Wyrok z 11 marca 2026, sygn. IV U 475/25
Sygnatura akt IV U 475/25
gm
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 marca 2026 roku
Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Motyczyńska
Protokolant: Magdalena Kubiak - Myśliwek
po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 roku we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z odwołania O. X.
od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we M.
z dnia 9 kwietnia 2025 roku nr decyzji: (...)
o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia
I. zmienia zaskarżoną decyzję M. Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we M. z dnia 9 kwietnia 2025 roku nr decyzji (...) i poprzedzającą decyzję M. Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we M. z dnia 14 stycznia 2025 roku numer decyzji (...) w ten sposób, że ustala poziom potrzeby wsparcia odwołującej się O. X. wyrażony w wartości punktowej w skali 0-100 punktów na 64 punkty, a szczegółowo ustala potrzebę wsparcia wyrażoną w wartościach punktowych w skali 0-4 odnośnie:
1) zmiany pozycji ciała: 2.400 pkt,
2) poruszanie się w znanym środowisku: 3.600 pkt,
3) poruszanie się w nieznanym środowisku: 3.600 pkt,
4) sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi: 1.600 pkt,
5) przemieszczanie się środkami transportu: 3.600 pkt,
6) klasyfikacja docierających bodźców: 1.600 pkt,
7) przekazywanie informacji innym osobom: 1.600 pkt,
8) prowadzenie rozmowy: 0.000 pkt,
9) opanowanie nowej umiejętności praktycznej: 1.800 pkt,
10) koncentrowanie się na czynności: 1.600 pkt,
11) korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych: 0.000 pkt,
12) mycie i osuszanie całego ciała: 3.600 pkt,
13) mycie i osuszanie rąk i twarzy: 2.700 pkt,
14) pielęgnowanie poszczególnych części ciała: 1.800 pkt,
15) troska o własne zdrowie: 2.700 pkt,
16) korzystanie z toalety: 2.700 pkt ,
17) ubieranie się: 2.700 pkt,
18) jedzenie i picie: 1.600 pkt,
19) stosowanie zalecanych środków terapeutycznych: 1.800 pkt,
20) realizowanie wyborów i decyzji: 2.700 pkt,
21) pozostawanie samemu w domu: 0.000 pkt,
22) nawiązywanie kontaktów: 1.600 pkt ,
23) kontrolowanie własnych zachowań i emocji: 1.600 pkt,
24) utrzymywanie kontaktów z bliskimi: 1.600 pkt,
25) tworzenie bliskich relacji z innymi osobami: 2.400 pkt ,
26) kupowanie artykułów codziennej potrzeby: 3.420 pkt,
27) przygotowanie posiłków: 3.420 pkt,
28) dbanie o dom i ubrania: 3.420 pkt,
29) dokonywanie transakcji finansowych: 1.600 pkt,
30) rekreacja i organizacja czasu wolnego: 2.700 pkt,
31) załatwianie spraw urzędowych: 2.400 pkt ,
32) realizowanie dziennego rozkładu zajęć: 1.600 pkt;
II. nieuiszczone koszty sądowe ponosi Skarb Państwa.
Sygnatura akt IV U 475/25
UZASADNIENIE
Odwołująca się O. X. w dniu 5 maja 2025 r. (data złożenia odwołania w Sądzie) złożyła odwołanie od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we M. (dalej jako (...)), z dnia 9 kwietnia 2025r. numer sprawy (...).(...).113.2025, nr decyzji (...). W zaskarżonej decyzji – przy ponownym rozpoznaniu sprawy – (...) uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 14 stycznia 2025 r., w części dotyczącej ustaleń zawartych w punktach: 2,3,4,6,7,8,10,11,12,13,14,,16,18,19,20,22,25,26,27,29,30,31, w której poziom potrzeby wsparcia wyrażony w wartości punktowej w skali 0-100 został ustalony na liczbę 67 punktów. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy została wydania w dniu 9 kwietnia 2025 r., w której poziom potrzeby wsparcia wyrażony w wartości punktowej w skali 0-100 został ustalony na liczbę 63 punktów.
Z powyższym nie zgodziła się odwołująca O. X.. Swoje odwołanie uzasadniła w ten sposób, że zaskarżona decyzja według jej oceny jest krzywdząca, bowiem nie uwzględnia jego prawdziwego funkcjonowania w życiu codziennym. Odwołująca się wskazała, że ma istotne i poważne problemy zdrowotne, których źródło upatruje w złamanym 60 lat temu kręgosłupie. Jest osobą niepełnosprawną ze znacznym stopniem niepełnosprawności. W związku z uszkodzeniem kręgosłupa ma problemy związane z nietrzymaniem moczu i kału. Choruje na jaskrę, na jedno oko nie widzi. Ma problemy z poruszaniem się, sama nie robi zakupów, nie jest w stanie sama pojechać do lekarza, badania, nie jest także w stanie sama załatwić spraw urzędowych, ugotować i posprzątać, wymaga także pomocy męża w czasie higieny ciała.
