sygn. VIII P 11/22 15 kwietnia 2026 Sąd Okręgowy w Łodzi

Uzasadnienie z 15 kwietnia 2026, sygn. VIII P 11/22

Data orzeczenia 15 kwietnia 2026

Sąd Sąd Okręgowy w Łodzi

Wydział VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Przewodniczący Sędzia Paulina Kuźma

Podstawa prawna

art. 4 kk art. 6 kc art. 11 kk art. 37 akk art. 98 kpc art. 156 kk art. 189 kpc art. 207 kp

Pokaż pozostałe podstawy prawne (17)

art. 208 kp art. 215 kp art. 220 kk art. 235 kpc art. 237 kp art. 278 kpc art. 300 kp art. 322 kpc art. 361 kc art. 362 kc art. 415 kc art. 435 kc art. 442 kc art. 444 kc art. 445 kc art. 477 kpc art. 481 kc

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia (...). L. S. (1) reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego, wniósł o zasądzenie od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w (...):

1. kwoty (...) złotych tytułem zadośćuczynienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie i dnia 22 grudnia (...). do dnia zapłaty,

2. kwoty (...) zł złotych tytułem zwrotu kosztów leczenia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 22 grudnia (...) r. do dnia zapłaty.

3. kwoty (...) zł złotych tytułem odszkodowania za utracone zarobki z odsetkami ustawowymi od dnia 22 grudnia (...) r. do dnia zapłaty,

4. renty z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości (...) złotych miesięcznie płatnej z góry do 10 dnia każdego miesiąca począwszy od 1 stycznia (...). i na przyszłość z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 11. dnia każdego miesiąca do dnia zapłaty,

5. ustalenie, że pozwany (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi odpowiedzialność wobec powoda L. S. (1) za skutki wypadku z dnia (...), jakie mogą wyniknąć w przyszłości,

6. zasądzenie od pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na rzecz powoda L. S. (1) kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

W pozwie wskazano, iż roszczenia nim objęte są wymagalne od dnia(...) r., wtedy to bowiem został powodowi przedłożony do podpisania protokół ustalenia przyczyn wypadku przy pracy. Zastrzeżono też, że strony nie podjęły mediacji, ale przed wytoczeniem powództwa powód wezwał pozwanego do dobrowolnego spełnienia świadczeń. Wezwanie zostało odebrane przez pozwanego w dniu 21 grudnia (...) r. Pozwany jednak nie odpowiedział na nie w żaden sposób.

W uzasadnieniu podniesiono, iż roszczenie powoda wynika ze szkody na osobie, której doznał w wyniku wypadku przy pracy z dnia (...) r. podczas wykonywania pracy na stanowisku rozbieracz -wykrawacz. Wskazał, że w dniu zdarzenia na polecenie pracodawcy świadczył pracę na terenie(...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w X. na linii produkcyjnej przy rozbiorze mięsa, a przy zwiększeniu tempa pracy ok 11.30 doszło do wypadku - nóż, którym operował powód podczas oddzielania mięsa od kości zsunął się po kości i wbił w prawa pachwinę powoda. Powód przy wykonywaniu pracy nie miał założonej metalowej kolczugi zabezpieczającej, ponieważ pracodawca nie wyposażył go we wskazany środek ochrony. Wskazał, że na skutek urazu odniesionego w wypadku poddany został długotrwałemu leczeniu w tym kilkukrotnie operacyjnemu -pobrano żyłę udową powierzchniową z kończyny dolnej lewej wszyto zastawkę żylną rekonstruując tętnicę udową wspólną i żyłę udową wspólną oraz wykonano przetokę tętniczo - żylną dystalnie od miejsca rekonstrukcji, kilkukrotnie przetaczano mu krew i osocze; pierwotnie pozostawał w stanie ciężkim na oddziale intensywnej terapii, a następnie wobec powikłań wykonano rewizję rany operacyjnej i zaopatrzono krwawienie z pozostawieniem setonów (uciskających opatrunków), po czym wykonano kolejny zbieg, podczas którego stwierdzono zakrzepicę wstawki żylnej; wskutek tego wykonano trombectomię żylną lewostronną, pobrano mięsień obszerny boczny w szypule naczyniowej celem pokrycia rany pachwiny; leczenie prowadzono w kolejnych szpitalach na różnych oddziałach; rokowania były niepewne z uwagi na istniejące ryzyko zakrzepicy rekonstrukcji naczyniowej, zakażenia i utraty kończyn; w dniu (...) r. wykonano u niego przeszczep skóry z uda lewego na prawe; po wypisaniu ze szpitala kontynuował leczenie w warunkach ambulatoryjnych; zalecono kompresoterapię, stosowanie pończochy przeciwżylakowej; w dniach (...) r. ponownie przebywał w szpitalu z rozpoznaniem niewydolności naczyniowej kończyny dolnej prawej; (...) r. wykonano kolejny zabieg operacyjny przywracający sprawność naczyń krwionośnych i dopiero 16 lutego (...) r. stwierdzono zagojenie się ran bez obrzęku oraz prawidłowe ukrwienie kończyny, zalecono dalszą kompresoterapię.

Powód wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy - jak wynika z protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy - jako przyczynę wypadku wskazano nieprzestrzeganie przez pracodawcę przepisów i zasad BHP przez to, że nie wyposażono pracownika w odpowiedni do rodzaju pracy środek ochrony indywidualnej w postaci metalowej kolczugi, której obowiązek stosowania wynika z oceny ryzyka zawodowego i instrukcji stanowiskowej oraz brak wyznaczenia osoby do nadzoru i kierowania pracownikami; ponadto w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w (...)biegły w dziedzinie bhp stwierdził, że poszkodowany L. S. (1) nie został prawidłowo przeszkolony w zakresie bhp, gdyż nie poddano go szkoleniu wstępnemu, instruktarzowi stanowiskowemu na stanowisku pracy w zakładzie w (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w X.; brak ten miał jedynie charakter formalny, gdyż poszkodowanego poprawnie przeszkolono w zakładzie w D., gdzie wykonywał pracę na podobnym stanowisku; za zaopatrzenie pracowników w środki ochrony indywidualnej odpowiedzialny był jego pracodawca. W związku z powyższym w ocenie powoda pozwany ponosi odpowiedzialność za skutki wypadku jakiego powód doznał w dniu (...) r.

W zakresie żądania przyznania zadośćuczynienia w kwocie (...) zł podniesiono, iż wypadek wiązał się ze znaczną krzywdą powoda wyrażającą się w uszkodzeniu ciała, rozstroju zdrowia znacznym zakresie cierpień tak fizycznych jak psychicznych - powód w związku z leczeniem przebywał w kilku placówkach szpitalnych, jego stan był pierwotnie ciężki, koniecznym było kilka zabiegów operacyjnych także w skutek powikłań; doznał znaczących cierpień związanych z długotrwałym bólem fizycznym; rekonwalescencja w szpitalach wiązała się z długotrwałym leżeniem w łóżku uzależnieniem od pomocy i opieki sprawowanej najpierw przez personel medyczny a potem osób bliskich powodowi przez 3 miesiące po wyjściu ze szpitala; nie mógł normalnie się umyć korzystać z toalety wymagał pomocy w czynnościach fizjologicznych, a po wyjściu ze szpitala przez 1 miesiąc prowadził siedząco - leżący tryb życia, potem chodził o kulach przez 3 tygodnie; po domu rodziców, w którym przebywał z uwagi na pracę żony, nie mógł przemieszczać się wózkiem inwalidzkim, więc był uzależniony od pomocy osób trzecich; leczenie wiązało się z ograniczeniem kontaktów interpersonalnych, brakiem możliwości podjęcia pracy, aktywności sportowej - jako młoda osoba powód mierzył się z ryzykiem utraty nogi towarzyszył mu strach brak wiary i pewności siebie, obawiał się powrotu do pracy gdzie nadal wykonuje te same czynności. Powód wskazał też, że nadal pozostaje pod opieką lekarską; szeroki wachlarz negatywnych następstw wypadku przy pracy dla zdrowia i życia, duży rozmiar cierpienia fizycznego i psychicznego w jego ocenie uzasadniają zgłoszone roszczenie.

W zakresie podniesionych roszczeń odszkodowawczych podkreślono, iż pracodawca winien zwrócić powodowi wszelkie poniesione w związku z wypadkiem koszty leczenia w tym leków, opatrunków środków do pielęgnacji ran, koszty zakupu pończoch uciskowych co dokumentują po części zachowane faktury i paragony łącznie na kwotę(...) zł.

Podkreślono, iż na leczenie powoda składały się też koszty jego dojazdu do placówek medycznych oraz dojazdu osób bliskich które odwiedzały go w szpitalach i udzielały niezbędnej pomocy, co przy uwzględnieniu łącznej ilości przejechanych kilometrów oraz konieczność uiszczenia opłat na autostradach dawało kwotę co najmniej(...) zł.

Koszty pomocy osób trzecich związanych z koniecznością zapewnienia powodowi opieki i pomocy zarówno w okresie przebywania w szpitalach jak też później w domu rodziców i przez siostrę, związanych z koniecznością dowożenia powoda do placówek medycznych oceniono łącznie na wymiar (...) godzin co mając na uwadze obowiązującą w (...) stawkę wynagrodzenia za godzinę pracy na umowę zlecenia(...) zł w (...) r. daje koszt sprawowania opieki przez osobę trzecią w wymiarze(...) zł

Wobec tego szeroko rozumiane koszty leczenia powoda wyniosły co najmniej (...) zł.; skoro zaś powód otrzymał od ZUS jednorazowe odszkodowanie w związku z wypadkiem w kwocie(...) dochodzi od pracodawcy roszczenia uzupełniającego w kwocie (...) zł.

Powód wskazał też, iż na skutek wypadku doznał uszkodzenia ciała i rozstroju zdrowia które spowodowały utratę zdolności do wykonywania pracy zarobkowej - za pełny miesiąc przed wypadkiem powód otrzymał wynagrodzenie w wysokości (...) zł netto, po wypadku otrzymywał zasiłek chorobowy, a potem świadczenie rehabilitacyjne w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu przed wypadkiem, zaś od 18 września (...) r. powoda uznano za częściowo niezdolnego do pracy i przyznano rentę z tego tytułu do 31 października(...) której wysokość była różna: za okres 18 września do 31 października (...) r. (...)zł, za okres od grudnia (...) r. do lutego (...) r. - po (...) zł miesięcznie, w marcu (...) r. - (...) zł, w kwietniu (...) r. -(...) zł, w okresie od maja do października (...) r. - po (...) zł miesięcznie. Wobec tego w okresie w którym powód otrzymywał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy doznał szkody w postaci utraconych zarobków w kwocie (...) zł .

Przy tym uwzględniając iż powód miał orzeczoną częściową niezdolność do pracy od kwoty utraconych zarobków odjęto 50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Powód uzasadnił też żądanie zasądzenia renty w wysokości (...) zł miesięcznie z tytułu zwiększonych potrzeb obejmującej koszt: zakupu pończoch uciskowych - (...)zł rocznie, kosztów dojazdów do placówek medycznych - zalecona kontrola raz w roku w Poradni (...) w O. - koszy dojazdu(...) zł przy jednej wizycie, i koszty środków pielęgnacji blizn.

Co do ustalenia odpowiedzialności pozwanego za skutki wypadku mogące powstać w przyszłości w uzasadnieniu pozwu wskazano, iż istnieje obiektywna niepewność stanu faktycznego - duże prawdopodobieństwo wystąpienia dalszych negatywnych konsekwencji wypadku w przyszłości; rokowania co do stanu zdrowia są niepewne, co uzasadnia pozostawanie powoda pod stałą kontrolą (...) w O.; ze względu na młody wiek powoda skutki wypadku mogą ujawnić się w dużej odległości czasowej, a więc mogą wystąpić znaczne trudności dowodowe po stronie powoda.

W zakresie żądania odsetek podniesiono, że zarówno odszkodowanie jak i zadośćuczynienie za krzywdę stają się wymagalne po wezwaniu odpowiedzialnego za naprawienie szkody do spełnienia świadczenia - od tej chwili biegnie zatem termin do uiszczenia odsetek za opóźnienie - 481 § 1 k.c. Powód podał, że pismem z dnia 9 grudnia (...). wezwał pozwanego do zapłaty świadczeń w terminie do dnia 20 grudnia (...)., pozwany odebrał pismo 21 grudnia (...)., a więc popadł w opóźnienie w zapłacie od dnia 22 grudnia (...).

(pozew k. 3-22)

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł., reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata, wniosła o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, w tym o zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od kosztów procesu na podstawie art. 98§1¹k.p.c.

Jednocześnie pozwany wniósł o powiadomienie ubezpieczyciela (...) SA (...) o toczącym się postepowaniu celem uzyskania oświadczenia czy zamierza uczestniczyć w sprawie w charakterze interwenienta ubocznego z uwagi na fakt, iż w okresie, w którym doszło do zdarzenia pozwana spółka posiadała ubezpieczenie dotyczące wypadków w tym towarzystwie ubezpieczeniowym co potwierdza polisa nr (...).

W uzasadnieniu swego stanowiska pozwana podniosła, iż kwestionuje swoją odpowiedzialność za wypadek powoda oraz jego skutki zarówno co do zasady jak i wysokości w tym za skutki mogące powstać w przyszłości oraz odsetki.

W pierwszej kolejności pozwana wskazała, iż brak jest podstaw odpowiedzialności deliktowej pracodawcy - ani na zasadzie ryzyka ani na zasadzie winy.

Co do odpowiedzialności na zasadzie ryzyka art. 435 k.c. w zw. z art. 300 k.p. wskazano, iż pozwana nie jest podmiotem wprowadzanym w ruch z pomoc sił przyrody, przeważającą jej działalnością jest działalność związana z wyszukiwaniem miejsc pracy i pozyskiwaniem pracowników tj. zatrudnianie pracowników na terenie należącym do tego podmiotu lub w zakładach mięsnych należących do zleceniodawców spółki takich jak (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w X.. W odniesieniu do tego podmiotu wskazano, iż jego działalność opiera się przede wszystkim na pracy ludzkiej, ponadto nawet gdyby dojść do wniosków przeciwnych nie ma podstaw do przenoszenia zasad działania tego przedsiębiorstwa na pozwaną.

Co do odpowiedzialności na zasadzie winy - art. 415 k.c. w zw. z art. 300 k.p. podniesiono, że pomiędzy postępowaniem pozwanej a szkodą powoda brak związku przyczynowego bowiem zdarzenie z dnia (...) r. jest wynikiem winy poszkodowanego ewentualnie osoby trzeciej, tj. podmiotu odpowiedzialnego za zapewnienie pracownikom pozwanego narzędzi niezbędnych do wykonywania usług.

Pozwana podniosła , że:

1. powód w chwili podejmowania pracy na rzecz pracodawcy posiadał orzeczenie lekarskie z dnia (...) r. potwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku wykrawacz-rozbieracz;

2. powód został poddany w dniach (...) r. udokumentowanemu w karcie szkolenia wstępnego w dziedzinie bhp instruktażowi ogólnemu i stanowiskowemu no stanowisku rozbieracz-wykrawacz;

3. powód został poinformowany przez pracodawcę o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą;

4. w dniu (...) r. pozwana zawarła umowę współpracy z (...) spółką z o.o. w X. w zakresie realizacji usługi rozbioru szynki w zakładzie(...) w X., ul. (...), w § 1 ust. 5 ww. której strony ustaliły, że zleceniodawca wyposaży pracowników zatrudnionych przez zleceniobiorcę w narzędzia niezbędne do wykonywania usługi będącej przedmiotem umowy

5. powód miał zapewnioną pomoc oraz nadzór ze strony pracodawcy.

Podnosząc powyższe pozwany wskazał, że to powód swoim zachowaniem doprowadził do powstania urazu, bowiem wykonując swe obowiązki nie zachował należytej ostrożności i nie zgłosił przełożonemu pracodawcy braku należytej odzieży ochronnej do czego obligował go § (...) ust. 4 i5 lit c regulaminu pracy i instrukcja BHP obowiązujące w (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w (...).

Podkreślono też, iż w czasie postępowania powypadkowego powód przyznał, że fartucha ochronnego kolczugi nie dostał, choć wie, że taką powinien otrzymać, nie zgłosił tego przełożonym, a więc świadomie i samowolnie przystąpił do pracy bez należytego zabezpieczenia, choć nie powinien tej pracy wykonywać.

Ponadto podniesiono, iż po założeniu fartucha ochronnego, który jest sztywny, osoba z zewnątrz nie jest w stanie ocenić czy pracownik ma pod spodem wymaganą kolczugę. W pozwanej spółce miał być to pierwszy tego rodzaju przypadek aby pracownik dopuścił się tak dużego zaniedbania. W ocenie pozwanego potwierdza to irracjonalność działania powoda za którą pracodawca może odpowiadać.

Wskazano też, że w oparciu o zawarte umowy ze zleceniodawcami na terenie zakładów kontrahentów zadania BHP wykonuje kadra tych zakładów - na tym konkretnym kontrakcie do obowiązków zleceniodawcy należało m.in. dostarczenie narzędzi i odzieży ochronnej, a zatem za jakiekolwiek braki w tym zakresie winna odpowiadać strona zobowiązana do ich dostarczenia; pracodawca więc w wystarczający sposób zapewnił bezpieczne i higieniczne warunki pracy a doszukiwanie po jego stronie winy w dopuszczeniu do pracy powoda bez kolczugi jest bezpodstawne.

Z ostrożności pozwany wskazał, że roszczenia powoda są nieuzasadnione także co do wysokości. Podkreślił, iż cywilnoprawna odpowiedzialność pracodawcy z tytułu szkody wyrządzonej pracownikowi wypadkiem przy pracy jest odpowiedzialnością uzupełniającą w stosunku do świadczeń wypłaconych w oparciu o przepisy ustawy wypadkowej i pełni role kompensacyjną. Pozwany podniósł, iż z twierdzeń samego powoda wynika że na podstawie ustawy wypadkowej w związku z zdarzeniem z dnia (...) r. otrzymał jednorazowe odszkodowanie w kwocie (...) zł i w ocenie pozwanej wskazana kwota w całości odpowiada skali doznanego przez niego uszczerbku.

Ponadto pozwany podkreślił, że z dokumentacji medycznej powoda nie wynika, iż poziom doznanych przez niego cierpień, bólu był znaczny. Powód zaliczył na poczet należnego mu odszkodowania koszty sprawowanej nad nim opieki przez członków rodziny żonę rodziców i siostrę a zatem opiekę o charakterze nieodpłatnym, wobec czego brak podstaw do przypisania pozwanej wyliczonych przez powoda z tego tytułu kosztów. Powód w dniu 7.02.(...) r. otrzymał przelew na znaczna kwotę (...) co powinno zostać zaliczone na poczet utraconych zarobków powoda. Powód nie wykazał, iż wymagał pomocy psychologicznej a z dokumentacji medycznej wynika, że nastrój powoda był dobry. Powód pracuje obecnie na takim samym stanowisku co przed wypadkiem co byłoby niemożliwe gdyby w związku ze zdarzeniem przezywał traumę. Powód nie wskazał kiedy powrócił do pracy jakie osiąga z tego tytułu wynagrodzenia, nie podał także czy posiadał polisę ubezpieczeniowa w jakim towarzystwie i czy w związku ze zdarzeniem z dnia (...) otrzymał jakieś środki.

(odpowiedź na pozew k. 408-414)

Pismem z dnia 23.05.(...) r. w replice na tezy pozwanego zawarte w odpowiedzi na pozew powód poparł dotychczasowe stanowisko w sprawie kwestionując podniesione przez pozwaną zarzuty, w szczególności podnosząc fakt prowadzania przedsiębiorstwa pozwanego w ruch za pomocą sił przyrody, upominania się przez powoda co do zapewnienia mu środków ochrony indywidualnej, niewydania pracownikom pozwanej kolczug ochronnych przed zaistnieniem wypadku, zgłaszaniu pracodawcy niewłaściwego wyposażenia stanowiska pracy, podnosząc obowiązek pracodawcy dostarczenia środków ochrony indywidualnej. (pismo k. 463- 475)

W piśmie z dnia 13 czerwca (...) r. (...) SA (...) z siedzibą w Z. zgłosiła swój udział w procesie w charakterze interwenienta ubocznego po stronie pozwanego, wnosząc o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz kwoty (...) zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty zgodnie z treścią art. 98 k.p.c. W uzasadnieniu swego stanowiska w pełni poparła argumenty pozwanego. (pismo k. 513-533)

W piśmie z dnia 28 czerwca (...) r. interwenient uboczny (...) SA (...) z siedzibą w Z. wniosła o przypozwanie do udziału w sporze (...) spółki z o.o. w X. podnosząc, iż pozwanego jak i interwenienta łączyła z tym podmiotem umowa o współpracę, w świetle zaś opinii biegłego z zakresu BHP nie można wykluczyć odpowiedzialności tego podmiotu za powstanie szkody na osobie powoda, więc i żądania regresu pozwanego i interwenienta. (pismo k. 891)

(...) spółka z o. o. z siedzibą w X. otrzymała odpis powyższego pisma i została poinformowana o możliwości przystąpienia do strony w charakterze interwenienta ubocznego, jednak nie przystąpiła do procesu, nie zajęła żadnego stanowiska w sprawie. (bezsporne)

Na rozprawie w dniu 10 marca 2026 roku bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie. (e-protokół rozprawy z 10.03.2026 r. – koperta k 1261)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Powód L. S. (1) ur. (...) ma wykształcanie zawodowe - zawód wyuczony kucharz. (bezsporne)

Głównym przedmiotem działalności pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w (...) jest wyszukiwanie oraz rekrutacja pracowników do produkcji, obróbki i pakowania mięsa, leasing pracowniczy pośrednio personelu outsourcing wykonywanie umów (o dzieło, zlecenie) w przemyśle mięsno spożywczym. Dalszym przedmiotem działalności jest przetwarzanie i konserwowanie mięsa, rozbiór półtusz na zlecenie (PKD (...)), działalność gastronomiczna, catering, posiadanie nieruchomości. Zgodnie z Polską klasyfikacją Działalności 2007 podklasa ((...) (...)) obejmuje: - czynności związane z ubojem zwierząt, obróbką poubojową i paczkowaniem mięsa z bydła, świń, jagniąt, owiec, królików itp., - produkcję świeżego, schłodzonego lub zamrożonego mięsa w tuszach, produkcję świeżego, schłodzonego lub zamrożonego mięsa w kawałkach, - ubój i przetwarzanie wielorybów na lądzie lub na specjalistycznych statkach, -produkcję skór surowych i skór pochodzących z rzeźni, włączając zdejmowanie wełny ze skór owczych, -wytapianie jadalnego smalcu i innych tłuszczów jadalnych pochodzenia zwierzęcego, -przetwarzanie odpadów zwierzęcych, - produkcję wełny surowej poubojowej.

Pozwany prowadzi przedmiotową działalność na dużą skalę, liczba osób pracujących w firmie to 1310 osób. Pozwana spółka posiada 5 oddziałów w zależności od miejsca wykonywania pracy: 4 w Polsce oraz 1 w Niemczech. Prowadzenie działalności w zakładach mięsnych wymaga stosowania urządzeń napędzanych elektrycznie - wysoko wyspecjalizowanych linii technologicznych, gdzie dochodzi do użycia dużych sił, energii, pracy maszyn, skomplikowanych nieraz procesów technologicznych.

W (...) r. w ramach aktywów przedsiębiorstwo pozwanej posiadało urządzenia techniczne i maszyny o wartości ponad(...) złotych, nie licząc tych leasingowanych

(odpis z KRS k. 27-33, 476- 479 protokół kontroli PIP k. 417-422 , bilans stanowiący część sprawozdania finansowego (...) sp. z o.o. za (...). k 480-487, zdjęcia przykładowej linii produkcyjnej k. 490-491 zeznania świadka O. I. protokół z rozprawy z dnia 22.11.(...) 00:07:24 00:52:21 )

Spółka w swojej strukturze organizacyjnej - z uwagi na miejsca wykonywania pracy - wyodrębniła:

1) Oddział w D., którego około(...)pracowników wykonuje pracę na terenie zakładu produkcyjnego (...) sp. z o.o. przy ul. (...). Kierownikiem Oddziału, koordynatorem kontraktu jest D. D. (1); na wyodrębnionych działach produkcyjnych wyznaczono osoby kierujące pracownikami, tj.:

- dział pakowania: T. Ł., U. Ł., X. N., N. Ł. (2), A. D., H. O.,

- dział rozbioru: T. N., L. S. (2), O. I., S. A., S. N.,

- działa uboju: D. X., S. O.,

2) Oddział X.-D., którego około (...) pracowników wykonuje pracę na terenie zakładu produkcyjnego (...) sp. z o.o. w X., ul. (...) i na terenie zakładu produkcyjnego (...) sp. z o.o. w (...). Nieformalnie kierownikiem Oddziału jest A. S. (2) - dotychczas pracujący na stanowisku pracownika biurowego. W dniu 21 maja (...) r. sporządzono aneks do umowy nr (...), w którym strony ustaliły, że od dnia 22 maja (...) r. dokonano zmiany stanowiska pracy z pracownika biurowego na kierownika oddziału,

3) Oddział G., którego około (...) pracowników wykonuje pracę na terenie zakładu produkcyjnego (...) sp. z o.o. G. 3a. Kierownikiem Oddziału jest X. X. (2).

