawyżone i że za okres od (...)r. do (...)r. powinny łącznie wynosić 101.187,24 zł, a różnica dotycząca poniesionych remontów powinna być niższa o 378,73 zł, ponadto należałoby doliczyć różnicę w wynagrodzeniu należnym pozwanemu za marzec 2012 r. w kwocie 958,40 zł. Suma tych kwot, które powinny być powodowi wypłacone, wynosi 102.524,37 zł i taką kwotę Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda.

Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył apelacją pozwany, domagając się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa. Pozwany zarzucił:

1/ sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych Sądu I instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, polegającą na błędnym przyjęciu, że:

a/ doszło do skutecznego przelania wierzytelności na podstawie umowy przelewu z dnia 14.12.2011 r., a zatem powód posiadał legitymację czynną do wytoczenia niniejszego powództwa;

b/ współwłaściciele nie zaakceptowali wstępnie wynegocjowanej przez J. D. (1) i adwokata J. C. stawki 1,60 zł za metr kwadratowy za zarząd nieruchomością, podczas gdy z całości zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż strony, czyniąc sobie wzajemne ustępstwa, zgodnie ustaliły, że rozliczenie pomiędzy nimi nastąpi za okres 10 lat, a nie 3 lat i w związku z tym stawka za metr kwadratowy za zarząd nieruchomością wyniesie 1,60 zł, w tym 0,80 gr tytułem zwrotu poniesionych kosztów oraz 0,80 gr tytułem marży (premii za sukces);

c/ powód nie zrzekł się wszelkich roszczeń względem pozwanego, podczas gdy z pkt 7 protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia (...)r. wyraźnie wynika, iż koszty i wartości, o których mowa w pkt 6 ust. 1 i 2 w całości wyczerpują roszczenia obu stron z tytułu zarządu nieruchomością opisaną w pkt 1, w tym rozliczenia kosztów utrzymania nieruchomości i wpływów z nieruchomości, do dnia jej przejęcia;

d/ współwłaściciele dokonali zakwestionowania stawki 1,60 zł za metr kwadratowy za zarząd nieruchomością w przewidzianym przez strony terminie, podczas gdy z pkt 3 notatki służbowej z dnia (...)r. wynika, iż przyjmujący w terminie 3 dni zgłosi swoje uwagi co do rozliczenia dot. ww. okresu pod względem formalnym i co do wysokości;

2/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów oraz brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, w wyniku czego doszło m.in. do błędnej oceny zeznań:

a/ świadków T. B. i J. D. (2) i przyjęcia, że nie dysponowali oni całością pism związanych z uzgodnieniami do których strony doszły, w szczególności notatką służbową, w związku z tym Sąd I instancji pominął ich interpretacje dotyczące protokołu zdawczo - odbiorczego, podczas gdy świadkowie ci brali udział w spotkaniu, na którym została sporządzona niniejsza notatka służbowa;

b/ J. R. Wiceprezesa Zarządu (...) S.A., przesłuchanego w charakterze strony;

3/ naruszenia prawa materialnego, tj. art. 201 k.c., 209 k.c., 753 § 2 k.c. w zw. z art. 460 k.c., 207 k.c. w zw. art. 379 k.c. i art. 55 k.c. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, iż powód jako współwłaściciel nieruchomości jest uprawniony do dochodzenia od pozwanego całości kwoty stanowiącej nadwyżkę nad wydatkami, a zatem posiadał legitymację czynną do wytoczenia niniejszego powództwa;

4/ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 65 § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie i niezbadanie przez Sąd I instancji zgodnego zamiaru stron oraz treści oświadczeń woli przy podpisaniu protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia (...) r., w

kontekście wcześniejszych ustaleń stron, w szczególności wynikających z notatek służbowych z dnia(...) r. i (...)r.;

5/ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 61 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż oświadczenia woli powoda w postaci pisma nadanego w dniu (...)r., datowanego na dzień (...)r., w którym zgłoszono uwagi co do rozliczenia kosztów i wpływów, w tym stawki 1,60 zł za metr kwadratowy za zarząd nieruchomością, zostało złożone w ustalonym przez strony terminie 30 dni od dnia podpisania protokołu zdawczo - odbiorczego, tj. od dnia (...) r., podczas gdy prawidłowa wykładnia niniejszego przepisu winna prowadzić do ustalenia, iż niniejsze oświadczenie powoda dotarło do pozwanego, już po upływie ustalonego przez strony terminu.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest w całości nieuzasadniona, a wszystkie zarzuty powołane w apelacji nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny aprobuje poczynione przez Sąd Okręgowy ustalenia dokonane na podstawie dowodów z dokumentów, jak również aprobuje wydaną w sprawie opinię biegłego, na której to opinii Sąd Okręgowy oparł się, ustalając kwotę należną powodowi z tytułu prowadzenia przez pozwanego cudzych spraw bez zlecenia na podstawie art. 753 § 2 k.c. ustalenia te oraz opinię biegłego – wobec niepodważenia jej przez apelującego – Sąd Apelacyjny uznaje za podstawę własnego rozstrzygnięcia.