Odwołująca się wniosła o zmianę decyzji, która w jej ocenie była krzywdząca.
Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we M. pismem z dnia 29 kwietnia 2025 r. przekazał do tutejszego Sądu odwołanie od decyzji, stwierdzając, że zostało ono wniesione w terminie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Odwołująca się O. X. urodziła się w (...). Została zaliczona do pierwszej grupy inwalidzkiej.
Odwołująca się mieszka w mieszkaniu wraz z mężem. Utrzymuje się z emerytury. Choruje na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2 z powikłaniami, jaskrę, jest po złamaniu kręgosłupa. W wyniku tego schorzenia ma opadającą prawą stopę, nietrzymanie moczu. Nadto, odwołująca się ma niedosłuch i niedowidzi. Jest leczona lekami uspokajającymi. Porusza się przy pomocy kul łokciowych lub balkonika; po mieszkaniu porusza się w kapciach ortopedycznych. Poza miejscem zamieszkania potrzebuje wsparcia innej osoby. Motoryka odwołującej się jest zaburzona, chwyt niepewny, ma zniekształcone, wykrzywione palce tego powodu nie trzyma przedmiotów użytkowych w dłoni . Odwołująca się w kontakcie logicznym jest zorientowana co do miejsca i czasu, rzeczowo wyraża swoje opinie. Z uwagi na niepełnosprawność niektóre czynności, w szczególności wymagające sprawności kończyn dolnych i nabywanie nowych umiejętności jest utrudnione. Wymaga wsparcia w niektórych czynnościach z zakresu samoopieki i samopielęgnacji. Wymaga wsparcia w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Sprawy urzędowe, wizyty u lekarza załatwia przy pomocy opiekuna, najczęściej syna. Obsługuje technologie informacyjne, telefon, telewizor. Wymaga wsparci w zakresie pełnienia ról społecznych. Jest zdolna do podejmowania decyzji, zna wartość pieniądza, syn opłaca rachunki. Nie uczestniczy w życiu kulturalnym i rozrywkowym.
Dowód:
orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we M. z dn. 9.04.2023 r. (w aktach (...));
opinia biegłego sądowego z dnia 10.08.2025r. (k. 17-21)
Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności we M. decyzją z dnia 14 stycznia 2025 r. (nr sprawy (...). (...).12090.2024) ustalił poziom potrzeby wsparcia odwołującej się od dnia złożenia wniosku, tj. od dnia 7 marca 2024r. wyrażony w wartości punktowej w skali 0-100 punktów na 67 punktów. Ustalając potrzebę wsparcia (...) wziął pod uwagę czynności związane z obszarami codziennego funkcjonowania, takie jak:
1) zmiany pozycji ciała 2.400 pkt;
2) poruszanie się w znanym środowisku 2.400 pkt;
3) poruszanie się w nieznanym środowisku 3.420 pkt;
4) sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi 2.400 pkt ;
5) przemieszczanie się środkami transportu3.420 pkt;
6) klasyfikacja docierających bodźców 2.700 pkt;
7) przekazywanie informacji innym osobom 1.800 pkt;
8) prowadzenie rozmowy 1.600 pkt;
9) opanowanie nowej umiejętności praktycznej 1.8700 pkt;
10) koncentrowanie się na czynności 2.400 pkt;
11) korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych 2.700 pkt;
12) mycie i osuszanie całego ciała 3.420 pkt;
13) mycie i osuszanie rąk i twarzy 2.400 pkt;
14) pielęgnowanie poszczególnych części ciała 2.700 pkt;
15) troska o własne zdrowie 2.700 pkt;
16) korzystanie z toalety 1.600 pkt;
17) ubieranie się 2.700 pkt;
18) jedzenie i picie 2.400 pkt;
19) stosowanie zalecanych środków terapeutycznych 3.040 pkt;
20) realizowanie wyborów i decyzji 2.400 pkt;
21) pozostawanie w domu samemu 0.000 pkt;
22) nawiązywanie kontaktów 3.040 pkt;
23) kontrolowanie własnych zachowań i emocji 1.600 pkt;
24) utrzymywanie kontaktów z bliskimi 1.600 pkt;
25) tworzenie bliskich relacji z innymi osobami 2.700 pkt;
26) kupowanie artykułów codziennej potrzeby 3.420 pkt;
27) przygotowywanie posiłków 3.600 pkt;
28) dbanie o dom i ubrania 3.420 pkt;
29) dokonywanie transakcji finansowych 2.400 pkt;
30) rekreacja i organizacja czasu wolnego 1.600 pkt;
31) załatwianie spraw urzędowych 1.600 pkt;
32) realizowanie dziennego rozkładu zajęć 1.600 pkt.