(protokół kontroli PIP k. 417-422)

W zakładzie (...) spółce z o.o. w D. zabijało się ok 15 tys sztuk świń dziennie. Na rozbiorze do dzielenia mięsa na półtusze używano pił tarczowych elektrycznych, dalsza rozbiórka była ręczna. Do rozbioru używało się noży. Większość prac jest wykonywana przez ludzi. Do rozbioru było 5-6 tys sztuk. Wcześniej w cyklu produkcyjnym wykorzystywano pracę maszyny - skórowaczki, która oddzielała skórę od mięsa. Były wykorzystywane piły tarczowe do oddzielania mięsa od stóp świni . Tusze świń były umieszczane na hakach jezdnych. Na linii produkcyjnej pierwszy pracownik podaje mięso, a kolejni pracownicy zajmują się trybowaniem lub oczyszczaniem kolejnych części, nad głowami - na taśmach jadą pojemniki. Jest też oddzielna taśma, którą jadą czyste pojemniki na mięso albo kości. Jest taśma na dole gdzie jadą zapełnione pojemniki. W D. przerabia się od 800 do 1 tyięcy ton na zmianie. W D. jest 7 taśm, każda przeznaczona do rozbiórki innego rodzaju mięsa. Przy jednej taśmie może pracować od 35-55 osób, na hali łącznie 200-220 osób. Taśmy w każdym zakładzie są ruchome. Praca w każdym zakładzie była zorganizowana podobnie. W D. prócz działu rozbioru jest też dział pakowania i ekspedycja. Pakowanie odbywa się też przy udziale taśmociągu. Używa się też pakowalnic. Przy każdej maszynie był człowiek. (zeznania świadka O. I. protokół z rozprawy z dnia 22.11.(...) 00:07:24 00:52:21 zeznania świadka D. D. (1) protokół z rozprawy z dnia 10.01.(...) r. 00:05:10-00:39:37)

(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w (...) zawarł z (...) SA (...) umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i posiadania rzeczy potwierdzoną polisą nr (...) z okresem ubezpieczenia od (...) roku. Integralną część umowy stanowią Ogólne Warunki Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz posiadania rzeczy wprowadzone do obrotu (dalej jako (...)). (polisa korporacyjna k. 535-538)

Powód L. S. (1) był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w (...), początkowo na podstawie umowy o pracę na czas określony od dnia 24 sierpnia (...) r. do dnia 31 października (...) r., a następnie od dnia 1 listopada (...) r. do dnia 31 października (...) r., także w oparciu o umowę terminową, na stanowisku rozbieracz -wykrawacz. (dokumentacja w aktach osobowych załączonych do k. 592)

W świetle zawartych umów jako miejsce wykonywania pracy wskazano D. ul.(...) 21 oraz miejsce wykonywania pracy z uwagi na zawarte kontrakty na terenie kraju. (dokumentacja w aktach osobowych załączonych do k. 592)

B. miesięczne wynagrodzenie brutto powoda liczone wg. zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy wynosiło (...) zł. (zaświadczenie k. 593)

Powód legitymuje się orzeczeniem lekarskim z dnia (...) r. potwierdzającym brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku wykrawacz-rozbieracz (ważnym do 23.08.(...) r.).

Powód został poddany w dniach 24-27 sierpnia (...) r. - udokumentowanemu w karcie szkolenia wstępnego w dziedzinie BHP - instruktażowi ogólnemu i stanowiskowemu na stanowisku rozbieracz-wykrawacz,

Od powoda jako pracownika przyjęto pisemne potwierdzenie o zapoznaniu się w dniu 24 sierpnia (...) r. z oceną ryzyka zawodowego na stanowisku rozbieracz-wykrawacz. (dokumentacja w aktach osobowych załączonych do k. 592)

Od dnia zatrudnienia L. S. (1) wykonywał pracę w zakładzie produkcyjnym (...) sp. z o.o. w D., ul. (...). Następnie z grupą innych 6 współpracowników został przez pracodawcę oddelegowany do pracy w zakładzie produkcyjnym (...) sp. z o.o. w X., ul. (...). (zeznania świadka A. S. (1) protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) 01:30:06-01:58:28 zeznania świadka X. X. (1) protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) r. 02:34:19-02:51:29, zeznania świadka D. B. protokół z rozprawy z dnia (...).11.2022 00:42:11-01:07:01 zeznania świadka O. I. protokół z rozprawy z dnia 22.11.2022 00:07:24 00:52:21)

W dniu (...) r. Spółka (...) jako Zleceniobiorca zawarła umowę współpracy z Zleceniodawcą, tj. ze Spółką (...) z siedzibą w X. w zakresie realizacji usługi rozbioru szynki w zakładzie mięsnym w X., ul. (...).

W § 1 pkt 5 umowy strony ustaliły, że Zleceniodawca wyposaży pracowników zatrudnionych przez Zleceniobiorcę w narzędzia niezbędne do wykonywania usługi będącej przedmiotem umowy, a w § 2 pkt 4 zawarto, że cyt. „Zleceniobiorca oświadcza i gwarantuje, że pracownicy, którzy w jego imieniu będą świadczyć usługi objęte umową, posiadają odpowiednie kwalifikacje zawodowe przygotowanie, w tym także kwalifikacje zdrowotne, zostali przeszkoleni w zakresie bhp, spełniają wszelkie wymogi wymagane obowiązującym prawem dla osób wykonujących usługę objętą umową, w tym posiadają i będą posiadać w czasie wykonywania usług ważne badania okresowe obowiązujące w przemyśle spożywczym oraz legitymują się i będą legitymować się ważnymi dokumentami i zaświadczeniami w zakresie badań epidemiologicznych koniecznych do świadczenia usług w przemyśle mięsnym. Zleceniobiorca ponosi odpowiedzialność za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy względem osób za pomocą, których wykonuje usługi na podstawie niniejszej umowy a także na terenie pomieszczeń chyba, że zapewnienie sprawności działania danych urządzeń czy też maszyn zapewnienia przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, budowlanych , sanitarnych leży po stronie zleceniodawcy ”.

W § 2 ust 5a umowy ustalono, że zleceniobiorca gwarantuje, że zatrudnieni przez niego pracownicy będą przestrzegali regulaminów obowiązujących w zakładzie produkcyjnym zleceniodawcy.

W umowie tej brak jest wskazania sposobu i zakresu informacji przekazanych pracownikom (...) dla wypełnienia obowiązku wskazanego w § 2 ust. 5a tej Umowy.

W Umowie o współpracy nie zawarto żadnych zapisów normujących zasady wydawania pracownikom zleceniobiorcy odzieży roboczej oraz ochronnej i sprzętu ochrony indywidualnej.

W Umowie nie wskazano zasad dopuszczania do pracy pracowników (...) na stanowiskach w (...) oraz nie wskazano osób odpowiedzialnych za nadzór i kontrolę sposobu wykonywania pracy przez tych pracowników.

Pomimo, iż z treści Umowy wynika, że w tym samym miejscu i czasie pracę wykonywali pracownicy zleceniodawcy jak i zleceniobiorcy, pracodawcy nie uzgodnili i nie wskazali koordynatora w zakresie bezpieczeństwa pracy, o którym mowa w art. 208 ustawy Kodeks pracy, sprawującego nadzór nad wszystkimi tymi pracownikami.

W ramach realizacji umowy z dnia 26.02.(...) roku, O. I. - pracownikowi (...), sprawującemu funkcję brygadzisty na terenie zakładu w D., przypisane zostały nieformalnie obowiązki brygadzisty kierującego pracą pracowników (...) na stanowiskach w (...).

Brak jest dokumentów potwierdzających przyjęcie przez O. I. takich obowiązków na terenie (...). O. I. nie został poddany wymaganemu szkoleniu okresowemu w zakresie BHP dla osób kierujących pracownikami i nie został poddany instruktażowi stanowiskowemu w zakresie BHP na stanowisku w (...).

Pracownicy pozwanej nie zostali zapoznani z „regulaminami” obowiązującymi na terenie (...). Nie zostali oni też poddani instruktażom stanowiskowym i bezpieczeństwa pracy na stanowiskach w (...).

(umowa k. 427-430 pisemna opinia biegłego w zakresie BHP N. D. (1) k. 804-820 pisemna opinia uzupełniająca k. 860-870)

Zgodnie z regulaminem pracy obowiązującym (...) spółce z o.o.

- § 6 ust 1 e do podstawowych obowiązków pracodawcy należy zapewnienie pracownikowi należnych narzędzi materiałów i sprzętu do pracy, należnej odzieży roboczej i ochronnej oraz środków ochrony osobistej

- § 8 ust 2 przed dopuszczeniem do pracy przełożony pracownika zapewnia wyposażenie go w wymagane odzież i obuwie robocze oraz środki ochrony indywidualnej i higieny osobistej

- § 17 pkt 4i 5 przestrzeganie przepisów i zasad bhp oraz ochrony przeciwpożarowej jest podstawowym obowiązkiem pracowników.

Pracownicy są zobowiązani w szczególności uczestniczyć w szkoleniach BHP i ochrony przeciwpożarowej, wykonywać prace zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej, dbać o należyty stan wyposażenia stanowiska pracy a w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości niezwłocznie zawiadomić o nim przełożonego poddawać się profilaktycznym okresowym badaniom lekarskim

(regulamin pracy pozwanego k. 431-439)

Pozwana spółka opracowała:

- tabelę norm przydziału odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej, w której przewidziano wyposażenie pracownika na stanowisku rozbieracz-wykrawacz m.in. w kolczugę metalową zabezpieczającą tułów i górną część kończyn dolnych,

- instrukcję bhp na stanowisku rozbieracz-wykrawacz, w której wskazano czynności zabronione na stanowisku, a wśród nich cyt. „wykonywanie pracy bez wymaganych środków ochrony indywidualnej (metalowa rękawica zabezpieczająca dłoń i przedramię oraz metalowa kolczuga),

- ocenę ryzyka zawodowego na stanowisku rozbieracz-wykrawacz, w której przewidziano stosowanie środków ochrony indywidualnej podczas pracy nożem w rodzaju metalowa rękawica zabezpieczająca dłoń i przedramię oraz metalowa kolczuga zabezpieczająca tułów oraz górną część kończyn dolnych.

( protokół kontroli PIP k. 417-422 ocena ryzyka zawodowego k. 440- 447, 641-648 tabela przydziału odzieży k. 638 instrukcja BHP na stanowisku rozbieracz wykrawacz k. 639- 640, pisemna opinia biegłego w zakresie BHP N. D. (1) k. 804-820 pisemna opinia uzupełniająca k. 860-870)

L. S. (1) nie został poddany wymaganemu instruktażowi stanowiskowemu w zakresie BHP na stanowisku rozbierasz wykrawacz w (...) spółce z o.o.. (pisemna opinia biegłego w zakresie BHP N. D. (1) k. 804-820)

Powód i inni pracownicy delegowani do (...) spółki z o.o. w X. domagali się od pracodawcy wydania środków ochrony indywidualnej, takich w jakich pracowali w D., zwracając się z tym bezpośrednio do brygadzisty. Występowali też o to do firmy (...) spółki z o.o., na co otrzymali odpowiedź od przedstawiciela BHP tej firmy, iż na ich stanowisku pracy nie są one potrzebne. Każdy wiedział o zabezpieczeniach BHP, ale nikt nie odmówił pracy, bo chciał pracować. Nie było możliwości, by pracownicy oddelegowani czekali na sprzęt i nie podjęli pracy, ponieważ chcieli nadal być zatrudnieni. Nie zmuszano ich do podjęcia pracy. Nikt nie zwolnił ich z obowiązku wykonywania pracy do czasu przywiezienia sprzętu. (protokół przesłuchania podejrzanego O. I. w sprawie PR 2 Ds. (...).(...) k. 495-497, protokół przesłuchania świadka D. B. z dnia 12.12.(...). k. 492-494, protokołu przesłuchania świadka L. S. (1) z dnia 16.05.2019r. k. 498-500, protokołu rozprawy głównej Sądu Rejonowego w (...) z dnia (...) czerwca (...). i z dnia 6 października (...). w sprawie II K (...) k. 501-511, akta sprawy II K (...) dot O. I. załączone przy karcie 665, zeznania świadka A. S. (1) protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) 01:30:06-01:58:28, zeznania świadka X. X. (1) protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) r. 02:34:19-02:51:29, zeznania świadka D. B. protokół z rozprawy z dnia 17.11.2022 00:42:11-01:07:01, zeznania świadka O. I. protokół z rozprawy z dnia 22.11.2022 00:07:24 00:52:21 zeznania powoda protokół z rozprawy z 10.03.2026 r. w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 15.11.2022 r. 00:06:08-01:11:53)

W zakładach (...) spółce z o.o. z siedzibą w X. była opracowana własna tabela norm przydziału odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej i instrukcja BHP na stanowisku „oczyszczanie mięsa”, nadto ocena ryzyka zawodowego na stanowisku masarz - przetwórca, które nie przewidywały zastosowania kolczugi. Nie na wszystkich stanowiskach pracy wyposażenie w kolczugę i rękawicę było wymagane - nie było to konieczne przy obróbce lekkiej mięsa. Powód na swoim stanowisku przy trybowaniu winien być w nią wyposażony. (wskazana dokumentacja k 149-157, 163-164 k. 654 -659 zeznania świadka A. H. (1), protokół z rozprawy z dnia (...).11.(...) r. 00:09:02-00:36:07 zeznania świadka O. I. protokół z rozprawy z dnia 22.11.(...) 00:07:24 00:52:21, zeznania świadka D. D. (1) protokół z rozprawy z dnia 10.01.(...) r. 00:05:10-00:39:37 pisemna opinia biegłego w zakresie BHP N. D. (1) k. 804-820 pisemna opinia uzupełniająca k. 860-870 zeznania występującego w imieniu pozwanego D. Ł. protokół z rozprawy z 10.03.2026 r. w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 15.11.2022 r. 01:11:53 -01:24:19)

Powód będąc zatrudnionym u pozwanego, świadcząc pracę w zakładach (...) z siedzibą w X. od ok. 2-3 tygodni, w dniu (...) r. przystąpił do wykonywania obowiązków służbowych ok. godz. 9.30. Do jego obowiązków w tym dniu należało trybowanie mięsa wieprzowego, czyli oddzielanie mięsa od kości. Prace obróbki wykonywał bez założonego fartucha ochronnego, tj. kolczugi masarskiej chroniącej tułów i górną część kończyn dolnych. Tego środka ochrony mu nie wydano. Wskazanego środka ochrony nie posiadali ani pracownicy pozwanego ani spółki (...). Powód nie domagał się jego wydania w dniu zdarzenia. Korzystał z prywatnej metalowej rękawicy ochronnej pożyczonej mu przez kolegę.

L. S. (1) stojąc na początku taśmy transportującej mięso do obróbki oczyszczał z użyciem noża rzeźnickiego kość miedniczą. W pewnej chwili wykonując manewr nożem, w sposób niekontrolowany wbił go w udo przebijając tętnicę udową. Czas wypadku ustalono na godzinę 11:30. Osobą pełniącą nadzór nad pracownikami Zleceniobiorcy, w tym nad poszkodowanym na linii rozbioru mięsa w dniu wypadku miał być O. I.. Po tym jak L. S. (1) zauważył, że się skaleczył w szoku wybiegł na korytarz gdzie zemdlał. Pracownicy, którzy wyszli na korytarz za poszkodowanym udzielili mu pomocy, wezwano pogotowie ratunkowe, a następnie odwieziono go do szpitala.

(protokół powypadkowy k. 41-46, pisemna opinia biegłego wydana dla potrzeb postępowania Prokuratury Rejonowej w (...) k. 34-39 protokół kontroli PIP k. 417-422, wyjaśnienia powoda w postępowaniu powypadkowym k. 47, protokoły przesłuchań świadków w postepowaniu powypadkowym k. 48-49, zdjęcia pracownika wyposażonego w środki ochrony indywidualnej na stanowisku powoda k. 448-452 protokół przesłuchania podejrzanego O. I. w sprawie PR 2 Ds. (...).(...) k. 495-497, protokół przesłuchania świadka D. B. z dnia 12.12.(...). k. 492-494, protokołu przesłuchania świadka L. S. (1) z dnia 16.05.2019r. k. 498-500, protokołu rozprawy głównej Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia (...) czerwca (...). i z dnia 6 października (...). w sprawie II K (...) k. 501-511, dokumentacja kontrolna PIP Okręgowy Inspektorat w Poznaniu k. 613-651, akta sprawy II K (...) dot O. I. załączone przy karcie 665 , zeznania świadka X. X. (1) protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) r. 02:34:19-02:51:29, zeznania świadka D. B. protokół z rozprawy z dnia (...).11.(...) 00:42:11-01:07:01 , zeznania świadka O. I. protokół z rozprawy z dnia 22.11.(...) 00:07:24 00:52:21, zeznania świadka D. D. (2) protokół z rozprawy z dnia 22.11.2022 00:52:21-01:11:04, przesłuchanie powoda protokół z rozprawy z 10.06.2026 r. w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 15.11.2022 r. 00:06:08-01:11:53, zeznania występującego w imieniu pozwanego D. Ł. protokół z rozprawy z 10.03.2026 r. w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 15.11.2022 r. 01:11:53 -01:24:19)

W sporządzonym protokole powypadkowym z dnia 19 kwietnia (...) r. nie stwierdzono, by wyłączną przyczyną wypadku było naruszenie przez poszkodowanego przepisów dotyczących ochrony zdrowia i życia, spowodowane umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, jak również nie stwierdzono wykonywania pracy przez poszkodowanego w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środków odurzających, substancji psychotropowych.

Zespół powypadkowy ustalił i wskazał w protokole, że:

- bezpośrednią przyczyną wypadku była utrata kontroli nad narzędziem pracy, tj. używanym przez pracownika do czynności rozbioru mięsa nożem rzeźnickim, w wyniku czego doszło do ześlizgnięcia się noża i jego wbicia w okolicę pachwiny prawego uda, co doprowadziło do urazu tętnicy udowej. Obrażenia mogły zagrażać życiu poszkodowanego.

- pracodawca naruszył obowiązujące przepisy bhp przez niewyposażenie poszkodowanego w niezbędny do wykonywania pracy środek ochrony indywidualnej w rodzaju metalowej kolczugi oraz brak wyznaczenia osoby do nadzoru i kierowania pracownikami.

Zespół powypadkowy mając na uwadze wskazaną przyczynę wypadku i rodzaj doznanego urazu (rana kłuta uda prawego w okolicy pachwiny z uszkodzeniem tętnicy udowej) uznał wypadek poszkodowanego L. S. (1) za wypadek przy pracy w skutkach ciężki.

W protokole powypadkowym w punkcie nr 9 dotyczącym wniosków i zaleceń profilaktycznych zespół powypadkowy wnioskował o bezwzględne wyposażenie pracowników zatrudnionych przy rozbiorze mięsa w metalowe kolczugi chroniące przed zranieniem się przez pracownika nożem rzeźnickim, a także wyznaczenie osób nadzorujących prace odpowiedzialnych za egzekwowanie od pracowników stosowania środków ochrony indywidualnej.

(protokół powypadkowy k. 41-46)

Inspektor pracy zapoznając się z okolicznościami wypadku w ramach przeprowadzonej w maju (...) r. kontroli uznał wskazane przyczyny za prawidłowe. (protokół kontroli PIP k. 417-422)

Prawomocnym wyrokiem z dnia 11 lutego (...) r. Sąd Rejonowy w(...) - Wydział II Karny orzekając sprawę sygn. akt II K (...) O. I. oskarżonego o to, że w dniu (...) roku, na terenie zakładu pracy, (...) Sp. z o.o. w X., woj. (...), przy ul. (...), będąc odpowiedzialnym za bezpieczeństwo i higienę pracy jako brygadzista rozbioru w spółce (...) Spółka z o.o. z siedzibą w Ł., nie dopełnił wynikającego stąd obowiązku zorganizowania pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy poprzez nie wydanie pracownikowi L. S. (1), D. B., zatrudnionemu na stanowisku rozbieracza - wykrawacza, odzieży ochronnej - kolczugi metalowej, zabezpieczającej tułów oraz górną część kończyn dolnych, narażając w ten sposób wyżej wymienionego pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku zdrowiu, jednocześnie nieumyślnie powodując w ten sposób w dniu (...) roku, na terenie zakładu pracy, (...) Sp. z o.o. w X., u wyżej wymienionego pracownika L. S. (1) obrażenia ciała w postaci rany okolicy prawej pachwiny z przecięciem żyły i tętnicy prawej z następowym wstrząsem krwotocznym, stanowiące ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu tj. o czyn z art. 220 § 1 kk i art. 156 § 1 pkt 1 i § 2 kk w związku z art. 11 § 2 kk uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu, tj. występu z art. 220 § 1 kk i art. 156 § 1 pkt 1 i § 2 kk w związku z art. 11 § 2 kk i za to na podstawie art. 220 § 1 kk w zw. z art. 11 § 3 kk w zw. z art. 4 § 1 kk i w zw. z art. 37a kk i wymierzył mu karę 200 stawek dziennych grzywny, ustalając jednej stawki dziennej na kwotę 10 zł. (wyrok z dnia 11.02.(...) akta sprawy II K (...) dot O. I. załączone przy karcie 665 zeznania świadka O. I. protokół z rozprawy z dnia 22.11.2022 00:07:24 00:52:21)

Kolczugi i rękawice pojawiły się w zakładzie (...) już po zdarzeniu. (zeznania świadka A. S. (1) protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) 01:30:06-01:58:28, zeznania świadka X. X. (1) protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) r. 02:34:19-02:51:29, zeznania świadka D. B. protokół z rozprawy z dnia (...).11.2022 00:42:11-01:07:01 zeznania świadka O. I., protokół z rozprawy z dnia 22.11.2022 00:07:24 00:52:21)

Po wypadku na wniosek prezesa (...) dodatkowo zamówiono taką odzież. (zeznania świadka A. H. (1), protokół z rozprawy z dnia (...).11.(...) r. 00:09:02-00:36:07)

Przyczynami wypadku powoda wynikającymi z nieprawidłowej organizacji pracy były:

1. przyczyna bezpośrednia - dopuszczenie L. S. (1) do czynności trybowania mięsa z użyciem noża z bez wymaganych środków ochrony indywidualnej części udowej kończyn dolnych,

2. Przyczyny pośrednie:

- niezapewnienie L. S. (1) środków ochrony indywidualnej części udowej kończyn dolnych wymaganych do czynności trybowania mięsa z użyciem noża,

- dopuszczenie L. S. (1) do pracy na stanowisku w (...) P. bez wymaganego instruktażu stanowiskowego w zakresie BHP, obejmującego m.in przepisy i zasady obowiązujące na terenie (...), w tym zasady stosowania środków ochrony indywidualnej; L. S. (1) po oddelegowaniu go do pracy z D. do (...) w X. nie pracował na takiej samej linii technologicznej i na tym samym stanowisku spełnione zatem zostały warunku formalne i merytoryczne dla poddania powoda kolejnemu szkoleniu nie był to wiec tylko brak formalny.

- niewłaściwy nadzór w zakresie zapewnienia stosowania środków ochrony indywidualnej przez pracowników (...) na terenie (...);

Zasady stosowania środków ochrony indywidualnej w D. i X. były odmienne. Na terenie zakładu (...) ze względu na złożony charakter procesów produkcyjnych nie uwzględniano wyposażenia pracowników w środki ochrony indywidualnej przed zakłuciem w postaci kolczugi metalowej. W związku z prowadzonym w dniu (...) r. procesorem technologicznym dla zapewnienia bezpiecznych warunków pracy koniecznym było wyposażenie L. S. (1) w środki ochrony indywidualnej wskazane w treści Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 10.03.199 w sprawie bhp przy uboju zwierząt i przetwórstwie mięsa (Dz.U. 1999 nr 25 poz 226). Ponadto rozróżnienie formalne pomiędzy narzędziami i środkami ochrony indywidualnej stosuje i utrwala ustawodawca w obowiązujących przepisach bezpieczeństwa pracy, wobec powyższego, w świetle brzmienia § 1 pkt 5 umowy współpracy z dnia 26.02.(...) r. pomiędzy (...) a (...) Sp. z o.o., zgodnie z którym: „Strony zgodnie ustalają, że Zleceniodawca wyposaży pracowników zatrudnionych przez Zleceniobiorcę w narzędzia niezbędne do wykonywania usługi opisanej w § 1..." w ww. dokumencie nie określono jednoznacznie, która ze stron odpowiedzialna jest za dostarczanie pracownikowi odzieży i obuwia roboczego. Przy tym w § 2 ust. 4 umowy o współpracy wskazano, że to zleceniobiorca ponosi odpowiedzialność za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy względem osób za pomocą których wykonuje usługę na podstawie niniejszej umowy.

- brak uzgodnień pomiędzy (...) i (...), dotyczących osoby koordynatora ds. bezpieczeństwa i higieny pracy;

Pracownicy (...) nie byli informowani o hierarchii obowiązywania instrukcji BHP na terenie zakładu (...) w X. i podnoszonej przez pozwaną (...) wyższości instrukcji (...) nad instrukcjami (...).

Z dotychczasowych ustaleń wynika, iż dopiero po wypadku w dniu (...) roku, pracodawcy dostrzegli różnicę w zasadach wyposażania pracowników w środki ochrony indywidualnej, w zakresie zapewnienia kolczugi metalowej i rękawicy metalowej.

Z powyższego wynika, iż w dniu (...) roku L. S. (1) działał zgodnie z zasadami obowiązującymi na terenie zakładu (...) w X., zgodnie z zakresem informacji, jakie pracownicy (...) otrzymali przy rozpoczynaniu pracy w zakładzie w X., w tym dopuszczalności wykonywania pracy według wyposażania pracowników w środki ochrony indywidualnej według zasad (...).

W treści umowy współpracy zawartej w dniu 26.02.(...) r. nie wskazano zasad dopuszczania do pracy pracowników (...) na stanowiskach w (...) oraz nie wskazano osób odpowiedzialnych za nadzór i kontrolę sposobu wykonywania pracy przez tych pracowników. Nie uzgodniono i nie wskazano koordynatora.

- brak uzgodnień pomiędzy (...) i (...), dotyczących postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń dla zdrowia lub życia pracowników

- niewłaściwe przygotowanie O. I. w zakresie BHP do obowiązków związanych z funkcją kierującego pracownikami (...) na stanowiskach w (...);

O. I. bezpośredni przełożony powoda w spornym okresie był poinformowany co do wykonywania pracy na terenie zakładu (...) według zasad innych niż wskazane w instrukcji BHP obowiązującej w (...) . Z żadnego dokumentów nie wynika obowiązek tryb i sposób informowania pracodawcy o stwierdzanym przez pracownika braku odzieży roboczej.

Przyczynami wypadku wynikającymi z nieprawidłowych zachowań człowieka były:

1. Przyczyna bezpośrednia - niefortunne operowanie przez L. S. (1) nożem podczas trybowania

Zarówno trybowanie rurki, jaki i trybowanie miedniczki było operowaniem nożem bez środków ochrony indywidualnej, pracownicy nie otrzymali noży przeznaczonych do trybowania, pracownicy mieli wykonywać inne zadania, ale z braku towaru wynikała zmiana czynności na trybowanie. Brak jest informacji, z czego miałoby wynikać informowanie przełożonego o zamianie czynności pomiędzy pracownikami, tym bardziej, że O. I. pracował tuż obok i według jego relacji, to on właśnie trybował kość rurkową.