Pozwany przede wszystkim podniósł, że powód nie ma legitymacji czynnej do wytoczenia powództwa oraz że na uzasadnienie swojej legitymacji nie może powoływać się na umowy przelewu z(...)r. Według pozwanego, z treści umów wynika, że nie było objęte nimi to roszczenie, które powód dochodzi w niniejszym postępowaniu. Z zarzutem tym nie można zgodzić się. Przede wszystkim z umów przelewu wynika, że na rzecz powoda przelane zostały również wierzytelności przyszłe, to jest wymagalne po dniu zawarcia umowy przelewu. Z treści umów przelewu nie wynika natomiast, aby wskazane w niej kwoty, których dotyczyły przelewy, dotyczyły tych kwot, które pozwany świadczył w wykonaniu umowy z (...) r., to jest w kwocie 313.540,18 zł.

Poprzez zapłatę tej kwoty wygasła wierzytelność co do tej kwoty, ale nie można zgodzić się z pozwanym, że zapłata tej kwoty spowodowała wygaśnięcie wierzytelności wynikających z przelewów, albowiem z umów przelewu nie wynika, że umowami tymi przelane zostały na powoda kwoty, które były przedmiotem późniejszego świadczenia przez pozwanego kwoty 313.540,18 zł. Tym samym za bezprzedmiotowe uznać należy rozważania pozwanego dotyczące art. 209 k.c. i art. 55 k.c. w związku z art. 207 k.c. i art. 397 k.c. Istotne jest natomiast to, że sumy kwot objętych przelewami na rzecz powoda są niższe niż kwota zasądzona od pozwanego na rzecz powoda w zaskarżonym wyroku.

Wbrew zarzutowi apelującego nie można uznać, że powód zrzekł się wszelkich roszczeń wobec pozwanego, co zdaniem apelującego miałoby wynikać z punktu 7 protokołu zdawczo – odbiorczego z 17.04.2012 r. Bezzasadne jest również stanowisko apelującego, że współwłaściciele nie zakwestionowali stawki 1,60 zł za metr kwadratowy za zarząd nieruchomości, albowiem nie uczynili tego w terminie 3 dni, o jakim mowa w punkcie 3 notatki służbowej z(...)r. Ustosunkowując się do treści tych dokumentów (k. 41 i k. 27 – 29), należy podnieść, że zawierają one szereg sprzeczności i nieprecyzyjnych sformułowań. Tak więc w punkcie 3 notatki służbowej z (...) r. stwierdzono, że przejmujący w terminie 3 dni zgłosi swoje uwagi co do rozliczenia dotyczącego „ww. okresu” pod względem formalnym i co do wysokości. Z punktu 4 notatki służbowej wynika natomiast, że po zaakceptowaniu formy rozliczenia nie później niż do (...) r. pozwany przekaże nieruchomość protokołem zdawczo – odbiorczym, zgodnie zaś z punktem 5 tej notatki w terminie 30 dni od daty podpisania protokołu zdawczo – odbiorczego przejmujący zgłosi pozwanemu ewentualne uwagi dotyczące rozliczenia, co do których pozwany ustosunkuje się w terminie 7 dni. Skoro zatem w punkcie 5 notatki przewidziano, że przejmujący będzie mógł zgłosić pozwanemu ewentualne uwagi dotyczące szczegółów rozliczenia w terminie 30 dni od podpisania protokołu zdawczo – odbiorczego i skoro pozwany do tych uwag mógł się ustosunkować w terminie 7 dni, to przewidziany w punkcie 3 tej notatki termin 3 dni na zgłoszenie uwag między innymi co do wysokości jest niezrozumiały, a w każdym razie nie może oznaczać, że niezgłoszenie przez przejmującego w tym terminie uwag powoduje, że nie mogą być one już zgłaszane. Z kolei z protokołu zdawczo – odbiorczego z (...) r. (k. 27 – 29) wynika, że w dniu protokolarnego przekazania nieruchomości przejmujący otrzymają wstępne rozliczenie kosztów i wpływów nieruchomości za okres od (...)r. do (...) r. z którego to rozliczenia wynika saldo dodatnie w kwocie 313.540,18 zł oraz kaucje wpłacone przez lokatorów w kwocie 2.835,43 zł oraz że ostateczne rozliczenie nieruchomości za okres od (...)do (...) r. nastąpi w terminie nie dłuższym niż trzy miesiące od daty przekazania nieruchomości i że w tym terminie zostanie przekazana przejmującemu, a także że kwota wynikająca z rozliczenia zostanie przekazana na wskazane konto w terminie 14 dni od dnia podpisania protokołu zdawczo – odbiorczego. Treść tego zapisu wskazuje na to, że termin 14 dni dotyczy przekazania kwot wynikający ze wstępnego rozliczenia, ostateczne bowiem rozliczenie miało nastąpić w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od daty przekazania nieruchomości. Z ustępu 7 protokołu zdawczo – odbiorczego wynika, że kwoty i wartości, o których mowa w punktach (...), wyczerpują roszczenie obu stron z tytułu zarządu nieruchomością, w tym rozliczenia kosztów utrzymania nieruchomości i wpływów z nieruchomości do dnia jej przejęcia. Odwołanie się w tym punkcie do ustępu 6 pkt 2 protokołu wskazuje, że oświadczenia o wyczerpaniu roszczeń obu stron dotyczą rozliczenia ostatecznego, a nie tylko wstępnego, jak uważa to apelujący. Zapłacenie zatem przez pozwanego kwot 313.540,18 zł i 2.835,43 zł wbrew stanowisku apelującego nie stanowiło wykazania zobowiązania wynikającego z protokołu zdawczo – odbiorczego. Niezrozumiałe jest stwierdzenie w ustępie 7, że wyczerpanie roszczeń obu stron dotyczy roszczeń do dnia przejęcia nieruchomości, skoro jednoznacznie w ustępie tym wyraźnie odwołano się do roszczenia, o jakim mowa w ust. 6 pkt 2, w którym mowa jest o ostatecznym rozliczeniu, a które według tego punktu miało nastąpić dopiero w terminie nie dłuższym niż trzy miesiące od daty przekazania nieruchomości.