Dowód:
decyzja (...) z dn. 14.01.2025 r. ustalająca poziom potrzeby wsparcia (w aktach (...));
opinie członków składu ustalającego z dn. 13.12.2024 r. (w aktach (...)).
Na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy, Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności we M. decyzją z dnia 9 kwietnia 2025 r. (nr sprawy (...). (...).113.2025) uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 14 stycznia 2025 r., w części dotyczącej ustaleń zawartych w punktach: 2,3,4,6,7,8,10,11,12,13,14,,16,18,19,20,22,25,26,27,29,30,31, i ustalił poziom potrzeby wsparcia wyrażony w wartości punktowej w skali 0-100 na liczbę 63 punktów. Ustalając potrzebę wsparcia (...) wziął pod uwagę czynności związane z obszarami codziennego funkcjonowania, takie jak:
1) zmiany pozycji ciała: 2.400 pkt,
2) poruszanie się w znanym środowisku: 3.600 pkt,
3) poruszanie się w nieznanym środowisku: 3.600 pkt,
4) sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi: 1.600 pkt,
5) przemieszczanie się środkami transportu: 3.600 pkt,
6) klasyfikacja docierających bodźców: 1.600 pkt,
7) przekazywanie informacji innym osobom: 0.000 pkt,
8) prowadzenie rozmowy: 0.000 pkt,
9) opanowanie nowej umiejętności praktycznej: 1.800 pkt,
10) koncentrowanie się na czynności: 1.600 pkt,
11) korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych: 0.000 pkt,
12) mycie i osuszanie całego ciała: 3.600 pkt,
13) mycie i osuszanie rąk i twarzy: 2.700 pkt,
14) pielęgnowanie poszczególnych części ciała: 1.800 pkt,
15) troska o własne zdrowie: 2.700 pkt,
16) korzystanie z toalety: 2.700 pkt ,
17) ubieranie się: 2.700 pkt,
18) jedzenie i picie: 1.600 pkt,
19) stosowanie zalecanych środków terapeutycznych: 1.800 pkt,
20) realizowanie wyborów i decyzji: 2.700 pkt,
21) pozostawanie samemu w domu: 0.000 pkt,
22) nawiązywanie kontaktów: 1.600 pkt ,
23) kontrolowanie własnych zachowań i emocji: 1.600 pkt,
24) utrzymywanie kontaktów z bliskimi: 1.600 pkt,
25) tworzenie bliskich relacji z innymi osobami: 2.400 pkt ,
26) kupowanie artykułów codziennej potrzeby: 3.420 pkt,
27) przygotowanie posiłków: 3.420 pkt,
28) dbanie o dom i ubrania: 3.420 pkt,
29) dokonywanie transakcji finansowych: 1.600 pkt,
30) rekreacja i organizacja czasu wolnego: 3.420 pkt,
31) załatwianie spraw urzędowych:0.000 pkt ,
32) realizowanie dziennego rozkładu zajęć: 1.600 pkt;
Dowód:
decyzja (...) z dn. 9.04.2025 r. ustalająca poziom potrzeby wsparcia (w aktach WZON);
opinie członków składu ustalającego obie z 21.03.2025 r. (w aktach WZON).
Sąd uznał, że dla rozpoznania niniejszej sprawy niezbędne jest posiadanie wiadomości specjalnych, dlatego dopuścił na podstawie art. 278 kpc dowód z opinii biegłego sądowego. Biegły sądowy z zakresu pielęgniarstwa po przeprowadzeniu badania podmiotowego i przedmiotowego, analizie dokumentacji medycznej, wywiadu bezpośredniego oraz kwestionariusza samooceny trudności w wykonywaniu czynności związanych z funkcjonowaniem sporządzonego przez odwołującą się, sporządził opinię, w której wskazał, że ustalony w decyzji z dnia 9 kwietnia 2025 r. poziom potrzeby wsparcia na poziomie 63 punkty jest, zdaniem biegłego, nieadekwatny do zakresu ograniczeń funkcjonalnych odwołującego się. Biegły stwierdził, że w zakresie przekazywania informacji innym osobom oraz załatwiania spraw urzędowych poziom potrzeby wsparcia powinien zostać określony odpowiednio na 1.600 i 2.400 punktów. Stąd w opinii biegłego sądowego wysokość poziomu potrzeby wsparcia powinna zostać ustalona na łącznie 64 punkty.