W kontekście zaistnienia wypadku istotna była też zmiana organizacji wykonywanych przez pracowników i poszkodowanego czynności obróbki mięsa, tzn. z lekkiej obróbki na trybowanie, w sytuacji wyposażenia pracowników w nieodpowiednie noże dla wykonania trybowania. W opinii biegłego, każda z wykonywanych czynności obciążona była możliwością popełnienia przez pracownika niezamierzonego błędu i czynność trybowania rurki nie wykluczała zaistnienia wypadku.

Dla uniknięcia wypadku, niezależnie od zakresu wykonywanych czynności, wystarczający był sprzęt ochrony indywidualnej chroniący przed zakłuciem.

2. Przyczyna pośrednia - nieznajomość przez L. S. (1) zasad stosowania środków indywidualnej na terenie (...).

Zasady stosowania środków ochrony indywidualnej w D. i X. były odmienne. W X. nie uwzględniono wyposażenia pracowników w środki ochrony indywidualnej przed zakłuciem w postaci kolczugi metalowej.

W konsekwencji powyższego można stwierdzić nieprawidłowości mające wpływ na zaistnienie zdarzenia w szczególności naruszenie art. 207 § 2 pkt 1i2 oraz naruszenie obowiązków osób odpowiedzialnych za zapewnienie bezpiecznych warunków pracy tj U. U. Prezes Zarządu (...) spółki z o.o. oraz D. Ł. - Prezesa Zarządu pozwanego. Przy czym wobec braku szczegółowych zakresów obowiązków i odpowiedzialności osób działających w dniu (...) r. ze strony (...) w miejscu wykonywania pracy przez L. S. (1) nie można przypisać odpowiedzialności związanej z przyczyną wypadku osobom funkcyjnym A. Z. - brygadziście (...), U. D. - kierownikowi hali (...) oraz A. H. (2) - specjaliście ds. kontroli jakości w tym zakładzie

(pisemna opinia biegłego w zakresie BHP N. D. (1) k. 804-820 pisemna opinia uzupełniająca k. 860-870)

W wyniku wypadku powód doznał urazu - rany kłutej prawej pachwiny nożem rzeźnickim z uszkodzeniem prawej tętnicy udowej i prawej żyły udowej, nastąpiła znaczna utrata krwi 1500 ml. Pogotowie ratunkowe przewiozło powoda do SPZOZ w A.. Tam poddano powoda operacji w trybie pilnym. Z (...) przekazano go na blok operacyjny - zaopatrzenie niepełne przekazano do kliniki(...) w O.. We wskazanej klinice przeprowadzono skomplikowane wieloetapowe leczenie operacyjne uszkodzonych naczyń tętniczych i żylnych prawej kończyny dolnej, również leczenie zakrzepicy żylnej pomostu wikłającej przebieg pooperacyjny, wdrożono intensywną terapię. W badaniu kontrolnym 20.08.(...) stwierdzono brak zakrzepicy żylnej. (historia choroby z (...)w A. z dnia 26.03.(...)r. z kartą informacyjną leczenia szpitalnego, i historia choroby ze Szpitala (...) w O. Oddział (...) i (...) z okresu (...) - 31.03.(...) z karta informacyjną leczenia szpitalnego z Oddziału (...) i (...) z dnia 26.03.2019r. oraz kartą informacyjną leczenia szpitalnego z Oddziału (...) i (...) z okresu (...) - 31.03.(...), historia choroby ze Szpitala (...) w O. Oddział (...) i (...) z okresu (...) - 04.04.(...) z kartą informacyjną leczenia szpitalnego z Oddziału (...) i (...) z okresu 02.04.-04.04.2019r., , historia choroby z Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w A. z okresu 04.04.(...) - 25.04.(...) z karta informacyjną leczenia szpitalnego, historia choroby z (...) (karty postępowania ambulatoryjnego z dni: (...)., wyniki badań USG T. tt. kończyn dolnych z dnia 20.08.2019r., karta informacyjna leczenia szpitalnego ze Szpitala (...) w O. na Oddziale (...) Ogólnej i I. z okresu 15.11.-19.11.(...)., historia choroby ze Szpitala (...) w O. na Oddziale Chirurgii Ogólnej i I. z okresu 15.11.-19.11.(...)r., wyniki badania USG T. z dnia 26.0i.(...)r., wyniki badań laboratoryjnych z dnia 11. 12.(...)r. k. 50 -365, zdjęcia powoda k 382- 383 pisemna opinia biegłego z zakresu chirurgii naczyniowej A. R. k. 893-896, pisemna opinia uzupełniająca k. 935-939, pisemna opinia uzupełniająca k. 944-945, pisemna opinia uzupełniająca k. 974, pisemna opinia uzupełniająca k. 1050-1051)

Pierwotnie pomocy udzielono powodowi w szpitalu w A., potem w O.. Powód był tam poddany kilkukrotnym zabiegom operacyjnym w tym ratującym życie. Z O. powód trafił z powrotem do szpitala w A.. W sumie spędził miesiąc w szpitalu. Podczas pobytu w szpitalach rodzina go odwiedzała. Przyjeżdżała do niego narzeczona -obecna żona, siostra, brat. Jego ówczesna narzeczona, przyjeżdżała do niego codziennie z A. do O. - przywoził ją kolega z pracy naprzemiennie płacili za paliwo. Siostra była 2 albo 3 razy, brat raz. Po wyjściu ze szpitala powód zamieszkał u rodziców w R., bo nie mógł wrócić do mieszkania służbowego. Wcześniej mieszkał z narzeczoną w A.. Musiał mieć też opiekę. Na tamten czas narzeczona nie mogła mu zapewnić tej opieki, bo pracowała w tym samym zakładzie co powód. Po wyjściu ze szpitala przez tydzień zajmowała się nim narzeczona, a potem pomagała mu siostra i mama. Powód musiał leżeć, nie mógł chodzić. Początkowo obie pomagały mu przy myciu i czynnościach fizjologicznych. Siostra zmieniała opatrunki nawet 2 razy dziennie, mama dodatkowo przygotowywała posiłki. Po 3 miesiącach powód zaczął stawać na nogi. Najpierw chodził pod rękę, później przy pomocy kul. Zaczął chodzić normalnie bez kul po 5 miesiącach od wypadku. W tym czasie był na zwolnieniu lekarskim, nie podejmował żadnej pracy. Cały czas przebywał u rodziców. Na wizyty lekarskie dowożony był przez siostrę lub brata. Jak zaczął chodzić zmienił miejsce zamieszkania. Nie była mu już potrzebna taka pomoc - sam odbywał wizyty lekarskie.

( zeznania świadka A. S. (1) protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) 01:30:06-01:58:28, zeznania świadka Ł. D. protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) 01:58:28 -02:23:00, zeznania świadka K. S. protokół rozprawy z dnia 15.11.2022 02:23:00 -02:31:39 zeznania świadka X. X. (1) protokół z rozprawy z dnia 15.11.2022 r. 02:34:19-02:51:29 przesłuchanie powoda protokół z rozprawy z 10.03.2026 r. w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 15.11.2022 r. 00:06:08-01:11:53)

W związku z wypadkiem powód ponosił koszty leków przeciwbólowych, antybiotyków leków przeciwzakrzepowych, kupował też witaminy B 12, potas, magnez. Ponosił koszty opatrunków, koszty dojazdów na wizyty w szpitalu. Koszty zakupu leków wyniosły 798,73 zł Ranę trzeba było przemyć płynem odkażającym i nałożyć opatrunek z maścią Jelonet, Bratisolin lub innym a o podobnym działaniu. Opatrunek był jałowy trzeba było go owinąć. Opatrunki były zmieniane przez 3 miesiące dopóki rana się nie wygoiła. Poniesione przez powoda koszty opatrunków i toalety ran wyniosły (...) zł. Powód nie dysponuje wszystkimi fakturami za zakup leków i środków opatrunkowych oraz pielęgnacyjnych, nie brali ich także bliscy powoda sprawujący nad nim opiekę.

Powód obecnie ma zalecenie korzystania z pończoch uciskających. Zakupił dwie pary pończochy uciskowe wydając kwotę (...)zł.

Odpłatnie wykonał badania niezbędne do kwalifikacji do operacji w okresie od 11/(...) do 01/(...) w wysokości (...) zł.

L. S. (1) raz do roku musi odbyć wizytę lekarską w poradni chirurgii naczyniowej.

(faktura VAT nr (...) z dnia 26 kwietnia 2019r. na kwotę 356,95 zł, faktura VAT nr (...) z dnia 27 kwietnia 2019r. na kwotę 5,18 zł, paragon fiskalny z dnia 27 kwietnia 2019r. na kwotę 79,99 zł, paragon fiskalny z dnia 27 kwietnia 2019r. na kwotę 32,90 zł, paragon fiskalny z dnia 30 kwietnia 2019r. na kwotę 39,99 zł, faktura VAT (...) z dnia (...) maja 2019r. na kwotę 260 zł, paragon fiskalny z dnia 7 maja 2019r. na kwotę 10,36 zł, paragon fiskalny z dnia 6 maja 2019r. na kwotę 14,48 zł, faktura VAT nr (...) z dnia 23 listopada (...). na kwotę (...),59 zł, faktura VAT nr (...) z dnia 10 grudnia (...). na kwotę 92,78 zł, faktura VAT nr (...) z dnia 10 grudnia (...). na kwotę 214,40 zł, faktura VAT nr (...) z dnia 10 grudnia (...). na kwotę 60,63 zł, faktura VAT nr (...) z dnia 12 grudnia 2012. na kwotę 38,34 zł, paragon fiskalny z dnia 12 grudnia (...). na kwotę 4 zł, faktura VAT nr (...) z dnia 14 grudnia (...). na kwotę 14 zł, faktura VAT nr (...) z dnia 20 grudnia (...). na kwotę 9,50 zł, faktura VAT nr (...) z dnia 23 grudnia (...). na kwotę 6,30 zł, faktura VAT nr (...) z dnia 4 stycznia 202lr. na kwotę 7,80 zł, faktura VAT nr (...) z dnia 14 stycznia (...) r. na kwotę 8,99 zł, potwierdzenie przyjęcia zlecenia nr (...) na badania z paragonem fiskalnym z dnia 11 grudnia 2020r. na kwotę 33,10 zł k. 366-380, zeznania świadka A. S. (1) protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) 01:30:06-01:58:28 zeznania świadka Ł. D. protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) 01:58:28 -02:23:00 zeznania świadka K. S. protokół rozprawy z dnia 15.11.2022 02:23:00 -02:31:39, przesłuchanie powoda protokół z rozprawy z 10.03.2026 r. w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 15.11.2022 r. 00:06:08-01:11:53)

Początkowo rokowania u powoda były niepewne - istniało ryzyko amputacji nogi. Była potrzeba reoperacji. Przez pierwsze dni po wypadku powód nie chciał z nikim rozmawiać, był załamany, źle się czuł. Odczuwał ból podczas pobytu w szpitalu, był przygnębiony, bał się o przyszłość i o amputację kończyny. Każda zmiana opatrunków była bolesna - trzeba je było zrywać. Powód czuł się zażenowany i zawstydzony korzystając z pomocy siostry i mamy. Był wycofany, miał nocne koszmary. Początkowo myślał, że sobie psychicznie poradzi z tym problemem, ale się nie udało, dlatego po wyjściu ze szpitala korzystał z pomocy psychologa. Czuł się innym człowiekiem przed wypadkiem - wówczas był całkowicie sprawny. Z powodu wypadku musiał przełożyć datę ślubu. Musiał też zrezygnować z aktywnego sportowego życia. Wcześniej grał w piłkę nożną i podnosił ciężary, chodził na siłownię. Obie dyscypliny odpadły. Ma zakaz uprawiania sportu w narażeniu na kontakt z innymi osobami, by nie uderzyć się w operowaną nogę. Po wypadku powód wycofał się z życia towarzyskiego na długi czas. Nie mógł zaakceptować siebie w nowej sytuacji. Nie mógł znieść współczucia innych, bo wcześniej dawał sobie sam ze wszystkim radę. Nadto czuje dyskomfort z bliznami jak musi się gdzieś rozebrać. (prywatna opinia psychologiczna k. 488-489, zeznania świadka A. S. (1) protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) 01:30:06-01:58:28 zeznania świadka Ł. D. protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) 01:58:28 -02:23:00 zeznania świadka X. X. (1) protokół z rozprawy z dnia 15.11.2022 r. 02:34:19-02:51:29, przesłuchanie powoda protokół z rozprawy z 10.03.2026 r. w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 15.11.2022 r. 00:06:08-01:11:53)

Decyzją ZUS z dnia 20 sierpnia (...) r. powodowi przyznano prawo do jednorazowego odszkodowania w związku z wypadkiem w kwocie (...) zł w związku z orzeczeniem lekarza orzecznika o 15 % uszczerbku na zdrowiu powoda. (decyzja k. 384)

W związku z wypadkiem powód korzystał kolejno z zasiłku chorobowego, następnie ze świadczenia rehabilitacyjnego przez okres 6 miesięcy. (orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia (...). o ustaleniu uprawnienia do świadczenia rehabilitacyjnego powoda, zeznania powoda protokół z rozprawy z 10.03.2026 r. w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) r. 00:06:08-01:11:53)

Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 15 października (...). uznano powoda za częściowo niezdolnego do pracy w związku z wypadkiem przy pracy – okresowo do 31 października (...) r. (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 15.10.(...). o częściowej niezdolności powoda do pracy k. 389)

Decyzją z ZUS z dnia 20 listopada (...) r. przyznano powodowi prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 18 września (...) r., tj od zaprzestania pobierania świadczenia rehabilitacyjnego do 31 października (...) r. w kwocie (...) zł.

Renta powoda była wypłacona w następujących wysokościach:

- za okres od 18 września do 31 października (...). - (...) zł,

- za grudzień (...). - luty (...). - (...) zł miesięcznie

- za marzec (...). - (...) zł

- za kwiecień (...). - (...)zł

- za maj - październik (...) r. - (...) zł miesięcznie

(decyzja o ustaleniu prawa powoda do renty k. 391-394 obliczenie przez ZUS wskaźnika wysokości i podstawy wymiaru renty powoda k. 395, wydruk z rachunku bankowego powoda, k. 385-388)

Za luty (...) r. powód otrzymał wynagrodzenie w wysokości (...) zł netto – co stanowiło kwotę (...) zł dziennie. (bezsporne)

Będąc na rencie powód próbował podjąć pracę dorywczą - pracował przez miesiąc w styczniu (...) zarobił ok (...) zł wyjechał też za granicę na 2 tygodnie, ale się nie sprawdził zrobił (...)zł. (przesłuchanie powoda protokół z rozprawy z 10.03.2026 r. w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) r. 00:06:08-01:11:53)

Powód nie posiadał polisy ubezpieczeniowej NW i nie otrzymał od ubezpieczyciela żadnych środków w związku z wypadkiem z dnia (...) r. (oświadczenie powoda k. 599, zeznania świadka A. S. (1) protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) 01:30:06-01:58:28, przesłuchanie powoda protokół z rozprawy z 10.03.2026 r. w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 15.11.2022 r. 00:06:08-01:11:53)

W związku z wypadkiem przy pracy z dnia (...) r. powód doznał rany kłutej prawej pachwiny - zranienie nożem rzeźnickim, uszkodzenia naczyń krwionośnych: tętnicy udowej wspólnej i żyły udowej prawej, wstrząsu krwotocznego, ostrej niewydolności krążeniowo - oddechowej wymagającej respiratoroterapii i intensywnej terapii.

Podlegał doraźnemu zaopatrzeniu chirurgicznemu w szpitalu w A. ((...)), przetoczeniu preparatów krwi i świeżo mrożonego osocza, wieloetapowemu leczenie operacyjne w Klinice (...) w O.:

• rekonstrukcji układu tętniczego w Klinice (...) w O., w dniu (...)): implantacji autogenicznej wstawki żylnej pomiędzy prawą tętnicą biodrową zewnętrzną a tętnicą udową powierzchowną + doszycie tętnicy głębokiej uda do wstawki żylnej. Rekonstrukcja układu żylnego prawego kończyny dolnej: autogeniczny pomost żylny od żyły udowej do żyły biodrowej zewnętrznej. Przetoka tętniczo - żylna z wstawki żylnej pomiędzy prawą tętnicą udową powierzchowną i prawą żyłą udową powierzchowną.

• leczeniu zakrzepicy wstawki żylnej: ewakuacja krwiaka w dniu (...)., trombektomia żylna w dniu (...), pokrycie rozległej rany operacyjnej uszypułowanym fragmentem głowy bocznej mięśnia obszernego bocznego prawego uda. Opatrunek VAC (podciśnieniowy).

Przeniesienie chorego do Oddziału Chirurgicznego Szpitala w A. w dniu (...). celem dalszego leczenia:

•(...). przeszczepienie skóry na ranę prawego uda: pole dawcze: lewe udo.

• Klinika (...) w O., dnia 16.11.(...).: zamknięcie przetoki tętniczo - żylnej pomiędzy tętnicą i żyłą udową powierzchowną prawą.

W wyniku wypadku przy pracy z dnia (...) roku powód doznał rany kłutej prawej pachwiny wskutek zranienia nożem rzeźnickim. Doszło do uszkodzenia naczyń krwionośnych prawej kończyny dolnej: tętnicy udowej wspólnej i żyły udowej prawej. Wystąpił wstrząs krwotoczny wskutek utraty ok. 1500 ml krwi, w krótkim czasie. Nastąpiła ostra niewydolność krążeniowo - oddechowa wymagająca respiratoroterapii i intensywnej terapii. Życie powoda zostało uratowane dzięki niezwłocznej pomocy lekarskiej, przetoczeniu preparatów krwi i osocza oraz wdrożeniu leczenia przeciwwstrząsowego i intensywnej terapii. Leczenie operacyjne obrażeń naczyń rozpoczęto w Szpitalu w A., kontynuowano w Klinice (...) w O.. Przeprowadzono udaną rekonstrukcję naczyń tętniczych i żylnych, leczono powikłanie zakrzepicą żylną, rozległą ranę prawej pachwiny pokryto uszypułowanym fragmentem głowy bocznej mięśnia obszernego bocznego prawego uda. Zastosowano opatrunek VAC (podciśnieniowy). Potem dokonano przeszczepienia skóry z lewego uda na ziarninującą ranę prawej pachwiny. Zamknięto operacyjnie przetokę tętniczo -żylną. Ostatecznie wyleczono rany, powód wrócił do pracy zarobkowej.

Zakrzepica tętnicza lub żylna występująca w zakresie operowanych naczyń krwionośnych jest powikłaniem wpisanym w paradygmat chirurgii naczyniowej. Ingerencja chirurgiczna w naczynia krwionośne wiąże się za znacznym zaburzeniem anatomii oraz warunków reologicznych co może być przyczyną zagrożenia żywotności kończyny. Było to powikłanie samoistne. Leczenie powoda przeprowadzono prawidłowo. Powikłania które wystąpiły u powoda były związane z rozległością i ciężkością obrażeń a nie z nieprawidłowego leczenia. Zakrzepica wstawki żylnej powikłała wczesny okres pooperacyjny u powoda. Nie obciąża to pozwanego ani nie rozszerza jego odpowiedzialności. Wdrożonym leczeniem endowaskularnym i farmakologicznym opanowano skutki zakrzepicy , przywrócono drożność implantowanych naczyń krwionośnych

Wystąpienie żylaków prawej kończyny dolnej ma swoją etiologię wieloprzyczynową: jest związana przyczynowo - skutkowo z uszkodzeniem naczyń żylnych, przebyta zakrzepicą żylna oraz ingerencją operacyjna w układ żylny. Ewentualna ocena wskazań do ingerencji operacyjnej wymaga dokładnego badania układu naczyniowego. Obecnie żylaki wymagają kompresoterapii ewentualnie stosowania leków flebotropowych Diosminex Max 1000 tabletki powlekane 60 sztuk (...)zł. U powoda nie występują istotne ograniczenia w życiu społecznym i zawodowym w związku z pojawieniem się żylaków na prawej kończynie i ich leczeniem

W zakresie oceny związanego z tym wypadkiem rodzaju oraz zakresu cierpień należy wskazać za realne zagrożenie życia powoda. Wystąpił wstrząs krwotoczny, który udało się odwrócić dzięki udzieleniu niezwłocznej pomocy lekarskiej oraz ostra niewydolność krążeniowo - oddechowa wymagająca respiratoroterapii i intensywnej terapii. Dolegliwości bólowe u powoda we wczesnym okresie powypadkowym i po leczeniu operacyjnym miały nasilenie ok. 9 punktów w dziesięciostopniowej skali VAS, utrzymywały się przez około 5 miesięcy, stopniowo ulegając zmniejszeniu. U powoda utrzymywały się uciążliwości związane z koniecznością przewlekłego leczenia ran pooperacyjnych.

Dzięki pomyślnie przeprowadzonemu leczeniu powypadkowemu uratowano życie powoda, żywotność kończyny oraz przywrócono w znacznym stopniu integralność układu naczyniowego i ukrwienie prawej kończyny dolnej oraz sprawność powoda. Przeprowadzona operacja rekonstrukcyjna naczyń krwionośnych prawej kończyny dolnej odwróciła skutki uszkodzeń wypadkowych naczyń krwionośnych, uratowano żywotność kończyny oraz życie powoda. Powód jest zdolny do pracy zarobkowej, prawidłowo funkcjonuje w życiu codziennym. Należy wskazać na konieczność przeprowadzania regularnych kontroli układu naczyniowego, które nie były przeprowadzone regularnie w ostatnim okresie.

Fakt, że powód palił tytoń nie miał wpływu na proces szeroko rozumianej rekonwalescencji po wypadku - tu proces gojenia się ran pooperacyjnych

U powoda należy sformułować wniosek orzeczniczy dotyczący stałego uszczerbku na

zdrowiu. Wysokość tego uszczerbku na zdrowiu należy ocenić według punktu 150 Tabeli Uszczerbkowej na 30%. Za najważniejsze następstwa przebytego urazu należy uznać utratę integralności układu tętniczego i układu żylnego prawej kończyny dolnej oraz zmiany tkanek miękkich wymagające skomplikowanego leczenia i pozostawiające trwałe następstwa w zakresie skóry i mięśni prawej kończyny dolnej. U powoda nie nastąpił ubytek fragmentu głowy bocznej mięśnia obszernego bocznego prawego uda który powstał w związku z koniecznością leczenia rozległej rany prawej pachwiny. Ten fragment mięśnia powód ma zachowany z prawidłową żywotnością jest jedynie przemieszczony powyżej miejsca naturalnego.

Przetoka tętniczo żylna z wstawki żylnej pomiędzy prawa tętnicą udową powierzchniową i prawą żyłą udową powierzchniową została u powoda wytworzona operacyjnie w celu wzmożenia przepływu krwi w obszarze operowanych naczyń krwionośnych (przetoka zamknięta operacyjnie 16.11.(...)) nie jest to stan opisywany przez ustawodawcę w punkcie 151 Tabeli Uszczerbkowej.

Po wypadku powód był osobą leżącą przez 2 miesiące, w tym czasie wymagał pomocy i opieki osób trzecich przez 4-6 godzin dziennie w zakresie utrzymywania higieny osobistej, odżywiania, prowadzenia gospodarstwa domowego. Tę pomoc świadczyła powodowi rodzina. Przez pół roku po wypadku powód wymagał pomocy przy leczeniu opatrunkami. Po tym czasie powód stał się bardziej samodzielny, ustała konieczność opieki osób trzecich. Po upływie ok 1,5 roku od wypadku powód mógł samodzielnie poruszać się samochodem Powód wrócił do pracy zarobkowej po 2 latach od wypadku. Prawidłowo funkcjonuje w życiu codziennym Obecnie powód nie wymaga opieki osób trzecich.

We wczesnym okresie pooperacyjnym powód wymagał kontroli chirurga naczyniowego. Obecnie i nadal będzie wymagał okresowych kontroli chirurga naczyniowego, z częstotliwością raz w roku lub w razie pogorszenia. Orientacyjny koszt takiej wizyty wynosi ok. (...) zł + ewentualne przeprowadzenie ultrasonografii dopplerowskiej ok. (...). Wizyty mogą odbywać się w ramach NFZ.

Po operacji powód przyjmował leki przeciwbólowe, kupował też materiały opatrunkowe ((...)). Stosuje pończochy uciskowe (kompresjoterapia). Ich stosowanie jest bezwzględnie konieczne. Koszt zakupu wynosi(...)zł 1 x na pół roku. Może być ewentualnie finansowana ze środków publicznych raz na rok limit(...) zł wkład własny 30 %. Kryteria przyznania po przebytej rehabilitacji podczas której leczono obrzęki limfatyczne pierwotne i wtórne II, III i IV stopnia Obecnie powód nie stosuje przyjmowania środków farmakologicznych.

Obecnie powód skarży się na bóle bocznej powierzchni prawego uda, zaburzenia czucia skórnego na prawym udzie, nocne kurcze mięśni prawej łydki, wystąpienie rozszerzeń żylnych na prawej kończynie dolnej, upośledzenie wydolności fizycznej (nie może dłużej stać, po kilku godzinach stania odczuwa drętwienie prawej kończyny dolnej), pracuje we wskazanym zawodzie, w pełnym wymiarze czasu pracy za granicą (Szwecja, obecnie Holandia). Prawa stopa jest bardziej narażona na zimno. Powód może swobodnie chodzić: wolnym krokiem pokonuje dystans do 5 km (nie chodzi szybkim krokiem), jeździ na rowerze, nie biega, nie uprawia żadnego sportu.