Pozwany podniósł w apelacji, że złożone przez powoda oświadczenie woli w piśmie (...) r. nie zostało złożone w terminie 30 dni od daty sporządzenia protokołu zdawczo – odbiorczego. Ze stwierdzeniem tym należy zgodzić się, skoro z okoliczności wskazanych przez apelującego bezsprzecznie wynika, że pismo to dotarło do pozwanego najwcześniej (...) r., a więc jeden dzień po terminie miesięcznym liczonym od daty sporządzenia protokołu zdawczo – odbiorczego. Jednakże okoliczność, że przejmujący zgłosił uwagi po terminie wynikającym z notatki służbowej z (...)r., nie oznacza, że nie zostały one zgłoszone skutecznie, skoro w protokole zdawczo – odbiorczym strony przewidziały ostateczne rozliczenie w terminie nie dłuższym niż trzy miesiące od daty przekazania protokołu i nie uzależniły tego od złożenia w terminie 30 dni od daty sporządzenia protokołu zdawczo – odbiorczego uwag dotyczących rozliczenia. W sytuacji takiej interpretacji oznaczonych dokumentów bez znaczenia są zeznania świadków T. B. i J. D. (2) dotyczące innej interpretacji protokołu zdawczo – odbiorczego.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego po raz pierwszy w apelacji. Żadne bowiem okoliczności nie wskazują na to, że przedawnienie spraw powoda związane było z działalnością gospodarczą. Dochodzone roszczenie ulega zatem dziesięcioletniemu terminowi przedawnienia zgodnie z art. 118 k.c. W apelacji pozwany podnosi, że uwzględniając nawet 10-letni termin przedawnienia dochodzone roszczenie „za okres po (...)r. jest przedawnione”. Ze względu na to, że pozew wpłynął do Sądu (...) r., należałoby uznać, że ewentualne przedawnienie roszczenia mogłoby dotyczyć okresu przed (...) r., a nie okresu po (...) r. Jednakże również za ten wcześniejszy okres nie ma podstaw do stosowania przedawnienia, skoro treść protokołu zdawczo – odbiorczego wskazuje, że pozwany objął rozliczeniem również wcześniejszy okres, co prowadzi do wniosku, że zrzekł się przedawnienia w tym zakresie.

Pozwany nie zakwestionował w apelacji przyjętych przez Sąd Okręgowy stawek z tytułu zarządu nieruchomością i rozliczenia z zarządu. Ewentualne zakwestionowanie tych stawek mogło nastąpić zresztą jedynie poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lub ewentualne uzupełnienie już wydanej opinii, określenie wysokości stawek i rozliczenie z zarządu wymagało bowiem wiadomości specjalnych. O przeprowadzenie takich dowodów apelujący nie wnosił.

Z przyczyn powyższych i na podstawie art. 385 k.p.c. i art. 98 § 1 i 99 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.

Małgorzata Kaźmierczak Marek Górecki Roman Stachowiak