Wynik przeprowadzonego leczenia operacyjnego należy ocenić jako bardzo dobry. Należy wskazać, iż u powoda przeprowadzono głęboką rekonstrukcję układu naczyniowego prawej kończyny dolnej: zarówno w zakresie układu tętniczego jak i układu żylnego. Pobrano też żyłę z lewej kończyny dolnej do wykonania pomostów naczyniowych i przetoki tętniczo - żylnej. Przemieszczono uszypułowany fragment głowy bocznej mięśnia obszernego bocznego celem pokrycia deficytu tkanek w obszarze rany operacyjnej prawego uda. Przeszczepiono skórę z lewego uda do pokrycia ziarninującej rany prawej pachwiny. Uzyskano rekonstrukcję układu naczyniowego prawej kończyny dolnej. Rany uległy wygojeniu. Wadą wszelkich nieanatomicznych zespoleń narządów w organizmie ludzkim jest możliwość ich zarastania. Stąd konieczność długookresowych, regularnych kontroli stanu układu naczyniowego u powoda.

(pisemna opinia biegłego z zakresu chirurgii naczyniowej A. R. k. 893-896, pisemna opinia uzupełniająca k. 935-939, pisemna opinia uzupełniająca k. 944-945, pisemna opinia uzupełniająca k. 974, pisemna opinia uzupełniająca k. 1050-(...))

U powoda nie stwierdza się urazu układu nerwowego w skutek wypadku z dnia (...) r. Stan neurologiczny powoda jest bardzo dobry .

W czasie doznanego urazu zranienia pachwiny prawej nie doszło do uszkodzenia nerwów obwodowego układu nerwowego. Doszło tylko do uszkodzenia naczyń krwionośnych. Uszkodzenie nerwu obwodowego cechuje się bólami lub parestezjami w zakresie unerwienia danego nerwu, znamienne jest to także, że ubytki dotyczą nie tylko dotyku, ale także czucia bólu, temperatury i czucia głębokiego. Przy uszkodzeniu układu nerwowego obwodowego leczący powoda lekarze zauważyliby niedowłady mięśni, w badaniu występowałyby osłabienia odruchu kolanowego, w miarę upływu czasu występowałby także zanik mięśnia czworogłowego.

W wyniku urazu doszło do przerwania ciągłości powłok zewnętrznych oraz znajdujących się głębiej tkanek pod wpływem zranienia przez nóż pachwiny prawej. Nie doszło do uszkodzenia nerwów udowych. Rany głębokie goją się z pozostawieniem blizny.

O. to nadwrażliwość na różnorakie bodźce bólowe. Jest to nadmiernie odczuwanie bólu, który w tym wypadku urazu u powoda dotyczyło skóry i tkanek podskórnych. Dlatego opisywana przez lekarza 10 kwietnia (...) r. przeczulica w części proksymalnej uda spowodowana była urazem pachwiny prawej i bólem tej pachwiny.

W badaniu neurologicznym występujące podawane przez wnioskodawcę zaburzania czucia dotyku na obydwu udach nie pozostaje w związku przyczynowym z wypadkiem z dnia (...) r.

U powoda występowały w czasie badania obustronne zaburzania czucia w zakresie uda prawego i lewego. Uraz dotyczy prawej pachwiny, i żeby występowały zaburzenia na obu udach, musiałoby dojść do uszkodzenia i ucisku korzeni na poziomie L2/L4 kręgosłupa. Brak danych w dokumentacji na uszkodzenie kręgosłupa. Być może zaburzenia te mają jakiś związek z licznymi bliznami na kończynach dolnych, ponieważ u powoda występowały także urazy kończyn dolnych.

Nie można określić stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu z punktu 181 p, ponieważ nie doszło w czasie zranienia nożem pachwiny prawej do uszkodzenie nerwów obwodowych, co potwierdziła hospitalizacja i leczenie powoda.

Neurologiczne badanie powoda odbyło się 4,5 roku po zranieniu nożem, i ponieważ osłabienie czucia na udach wymaga dalszej diagnostyki, ale niezwiązanej z wypadkiem (...) r., dlatego nie można podać kosztów leczenia zaburzeń czucia u powoda.

Z przyczyn neurologicznych powód nie doznał długotrwałego lub stałego uszczerbku na zdrowiu, powód nie wymaga opieki neurologa przyjmowania środków farmakologicznych i stosowania przedmiotów rehabilitacyjnych.

(pisemna opinia biegłego neurologa N. Ł. (1) k. 950-952, pisemna opinia uzupełniająca k. 1003-1004)

W wyniku badania psychologicznego oraz obserwacji zachowania nie stwierdza się u powoda istotnych zaburzeń w funkcjonowaniu psychicznym. Powód twierdzi, że korzystał z pomocy psychologicznej przez pewien czas po zdarzeniu. Nie ma jednak na to żadnej dokumentacji. Być może w pierwszym okresie po zranieniu miał taką potrzebę, gdyż jego funkcjonowanie uległo gwałtownej zmianie. W miarę upływu czasu i stopniowym powrocie do aktywności (w tym do pracy zawodowej w podobnych charakterze) potrzeba taka zanikała. Obecnie nie korzysta z pomocy psychologicznej, wykonuje pracę z użyciem noża. Jedyną zmianą jaką zauważył, to wzmożona ostrożność przy używaniu tego narzędzia. Obecnie nie wymaga pomocy psychologicznej. Powód nie korzystał z leczenia psychiatrycznego i obecnie nie wymaga takiego leczenia. Nie zachodzi więc potrzeba wykonania badania powoda i wydania opinii przez biegłego psychiatrę. (pisemna opinia biegłego psychologa J. X. k. 1034-(...))

Z punktu widzenia biegłego w zakresie medycyny estetycznej i regeneracyjnej powód w wyniku wypadku doznał rany kłutej pachwiny nożem rzeźnickim z uszkodzeniem tętnicy udowej wspólnej i żyły udowej prawej . Opisane zdarzenie oraz podjęte na ich skutek zabiegi medyczne pozostawiły ślady m.in. w postaci blizn, które w chwili obecnej nie wpływają na funkcjonowanie powoda i jego samopoczucie i samoocenę. Opisywane zaburzenia czucia powierzchniowego dotyczy tylko i wyłącznie tych miejsc i nie wpływa całościowo na ruchomość kończyny, oraz nie powoduje zaburzenia funkcjonowania. Natomiast zaciąganie jest to makroskopowy opis blizny jako wynik procesu gojenia, który również nie wpływa na ruchomość kończyny, Orzeczenie w przedmiocie długotrwałego lub stałego uszczerbku na zdrowiu wykracza poza kompetencje biegłego w zakresie medycyny estetycznej i regeneracyjnej. Biegły z zakresu medycyny estetycznej i regeneracyjnej jest zobligowany do opiniowania jedynie w kwestii ewentualnej wadliwości wykonywanych zabiegów z zakresu medycyny estetycznej i regeneracyjnej . Powód nie wymaga opieki osób trzecich w zakresie działań objętych medycyną estetyczna i regeneracyjną.

Mimo, iż na chwilę obecną blizny nie stanowią dla powoda przeszkody w normalnym funkcjonowaniu oraz nie wykazuje on chęci podjęcia działań mających na celu polepszenie ich walorów estetycznych, należy pamiętać, że blizny (zwłaszcza tak rozległe jak u powoda) mogą z czasem doprowadzić do zaburzenia ruchomości kończyny oraz postępującej utraty pełnej sprawności fizycznej. Dlatego wobec całokształtu obrazu klinicznego u powoda powinno być obrane holistyczne podejście uwzględniające dwie kwestie:

1) działania lekarskie z zakresu medycyny estetycznej i regeneracyjnej

- laseroterapia blizn ablacyjna przy pomocy lasera C02 lub lasera erbowoyagowego (EnYAG)

- seria mezoterapii blizn przy pomocy tropokolagenu celem przebudowy blizn oraz produkcji nowych włókien kolagenowych i elastynowych

- iniekcje toksyny botulinowej w przypadku zaciągania okolicznych tkanek przez bliznę. Wyżej wymienione działania (fakultatywne) ze szczególnym uwzględnieniem metod iniekcyjnych stanowią dla powoda najbezpieczniejsze rozwiązanie

2) działania fizjoterapeutyczne - nadrzędne i najważniejsze bowiem najsilniej wpływają na dalszą ewolucję blizn oraz przedłużają czas pełnej sprawności chorego. Należą tutaj (o ile fizjoterapeuta nie zaleci inaczej):

- manualna mobilizacja blizn celem poprawy jej ruchomości oraz ukrwienia

- ćwiczenia czynne kończyn dolnych ( z naciskiem na staw biodrowy oraz kolanowy) poprawiające ruchomość tkanek i zapobiegające przykurczom

- działania manualne pozwalające na rozluźnienie mięśniowo-powięziowe

- możliwe są ćwiczenia w warunkach domowych bez konieczności posiadania specjalistycznego sprzętu oraz środków

W obu przypadkach nie jest możliwe określenie dokładnej ilości koniecznych wizyt oraz zabiegów. Jest to zależne od „zachowania się” blizn i ich odpowiedzi na zastosowane leczenie. Wynika to z faktu, iż proces regeneracji tkanki ma charakter dynamiczny a ewentualne efekty powstałe na skutek zabiegów zależą od wielu czynników takich jak predyspozycje pacjenta czy dobór zabiegów przy monitorowaniu jego stanu zdrowia

- koszt wizyty konsultacyjnej z zakresu medycyny estetycznej to (...) zł (w zależności od placówki)

- laseroterapia ( ceny zróżnicowane w zależności od placówki, ilości zabiegów oraz obszaru poddanemu zabiegowi); laser C02 (...)/zabieg; laser Er:YAG (...)/zabieg

- mezoterapia blizn tropokolagenem(...)/zabieg

- toksyna botulinowa (...)/jednostkę (całkowity koszt (...)/zabieg)

Ceny mają wartość orientacyjną i różnią się w zależności od wybranej placówki oraz rejonu Polski. Lekarz wykonujący zabieg może zaproponować również inne rozwiązanie w zależności od możliwości swojej placówki.

- wizyta konsultacyjna fizjoterapeutyczna - (...)

- zabiegi fizjoterapetyczne - cena zależna od rodzaju zabiegów

Przy czym leczenie fizjoterapeutyczne blizn jest planowe i może odbywać się na NFZ.

Powód nie wymaga przyjmowania środków farmakologicznych oraz stosowania środków i przedmiotów rehabilitacyjnych,

Aby utrzymać aktualny (dobry) stan zdrowia powoda oraz pełną jego sprawność kluczowe jest działanie holistyczne (medycyna estetyczna i fizjoterapia). Nadrzędne znaczenie mają działania fizjoterapeutyczne w wykwalifikowanej placówce oraz terapia manualna w warunkach domowych przez samego powoda. Wyżej wymienione działania mają charakter prewencyjny, aby nie dopuścić do niepełnosprawności ruchowej.

(pisemna opinia biegłego w zakresie medycyny estetycznej i regeneracyjnej N. D. (2) k. 1108-1117, pisemna opinia uzupełniająca k. 1158-1160, pisemna opinia uzupełniająca k. 1161-1162)

Z punktu widzenia chirurga plastycznego u powoda stwierdza się: zniekształcenia powłok ciała będące wynikiem leczenia obrażeń doznanych w wypadku z dnia (...)

udo prawe:

- na przednio-bocznej powierzchni prawego uda widoczna jest przebiegająca wzdłuż długiej osi kończyny rozległa linijna blizna pooperacyjna. Blizna o długości (...) cm i szerokości 2-6mm z widocznymi po bokach punktowymi bliznami w miejscach zakładanych szwów co powoduje, że łączna szerokość blizny wynosi 2,5-3 cm. Blizna jaśniejsza od otaczającej skóry, miękka, niebolesna, ruchoma;

- na przednio-przyśrodkowej powierzchni 1/3 bliższej uda widoczna jest płaszczyznowa blizna po wgojonym wolnym przeszczepie skóry (wps). Blizna o wymiarach ok. 15x6 cm, o nierównej powierzchni typowej dla rany pokrytej siatkowanym wps.

- od górnego i dolnego brzegu opisanego powyżej obszaru pokrytego wps odchodzą do góry i do dołu dwie linijne blizny pooperacyjne o długości około 7 cm i szerokości 4-8mm.

udo lewe:

- na przyśrodkowej powierzchni lewego uda, na prawie całej jego długości, widoczna jest przebiegająca wzdłuż długiej osi kończyny rozległa blizna pooperacyjna o długości 35 cm i szerokości 6-8 mm, z obecnymi po bokach punktowymi bliznami w miejscach zakładanych szwów, co powoduje, że łączna szerokość blizny wynosi do 2cm. Blizna lekko zagłębiona, miękka, niebolesna;

- na bocznej powierzchni 1/3 środkowej uda widoczna jest płaszczyznowa powierzchowna blizna w kolorze zbliżonym do skóry zdrowej.

W wypadku przy pracy powód doznał rany kłutej pachwiny prawej z uszkodzeniem tętnicy i żyły udowej wspólnej. Powód wymagał wielokrotnego leczenia operacyjnego. Następstwem koniecznego leczenia operacyjnego są liczne blizny powodujące trwałe oszpecenie powoda.

U powoda L. S. (1) stwierdza się:

• pooperacyjne blizny prawego i lewego uda Stały uszczerbek na zdrowiu będący wynikiem istniejących zniekształceń bliznowatych uda oceniam na 7% (P-5% i L-2%)- punkt 149 uszkodzenie skóry, mięśni, ścięgien uda w zależności od zaburzeń funkcji 5-20 % w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. DZ.U.234.

Z punktu widzenia chirurgii plastycznej stan zdrowia powoda jest dobry. Blizny poza dość znacznym oszpeceniem nie powodują zaburzeń czynnościowych kończyn dolnych.

Z punktu widzenia chirurgii plastycznej powód nie wymagał dodatkowej opieki osób trzecich. Główne ograniczenia wynikały z przebytej operacji z zakresu chirurgii naczyniowej.

Powód nie wymagał i nie wymaga opieki medycznej z zakresu chirurgii plastycznej.

Koszt prywatnej wizyty wynosi od (...) zł.

Obecnie blizny powoda wymagają dość systematycznego natłuszczania powszechnie dostępnymi maściami. Natłuszczanie będzie konieczne praktycznie do końca życia. Natłuszczanie jest konieczne, ponieważ w bliźnie oraz w wolnym przeszczepie skóry nie ma gruczołów, które natłuszczają zdrową skórę. Nie natłuszczana blizna wysycha, staje się mniej elastyczna, łuszczy się. Szacunkowy koszt takiej pielęgnacji to około 20 zł miesięcznie.

Z punktu widzenia chirurgii plastycznej następstwem wypadku są liczne blizny pooperacyjne powodujące trwałe, dość znaczne oszpecenie powoda. Blizny nie powodują zaburzeń czynnościowych kończyn dolnych.

Nie jest możliwe usunięcie istniejących blizn ani w drodze operacji plastycznej ani poprzez leczenie zachowawcze czy zabiegi z zakresu medycyny estetycznej. Wygląd blizn nie zmieni się upływem czasu. Ewentualne chirurgiczne zabiegi korekcyjne nie przyniosą istotnej poprawy wyglądu tych blizn. Teoretycznie możliwe wycięcie obszaru pokrytego wps jest zabiegiem ryzykownym ze względu na zmienioną anatomię po przebytych zabiegach naczyniowych. Podobnie jak zabiegi zaproponowane przez biegłego z zakresu medycyny estetycznej i regeneracyjnej. Iniekcje toksyny botulinowej i tropokolagenu na pewno nic nie wniosą. Toksyny działają na włókna mięśniowe a nie na bliznę. Jej wstrzyknięcie zmniejsza oddziaływanie mięśni na bliznę a nie blizny na okoliczne tkanki. Prawdą jest, że proces dojrzewania blizny jest procesem długotrwałym i ciągłym, ale nie trwa w nieskończoność. Czas dojrzewania blizny wynosi średni o 6 do 12 miesięcy, wyjątkowo może on przedłużyć się do 24 miesięcy. Ale po tym czasie blizna jest już utrwalona i nie podlega zmianom. U powoda blizny są wieloletnie - od wypadku minęło 6 lat. Iniekcje tropokolagenu nie wpłyną na przebudowę tej blizny i zmianę jej wyglądu.

Jedynie zabiegi z użyciem lasera ablacyjnego mogą trochę poprawić wygląd tych blizn wyrównując ich powierzchnię, ale przy tak dużych i rozległych bliznach leczenia jest wieloetapowe, uciążliwe dla pacjenta, przyniesie niewielką poprawę jeśli w ogóle.

(pisemna opinia biegłego z zakresu chirurga plastycznego L. K. k. 1193-1196)

Pismem z dnia 9 grudnia (...) r. powód wezwał pozwanego do zapłaty - do 20 grudnia (...) r. następnych należności w związku z wypadkiem przy pracy:

-(...) zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę,

- (...) zł tytułem kosztów leczenia opieki dojazdów do placówek medycznych

- (...) zł tytułem utraconych zarobków

- renty z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości (...) zł miesięcznie począwszy od grudnia (...) na przyszłość do dnia 15 dnia każdego miesiąca z góry łącznie kwoty(...) zł

Pozwana odebrała wezwanie w dniu 21 grudnia (...) r. i nie odpowiedziała na nie.

(wezwanie do zapłaty z dnia 9 .12.202lr. z potwierdzeniem nadania i wydrukiem w ze strony internetowej Poczty Polskiej k. 398-403)

Powód nadal wykonuje ten sam zawód. (przesłuchanie powoda protokół rozprawy z 10.03.2026 r.)

Po wypadku z dnia (...) powód był zatrudniony w następujących miejscach:

- w (...) w Szwecji – na podstawie umowy zawartej na okres próbny od 21 lutego (...). do 20 lutego (...) r. na stanowisku rzeźnika wykrawacza za wynagrodzeniem (...) € za godzinę - powód powrócił z tej pracy po 2 tygodniach;

- w H. w Holandii od 1 lipca (...) r. do 30 czerwca(...)r. - jako pracownik na taśmie ruchomej za wynagrodzeniem (...) € brutto na 4 tygodnie. Powód nadal pracuje w Holandii

(umowy o pracę k. 600-608, przesłuchanie powoda protokół z rozprawy z 10.03.2026 r. w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 15.11.(...) r. 00:06:08-01:11:53)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie przeprowadzonych dowodów z dokumentów, których wiarygodność nie była kwestionowana przez żadną ze stron procesu, opinii biegłych w zakresie w zakresie BHP N. D. (1), biegłego chirurga naczyniowego A. R., biegłego neurologa N. Ł. (1), biegłego psychologa J. X., biegłego w zakresie medycyny estetycznej i regeneracyjnej N. D. (2), biegłego chirurga plastycznego L. K. a także na podstawie dowodu z zeznań świadków D. D. (1) , A. S. (1), Ł. D., K. S., D. B., X. X. (1), D. D. (2) oraz częściowo zeznań świadków O. I., A. H. (1) występującego w imieniu pozwanego D. Ł. oraz przesłuchania powoda.

Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka O. I. w zakresie twierdzeń, iż w dniu zdarzenia w zakładach (...) nie był brygadzistą powoda. Co innego wynika bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z zeznań pozostałych świadków oraz z załączonych do sprawy dokumentów znajdujących się w sprawie karnej II K (...), w ramach którego wskazany świadek został prawomocnie skazany za przestępstwo wynikające stricte z niedopełnienia obowiązków przypisanych bezpośredniemu przełożonemu powoda.

Sąd nie dał też wiary zeznaniom wskazanego świadka także w zakresie w jakim podnosił, iż nikt z pracowników przed wypadkiem nie zwracał się do niego w kwestii wydania kolczugi ochronnej. W ocenie Sądu zeznania świadka w tej materii są wyrazem przyjętej przez niego linii obrony swojej osoby. Ponadto zeznania O. I. w tym zakresie nie korespondują z zeznaniami innych przesłuchanych co do tej okoliczności świadków - współpracowników powoda i świadka.

Sąd nie dał też wiary zeznaniom świadka A. H. (1) w których twierdziła, że pracownicy w dniu wypadku byli wyposażeni w kolczugi i ona to osobiście sprawdziła rano w dniu wypadku. Podkreślić należy, iż zeznający w procesie wszyscy współpracownicy powoda temu zaprzeczyli. Tym samym jej zeznania Sąd uznał za wiarygodne tylko w zakresie twierdzeń, iż użycie kolczugi z uwagi na specyfikę pracy w dniu zdarzenia było wymagane na stanowisku powoda i że kolczugi zakupiono w większej ilości i przekazano pracownikom dopiero po wypadku - bo powyższe potwierdzili też inni zeznający w procesie świadkowie. Konieczność użycia kolczugi potwierdził też biegły w zakresie BHP. Znamiennym jest także, iż wskazany świadek zeznawał odmiennie w ramach postępowania karnego w sprawie karnej II K (...).

Sąd nie dał częściowo wiary także występującemu w imieniu pozwanego D. Ł. w zakresie w jakim utrzymywał, że pozwana miała umowę ze spółką (...), w ramach której to właśnie ta spółka miała wydać powodowi kolczugę ochronną i powód winien zwrócić się do tego podmiotu o jej wydanie, że nikt nie dopuścił pracowników do pracy bez tej kolczugi. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego treść umowy ze spółką (...) była skonstruowana inaczej, a na fakt pracy pracowników pozwanego bez kolczugi ochronnej wskazywali wszyscy współpracownicy powoda wykonujący z nim pracę w dniu wypadku.

W ocenie Sądu konieczność uznania przesłuchania powoda za częściowo niewiarygodne wynikała przede wszystkim z faktu, że w niektórych aspektach nie korespondowały one z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowaniu. Dotyczy to w szczególności okoliczności związanych z konieczności korzystania przez niego z pomocy psychologicznej. W tym przedmiocie wskazać należy, iż poza jedną prywatną opinią psychologiczną brak jest dokumentacji potwierdzającej leczenie - terapię powoda w tym zakresie. Na brak zaburzeń w funkcjonowaniu psychicznym wskazywała też przeprowadzona w sprawie opinia biegłego psychologa.

Sąd nie dał także wiary twierdzeniom L. S. (1), iż wszystkie wydatki jakie poniósł na zakup leków były konieczne i wymagane w związku z obrażeniami powstałymi w wypadku. W tym zakresie biegły w zakresie chirurgii naczyniowej inaczej oszacował koszt niezbędnego leczenia i na tym Sąd się oparł.

Sąd w pełni uznał wartość dowodową opinii biegłych: zarówno z zakresu BHP, psychologa jaki i biegłych lekarzy o specjalności chirurgii naczyniowej, neurologii, chirurgii plastycznej, medycyny estetycznej i regeneracyjnej podzielając - jako przekonujące - wnioski wypływające z ich treści.

Wskazać w tym miejscu jednak należy, iż opinia biegłego w zakresie medycyny estetycznej i regeneracyjnej miała ostatecznie charakter jedynie pomocniczy, gdyż - jak wskazał sam biegły - nie miał on kompetencji w zakresie oceny uszczerbku na zdrowiu powoda z uwagi na to, iż biegły może oceniać wyłącznie uszczerbki powstałe w ramach zabiegów medycyny estetycznej, zaś blizny powstałe u powoda były efektem wypadku i zabiegów ratujących jego życie.

W ocenie Sądu opinie te są rzetelne i nie zawierają braków. Zostały sporządzone zgodnie z wymaganiami fachowości i niezbędną wiedzą w zakresie stanowiącym ich przedmiot. W ocenie Sądu są one spójne, konsekwentne, logiczne i brak jest jakichkolwiek okoliczności pozwalających na ich zdyskredytowanie.

Podkreślić należy też, iż opinie biegłych medyków w opiniach uzupełniających odpowiadały na zastrzeżenia i zarzuty stawiane przez strony. Biegli w zakresie medycyny dysponowali aktami sprawy, pełną dokumentacją lekarską powoda, przeprowadzili wywiady oraz dokonali badań przedmiotowych szczegółowo wskazując jakich obrażeń uszczerbku na zdrowiu doznał w wyniku wypadku, jaki był zakres jego cierpień spowodowany wypadkiem, jaki był skutek jego leczenia, rokowań co do stanu zdrowia na przyszłość, potrzeb w zakresie konieczności korzystania z pomocy innych osób, stałego korzystania z leków, rehabilitacji i kosztów z tym zwianych.

Także biegły w zakresie BHP skrupulatnie i rzeczowo odniósł się do okoliczności i przyczyn wypadku. Wywiedzione przez niego wnioski w tym zakresie, pomimo składania zastrzeżeń, nie zostały merytorycznie podważone przez stronę pozwaną ani interwenienta ubocznego - stanowiły więc miarodajną podstawę dla rozstrzygnięcia.

Sąd ma przy tym na uwadze, iż strona pozwana oraz interwenient uboczny konsekwentnie negowali opinie biegłego chirurga naczyniowego, utrzymując przede wszystkim, iż powód odzyskał zdolność do wykonywania pracy zarobkowej, co stanowić winno brak podstaw do oceny wielkości doznanego przez niego uszczerbku w maksymalnym zakresie.

W ocenie Sądu Okręgowego brak podstaw do kwestionowania opinii omawianego biegłego. Podnieść należy, iż biegły w pisemnych opiniach uzupełniających skrupulatnie i rzeczowo odpowiedział na zarzuty przedstawione przez stronę pozwaną i interwenienta ubocznego, podtrzymując wywiedzione przez siebie wnioski. Sąd miał przy tym na uwadze, że interwenient domagał się przeprowadzenia dowodu z opinii innego biegłego tej specjalności.

Mając to na uwadze wskazać należy , iż dowód z opinii biegłych jest przeprowadzony prawidłowo, jeżeli sądy uzyskały od biegłych wiadomości specjalne niezbędne do merytorycznego i prawidłowego orzekania, a tylko brak w opinii fachowego uzasadnienia wniosków końcowych, uniemożliwia prawidłową ocenę jej mocy dowodowej (wyrok SN z 2000-06-30 II UKN 617/99 OSNAPiUS 2002/1/26).

Sposób motywowania oraz stopień stanowczości wniosków wyrażonych w opinii biegłych jest jednym z podstawowych kryteriów oceny dokonywanej przez Sąd, niezależnie od kryteriów zgodności z zasadami wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego oraz podstaw teoretycznych opinii (tak w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2000 roku, I CKN 1170/98, OSNC 2001 nr 4 poz. 84).

Tylko brak w opinii fachowego uzasadnienia wniosków końcowych, uniemożliwia prawidłową ocenę jej mocy dowodowej (wyrok SN z 2000-06-30 II UKN 617/99 OSNAPiUS 2002/1/26).

Sąd nie jest obowiązany dążyć do sytuacji, aby opinia biegłego (biegłych) przekonała strony sporu. Wystarczy, że opinia jest przekonująca dla sądu, który wiążąco ocenia, czy biegły wyjaśnił wątpliwości zgłoszone przez stronę. Sąd nie może też zająć stanowiska odmiennego co do spornej okoliczności podlegającej weryfikacji przez pryzmat wiadomości specjalnych na podstawie własnej oceny stanu faktycznego, innej niż wyrażona w opiniach biegłych . (por wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1987 roku, II URN 228/87, PiZS 1988/7/62 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 lipca 2018 r.III AUa 1328/17 Legalis numer 1824314).

Dowód z opinii biegłego ma dostarczyć sądowi wiedzy niezbędnej dla właściwej oceny materiału procesowego przedstawionego przez strony (w tym zwłaszcza innych dowodów) z perspektywy odpowiedniej dziedziny nauki lub techniki. Sfera dotycząca wiadomości specjalnych w rozumieniu normy z art. 278 KPC oceniana jest w sposób uwzględniający specyfikę (opisaną wyżej szczególną rolę w procesie dowodzenia) dowodu z opinii biegłego. /I ACa 752/17 - wyrok SA Szczecin z dnia 31-01-2020/. Dostateczne wyjaśnienie okoliczności spornych w sprawie nie jest równoznaczne z uzyskaniem dowodu korzystnego dla strony niezadowolonej z faktów wynikających z dowodów dotychczas przeprowadzonych ( wyrok SN z 28 lutego 2001 roku, II UKN 233/00 Legalis). Sąd nie jest obowiązany do uwzględniania kolejnych wniosków dowodowych strony tak długo, aż udowodni ona korzystną dla siebie tezę i pomija je od momentu dostatecznego wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy. / Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 1999 roku, II UKN (...)/99 OSNAPiUS 2000/20/741 III AUa 267/20 - wyrok SA Białystok z dnia 07-07-2020, VI ACa 910/19 - wyrok SA Warszawa z dnia 18-06-2020, III AUa 709/19 - wyrok SA Lublin z dnia 17-06-2020)

Mając powyższe na uwadze a także oceniając, iż kolejne zarzuty interwenienta do opinii biegłego w zakresie chirurgii naczyniowej mają charakter wyłącznie polemiczny, Sąd na podstawie art. 235² § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. pominął wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego tej specjalności, jako zmierzający do nieuprawnionego przewlekania postępowania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługuje na uwzględnienie w całości.

Powód w rozpoznawanej sprawie dochodzi wyrównania szkód będących następstwem wypadku przy pracy z dnia (...) r., gdyż w jego ocenie nie zostały one pokryte przez świadczenie, które uzyskał na mocy ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadku przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 257).

Dla porządku wskazać należy, że możliwe jest dochodzenie przez pracownika roszczeń uzupełniających związanych z wypadkiem przy pracy, jeśli uzyskane świadczenia związane z wypadkiem przy pracy od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie rekompensują w pełni szkody doznanej w wyniku wypadku.

Za dopuszczalnością dochodzenia roszczeń uzupełniających z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego opowiada się zdecydowana większość przedstawicieli nauki (por. m.in. W. Sanetra, Odpowiedzialność za naruszenie norm prawa pracy w warunkach demokracji i społecznej gospodarki rynkowej, [w:] M. Matey-Tyrowicz, T. Zieliński (red.), Prawo pracy w obliczu przemian, Warszawa 2006, s. 324; J. Jończyk, Ubezpieczenie wypadkowe, s. 3; tenże, Prawo zabezpieczenia społecznego, s. 213; Ł. Pisarczyk, Ryzyko pracodawcy, Warszawa 2008, s. 345).

Nadto także judykatura jednolicie podziela to stanowisko. W wyroku z dnia 29 lipca 1998 roku (II UKN 155/98, OSNAPiUS rok 1999, Nr 15, poz. 495) Sąd Najwyższy przyjął, że cywilnoprawna odpowiedzialność pracodawcy za skutki wypadku przy pracy ma charakter uzupełniający. Stanowisko to zachowało aktualność także pod rządami ustawy wypadkowej z 2002 roku. Znalazło to wyraz między innymi w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24.09.2009 r. (II PK 65/09, opubl: Lex), w którym Sąd ten wskazał, że dopuszczalne jest dochodzenie przez pracownika od pracodawcy roszczeń uzupełniających z tytułu wypadków przy pracy, opartych na przepisach prawa cywilnego (np. art. 444 i 445 k.c.). Pracownik, występując z takim powództwem, nie może się w postępowaniu sądowym powołać jedynie na fakt wypadku przy pracy, który stwierdzony został protokołem powypadkowym, lecz obowiązany jest wykazać przesłanki prawne cywilnej odpowiedzialności odszkodowawczej pracodawcy (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 05.07.2005r I PK 293/2004).

Możliwość dochodzenia takich roszczeń wynika z odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu cywilnego normujących oczywiście nie tylko rodzaj dopuszczalnych roszczeń, ale również podstawę odpowiedzialności pracodawcy. Oznacza to, że odpowiedzialność pracodawcy nie jest absolutna, lecz zależy od wykazania zasady jego odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego, poniesioną szkodę, związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem będącym wypadkiem przy pracy, a powstaniem szkody.

Nie ulega zatem wątpliwości, że w toku procesu to na powodzie spoczywa ciężar wykazania podstawy odpowiedzialności pracodawcy (art. 6 k.c. w zw. z art. 300 k.p.).

Bezsporną w przedmiotowym postępowaniu była okoliczność, że wypadek jakiego doznał powód L. S. (1) w dniu (...) r. był wypadkiem przy pracy. Powyższe potwierdzał zarówno sporządzony protokół powypadkowy - sprostowany w postępowaniu sądowym, jak i stanowisko stron przedstawione w procesie.

Jak już wyżej wskazano dochodzenie przez powoda na podstawie prawa cywilnego roszczeń wiąże się jednak z koniecznością wykazania, że szkoda jest wynikiem czynu niedozwolonego pracodawcy i udowodnienia związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem (wypadkiem przy pracy), a powstaniem szkody. (por. wyrok SN z 10.01.1998r. II UKN 450/97 OSNAP i US 1998 nr 24 poz. 720).

W tym stanie rzeczy, należało ustalić ewentualną podstawę odpowiedzialności pozwanego (...) spółki z o.o. w (...), a następnie ewentualnie ocenić zasadność pozostałych żądań z tym związanych.

Zgodnie z brzmieniem art. 435 § 1 k.c. prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.

Odpowiedzialność na podstawie art. 435 k.c. oparta jest na zasadzie ryzyka, powstaje bez względu na winę prowadzącego przedsiębiorstwo, jak również bez względu na to, czy szkoda nastąpiła w warunkach zachowania bezprawnego. Odpowiedzialność ta oparta jest na założeniu, że samo funkcjonowanie zakładu wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody, niezależnie od działania lub zaniechania podmiotu prowadzącego taki zakład. Dla przypisania odpowiedzialności prowadzącemu zakład lub przedsiębiorstwo, którego odpowiedzialność konstruowana jest na zasadzie ryzyka, zbędne jest rozważanie, czy można mu przypisać zawinienie lub bezprawne zaniedbania, a co za tym idzie odpowiedzialności tej nie wyłączy przeprowadzenie dowodu braku jego winy (tak SN w wyr. z 19.6.2001 r., II UKN 424/00, OSN 2003, Nr 6, poz. 155 i w wyr. z 14.2.2002 r., I PKN 853/00, OSN 2002, Nr 18, poz. 4).

Przesłankami odpowiedzialności z art. 435 § 1 k.c., co do których ciężar udowodnienia obciąża poszkodowanego, są ruch przedsiębiorstwa, szkoda oraz związek przyczynowy pomiędzy ruchem a szkodą. Przy czym poszkodowany nie musi wykazywać konkretnej przyczyny powodującej szkodę. Wyłączenie odpowiedzialności prowadzącego przedsiębiorstwo, po wykazaniu w pierwszej kolejności wymienionych przesłanek odpowiedzialności, może nastąpić tylko wtedy, gdy szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej, wyłącznie z winy poszkodowanego lub wyłącznie z winy osoby trzeciej, za którą prowadzący nie ponosi odpowiedzialności. Dowód co do występowania jednej z tych okoliczności, zgodnie z ogólną regułą art. 6 k.c., obciąża zdecydowanie prowadzącego przedsiębiorstwo, bowiem wywodzi on z tego skutek prawny w postaci uwolnienia od obowiązku naprawienia szkody.

Przy czym przyjmuje się, że zastosowana jako źródło energii siła przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.), winna stanowić siłę napędową przedsiębiorstwa lub zakładu jako całości. Nie wystarczy więc posługiwanie się siłami przyrody tylko do działań wspomagających, nie wystarczy gdy jedynie poszczególne elementy lub urządzenia w przedsiębiorstwie będą wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody. Samo używanie w przedsiębiorstwie lub zakładzie poszczególnych maszyn zaopatrzonych w silniki nie daje jeszcze podstawy do przyjęcia, że przedsiębiorstwo lub zakład są „wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody" (wyrok SN z dnia 10 października 2008 r., II CSK 232/08, LEX nr 497665, Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r., I PK 198/11, LEX nr 1219494).

Nie należy również tracić z pola widzenia okoliczności, że przepis art. 435 § 1 k.c. dotyczy tych przedsiębiorstw lub zakładów, których działalność opiera się na funkcjonowaniu maszyn i urządzeń wprawianych w ruch za pomocą sił przyrody, a których istnienie i praca w danym czasie i miejscu są uzależnione od wykorzystania sił przyrody i które bez użycia tychże sił nie osiągnęłyby celu, dla jakiego zostały utworzone (wyrok SN z dnia 18 września 2002 r., III CKN 1334/2000, niepubl.).

Nadto korzystanie z sił przyrody stanowić musi warunek konieczny istnienia przedsiębiorstwa, a jego struktura, system organizacji i pracy dostosowany jest do sił przyrody, którymi się posługuje. Inną zupełnie rzeczą jest korzystanie z maszyn lub urządzeń poruszanych za pomocą sił przyrody, która to cecha nie ma znaczenia z punktu widzenia zakwalifikowania danego podmiotu jako przedsiębiorstwa wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody (por. wyrok SN z dnia 6 lutego 2004 r., II CK 397/02, LEX nr 602674).

Z przedstawionych wywodów jednoznacznie wynika, że odróżnienie przedsiębiorstwa lub zakładu wprawianych w ruch za pomocą sił przyrody od innych, nie może być oparte na wykładni, która jako jedyne kryterium tego rozróżnienia przyjmuje przeciwstawienie całej działalności przedsiębiorstwa lub zakładu opartej na wykorzystaniu sił przyrody używaniu poszczególnych urządzeń uruchamianych za pomocą tychże sił. Rozstrzygnięcie problemu, czy przedsiębiorstwo lub zakład mogą być uznane za wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody, wymaga bowiem rozważenia, czy istnienie i praca przedsiębiorstwa lub zakładu w danych warunkach czasu i miejsca są uzależnione od wykorzystywania sił przyrody oraz, czy bez użycia tych sił wymienione jednostki osiągnęłyby cel, dla jakiego zostały stworzone. Ocena, czy przedsiębiorstwo należy do kategorii wskazanej w art. 435 k.c., musi być więc dokonywana z uwzględnieniem faktycznego znaczenia określonych technologii w działalności przedsiębiorstwa oraz na podstawie ustalenia, czy możliwe byłoby osiągnięcie zakładanych celów produkcyjnych bez użycia sił przyrody.

Jednocześnie szkoda wyrządzona przez przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody może być szkodą wyrządzoną bezpośrednio przez ruch tego przedsiębiorstwa, jak również szkodą wyrządzoną pośrednio, czyli taką, która wynika z jakiegokolwiek ruchu lub przejawu funkcjonowania przedsiębiorstwa lub zakładu napędzanego siłami przyrody.

W ustalonej judykaturze Sądu Najwyższego pojęcie „ ruchu przedsiębiorstwa” traktuje się szeroko i odnosi się do funkcjonowania przedsiębiorstwa jako całości, obejmującego każdy przejaw jego działania; istnienie związku pomiędzy ruchem i szkodą przyjmuje się już wtedy, gdy szkoda nastąpiła w wyniku zdarzenia funkcjonalnie powiązanego z działalnością przedsiębiorstwa, choćby nie było bezpośredniej zależności pomiędzy użyciem sił przyrody i szkodą ( por. orzeczenia z dnia 25 stycznia 1961 r., 4 CR 360/60, OSPiKA 1962, nr 6, poz. 337 i z dnia 11 grudnia 1963 r., 11 CR 116/63, OSPiKA 1965, nr 5, poz. 94 oraz wyroki z dnia 5 stycznia 2001 r., V CKN 190/00, z dnia 19 czerwca 2001 r., II UKN 424/00, OSNP 2003, nr 6, poz. 55, z dnia 9 maja 2008 r., III CSK 360/07, i z dnia 1 kwietnia 2011 r., IIPK 233/10).

Jak słusznie wskazał zaś Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 8 maja (...) r., sygn. akt: III APa 31/18: wyrządzenie szkody przez "ruch przedsiębiorstwa" ma miejsce zarówno wtedy, gdy szkoda jest bezpośrednim skutkiem użycia sił przyrody i pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z niebezpieczeństwem wynikającym z zastosowania tych sił, jak i wtedy, gdy pozostaje w związku z samym tylko ruchem przedsiębiorstwa, jako całości. Ruch przedsiębiorstwa, w ujęciu art. 435 § 1 k.c., to każda działalność tego przedsiębiorstwa, a nie tylko taka, która jest bezpośrednio związana z działaniem sił przyrody i która stanowi następstwo ich działania.

Natomiast zgodnie z art. 415 k.c. kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Przesłankami odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego są szkoda, czyn sprawczy noszący znamiona winy oraz związek przyczynowy pomiędzy tym czynem a szkodą. Wystąpienie z roszczeniem odszkodowawczym wymaga wykazania przez powoda istnienia wszystkich przesłanek odpowiedzialności strony pozwanej. (por. wyrok SA w Łodzi z dnia 29.05.2015 r., I ACa 1775/14, opubl. LEX nr 1789955, por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2013 r., II CSK 703/12, LEX nr 1383075)

Odpowiedzialność pracodawcy na zasadzie winy za skutki wypadku przy pracy, uwarunkowana jest wykazaniem przez pracownika, w toku procesu, że, w konkretnych okolicznościach faktycznych, praca została zorganizowana nieprawidłowo, co w konsekwencji doprowadziło do wypadku, albo że istniejące realne zagrożenia przy jej wykonywaniu, nie zostały rozpoznane przez pracodawcę, wobec czego pracownik nie miał o nich żadnej wiedzy, albo zagrożenia faktycznie rozpoznane nie zostały wyeliminowane przez pracodawcę, co naraziło na uszczerbek zdrowie pracownika. ( por. wyrok SN z dnia 22.04.2015 r., II PK 170/14, opubl. LEX nr 1681882)

Przyjmuje się, że pracodawca zobowiązany jest nie tylko do realizowania powszechnie obowiązujących przepisów bhp, gdyż jego zadanie sprowadza się również do zagwarantowania faktycznego bezpieczeństwa. Kontekst ten stanowi perspektywę weryfikacji bezprawności zachowania pracodawcy, a pośrednio daje podstawę do ustalenia związku przyczynowego między jego zachowaniem a szkodą, której doznał pracownik. Skontrolowanie winy zatrudniającego jest możliwe dopiero po przypisaniu mu bezprawności. ( por. postanowienie SN z dnia 24 stycznia 2025 r., I PSK 1/24)

Zaniedbanie obowiązku zapewnienia pracownikom bezpiecznego stanowiska pracy, uzasadnia odpowiedzialność pracodawcy na zasadzie winy, tolerowanie przez pracodawcę niewłaściwych, zagrażających bezpieczeństwu metod pracy uzasadnia uznanie winy zakładu pracy, jeżeli wskutek stosowania tych metod nastąpi wypadek. Jednakże pracownik, występując z takim powództwem, nie może w postępowaniu sądowym powołać się jedynie na fakt wypadku przy pracy, lecz musi wykazać wszystkie przesłanki prawne cywilnej odpowiedzialności odszkodowawczej. Zaliczyć do nich należy powstanie szkody, zawinione działanie pracodawcy i związek przyczynowy pomiędzy działaniem/zaniechaniem pracodawcy a powstałą szkodą. (por. wyrok SA w Krakowie dnia 16.07.2014 r., III APa 11/2014, opubl. Portal Orzeczeń)

Obowiązek dbałości o życie i zdrowie człowieka, może wynikać, nie tylko z normy ustawowej, ale i ze zwykłego rozsądku popartego zasadami doświadczenia, które nakazują nie tylko unikania niepodyktowanego koniecznością ryzyka, lecz także podjęcia niezbędnych czynności zapobiegających możliwości powstania zagrożenia dla życia lub zdrowia człowieka. (por. wyrok SN z 2 grudnia 2003 r., III CK 430/2003, LexisNexis nr 365013, OSNC 2005, nr 1, poz. 10, z glosami M. Nesterowicza, OSP 2005, nr 2, s. 85 i W. Borysiaka, PS 2008, nr 1, s. 174)

Winą pracodawcy będzie, przede wszystkim, zaniedbanie obowiązków związanych z zapewnieniem pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Istotne jest przy tym, że pracodawca odpowiada nie tylko za naruszenie przepisów bhp, ale także za złamanie ogólnych zasad bhp, wynikających z doświadczenia życiowego czy reguł bezpiecznego wykonywania określonego rodzaju pracy. Pracodawca ma obowiązek dostarczenia pracownikom bezpiecznych narzędzi pracy oraz pomieszczeń i budynków, w których jest świadczona praca oraz takiej organizacji pracy podległych mu pracowników by nie stwarzało to istotnych dla życia i zdrowia zagrożeń.

Dalsze sprecyzowanie tego obowiązku zawierają przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz.U. z 2003r., Nr 169, poz. 1650 z późn.zm.), a także przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U z 2002, Nr 191, poz. 1596).

Istotne jest także, że, generalny obowiązek pracodawcy, zapewnienia pracownikom bezpiecznych warunków pracy, ma charakter bezwzględny, a jego realizacja, nie jest uzależniona od możliwości finansowych czy organizacyjnych pracodawcy. Sąd Najwyższy zwraca także uwagę, że w procesie pracy nie wystarczy np. wydanie jedynie zakazu stosowania określonych metod, konieczne jest nadto dopilnowanie, aby pracownicy podporządkowali się takiemu zakazowi (orz. SN z 03.12.1963 r., II PR 558/63, PiZS 1965/7/53).

Zaniedbanie obowiązku zapewnienia pracownikom bezpiecznego stanowiska pracy uzasadnia odpowiedzialność pracodawcy na zasadzie winy. Tolerowanie przez dozór niewłaściwych, zagrażających bezpieczeństwu metod pracy uzasadnia uznanie winy zakładu pracy, jeżeli wskutek stosowania tych metod nastąpi wypadek. ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20 maja 2013 r. III APa 10/13LEX nr 1335665, OSA 2014/10/71-124)

Na gruncie rozpoznawanej sprawy sporna była kwestia podstawy prawnej odpowiedzialności pozwanej. Pełnomocnik ww. utrzymywał iż (...) spółka z o.o. w (...) nie jest przedsiębiorstwem, które w swojej działalności opiera się na siłach przyrody, a jedynie zatrudnia pracowników, którzy następnie wykonują obowiązki w zakładach mięsnych należących do zleceniodawców spółki, przy czym podnosił, iż co najwyżej można uznać, że wskazane zakłady mięsne takie jak (...) spółka z o.o. w X. mogłyby zostać uznane za wprawiane w ruch za pomocą sil przyrody jednak nie ma żadnych podstaw do przenoszenia ww. rozważań za pozwaną.

Argumentację w tym przedmiocie, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uznać należy za uzasadnioną. Podkreślić należy, iż pozwany jest przede wszystkim podmiotem, który odpowiada za dostarczenie zleceniodawcom, z którymi współpracuje - wyspecjalizowanym zakładom mięsnym, pracowników. Zajmuje się też outsourcingiem pracowniczym. Sąd ma przy tym na uwadze że w światle wpisu w KRS przedmiotem dalszej działalności pozwanej jest też przetwarzanie i konserwowanie mięsa, rozbiór półtusz na zlecenie ((...) (...)).

Niemniej jednak w procesie nie wykazano, iż pozwany samodzielnie prowadzi działalność tego rodzaju, że posiada i prowadzi własne zakłady mięsne i do tego zatrudnia pracowników.

Podkreślenia wymaga, że w świetle ujawnionego materiału dowodowego, w istocie pozwany prowadzi działalność na duża skalę, zatrudnia znaczną liczbę pracowników i z uwagi na swą działalność ma kilka oddziałów w miejscach gdzie jego pracownicy wykonują pracę, jednakże nie należy pomijać, iż pracownicy pracują w wysokospecjalistycznych zakładach mięsnych kontrahentów takich jak (...) spółce z o.o. w D. (...) (1) spółce z o.o. w X., (...) spółce z o.o. w D. (...) (2) spółce z o.o. G., nie zaś bezpośrednio w zakładach pracodawcy przez niego prowadzonych.

Do odpowiedzialności odszkodowawczej agencji pracy tymczasowej uzupełniającej świadczenia z ubezpieczenia społecznego z tytułu wypadku przy wykonywaniu pracy tymczasowej nie ma zastosowania art.435§1 k.c.; przepis ten w zakresie podmiotowym odnosi się do podmiotu prowadzącego na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.). Takim podmiotem nie jest agencja pracy tymczasowej i cechy tej (o charakterze podmiotowym) nie modyfikuje skierowanie pracownika tymczasowego do pracy u pracodawcy użytkownika prowadzącego samodzielnie przedsiębiorstwo wprowadzane w ruch za pomocą sił przyrody. Art. 435 § 1 k.c. zalicza się do przepisów Kodeksu cywilnego stanowiących ogólną podstawę odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego (art. 415 k.c.). Na jego podstawie to pracodawca użytkownik, a nie agencja pracy tymczasowej może ponosić deliktową odpowiedzialność odszkodowawczą w stosunku do pracownika tymczasowego, jeśli prowadzi na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody. (tak SN w wyroku z dnia 17 października 2024 r. I PSKP 40/23 oraz w wyroku SA w Katowicach z 21.12.(...) III APa 21/21)

Na gruncie rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że pozwany nie jest co prawda agencją pracy tymczasowej, lecz podmiotem prowadzącym działalność związaną z wyszukiwaniem miejsc pracy i pozyskiwaniem oraz zatrudnianiem pracowników, jednakże uznać należy, iż zasada ta znajduje także analogiczne zastosowanie do tego podmiotu, skoro nie jest on prowadzącym na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.). Tej okoliczności w sprawie nie wykazano. Nie oznacza to jednak, iż pozwany nie odpowiada względem powoda na podstawie art. 415 k.c.

Jak już sygnalizowano przepis art. 415 k.c. normujący podstawową zasadę odpowiedzialności opartej na winie sprawcy szkody wskazuje, że za szkodę odpowiada osoba, której zawinione zachowanie (czyn), w postaci działania czy zaniechania, którego sprawca nie wykonuje pomimo ciążącego na nim obowiązku jest źródłem powstania szkody. Czyn sprawcy pociągający za sobą odpowiedzialność cywilną musi również wykazywać pewne cechy, gdyż powinien być bezprawny, a więc sprzeczny z obowiązującym porządkiem prawnym, którego źródłem są powszechnie obowiązujące reguły postępowania wyznaczone przez nakazy czy zakazy wynikające z norm prawa np. cywilnego, karnego, pracy czy też zasad współżycia społecznego. Bezprawność zachowania jest kategorią obiektywną, niezależną od winy. Bezprawność obejmuje swoim zakresem naruszenia przepisów prawa pozytywnego oraz zasad współżycia społecznego, a bezprawność zaniechania występuje wówczas, gdy istniał nakaz działania, zakaz zaniechania czy też zakaz sprowadzenia skutku, jaki przez zaniechanie może być sprowadzony. (por. wyrok SA w Krakowie z dnia 13 września (...) r., I ACa 847/21)

Przesłankami odpowiedzialności cywilnej są więc: zaistnienie zdarzenia szkodzącego, wystąpienie szkody, istnienie adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem szkodzącym, a szkodą oraz wina sprawcy zdarzenia, która to odnosi się do sfery zjawisk psychicznych sprawcy, a więc nagannej decyzji odnoszącej się do podjętego przez niego bezprawnego działania. Oznacza stosunek psychiczny sprawcy do czynu bezprawnego i jego skutków. Rozróżnia się, podobnie jak w prawie karnym, winę umyślną, gdzie sprawca ma świadomość szkodliwego skutku swego zachowania i przewiduje jego nastąpienie, celowo do tego zamierzając (dolus directus) lub co najmniej na wystąpienie tych skutków godzi się (dolus eventualis) i nieumyślną, gdzie sprawca przewiduje możliwość wystąpienia szkodliwego skutku, lecz bezpodstawne przypuszcza, że zdoła go uniknąć, albo nie przewiduje możliwości nastąpienia tych skutków, choć powinien i może je przewidzieć (niedbalstwo), co wiąże się z niezachowaniem wymaganej staranności.

W tym stanie rzeczy, oprócz szkody należało ustalić bezprawność działania, ewentualną winę pozwanej (...) spółki z o.o. za zaistnienie wypadku przy pracy, któremu uległ powód i związek przyczynowo skutkowy między takim działaniem pracodawcy a zdarzeniem.

W ocenie Sądu na gruncie rozpoznawanej sprawy wszystkie powyższe przesłanki zostały spełnione.

W przedmiotowym postępowaniu, na podstawie zeznań zgłoszonych w sprawie świadków, w tym pracowników pozwanego jak i w oparciu o opinię biegłego z zakresu BHP zostało ustalone, iż po stronie pozwanej miało miejsce naruszenie obowiązków jako pracodawcy względem powoda w zakresie bezwzględnie obowiązujących norm BHP polegające na:

- dopuszczeniu go do czynności trybowania mięsa z użyciem noża bez wymaganych środków ochrony indywidualnej części udowej kończyn dolnych,

- niezapewnienie mu środków ochrony indywidualnej części udowej kończyn dolnych wymaganych do czynności trybowania mięsa z użyciem noża,

- dopuszczenie go do pracy na stanowisku w (...) bez wymaganego instruktażu stanowiskowego w zakresie BHP, obejmującego m.in przepisy i zasady obowiązujące na terenie (...), w tym zasady stosowania środków ochrony indywidualnej,

- niewłaściwy nadzór w zakresie zapewnienia stosowania środków ochrony indywidualnej przez pracowników (...) na terenie (...);

- brak uzgodnień pomiędzy (...) i (...), dotyczących osoby koordynatora ds. bezpieczeństwa i higieny pracy,

- brak uzgodnień pomiędzy (...) i (...), dotyczących postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń dla zdrowia lub życia pracowników,

- niewłaściwe przygotowanie brygadzisty - bezpośredniego przełożonego powoda O. I. w zakresie BHP do obowiązków związanych z funkcją kierującego pracownikami (...) na stanowiskach w (...);

- nieznajomość przez L. S. (1) zasad stosowania środków indywidualnej na terenie (...).

Wskazać z całą mocą należy, że powyższe bezprawne zachowanie ewidentnie miało charakter zawiniony, bo to na pracodawcy spoczywał obowiązek należytej organizacji pracy powoda. Istniejące realne zagrożenia przy wykonywaniu przez pracy przez powoda nie zostały rozpoznane przez pracodawcę odpowiedzialnego za organizację pracy pracowników – uważano, iż rodzaj wykonywanych czynności w zakładach (...) nie wymaga zabezpieczenia w kolczugę, a gdy doszło do zmiany wykonywanych czynności przez pracowników - trybowania mięsa, a nie tylko jego lekkiej obróbki - istniejące zagrożenia nie zostały wyeliminowane przez przydział kolczugi ochronnej. Ponadto powód jako pracownik nie został należycie przeszkolony po zmianie stanowiska pracy tj. wobec wykonywania pracy na innej linii produkcyjnej. Brak jest zatem podstaw do uznania, iż o istniejących zagrożeniach w zakładzie (...) miał konkretną wiedzę. Pracodawca w ramach przyjętej organizacji pracy nie sprzeciwił się też wykonywaniu tego typu pracy bez zabezpieczeń, dopuścił powoda do pracy, nie sprawował należytego nadzoru nad wykonywaniem przez niego jak i innych pracowników obowiązków. Naruszenia te pozostają zaś w związku przyczynowym z zaistniałym zdarzeniem i zaistniałą po stronie powoda szkodą.

Nie można przy tym zgodzić się ze stroną pozwaną, iż winę za niedopełnienie obowiązków nie ponosi on jako pracodawca, a (...) spółka z o.o. w X., to jest zakład w którym powód wykonywał pracę.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż okoliczność, że w dniu 26 stycznia (...) r. pozwana zawarła umowę współpracy z (...) spółką z o.o. w X. w zakresie realizacji usługi rozbioru szynki w jej zakładzie mięsnym, nie zwalnia pozwanego jako pracodawcy z odpowiedzialności za skutki zdarzenia.

Po pierwsze - konstrukcja zatrudnienia tymczasowego nie zmienia reguły, że obowiązek ochrony zdrowia i życia pracowników spoczywa na pracodawcy, czyli agencji pracy tymczasowej, natomiast specyfika takiego zatrudnienia modyfikuje sposób spełniania tego obowiązku (por. art. 207 k.p. w związku z art. 5 ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 236 ze zm.). Ustawa o zatrudnianiu pracowników tymczasowych nie odnosi się do kwestii odpowiedzialności względem pracownika tymczasowego za naruszenie obowiązków z zakresu bhp, a więc zastosowanie mają ogólne zasady z Kodeksu pracy. Specyfika tego zatrudnienia modyfikuje jedynie sposób spełniania omawianego obowiązku. Pracodawca użytkownik ma obowiązek poinformowania agencji pracy tymczasowej o warunkach wykonywania pracy tymczasowej w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa i higieny pracy, przez co należy rozumieć informację o przeprowadzonej ocenie ryzyka zawodowego i stosowanych w związku z tym zasadach ochrony przed jego wystąpieniem (art. 9 ust. 2 pkt 2 ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych). Informacja ta nie zwalnia agencji pracy tymczasowej od własnej oceny zagrożeń i koniecznych środków ochrony przed tymi zagrożeniami. Błędne rozpoznanie ryzyka zawodowego i niewłaściwy dobór środków profilaktycznych przez pracodawcę użytkownika obciążają także agencję pracy tymczasowej . (por. wyrok SN z dnia (...) października 2024 r. , I PSKP 40/23)

Co prawda - co też już podkreślano - pozwany nie jest agencją pracy tymczasowej, nie można jednak uznać, iż w stosunku do tego pracodawcy, który udostępnia zleceniobiorcom własnych pracowników, za których ponosi odpowiedzialność, obowiązują niższe standardy niż przy zatrudnianiu przez taką agencję.

Po drugie - brak jest podstaw do uznania, iż umowa zawarta z (...) spółką z o.o. w istocie wyłączała odpowiedzialność pozwanego pracodawcy względem własnych pracowników za dochowanie należytych standardów BHP, w tym w zakresie udzielenia środków ochrony indywidualnej. Abstrahując już od tego czy wyłączenie odpowiedzialności za dopełnienie podstawowych obowiązków względem pracownika poprzez zawarcie przez pracodawcę umowy z podmiotem trzecim w ogóle jest dopuszczalne, wskazać należy, iż umowa o współpracy, na którą powołuje się pozwany - takich zapisów nie zawierała. Bezwzględnie uznać należy, że skoro rozróżnienie formalne pomiędzy narzędziami i środkami ochrony indywidualnej stosuje i utrwala ustawodawca w obowiązujących przepisach bezpieczeństwa pracy, to wobec powyższego, w świetle brzmienia § 1 pkt 5 umowy współpracy z dnia (...) r. zawartej pomiędzy (...) a (...) spółkami z o.o., zgodnie z którym: „Strony zgodnie ustalają, że Zleceniodawca wyposaży pracowników zatrudnionych przez Zleceniobiorcę w narzędzia niezbędne do wykonywania usługi opisanej w § 1..." uznać należy, iż powyższe dotyczyło tylko narzędzi takich jak noże, stoły, linia produkcyjna, nie zaś środków ochrony indywidualnej.

Zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę w dokumencie tym nie określono wprost i jednoznacznie, która ze stron odpowiedzialna jest za dostarczanie pracownikowi odzieży i obuwia roboczego. Niemniej jednak w § 2 ust. 4 umowy o współpracy wskazano, że to zleceniobiorca (czyli pozwany) ponosi odpowiedzialność za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy względem osób, za pomocą których wykonuje usługę na podstawie niniejszej umowy - tym samym pośrednio należało dojść do przekonania, że to pozwany za dostarczenie tego typu środków odpowiadał.

Ponadto nawet gdyby dopatrywać się innego sensu umowy - wbrew jej literalnemu brzmieniu - nie sposób uznać, iż powyższe jakkolwiek zwalnia pozwanego pracodawcę z odpowiedzialności względem powoda jako pracownika. To pozwany, a nie żaden inny podmiot, jest stroną stosunku pracy z powodem. Tym samym nawet gdyby uznać, że to (...) spółka z o.o. miała zapewnić powodowi odpowiednie środki zabezpieczające,, to powyższe ma co najwyżej znaczenie we wzajemnych rozliczeniach na zasadach regresu miedzy tymi podmiotami, nie ma zaś znaczenia względem powoda jako pracownika pozwanej.

Uznać zatem należy, że to strona pozwana – jako pracodawca ponosi odpowiedzialność za skutki wypadku przy pracy powoda z dnia (...) r.

Wskazać w tym miejscu dodatkowo należy, że odpowiedzialność pozwanego pracodawcy za szkody lub krzywdy wynikające z zaniechań z zakresu obowiązku organizowania pracy w sposób zapewniający bezpieczne warunki pracy, kontrolowania wydawanych poleceń w tym zakresie lub za brak wymaganej niezwłocznie reakcji wyznaczonych przełożonych na nieprzestrzeganie zasad BHP przez podwładnych pracowników (art. 207 k.p.) oznacza, że pracownik w zakładzie pracy powinien czuć się bezpiecznie, a pracodawca takie warunki powinien mu zapewnić. Do obowiązków pracodawcy należy ochrona zdrowia i życia pracowników. Przede wszystkim należy wskazać, że to na pracodawcy ciąży obowiązek zapewnienia, aby stosowane maszyny i narzędzia pracy zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, w szczególności zabezpieczały pracownika przed urazami (art. 215 pkt 1 k.p.). Pracodawca jest obowiązany chronić życie i zdrowie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki (§2). Pracodawca winien też wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące bezpieczeństwa pracy na stanowiskach pracy (art. 237⁴§ 2 k.p.).

Ustawodawca wyznaczając zakres odpowiedzialności pracodawcy, posłużył się terminem o szerokim zakresie treściowym, bowiem na „stan bezpieczeństwa” składa się wiele czynników, które najogólniej ująć można jako czynniki o charakterze materialnym, technologicznym, osobowym. Kolejne przepisy działu dziesiątego Kodeksu pracy w sposób szczegółowy konkretyzują obowiązki, których wypełnienie, zgodnie z wolą ustawodawcy, zapewnić ma oczekiwany „stan bezpieczeństwa”. Odpowiedzialnym za zapewnienie tego stanu jest pracodawca.

Podkreślić należy, że obowiązek pracodawcy zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w zakładzie pracy jest przy tym zupełnie niezależny od obowiązków w tej sferze ciążących na innych podmiotach, tj. pracownikach, a także osobach spoza zakładu pracy wykonujących zadania służby bezpieczeństwa i higieny pracy.

Wskazać wreszcie należy, że w ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego jednoznacznie przyjęto, że zaniedbanie obowiązku zapewnienia pracownikom bezpiecznego stanowiska pracy uzasadnia odpowiedzialność pracodawcy na zasadzie winy (por. wyrok SN z dnia 14 września 2000 roku, II UKN 207/00, wyrok z 3 grudnia 2010 roku , I PK 124/10)

Co więcej, tolerowanie przez dozór niewłaściwych, zagrażających bezpieczeństwu metod pracy uzasadnia uznanie winy zakładu pracy, jeżeli wskutek stosowania tych metod nastąpi wypadek (por. wyrok SN z dnia 3 grudnia 2010 roku - I PK 124/10)

Każdy pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne warunki pracy i nie ma podstawy do wyłączenia winy po stronie pracodawcy nawet w sytuacji, gdyby pracownik nie protestował przeciwko wykonywaniu pracy w sposób zagrażający jego bezpieczeństwu. Każda inna interpretacja przerzucałaby ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa na pracownika, co jest sprzeczne z zasadami prawa pracy. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 marca 1999 roku (II UKN 522/98).

Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a w szczególności organizować pracę w sposób zapewniający takie warunki (art. 207 § 2 punkt 1 k.p.). Pracodawca w związku z tym jest obowiązany zaznajamiać pracowników z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącymi wykonywanych przez nich prac, jak również wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy. Powinnością pracodawcy jest zatem nie tylko zapoznanie pracownika z ogólnymi przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, ale także wskazanie na konkretne zagrożenia występujące na stanowisku pracy, na którym pracownik będzie wykonywał swoje obowiązki. Takie też stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 stycznia 2017 roku (III PK 57/16).

Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnianie przestrzegania w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawanie poleceń usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolowanie wykonania tych poleceń (art. 207 § 2 pkt 2 k.p.), a także reagowanie na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywanie środków podejmowanych w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, przy uwzględnieniu zmieniających się warunków wykonywania pracy (art. 207 § 2 pkt 3 k.p.). Zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 27 stycznia 2011 r. (II PK 175/10), nie do przyjęcia jest stanowisko, że podjęcie przez pracownika pracy zawodowej ze świadomością zagrożeń, jakie stwarza ona dla jego zdrowia lub życia, zwalnia pracodawcę od odpowiedzialności za bezpieczeństwo i higienę pracy, ochronę zdrowia i życia tego pracownika lub ogranicza tę odpowiedzialność. Niepodjęcie przez pracodawcę działań możliwych, dyktowanych doświadczeniem życiowym i dbałością o zdrowie i życie, zapobiegających naruszeniu tych dóbr jest naruszeniem porządku prawnego uzasadniającym kwalifikację takiego zachowania jako deliktu. Kwalifikację taką uzasadnia tym bardziej sytuacja, w której zaniedbanie to prowadzi do rozstroju zdrowia - a więc do naruszenia dobra osobistego człowieka, podlegającego ogólnej ochronie prawa cywilnego, bez względu na charakter stosunków wiążących sprawcę naruszenia i poszkodowanego. „Na zasadzie winy pracodawca będzie odpowiadał za szkodę wyrządzoną pracownikowi wypadkiem przy pracy przede wszystkim w przypadkach niewykonania lub nienależytego wykonania ciążącego na nim bezwzględnego obowiązku ochrony życia i zdrowia pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki - art. 207 § 2 k.p.

Należy przy tym zaznaczyć, że odpowiedzialność pracodawcy zaistnieje nie tylko w sytuacji naruszenia przepisów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, ale również ogólnych zasad bezpieczeństwa i higieny pracy lub reguł wykonywania określonego rodzaju pracy.” (por. wyrok SN z 20.04.(...) r., II PSKP 21/21, LEX nr 3232187.)

Nie można zgodzić się również z pozwanym, iż na gruncie rozpoznawanej sprawy zachodziły okoliczności ekskulpacyjne wyłączające jego odpowiedzialność - wyłączna wina powoda lub co najmniej jego znaczące przyczynienie się do zaistnienia zdarzenia. Pozwany w toku procesu utrzymywał, iż to powód nie poinformował przełożonych o braku środków ochrony indywidualnej, nie zwrócił się o ich wydanie, że to na nim spoczywał bezwzględnie obowiązek odmowy wykonywania obowiązków pracowniczych bez metalowej kolczugi.

W myśl art. 362 k.c. jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Interpretacji art. 362 k.c. nie można dokonywać w oderwaniu od podstawy prawnej, z jakiej wywodzi się roszczenie odszkodowawcze. Przy odpowiedzialności na zasadzie ryzyka do zastosowania art. 362 k.c. - obok wymagania adekwatnego związku przyczynowego - wystarczy obiektywna nieprawidłowość zachowania się poszkodowanego. Jeżeli natomiast odpowiedzialność za szkodę oparta jest na zasadzie winy, nieodzowną przesłanką przyczynienia się poszkodowanego jest jego zawinienie. (por. wyrok SN z dnia 16 września 2003 roku, sygn. IV CKN 481/01)

Ocena, czy skutek jest normalny, powinna być oparta na całokształcie okoliczności sprawy oraz wynikać z zasad doświadczenia życiowego i zasad wiedzy naukowej, specjalnej. Istnienie współprzyczyn wyrządzenia szkody nie wyklucza możliwości ich wartościowania z punktu widzenia adekwatnego związku przyczynowego. (por. wyrok SN z 14 grudnia 2004 roku, sygn. II CK 249/04)

Przyczynienie się poszkodowanego do szkody ma miejsce wówczas, gdy jego zachowanie się jest adekwatną współprzyczyną powstania szkody lub jej zwiększenia. (vide wyrok SN z dnia 20 czerwca 1972 roku, sygn. akt II PR 164/72)

Przyczynieniem się poszkodowanego do powstania szkody jest każde jego zachowanie, pozostające w normalnym związku przyczynowym, ze szkodą, za którą ponosi odpowiedzialność inna osoba. Takie czynniki jak podstawa odpowiedzialności sprawcy szkody, stopień winy obu stron, wina lub nieprawidłowość zachowania poszkodowanego, stanowią przesłanki oceny, czy i w jakim stopniu, uzasadnione jest zmniejszenie obowiązku naprawienia szkody. (por. wyrok SN z dnia 29 października 2008 roku, sygn. IV CSK 228/08)

Stosując art. 362 k.c., sąd zobowiązany jest do uwzględnienia wszystkich okoliczności związanych zarówno z samym wyrządzeniem szkody, jak i przyczynieniem się poszkodowanego. Do okoliczności tych należy m.in. stopień winy obu stron, zachowanie poszkodowanego, szczególne okoliczności danego wypadku. Zmniejszenie obowiązku naprawienia szkody następuje zawsze w wyniku oceny konkretnej i indywidualnej sprawy. Nie jest zatem tak, że dla samego stwierdzenia przyczynienia się pracownika tj. powoda do szkody bez znaczenia pozostaje, czy i w jakim stopniu obowiązku w zakresie zapewnienia bezpiecznych warunków pracy zostały naruszone przez pracodawcę. Poszkodowanemu w ogóle nie można przypisać przyczynienia się do wypadku, jeżeli pracodawca nie zapewnił mu bezpiecznych warunków pracy, a także nie dokonał przeszkolenia stanowiskowego poszkodowanego, a jedynie szkolenie wstępne w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. (por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 7 czerwca (...) r., I ACa 673/18)

Pracodawca nie może zwolnić się od odpowiedzialności związanej z niezachowaniem przepisów bhp zarzutem, że również pracownik nie dopełnił obowiązków z zakresu bhp. W przypadku gdy odpowiedzialny broni się wykazywaniem, że szkoda nastąpiła wyłącznie z winy poszkodowanego (osoby trzeciej), nadal przyjmuje się jego odpowiedzialność, gdy udowodnione zostało, że obok tej przyczyny działała inna, która istniała po jego stronie. Odpada także wina poszkodowanego nawet wówczas, gdy wprawdzie poszkodowanemu można zarzucić niewłaściwe zachowanie się, jednak wypadek i tak by nastąpił. ( wyrok SA w Warszawie z dnia 11 stycznia (...) r., III APa 86/20)

Ocena stopnia przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody, dokonywana na gruncie art. 362 k.c. jest pozostawiona ocenie sądu orzekającego w konkretnej sprawie. Sąd powinien uwzględnić wszystkie ustalone okoliczności, których wystąpienie miało znaczenie dla powstania szkody. (por. wyrok SN z dnia 25 lipca (...) r., II CNPP 15/22)

Ponadto, przyczynienie się do postania szkody daje możliwość, a nie konieczność ograniczenia zakresu obowiązku jej naprawienia przy uwzględnieniu czynników obiektywnych i subiektywnych (np. winy poszkodowanego, stopnia winy obu stron, rozmiaru szkody i krzywdy, statusu poszkodowanego jako pracownika). ( por. wyrok SA w Lublinie z dnia 4 listopada (...) r., III APa 14/21)

W ocenie Sądu - na gruncie rozpoznawanej sprawy szkoda nie nastąpiła ani z wyłącznej winy poszkodowanego ani w żadnym zakresie nie przyczynił się on do jej powstania.

W procesie ustalono bowiem - w oparciu o opinie biegłego w zakresie BHP i zeznania świadków - że przyczyną zdarzenia było niefortunne operowanie przez L. S. (1) nożem podczas trybowania, niedopełnienie przez pozwanego określonych wymogów w zakresie BHP, nieznajomość przez L. S. (1) zasad stosowania środków indywidualnej na terenie (...), przy czym za te o ostatnie odpowiadał bezwzględnie pracodawca.

Biegły wydający opinie w zakresie BHP wykluczył - na gruncie niniejszego postępowania - że wyłączną przyczyną wypadku było nieprawidłowe zachowanie powoda. W świetle tej opinii w żaden sposób nie można dojść do przekonania, iż powód przyczynił się też do poswatania wypadku. Biegły wskazał na liczne uchybienia pozwanego podkreślając, że pracodawca w okolicznościach oddelegowania pracowników do zakładu zleceniodawcy powinien organizować pracę tak, by pracownicy mieli pełne rozeznanie w zakresie występujących w konkretnym zakładzie zagrożeń. Wskazał też stanowczo na bezwzględny wymóg stosowania środków ochrony indywidualnej. Co jednak ważne - powód wykonując pracę w zakładach (...) sp. z o.o. w X. nie wykonywał ich na takiej samej linii technologicznej i na tym samym stanowisku co poprzednio. Spełnione zatem zostały warunki formalne i merytoryczne dla poddania powoda szkoleniu stanowiskowemu. Ponieważ – jak ustalono - powód takiego szkolenia nie przeszedł, nie można więc podnosić, iż miał dostateczne rozeznanie w zakresie istniejących zagrożeń.

Podnieść również należy, że nieuprawnione są twierdzenia pozwanego, że powód przyczynił się do zdarzenia, ponieważ nie zgłosił braku środków ochrony indywidualnej przełożonemu oraz nie odmówił podjęcia pracy bez kolczugi.

Odnosząc się do powyższego zaznaczyć należy, iż z materiału sprawy - w tym zeznań świadków ocenionych w procesie za wiarygodne - wynika, że zarówno powód jak i inni pracownicy pozwanego podejmując obowiązki w zakładach (...) informowali brygadzistę o braku środków ochrony indywidualnej. O. I. - bo o nim mowa - miał świadomość tego, iż pracownicy wykonują pracę bez zabezpieczeń, a więc w tym zakresie nie sposób stawiać powodowi uzasadnionego zarzutu. Ponadto wskazać należy, iż wskazywano oddelegowanym z (...) pracownikom, że w zakładach (...) takie środki zabezpieczenia nie są wymagane, bowiem praca jest innego rodzaju, a zatem na ich stanowiskach obróbki lekkiej mięsa, kolczugi nie są wymagane.

Nie można czynić też powodowi zarzutu, iż nie odmówił pracy przy trybowaniu w świetle tych zapewnień, w sytuacji gdy przełożony świadomy braku zabezpieczeń dopuścił go do pracy, a gdy nie był informowany o „hierarchii ważności” regulaminów i instrukcji obowiązujących w obu zakładach.

Nie można także sprowadzać przyczyny wypadku do zamiany się powoda z kolegą na rodzaj trybowanego mięsa. Zamiana ta nastąpiła, jak wynika z niespornych twierdzeń powoda, w obecności przełożonego, który się jej nie sprzeciwiał, a nadto nie wpływała na sposób wykonywania pracy. Powód był już bowiem wówczas doświadczonym masarzem, umiał trybować każdą kość. Zamiana ta nie wyzwoliła zatem – przy poważnym braku zachowania przez pracodawcę podstawowych zasad BHP w miejscu pracy powoda. Trybowanie każdej bowiem kości w dniu zdarzenia wymagało zastosowania kolczug, których pracodawca – co wynika z niekwestionowanych twierdzeń Prezesa pozwanej złożonych w trybie przesłuchania stron - nie zapewnił.

Podkreślenia raz jeszcze wymaga fakt, że powód podejmując pracę w zakładach (...) - na nowym stanowisku pracy, przy innej linii technologicznej nie był należycie przeszkolony, nie można zatem uznać, iż winien działać z pełnym rozeznaniem w tym przedmiocie. Podnoszone w tym zakresie zarzuty pozwanego nie mogą więc przynieść spodziewanych przez niego skutków procesowych tj. prowadzić do ustalenia przyczynienia się powoda w sposób zawiniony do powstania szkody w jakimkolwiek zakresie.

Zgodnie z orzecznictwem, z art. 361 § 2 k.c. wynika, że zakres zobowiązania sprawcy do naprawienia szkody jest wyznaczony przez adekwatny związek przyczynowy, czyli sprawca odpowiada w granicach normalnych następstw działania lub zaniechania, z których szkoda wynikła (art. 361 § 1 k.c.).

Normalnymi następstwami zdarzenia, z którego wynikła szkoda, są następstwa, jakie tego rodzaju zdarzenie jest w ogóle w stanie wywołać i w zwyczajnym biegu rzeczy, a nie tylko na skutek szczególnego zbiegu okoliczności, z reguły je wywołuje. Natomiast anormalne jest następstwo, gdy doszło do niego z powodu zdarzenia niezwykłego, nienormalnego, niemieszczącego się w granicach doświadczenia życiowego, na skutek nadzwyczajnego zbiegu okoliczności, którego przeciętnie nie bierze się w rachubę. W granicach normalnego, zwykłego przebiegu zdarzeń odpowiedzialność za szkodę może powodować nie tylko przyczyna bezpośrednio ją wywołująca, lecz także dalsza, pośrednia, chyba że jej następstwa pozostają w tak luźnym związku przyczynowym, iż ich uwzględnienie wykraczałoby poza normalną prawidłowość zjawisk, ocenianą według doświadczenia życiowego i aktualnego stanu wiedzy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada (...) r. w sprawie III CSK 181/(...), LEX nr 3093353).

Ocena, czy określony skutek jest normalny powinna być zobiektywizowana i oparta na całokształcie okoliczności sprawy oraz opierać się na doświadczeniu życiowym. Na gruncie art. 361 § 1 k.c. obojętne jest, czy ma miejsce związek przyczynowy bezpośredni czy pośredni oraz czy jest to związek przyczynowy złożony, wieloczłonowy, z tym że odpowiedzialność cywilną uzasadnia jedynie taki związek przyczynowy wieloczłonowy, w którym między poszczególnymi ogniwami zachodzi normalna zależność przyczynowa, a więc każde ogniwo tego związku podlega ocenie z punktu widzenia przyczynowości adekwatnej. Związek przyczynowy może więc występować jako normalny również wtedy, gdy pewne zdarzenie stworzyło warunki powstania innych zdarzeń, z których dopiero ostatnie stało się bezpośrednią przyczyną szkody. Związek przyczynowy między zdarzeniem wyrządzającym szkodę a szkodą określany jest mianem przyczynowości adekwatnej. O tym, czy określone zdarzenia pozostają w wymaganym przez art. 361 § 1 k.c. normalnym związku przyczynowym, decydują takie okoliczności, jak wiedza dostępna o tych zdarzeniach w chwili orzekania przez sąd i zobiektywizowane kryteria wynikające z doświadczenia życiowego oraz zdobyczy nauki. Za normalne następstwa danego zdarzenia uważa się taki skutek, który „zazwyczaj”, „w zwykłym porządku rzeczy” jest konsekwencją tego zdarzenia, a zatem jeżeli zdarzenie to „ogólnie sprzyja” jego wystąpieniu (B. Fuchs, Komentarz do art. 361 Kodeksu cywilnego, w Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna (art. 353-534), (red. M. Fras, M. Habdas), WKP, (...), SIP LEX).

W przedmiotowej sprawie spełnione zostały zatem wszystkie przesłanki odpowiedzialności pozwanego pracodawcy.

W ocenie Sądu Okręgowego, na gruncie rozpoznawanej sprawy zachodzą zatem cywilnoprawne podstawy odpowiedzialności pozwanego zakładu pracy.

Mając na uwadze ustalenia dokonane w niniejszej sprawie, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że strona pozwana, jako pracodawca powoda w sposób zawiniony naruszyła swym zachowaniem obowiązki wynikające z art. 207 § 1 i § 2 pkt 1 i 2 k.p. dotyczące zapewnienia bezpiecznych warunków pracy i w wyniku tego naruszenia doszło do wypadku, który spowodował u L. S. (1) szkodę.

Stosownie do treści art. 445 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę, tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Zadośćuczynienie jest formą rekompensaty pieniężnej z tytułu szkody niemajątkowej i obejmuje swym zakresem wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne, zarówno już doznane, jak i te, które mogą powstać w przyszłości. Ma w swej istocie ułatwić przezwyciężenie ujemnych przeżyć, zaś dzięki niemu winna zostać przywrócona równowaga, zachwiana wskutek popełnienia przez sprawcę czynu niedozwolonego. Ma ono charakter całościowy i winno stanowić ekonomicznie odczuwalną wartość.

W zakresie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, odpowiedzialność pozwanego opiera się na wspomnianym art. 445 § 1 k.c. W świetle wskazanego przepisu chodzi tu o krzywdę ujmowaną jako cierpienie fizyczne (ból i inne dolegliwości), cierpienia psychiczne (ujemne uczucia przeżywane w związku z cierpieniami fizycznymi lub następstwami uszkodzenia ciała albo rozstroju zdrowia w postaci np. niemożności uprawiania dotychczasowej działalności, pracy wyłączenia z normalnego życia itp.). Zadośćuczynienie pieniężne obejmuje wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne już doznane przez powoda, jak i te, które zapewne wystąpią w przyszłości. Ma, więc, ono charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę pieniężną za całą krzywdę, doznaną przez poszkodowanego.

Przepisy kodeksu cywilnego nie zawierają żadnych kryteriów, jakie należy uwzględniać przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego. Należy, zatem w tej mierze, odwołać się do reguł wypracowanych przez judykaturę. Przy określaniu wysokości zadośćuczynienia należy mieć na uwadze, że jego celem jest złagodzenie doznanej przez poszkodowanego krzywdy. Zadośćuczynienie z art. 445 k.c. ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym, jego wysokość musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. Wysokość ta nie może być jednak nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, a więc powinna być utrzymana w rozsądnych granicach (tak SN w wyroku z dnia 26 lutego 1962 r., 4 CR 902/61, w wyroku z dnia 24 czerwca 1965 r., I PR 203/65, w wyroku z dnia 22 marca 1978 r., IV CR 79/78, podobnie w orzecznictwie sądów apelacyjnych: w wyroku SA w Białymstoku z 23 września 2015 r., (...) 404/15, w wyroku SA w Katowicach z 16 września 2015 r., I ACa 421/15, w wyroku SA w Gdańsku z 22 lipca 2015 r., V ACa 509/15).

Wielkość zadośćuczynienia zależy od oceny całokształtu okoliczności sprawy, w tym rozmiaru doznanych cierpień, ich intensywności, trwałości czy nieodwracalnego charakteru. Przy ustalaniu rozmiaru cierpień i ujemnych doznań psychicznych powinny być uwzględniane zobiektywizowane kryteria oceny, jednakże w relacji do indywidualnych okoliczności danego przypadku. Od osoby odpowiedzialnej za szkodę poszkodowany winien otrzymać sumę pieniężną o tyle w danych okolicznościach odpowiednią, by mógł za jej pomocą zatrzeć lub złagodzić poczucie krzywdy i odzyskać równowagę psychiczną. Nie ma natomiast podstaw do uwzględnienia żądania w takiej wysokości, by przyznana kwota stanowiła ponadto, ze względu na swoją wysokość, represję majątkową. Oznacza to, że podstawową funkcją zadośćuczynienia jest kompensacja doznanej krzywdy, a więc musi ono przedstawiać odczuwalną wartość ekonomiczną, niebędącą, jednakże wartością nadmierną do doznanej krzywdy (por. wyrok SN z dnia 4 lutego 2008 r., III KK 349/07)

Ze względu na kompensacyjny charakter zadośćuczynienia jego wysokość musi dla poszkodowanego przedstawiać odczuwalną wartość ekonomiczną, adekwatną do warunków gospodarki rynkowej. (wyrok SN z dnia 14 stycznia 2011 roku, sygn. akt I PK 145/10)

Zasada umiarkowanej wysokości zadośćuczynienia nie może oznaczać przyzwolenia na lekceważenie takich bezcennych wartości, jak zdrowie czy integralność cielesna, a okoliczności wpływające na określenie tej wysokości, jak i kryteria ich oceny muszą być zawsze rozważane indywidualnie w związku z konkretną osobą poszkodowanego i sytuacją życiową, w której się znalazł. (por.wyrok SN z dnia 13 grudnia 2007 roku, I CSK 384/07)

Ustalenie wysokości zadośćuczynienia przewidzianego w art. 445 § 1 k.c. wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności istotnych dla określenia rozmiaru doznanej krzywdy, takich jak: wiek poszkodowanego, stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność i czas trwania, nieodwracalność następstw uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia (kalectwo, oszpecenie), rodzaj wykonywanej pracy, szanse na przyszłość, poczucie nieprzydatności społecznej, bezradność życiowa oraz inne czynniki podobnej natury (por. wyrok SN z dnia 9 listopada 2007 r., V CSK 245/07)

W ramach art. 445 § 1 k.c. uwzględnione są okoliczności, które składają się na pojęcie krzywdy i jej rozmiar. Stąd posługiwanie się tabelami procentowego uszczerbku na zdrowiu i stawkami za każdy procent trwałego uszczerbku dla rozstrzygnięcia zasadności roszczenia o zadośćuczynienie i jego wysokości, znajduje jedynie orientacyjnie zastosowanie i nie wyczerpuje oceny. Nietrafne jest zatem przy określaniu wysokości zadośćuczynienia operowanie jedynie odpowiednimi „jednostkami przeliczeniowymi” w postaci np. określonego stopnia uszczerbku czy wysokości wynagrodzenia pracowniczego. Ogólnie wysokość zadośćuczynienia nie może być nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy i stosunków majątkowych społeczeństwa. Procentowo określony uszczerbek służy tylko jako pomocniczy środek ustalania rozmiaru odpowiedniego zadośćuczynienia. Należne poszkodowanemu zadośćuczynienie nie może być zatem mechanicznie mierzone przy zastosowaniu stwierdzonego procentu uszczerbku na zdrowiu. Dodać należy, że w prawie ubezpieczeń społecznych wysokość należnego jednorazowego odszkodowania jest zryczałtowana, a w prawie cywilnym wysokość zadośćuczynienia jest zindywidualizowana. Zadośćuczynienie nie może zatem stanowić zapłaty sumy symbolicznej, czy też określonej sztywnymi regułami tak jak w ustawie wypadkowej, lecz musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość.

Zadośćuczynienie winno uwzględniać doznaną krzywdę poszkodowanego, na którą składają się cierpienia fizyczne w postaci bólu i innych dolegliwości oraz cierpienia psychiczne polegające na ujemnych uczuciach przeżywanych bądź w związku z cierpieniami fizycznymi, bądź w związku z następstwami uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, zwłaszcza trwałymi lub nieodwracalnymi (por. wyrok SN z dnia 11 października 2002 r., I CKN 1065/00, wyrok SA w Katowicach z dnia 18 lutego 1998 r., I ACa 715/97)

Pamiętać również należy, że w orzecznictwie, z uwagi na konieczność respektowania kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia, dostrzegalna jest dbałość o to, aby zasądzana kwota zadośćuczynienia miała także realną wartość ekonomiczną adekwatną do warunków gospodarki rynkowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2011 r., I PK 145/10 i tam przywoływane orzecznictwo).

Aktualnie wysokość stopy życiowej społeczeństwa, jedynie, w sposób uzupełniający, (w aspekcie urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej - art. 2 Konstytucji RP) może rzutować na wysokość zadośćuczynienia należnego poszkodowanemu za doznaną krzywdę. Kwestią zasadniczą jest rozmiar szkody niemajątkowej. Powołanie się przez sąd na zasadę umiarkowanej wysokości zadośćuczynienia przy ustalaniu zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę nie może bowiem podważać kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia (por. wyroki SN z dnia 29 października 1997 r. II CKN 416/97; z dnia 19 maja 1998 r. II CKN 764/97; z dnia 18 listopada 1998 r., II CKN 353/98; z dnia 29 października 1999 r., I CKN 173/98, z dnia 12 października 2000 r., IV CKN 128/00, z dnia 11 stycznia 2001 r., IV CKN 214/00, z dnia 12 września 2002 r., IV CKN 1266/00, z dnia 11 października 2002 r., I CKN 1065/00, z dnia 10 lutego 2004 r., IV CK 355/02, z dnia 27 lutego 2004 r., V CK 282/03, z dnia 28 czerwca 2005 r., I CK 7/05; z dnia 10 marca 2006 r., IV CSK 80/05 i z dnia 20 kwietnia 2006 r., IV CSK 99/05)

Istotne kryteria mające wpływ na wysokość zadośćuczynienia, to przede wszystkim stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność, czas trwania, nieodwracalność następstw, rozmiar kalectwa i konsekwencje doznanego uszczerbku w życiu osobistym i społecznym. (por. wyrok SA w Rzeszowie z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt IACa 198/15, wyrok SA w Krakowie z 18 czerwca 2015 r., IACa 473/15, polub. LEX 1797146)

Podstawowym kryterium, określającym rozmiar należnego zadośćuczynienia jest rozmiar doznanej krzywdy tj. rodzaj, charakter, długotrwałość cierpień fizycznych, ich intensywność i nieodwracalność ich skutków. Ocenie podlegają również cierpienia psychiczne związane zarówno z ich przebiegiem, jak i w razie ich nieodwracalności ze skutkami, jakie wywołują w sferze życia prywatnego i zawodowego. Rozgraniczać należy te sytuacje, w których doznane urazy zostały wyleczone i nie będą miały dalszych skutków i wpływu ma życie poszkodowanego w przyszłości od tych, w których urazy będą powodowały dalsze cierpienia i krzywdę oraz będą rzutowały na poziom życia i jego jakość. (por. wyrok SN z 09.09. 2015 r., IV CSK 624/14, opubl. LEX nr 1816575)

Określenie wysokości zadośćuczynienia powinno być dokonane z uwzględnieniem wszystkich okoliczności mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy, a m.in. również wieku poszkodowanego i czasu trwania jego cierpień (m.in. pobyt w szpitalu, bolesność zabiegów, dokonywane operacje, leczenie sanatoryjne), trwałość skutków czynu niedozwolonego (kalectwo, oszpecenie, bezradność życiowa, poczucie nieprzydatności) prognozy na przyszłość (możliwość wykonywania pracy, uprawiania sportu, chodzenia na spacer, wykonywanie prac domowych.). (por. wyroki SN: z dnia 9 listopada 2007 roku, V CSK 245/07, z dnia 1 kwietnia 2004 roku, II CK 131/03, z dnia 20 kwietnia 2006 roku, IV CSK 99/05)

Jednak przy określaniu wysokości zadośćuczynienia, zasądzonego na podstawie art. 445 § 1 k.c. powinno być wzięte od uwagę jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy wypłacone w związku z wypadkiem przy pracy. (wyrok SN z dnia 21 października 2003 roku, I CK 410/02)

Pamiętać jednak należy, że w ramach art. 445 § 1 k.c. uwzględnione są okoliczności, które składają się na pojęcie krzywdy i jej rozmiar. Stąd posługiwanie się jedynie tabelami procentowego uszczerbku na zdrowiu i stawkami za każdy procent trwałego uszczerbku dla rozstrzygnięcia zasadności roszczenia o zadośćuczynienie i jego wysokości, znajduje jedynie orientacyjnie zastosowanie i nie wyczerpuje oceny. Nietrafne jest zatem przy określaniu wysokości zadośćuczynienia operowanie jedynie odpowiednimi „jednostkami przeliczeniowymi” w postaci np. określonego stopnia uszczerbku, czy wysokości wynagrodzenia pracowniczego. Ogólnie wysokość zadośćuczynienia nie może być nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy i stosunków majątkowych społeczeństwa (por. wyrok SN z 11 października 2002 roku, I CKN 1065/00; wyrok SA w Katowicach z 18 lutego 1998 roku, I ACa 715/97)

Procentowo określony uszczerbek służy tylko jako pomocniczy środek ustalania rozmiaru odpowiedniego zadośćuczynienia. Należne poszkodowanemu zadośćuczynienie nie może być mechanicznie mierzone przy zastosowaniu stwierdzonego procentu uszczerbku na zdrowiu. W prawie ubezpieczeń społecznych wysokość należnego jednorazowego odszkodowania jest zryczałtowana, w prawie cywilnym wysokość zadośćuczynienia jest zindywidualizowana ( wyrok SN z 5 października 2005 roku, I PK 47/05).

Nie może zatem stanowić zapłaty sumy symbolicznej, czy też określonej sztywnymi regułami tak jak w ustawie wypadkowej, lecz musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. Zadośćuczynienie winno uwzględniać doznaną krzywdę poszkodowanego, na którą składają się cierpienia fizyczne w postaci bólu i innych dolegliwości oraz cierpienia psychiczne polegające na ujemnych uczuciach przeżywanych bądź w związku z cierpieniami fizycznymi, bądź w związku z następstwami uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, zwłaszcza trwałymi lub nieodwracalnymi (wyrok SA w Katowicach z 3 listopada 1994 roku, III APr 43/94).

Należy podkreślić, że jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy wypłacone pracownikowi nie podlega wprost odliczeniu od zadośćuczynienia pieniężnego, przysługującego poszkodowanemu na podstawie art. 445 k.c. Odszkodowanie to powinno natomiast być wzięte pod uwagę przy określaniu wysokości zadośćuczynienia, co nie jest jednoznaczne z mechanicznym zmniejszeniem sumy zadośćuczynienia o kwotę tego odszkodowania (por. wyrok SN z 21 października 2003 r., I CK 410/02, Lex nr 82269).

W świetle powyższych uwag Sąd Okręgowy uznał, iż nie jest wygórowana dochodzona przez powoda kwota (...) zł tytułem zadośćuczynienia - z uwzględnieniem jego młodego wieku, faktu doznanych przez niego obrażeń, stałego uszczerbku na jego zdrowiu, cierpień, bólu, jakich doznał, okresu pobytu w szpitalu, prognoz co do możliwości odzyskania pełnej sprawności, stopnia oszpecenia, biorąc nadto pod uwagę wypłacone powodowi przez ZUS jednorazowe odszkodowanie.

Podnieść należy, iż w świetle wydanych w sprawie opinii biegłych chirurga naczyniowego, neurologa, psychologa, biegłego z zakresu medycyny estetycznej i regeneracji chirurga plastycznego powód doznał łącznie (...) % stałego uszczerbku na zdrowiu ( (...) z przyczyn chirurgicznych i (...) w związku z okaleczeniem i wystąpieniem blizn) rozmiar doznanych przez powoda cierpień, w szczególności w pierwszym okresie gdy zagrożone było jego życie, a potem występowało ryzyko utraty nogi - był znaczny.

Dolegliwości bólowe występujące u powoda we wczesnym okresie powypadkowym i po leczeniu operacyjnym miały nasilenie ok. 9 punktów w dziesięciostopniowej skali (...), utrzymywały się przez około 5 miesięcy, stopniowo ulegając zmniejszeniu, następnie utrzymywały się u niego uciążliwości związane z koniecznością przewlekłego leczenia ran pooperacyjnych - systematycznych zmian opatrunków; powoda pierwotnie poddano kilku operacjom ratującym życie, następnie przeszczepowi skóry - leczenie w placówkach szpitalnych trwało ponad miesiąc. Następnie w związku z wypadkiem L. S. (1) musiał przeorganizować swoje życie prywatne - przełożyć zaplanowany ślub, nie mógł powrócić do miejsca zamieszkania z uwagi na konieczność sprawowania nad nim opieki, którą – ze względu na zatrudnienie - od tej chwili w ograniczonym zakresie sprawowała narzeczona, a przejęli w domu rodzinnym rodzice i siostra. Przeprowadzona operacja rekonstrukcyjna naczyń krwionośnych prawej kończyny dolnej odwróciła skutki uszkodzeń wypadkowych naczyń krwionośnych, uratowano żywotność kończyny oraz życie powoda. Powód jest zdolny do pracy zarobkowej, prawidłowo funkcjonuje w życiu codziennym, po początkowych trudnościach nie ma problemów natury psychicznej, jednak dotyczą go ograniczenia związane z możliwością uprawiania sportu. Istnieje też konieczność przeprowadzania regularnych kontroli układu naczyniowego z uwagi na istniejące ryzyko utraty jego sprawności będące naturalną konsekwencją podjętych ingerencji chirurgicznych. W tym zakresie – jak wskazał wprost biegły chirurg opiniujący w niniejszej sprawie - rokowania nie są pewne. Ponadto powód w wyniku podjętego leczenia i istniejących blizn doznał znaczącego oszpecenia, które nie może być cofnięte i w przyszłości mogą wystąpić dysfunkcje utrudniające mu funkcjonowanie

Mając na uwadze wszystkie opisane okoliczności Sąd doszedł do przekonania, iż żądanie powoda w tym przedmiocie przy zaistniałym (...) % uszczerbku na zdrowiu są w całości uzasadnione, a krzywdę której doznał przy uwzględnieniu faktu wypłaty jednorazowego odszkodowania w oparciu o ustawę wypadkową kompensują odpowiednio zgłoszone roszczenia.

O odsetkach od zasądzonego zadośćuczynienia Sąd orzekł na podstawie art. 481§1 k.c. w związku z art. 300 k.p., a odsetki - zgodnie z żądaniem pozwu od dnia 22 grudnia (...) roku, uwzględniając fakt, iż zgłoszenie przez powoda szkody pozwanemu miało miejsce w chwili doręczenia mu wezwania do zapłaty.

Zadośćuczynienie za krzywdę staje się wymagalne po wezwaniu podmiotu odpowiedzialnego za naprawienie szkody do spełnienia tego świadczenia na rzecz pokrzywdzonego i od tej daty należne są odsetki ustawowe za opóźnienie. (tak też SA w Katowicach w wyroku z dnia 29 grudnia (...) r. III APa 19/22)

W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę od chwili doręczenia wezwania do zapłaty roszczenie staje się wymagalne i dłużnik zobowiązany jest do jego spełnienia z ewentualnymi konsekwencjami opóźnienia, wynikającymi z przepisu art. 481 k.c.

W zakresie żądania odszkodowania w kwocie (...) zł tytułem szeroko rozumianych kosztów leczenia podnieść należy, iż jest ono również uzasadnione.

Zgodnie z art. 444 § 1 k.c., w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.

Odszkodowanie przewidziane w art. 444 § 1 k.c. obejmuje wszelkie wydatki (koszty) pozostające w związku z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, jeżeli są konieczne i celowe. Pojęcie „wszelkie wydatki” w rozumieniu art. 444 § 1 k.c. powinno być interpretowane przy uwzględnieniu zasady pełnej kompensacji szkody. Przyjęcie takiegoż określenia przez ustawodawcę miało, bowiem na celu w sposób wyraźny zaakcentować obowiązywanie tej zasady prawa odszkodowawczego w odniesieniu do omawianej postaci szkody. Oznacza to, że naprawienie szkody, powinno służyć pełnej restytucji stanu istniejącego przed dokonaniem czynu niedozwolonego lub przynajmniej spowodowania takiego stanu, w którym poszkodowanemu zapewnione zostaną warunki życiowe zbliżone do tych, jakie miał przed wyrządzeniem mu krzywdy. Oczywiście wydatki te nie mogą być dowolne. Muszą one być celowe tj. zmierzać do kompensacji szkody, do poprawy stanu zdrowia, tudzież polepszenia obniżonej w skutek wypadku sytuacji życiowej poszkodowanego. Obowiązek kompensaty kosztów obejmuje wszelkie wydatki pozostające w związku z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, jeżeli są konieczne i celowe. W grupie tych wydatków tradycyjnie wymienia się koszty leczenia (pobytu w szpitalu, pomocy pielęgniarskiej, koszty lekarstw), specjalnego odżywiania się, nabycia protez i innych specjalistycznych aparatów i urządzeń. Zalicza się do niej również wydatki związane z transportem chorego na zabiegi i do szpitala, koszty związane z odwiedzinami pacjenta w szpitalu czy wynikające z konieczności specjalnej opieki i pielęgnacji nad chorym, koszty zabiegów rehabilitacyjnych, wreszcie koszty przygotowania do innego zawodu.

Artykuł 444 § 1 k.c. nie warunkuje uwzględnienia przewidzianego w nim roszczenia od wykazania braku możliwości pokrycia kosztów leczenia ze środków publicznych. (por. postanowienie SN z dnia 30 grudnia (...) r., I CSK 501/21)

Na gruncie rozpoznawanej sprawy powód podnosi, że w związku z wypadkiem z dnia (...) r. poniósł szkodę w wysokości (...).335,11 zł, co po odjęciu przez niego kwoty przyznanego mu jednorazowego odszkodowania w kwocie (...) zł daje dochodzoną kwotę (...) zł.

Powód podniósł, iż składały się wydatki na:

- koszty leków w tym witamin w kwocie (...) zł

- koszty opatrunków i środków na zaopatrzenie ran (...)

- koszty zakupów dwóch pończoch uciskowych (...) zł.

- koszty leczenia i badań (...) zł

- koszty dojazdów do placówek medycznych powoda oraz osób bliskich, które odwiedzały powoda podczas pobytu w szpitalach z uwzględnieniem ilości przejechanych kilometrów w odniesieniu do stawki wynikającej z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca (...) r. w sprawie warunków ustalenia oraz sposobu dokonywania kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli motorowerów niebędących własnością pracodawcy wynosząca 0,83 zł za 1 km dla pojazdów osobowych o pojemności skokowej silnika powyżej 900 cm ^{(
3 )} 7372,06 zł plus opłaty za autostradę (...) zł - łącznie(...) zł

- koszty sprawowania opieki przez narzeczoną, matkę i siostrę powoda - łącznie w wymiarze 361 godzin mając na uwadze obowiązującą w (...) r. stawkę wynagrodzenia za godzinne pracy na umowę zlecenie wynoszącą w (...) r. (...) zł i (...) zł w (...) r. łącznie(...) zł.

Powód przy tym przedstawił faktury dokumentujące poniesione przez niego wydatki oraz stosowne wyliczenia w zakresie kosztów opieki i kosztów dojazdów do szpitali.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż fakt poniesienia tych wydatków nie został podważony przez stronę pozwaną. Także biegli generalnie uznali zasadność wskazanych wydatków.

W świetle opinii biegłego chirurga naczyniowego niewielkiej korekcie podlegała wyłącznie kwota wydatków poniesiona tytułem leków i opatrunków. Biegły tej specjalności wskazał, iż z tego tytułu zasadnym było ponoszenie kosztów w wysokości 200 zł miesięcznie przez pół roku a zatem w łącznej wysokości 1200 zł . Natomiast powód z tego tytułu dochodził kwot (...) zł. A zatem należną z tego tytułu kwotę należało zmniejszyć o(...).

Sąd ma nadto na uwadze iż biegły sądowy w zakresie chirurgii naczyniowej nieco inaczej niż powód oszacował koszty opieki sprawowanej nad powodem przez osoby bliskie. Biegły wskazał, iż usprawiedliwionym było sprawowanie tej opieki nad powodem przez 2 miesiące w wymiarze od 4-6 godzin dziennie, a więc w maksymalnej wysokości 60 dni x 6 godzin - 360 godzin, a potem przez dalsze 4 miesiące - jedynie wyłącznie w zakresie leczenia opatrunkowego. Powód podnosił zaś, że opieka był sprawowana nad nim przez 3 miesiące i w czasie dowozów do szpitali w wymiarze 361 godzin. Tym samym, pomimo różnic w wyliczeniach Sąd uznał roszczenia powoda w tym zakresie w całości za uzasadnione skoro zasadniczo w zakresie łącznej ilości godzin nie odbiegały one od wskazań biegłego, a biegły widział też potrzebę wsparcia powoda w okresie kiedy ten wymagał tylko zmiany opatrunków.

Podkreślić nadto należy, że nie ma racji pozwany utrzymując, iż roszczenie w tym przedmiocie jest nieusprawiedliwione z uwagi na fakt, iż powód nie poniósł w tym przedmiocie żadnych kosztów, gdyż opiekę nad nim nieodpłatnie sprawowali członkowie rodziny .

Znamiennym jest jednak i utrwalonym już w orzecznictwie sądowym, iż poszkodowany, który doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, może domagać się na podstawie art. 444 § 1 k.c. odszkodowania z tytułu kosztów opieki sprawowanej nad nim nieodpłatnie przez osoby bliskie . (por. uchwała SN z dnia 22 lipca (...) r., III CZP 31/19)

Odszkodowanie przewidziane w art. 444 § 1 k.c. obejmuje wszelkie wydatki (koszty) pozostające w związku z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, jeżeli są konieczne i celowe. Prawo poszkodowanego do ekwiwalentu z tytułu zwiększonych potrzeb polegających na konieczności korzystania z opieki osoby trzeciej nie jest uzależnione od wykazania, czy pomoc jest faktycznie świadczona i czy poszkodowany efektywnie wydatkował odpowiednie koszty z tytułu opieki. Bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że pomoc poszkodowanemu świadczona była przez członków rodziny. Wykonywanie osobistej pieczy faktycznej nad poszkodowanym przez najbliższych członków rodziny nie wyłącza obowiązku świadczenia z tego tytułu. Odszkodowanie z tytułu opieki nad poszkodowanym świadczonej przez domowników lub inne osoby trzecie nie będące profesjonalistami powinno być ustalane w wysokości nie niższej niż odpowiadającej minimalnemu wynagrodzeniu pracowników za godzinę pracy. W każdym razie stawka za godzinę pracy opiekuna będącego członkiem najbliższej rodziny poszkodowanego nie może przekraczać stawek osób świadczących opiekę profesjonalnie (np. stawek usług pielęgniarskich), a poziom wysokości niezbędnego wynagrodzenia z tego tytułu podlega ustaleniu przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności i przy zastosowaniu przez sąd art. 322 KPC, w tym w zależności od charakteru i zakresu niezbędnej opieki i związanych z nią czynności.

Pod rządem kodeksu cywilnego (art. 444 par. 2) jest nadal aktualna wyrażona w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykładnia art. 161 par. 2 KZ, że prawo poszkodowanego w wypadku przy pracy do ekwiwalentu z tytułu zwiększonych potrzeb, polegających na konieczności korzystania z apteki osoby trzeciej, nie jest uzależnione od wykazania, iż poszkodowany efektywnie wydał odpowiednie kwoty na koszty opieki. Okoliczność zaś, że opiekę nad niedołężnym poszkodowanym sprawowali jego domownicy (żona lub córka) nie pozbawia go prawa żądania zwiększonej z tego tytułu renty uzupełniającej opartej na przepisie art. 161 par. 2 KZ - podobnie jak nie powoduje utraty prawa do renty uzupełniającej za okres ubiegły fakt, że poszkodowany pozostawał w tym czasie na utrzymaniu rodziny (art. 444 par. 2 KC). (por. wyrok SN z dnia 4 marca 1969 r. I PR 28/69)

Powód co prawda wyliczył wysokość odszkodowania na łączną kwotę (...).(...) zł., którą pomniejszył o kwotę wypłaconego mu przez ZUS jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy ((...) zł) i ostatecznie zażądał odszkodowania w kwocie (...) zł.

Wskazać w tym miejscu należy, że wypłacone powodowi jednorazowe odszkodowanie zostało jednak wzięte przez Sąd pod uwagę przy miarkowaniu wysokości zadośćuczynienia. Jest to bowiem – jak wskazano wyżej z powołaniem się na orzecznictwo sądowe (por. wyrok SN z 21 października 2003 r., I CK 410/02) – kwota do zarachowania przy ustalaniu rozmiaru cierpień spowodowanych uszczerbkiem na zdrowiu poszkodowanego, a zatem nie podlega ona ponownemu uwzględnieniu przy dochodzonego przez L. S. (1) odszkodowania.

Łącznie zatem wysokość wykazanych przez powoda wydatków składających się na odszkodowanie powinna zamknąć się kwotą (...) zł ((...).(...) zł).

Dlatego też Sąd – nie wychodząc poza żądanie – zasądził od strony pozwanej żądaną przez powoda kwotę (...) zł. tytułem odszkodowania.

O odsetkach w tym zakresie Sąd orzekł na podstawie art. 481§1 k.c. w związku z art. 300 k.p., mając na uwadze fakt doręczenia pozwanemu wezwania do zapłaty w dniu 21 grudnia (...). obejmujące żądanie zapłaty 20.000 zł tytułem kosztów leczenia opieki dojazdów do placówek medycznych.

Uzasadnionym jest również żądanie zwrotu utraconych zarobków w całości, tj w kwocie (...) zł.

Zgodnie z art. 444 § 2 k.c. jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.

Roszczenie o rentę jest uzasadnione w wypadku zaistnienia choćby jednej ze wskazanych w art. 444 § 2 k.c. przyczyn. Przy czym w piśmiennictwie zauważa się, że przyczyny przyznania renty mogą się uzupełniać i pozostawać w ścisłym związku, wszystkie zatem powinny być uwzględnione przy ustalaniu wysokości renty. Bez względu na przyczyny decydujące o przyznaniu renty odszkodowanie z tego tytułu ma charakter jednolity.

Szkoda wyraża się różnicą między potencjalnymi dochodami, jakie poszkodowany przypuszczalnie osiągnąłby w okresie objętym rentą, gdyby nie doznał uszkodzenia ciała, a wszelkimi dochodami, jakie może faktycznie w tym okresie osiągać bez zagrożenia stanu zdrowia, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych konkretnego przypadku, także zawinionych przez poszkodowanego przyczyn niewykorzystywania zachowanej zdolności do pracy (por. wyrok SN z dnia 18 lipca 1972 r., I PR 209/72 i z dnia 28 stycznia 1970 r., II CR 634/69).

Odpowiednia renta w rozumieniu art. 444 § 2 k.c., to kwota wyrównująca utracone zarobki w przypadku utraty zdolności do zarobkowania, zwiększenia potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość z powodu uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Natomiast, renta nie może wyrównywać utraty zarobków, spowodowanej innymi przyczynami niż uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia.

Renta, przysługująca poszkodowanemu, który zachował częściowo zdolność do pracy, powinna odpowiadać różnicy między zarobkami, jakie mógłby osiągnąć, gdyby nie uległ wypadkowi a sumą renty inwalidzkiej i wynagrodzenia, jakie - w konkretnych warunkach - jest w stanie uzyskać przy wykorzystaniu swej uszczuplonej zdolności do pracy. Brak możliwości zarobkowych spowodowany sytuacją na rynku pracy nie jest normalnym następstwem działania zobowiązanego i renta nie powinna wyrównywać zarobków utraconych z powodu niemożności znalezienia odpowiedniej pracy. (vide wyrok SN z dnia 4 czerwca 2003 roku, sygn. akt II UK 296/02, wyrok SN z 23 listopada 2010 r., sygn. akt I PK 47/10, wyrok SN z dnia 9 lipca 2008 roku, IPK 12/08, wyrok SN z dnia 15 lutego 2007 r., I UK 254/06)

Ponadto kapitalizacja renty jest możliwa jedynie na żądanie osoby poszkodowanej, jeśli przemawiają za tym „ważne powody”. Kapitalizacja renty może być szczególnie uzasadniona także wówczas, gdy wysokość renty jest niewielka, a jej kapitalizacja umożliwi jej racjonalne wykorzystanie. (por. M. Nestorowicz [w:] Kodeks cywilny…, red. J. Winiarz, t. I 1989, s. 454)

W tym miejscu wskazać należy, iż bezspornym w sprawie jest okoliczność, iż powód po wypadku pobierał zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne w wysokości 100% podstawy wymiaru, a następnie od 18 września (...) r. do 31 października (...) r. - rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy.

Fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z ZUS nie wyklucza generalnie formułowania roszeń w oparciu o treść art. 444§ 2 k.c. Renta z art. 444 § 2 k.c. przysługująca poszkodowanemu, który zachował częściowo zdolność do pracy, powinna odpowiadać różnicy między zarobkami, jakie mógłby osiągać, gdyby nie uległ wypadkowi, a wynagrodzeniem, jakie - w konkretnych warunkach, a nie jedynie teoretycznie - jest w stanie uzyskać przy wykorzystaniu swej uszczuplonej zdolności do pracy, z tym zastrzeżeniem, że poszkodowany nie ma obowiązku podjęcia się każdej pracy. Szkoda wyraża się więc różnicą między potencjalnymi dochodami, jakie poszkodowany przypuszczalnie osiągałby, gdyby nie doznał uszkodzenia ciała, a wszelkimi dochodami, jakie może faktycznie osiągać bez zagrożenia stanu zdrowia. (tak SA w Łodzi w wyroku z dnia 14 stycznia (...) r., I ACa 93/19)

Podstawą obliczenia renty wyrównującej szkodę powinno być ustalenie faktycznych możliwości podjęcia przez poszkodowanego działalności zarobkowej. Przy ocenie tej zdolności należy ustalić zarobki, jakie poszkodowany przypuszczalnie osiągnąłby, gdyby nie uległ wypadkowi. Następnie trzeba je zestawić z zarobkami, jakie poszkodowany może osiągnąć, wykorzystując ograniczoną zdolność do pracy (tzw. metoda różnicy). Wypada mieć przy tym na uwadze, że poszkodowany jest obowiązany wykorzystać zachowaną zdolność do zarobkowania, jeżeli utracił tę zdolność tylko częściowo . (por. postanowienie SN z dnia 19 czerwca (...) r., I PK 237/19)

Poszkodowany ubiegający się o rentę wyrównawczą ma obowiązek wykorzystania pozostałej zdolności do pracy i przejawiać stosowną aktywność w celu znalezienia odpowiedniego zatrudnienia, podkreślając też, że strona pozwana nie może odpowiadać za skutki braku ofert pracy dla poszkodowanego pracownika, ponieważ takie okoliczności, jak brak ofert pracy nie są objęte odpowiedzialnością zakładu pracy jako niebędące normalnym następstwem wypadku przy pracy. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 października (...) r., III APa 3/18)

Tym samym dla ustalenia czy świadczenie rentowe (wyrównania utraconych zarobków) z tytułu częściowej utraty zarobkowania generalnie jest należne trzeba zbadać czy w sytuacji pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy - jak to ma miejsce w przypadku powoda - poszkodowany w ogóle potencjalnie mógłby otrzymywać jakieś wynagrodzenie przy wykorzystaniu swej uszczuplonej zdolności do pracy.

Na gruncie rozpoznawanego przypadku - powód występował z inicjatywą podjęcia zatrudnienia. Będąc na rencie próbował podjąć pracę dorywczą - pracował przez miesiąc w styczniu (...) r. i zarobił ok (...) zł, wyjechał też za granicę na 2 tygodnie, ale się nie sprawdził i zrobił (...) zł.

Należało zatem dojść do przekonania, że potencjalnie mógłby osiągać jakieś przychody z tytułu pracy, gdyby nie uległ wypadkowi, bowiem takie starania czynił. W świetle okoliczności sprawy uznać zatem należało, iż powód chciał pracę podjąć, ale nie miał potencjalnie takiej możliwości, a utracił zarobki u pozwanego .

Oceniając wskazane okoliczności Sąd miał na uwadze, iż renta z art. 444 § 2 k.c. nie ma charakteru alimentacyjnego, lecz odszkodowawczy, w związku z czym przysługuje ona poszkodowanemu wyłącznie wówczas, gdy poniósł on szkodę majątkową powiązaną adekwatnym związkiem przyczynowo skutkowym z wypadkiem. Podstawą wyliczenia szkody w przypadku utraty możliwości zarobkowania jest ustalenie (w ramach metody deferencyjnej) przypuszczalnych dochodów netto, które osiągnąłby poszkodowany, gdyby nie uległ wypadkowi, i zestawienie ich z dochodem uzyskiwanym lub możliwym do uzyskania przez poszkodowanego, który częściowo lub całkowicie utracił zdolność do zarobkowania.

Podstawą wyliczenia szkody w przypadku utraty możliwości zarobkowania jest ustalenie przypuszczalnych dochodów netto, które osiągnąłby poszkodowany, gdyby nie uległ wypadkowi, i zestawienie ich z dochodem uzyskiwanym lub możliwym do uzyskania przez poszkodowanego, który częściowo lub całkowicie utracił zdolność do zarobkowania . (por. wyrok SN z dnia 10 lutego 202lr. w sprawie sygn. akt: V CSKP 60/21)

Rentę odszkodowawczą (regulowaną przepisami k.c.) wylicza się w wartościach netto - bez uwzględnienia tej części potencjalnych dochodów, którą należałoby potraktować jako zaliczkę na podatek dochodowy oraz składkę na ubezpieczenia społeczne, ponieważ odszkodowanie cywilne nie jest przychodem podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych ani oskładkowaniu składkami na ubezpieczenia społeczne. (por. wyrok SA w Poznaniu z dnia 23 stycznia (...) r. I ACa 259/19)

Zmniejszenie widoków powodzenia na przyszłość jako podstawę do zasądzenia renty należy oceniać według realnych możliwości poszkodowanego istniejących w chwili powstania zdarzenia wywołującego szkodę . (por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 11 grudnia (...) r., I ACa 696/18)

Mając zatem na uwadze fakt, że powód przed wypadkiem otrzymywał wynagrodzenie w wysokości ok. (...) zł netto dziennie, co wynika z wysokości świadczeń otrzymywanych przez niego od pracodawcy i ZUS z tytułu wypadku przy pracy, które powinno odpowiadać 100% podstawy wymiaru.

Przy uwzględnieniu tej kwoty w okresie otrzymywania renty z ZUS, tj. od 18 września (...). do 31 października (...)., gdyby nie wypadek, powód powinien otrzymywać dochód co najmniej w wysokości (...).

W tym okresie powód otrzymał rentę z ZUS w wysokości (...)

Utracony dochód w okresie otrzymywania renty z ZUS wyniósł zatem (...)).

Uwzględniając jednak fakt, że powód miał orzeczoną częściową niezdolność do pracy od kwoty utraconych zarobków należy odjąć 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę, jakie powód mógł osiągnąć w związku z częściową niezdolnością do pracy. Minimalne wynagrodzenie w (...). wynosiło (...) zł netto miesięcznie, połowa to (...), w (...). - wynosiło (...) zł netto, połowa to (...) zł.

W okresie otrzymywania renty z ZUS powód - wykorzystując częściową zdolność do pracy - mógł zatem potencjalnie zarobić(...)zł ((...)zł).

Żądanie skapitalizowanej renty z tytułu utraconych zarobków, której powód dochodzi w kwocie (...)) jest zatem uzasadnione. W konsekwencji powyższego taka kwotę tytułem skapitalizowanej renty z tytułu utraconych zarobków w związku z utrata możliwości zarobkowania należało zasądzić na rzecz powoda.

O odsetkach w tym przedmiocie jak w pozostałych przypadkach uwzględnienia roszczeń Sąd orzekł na podstawie art. 481§1 k.c. w związku z art. 300 k.p., mając na uwadze fakt wezwania do zapłaty 22 grudnia (...) r..

Co do żądania zapłaty renty tytułu zwiększonych potrzeb – roszczenie to jest również zasadne.

W orzecznictwie dominuje pogląd, iż mierniki jakimi kierować się powinien sąd przy ustalaniu wysokości renty z tytułu zwiększonych potrzeb o której mowa w powoływanym już art. 444§ 2 k.c. są nieostre. Niemniej jednak poszkodowanego obciąża w procesie ciężar udowodnienia, że takie zwiększone potrzeby istnieją oraz wykazania, choćby w przybliżeniu, wysokości żądanej miesięcznej renty. W przypadku obliczania renty z tytułu zwiększonych potrzeb sąd nie jest zobowiązany do drobiazgowej dokładności, w tym zakresie powinien się kierować wskazaniami z art. 322 k.p.c.

Podkreślić należy, że do nabycia prawa do renty na podstawie art. 444 § 2 k.c. nie wystarczy wykazanie uszczerbku na zdrowiu, lecz wymagane jest udowodnienie zwiększonych potrzeb poszkodowanego (wyrok SN z 6 października 2000 roku; II UKN 10/).

Wskazać przy tym należy, że zwiększenie potrzeb stanowi szkodę wyrażającą się w stale powtarzających się wydatkach na ich zaspokojenie.

W ocenie Sądu zasadnym było żądanie powoda wypłaty renty z tytułu zwiększonych potrzeb w kwocie (...) zł miesięcznie począwszy od dnia wyrokowania na przyszłość. Powód wskazywał, iż z uwagi na wypadek zwiększyły się jej miesięczne potrzeby w zakresie kosztów leczenia. Podkreślała iż co najmniej dwa razy do roku musi dokonać zakupu specjalnej skarpety uciskowej w związku niewydolnością krążenia w nodze (520 zł), powód co najmniej raz do roku winien odbywać stałe kontrole w (...) w O. z czym wiążą się koszty dojazdów ok (...) zł przy każdej wizycie.

Nadto z uwagi na brak gruczołów w przeszczepionej skórze zmuszony jest do codziennego stosowania maści o charakterze złuszczającym i ochraniającym na skórę co łącznie w świetle wyliczeń powoda daje kwotę ok (...) zł miesięcznie.

Podkreślić należy, iż w ocenie biegłego chirurga naczyniowego kompresjoterapia jest wskazana w zaburzeniach krążenia żylnego i jest bezwzględnie zalecana dla powoda. Koszt zakupu dwóch skarpet uciskowych na rok to koszt rzędu (...) zł i może być refundowana do kwoty (...) zł przy 30 % wkładzie własnym pacjenta .

Biegły podkreślił też , że obecnie i nadal powód będzie wymagał okresowych kontroli chirurga naczyniowego, z częstotliwością raz w roku lub w razie pogorszenia. Orientacyjny koszt takiej wizyty wynosi ok. (...) zł + ewentualne przeprowadzenie ultrasonografii dopplerowskiej ok. (...) wizyty mogą odbywać się na NFZ. Podkreślił tez ze z uwagi na występujące u powoda żylaki koniecznym jest przyjmowanie leków flebotropowych T. (...) T. 60 szt -(...)zł

Natomiast w świetle opinii biegłego chirurga plastycznego przeszczepy pokrywające udo u powoda wymagają systematycznego natłuszczania powszechnie dostępnymi maściami lub kremami. Natłuszczanie to będzie konieczne przez całe życie powoda, ponieważ wolne przeszczepy skóry pośredniej grubości nie posiadają gruczołów, które natłuszczają zdrowa skórę. Szacunkowy miesięczny koszt takiej pielęgnacji to około (...) zł miesięcznie 240 rocznie.

Tym samym w istocie zostało wykazane, że koszt odzieży uciskowej, koszt dorocznych wizyt kontrolnych w poradni chirurgicznej i zakup maści i kremów pozostaje w normalnym związku przyczynowym z wypadkiem, któremu uległ powód w dniu (...) roku (art. 361 k.c.).

Przy czym ponownie wskazać należy że ani przepis art.444 § 1 czy § 2 k.c. nie warunkują uwzględnienia przewidzianego w nim roszczenia od wykazania braku możliwości pokrycia kosztów leczenia ze środków publicznych. (por. postanowienie SN z dnia 30 grudnia (...) r., I CSK 501/21)

W związku z tym Sąd w oparciu o art. 444 § 2 k.c. zasądził od pozwanego na rzecz powoda rentę na zwiększone potrzeby w kwocie (...) zł miesięcznie, płatną do dnia 10-go dnia miesiąca, poczynając od dnia 1 stycznia (...) (zgodnie z żądaniem) wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat, o których orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c.

Sąd określił warunki płatności renty na zwiększone potrzeby w ten sposób, że będzie ona płatna miesięcznie do dnia 10 – tego następnego miesiąca za dany miesiąc, z uwagi na fakt, iż termin ten jest najwcześniejszym terminem miesięcznym wymagalności poszczególnych rat powyższego świadczenia z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat. Przy czym przyznanie renty od dnia 1 stycznia (...) r. jest uzasadnione z uwagi na powoływane już wezwanie pozwanego przez powoda do zapłaty które pozwany odebrał 22.12.(...) r.

Jak słusznie wywodzi powód w sprawie zachodzą także przesłanki, aby Sąd, na podstawie art. 189 k.p.c. ustalił, iż pozwany ponosi odpowiedzialność za dalsze, mogące wystąpić w przyszłości skutki wypadku przy pracy.

Orzecznictwo i judykatura przyjmują możliwość ustalenia odpowiedzialności na przyszłość w procesie, w którym następuje zasądzenie świadczenia wynikającego z wypadku przy pracy. (por. wyrok SN z dnia 28 października 1999, II UKN 176/99)

Regulacja art 442¹ § 3 k.c. nie wyklucza zatem a priori możliwości zastosowania art. 189 k.p.c. i ustalenia odpowiedzialności zobowiązanego na przyszłość za skutki zdarzenia, które spowodowało szkodę u poszkodowanego.

Pod rządem art. 442¹ § 3 k.c. powód dochodzący naprawienia szkody na osobie może mieć interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości. W stanie prawnym można zasadnie twierdzić, że wyeliminowane zostało niebezpieczeństwo upływu terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody na osobie wcześniej niż szkoda ta się ujawniła. Wprowadzenie uregulowania, że bieg terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody na osobie rozpoczyna się z chwilą dowiedzenia się przez poszkodowanego o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia (bo tak należy odczytać § 3 art. 442¹ k.c.) oznacza, że nie został w żaden sposób ograniczony czas, w jakim może ujawnić się szkoda na osobie, prowadząc do powstania (zaktualizowania się) odpowiedzialności pozwanego za skutki danego zdarzenia. Drugi, czy kolejny proces odszkodowawczy może więc toczyć się nawet po dziesiątkach lat od wystąpienia zdarzenia wyrządzającego szkodę. Trudności dowodowe z biegiem lat narastają, a przesądzenie w sentencji wyroku zasądzającego świadczenie odszkodowawcze o odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości, zwalnia powoda (poszkodowanego) z obowiązku udowodnienia istnienia wszystkich przesłanek odpowiedzialności podmiotu, na którym taka odpowiedzialność już ciąży. (por. wyroki SA w Warszawie: z dnia 20 września (...) r., I ACa 579/18 oraz z dnia 8 marca (...) r. I ACa (...))

W sprawach ze szkód na osobie interes prawny sprowadza się aktualnie - po uchyleniu art. 442 k.c. i wprowadzeniu art. 442¹ k.c., szczególnie jego § 3- nie tyle do uchronienia poszkodowanego przed ewentualnym przedawnieniem roszczenia, co do uchronienia go od trudności dowodowych pojawiających się, gdy szkoda ujawnia się na długo po wystąpieniu zdarzenia sprawczego, z zastrzeżeniem oczywiście, że każdy przypadek wymaga jednostkowego badania . (por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 28 grudnia (...) r. I ACa (...)/22)

Wprawdzie powód może mieć interes w ustalaniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości jednak, że ocena interesu prawnego strony musi być zawsze dokonywana na tle konkretnych okoliczności, które pozwalają ocenić rzeczywistą potrzebę ochrony jej sfery prawnej.

W przedmiotowej sprawie zachodzi, możliwość ustalenia odpowiedzialności na przyszłość strony pozwanej, gdyż w procesie nastąpiło zasądzenie świadczenia wynikającego z wypadku przy pracy, ponadto powód wykazał interes prawny w ustalaniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości.

Podnieść należy, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego opinii biegłych lekarzy specjalistów leczenie powoda związane z wypadkiem, co prawda obecnie zostało zakończone, powód odzyskał zdolność do pracy, jednak rokowania co do kolejnych następstw wypadku – jak to stanowczo wskazał biegły chirurg - są niepewne.

Nie można pominąć faktu, że u powoda przeprowadzono głęboką rekonstrukcję układu naczyniowego prawej kończyny dolnej: zarówno w zakresie układu tętniczego jak i układu żylnego, pobrano też żyłę z lewej kończyny dolnej do wykonania pomostów naczyniowych i przetoki tętniczo – żylnej, przemieszczono uszypułowany fragment głowy bocznej mięśnia obszernego bocznego celem pokrycia deficytu tkanek w obszarze rany operacyjnej prawego uda, przeszczepiono skórę z lewego uda do pokrycia ziarninującej rany prawej pachwiny. Uzyskano tym samym rekonstrukcję układu naczyniowego prawej kończyny dolnej, a rany uległy wygojeniu. Niemniej – co wynika z opinii wskazanego biegłego - wadą wszelkich nieanatomicznych zespoleń narządów w organizmie ludzkim jest możliwość ich zarastania, nie jest więc pewne jak będą one dalej funkcjonowały w przypadku powoda.

Także z punktu widzenia chirurgii plastycznej - wobec tego, iż następstwem wypadku są liczne blizny pooperacyjne powodujące trwałe, dość znaczne oszpecenie powoda i choć obecnie blizny nie powodują zaburzeń czynnościowych kończyn dolnych, nie można wykluczyć iż żadne powikłania w tym przedmiocie nie powstaną - na co wskazywał biegły w zakresie medycyny estetycznej i regeneracyjnej.

Tym samym bezwzględnie istnieją podstawy dla których w chwili obecnej można mówić o ewentualnej względnej odpowiedzialności pozwanego za skutki wypadku na przyszłość.

W konsekwencji Sąd ustalił także odpowiedzialność (...) spółki z o.o. za skutki wypadku L. S. (1) z dnia (...) jakie mogą ujawnić się w przyszłości.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.

Na koszty powoda założyły się koszty zastępstwa procesowego przez radcę prawnego w kwocie 5400 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z (...) r. poz. 265 t.j.– w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia pozwu) oraz opłata od pozwu w kwocie(...)zł.

Orzeczono zatem o zwrocie przez pozwanego i interwenienta - w częściach równych (in solidum) - po połowie sumy poniesionych przez powoda kosztów procesu – czyli po (...)zł).

Zgodnie zaś z art. 98 § 1¹ k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek Sąd orzeka z urzędu.

Na podstawie art.113 ustawy z 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia pozwu ( Dz.U. z (...) r. poz. 2257) Sąd obciążył pozwanego i interwenienta – w częściach równych (in solidum) - obowiązkiem poniesienia wydatków – po 7.886,27 zł, na które złożyły się koszty opinii biegłych oraz koszty stawiennictwa świadków - w łącznej kwocie 15.772,54 zł. (opinie: biegłego w zakresie BHP 2.240 zł k. 827 , 1.120 zł k. 884; biegłego chirurga naczyniowego 1880,16 zł k. 908, 1141,80 zł k. 963, 687,88 zł k.964, 445,42 zł k. 988 , 465,42 zł k. 1062, biegłej neurolog 603,02 zł k. 977, 220,54 zł k. 1013, biegłego psychologa 993,39 k. 1044, biegłego z zakresu medycyny estetycznej i regeneracyjnej 3012,27 k. 1131, 323,90 zł k 1174 i 488,85 zł k. 1173, biegłego chirurga plastycznego 586,31 k. 1201 oraz 178,77 k. 1230) oraz koszty stawiennictwa świadków w kwocie 1 387,81zł (A. S. (1) 115,34 zł k. 750, Ł. D. 274,14 zł k. 765, X. X. (1) 458,01 zł k. 751, D. D. (2) 458,01 zł + 82,31 k. 752)

O rygorze natychmiastowej wykonalności do kwoty jednomiesięcznego wynagrodzenia powoda w kwocie (...) zł orzeczono na podstawie art. 477² § 1 k.p.c. przyjmując wynagrodzenie brutto powoda liczone według zasad obowiązujących przy ustalaniu wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (k.593).

SSO Paulina Kuźma