Szczegółowa potrzeba wsparcia w odniesieniu do poszczególnych czynności została przez biegłego sądowego wyrażona w wartościach punktowych:
1) zmiany pozycji ciała: 2.400 pkt,
2) poruszanie się w znanym środowisku: 3.600 pkt,
3) poruszanie się w nieznanym środowisku: 3.600 pkt,
4) sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi: 1.600 pkt,
5) przemieszczanie się środkami transportu: 3.600 pkt,
6) klasyfikacja docierających bodźców: 1.600 pkt,
7) przekazywanie informacji innym osobom: 1.600 pkt,
8) prowadzenie rozmowy: 0.000 pkt,
9) opanowanie nowej umiejętności praktycznej: 1.800 pkt,
10) koncentrowanie się na czynności: 1.600 pkt,
11) korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych: 0.000 pkt,
12) mycie i osuszanie całego ciała: 3.600 pkt,
13) mycie i osuszanie rąk i twarzy: 2.700 pkt,
14) pielęgnowanie poszczególnych części ciała: 1.800 pkt,
15) troska o własne zdrowie: 2.700 pkt,
16) korzystanie z toalety: 2.700 pkt ,
17) ubieranie się: 2.700 pkt,
18) jedzenie i picie: 1.600 pkt,
19) stosowanie zalecanych środków terapeutycznych: 1.800 pkt,
20) realizowanie wyborów i decyzji: 2.700 pkt,
21) pozostawanie samemu w domu: 0.000 pkt,
22) nawiązywanie kontaktów: 1.600 pkt ,
23) kontrolowanie własnych zachowań i emocji: 1.600 pkt,
24) utrzymywanie kontaktów z bliskimi: 1.600 pkt,
25) tworzenie bliskich relacji z innymi osobami: 2.400 pkt ,
26) kupowanie artykułów codziennej potrzeby: 3.420 pkt,
27) przygotowanie posiłków: 3.420 pkt,
28) dbanie o dom i ubrania: 3.420 pkt,
29) dokonywanie transakcji finansowych: 1.600 pkt,
30) rekreacja i organizacja czasu wolnego: 3.420 pkt,
31) załatwianie spraw urzędowych: 2.4 00 pkt ,
32) realizowanie dziennego rozkładu zajęć: 1.600 pkt;
Punktową wysokość poziomu potrzeby wsparcia w skali od 0-100 pkt biegły sądowy ustalił łącznie na 64 punkty.
Dowód: opinia biegłego sądowego z dnia 10.08.2025 r. (k. 17-21).
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w całości.
Zadaniem Sądu było rozstrzygnięcie, czy Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we M. ustalił adekwatny do stanu zdrowia odwołującej się O. X. poziom potrzeby wsparcia wyrażony w wartości punktowej w skali 0-100 punktów w wysokości 63 punktów.
Podstawą roszczenia o ustalenie potrzeby wsparcia i jej poziomu jest art. 4b ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, który stanowi że „Potrzeba wsparcia to następstwo braku lub utraty autonomii fizycznej, psychicznej, intelektualnej lub sensorycznej. Przy ustaleniu potrzeby wsparcia bierze się pod uwagę, adekwatnie do wieku oraz niepełnosprawności fizycznej, psychicznej, intelektualnej lub sensorycznej, zdolność osoby do samodzielnego wykonywania określonych czynności, związanych z obszarami codziennego funkcjonowania oraz rodzaj wymaganego wsparcia, z uwzględnieniem czasu niezbędnego do jej wykonania oraz konieczności wsparcia przez inną osobę lub technologię wspomagającą, mającą na celu zapewnienie zwiększenia lub utrzymania niezależności osoby niepełnosprawnej”.
Z kolei, zgodnie z art. 4b ust. 2 ww. ustawy „Potrzebę wsparcia ustala się osobom, o których mowa w art. 1 pkt 1, osobom posiadającym orzeczenie, o którym mowa w art. 5, i osobom, o których mowa w art. 62.
W myśl art. 4b ust. 3 cytowanej ustawy „Poziom potrzeby wsparcia, o której mowa w ust. 1, ustala się w wartościach punktowych w skali od 0 do 100”.
Ustalenie potrzeby wsparcia i jej poziomu w formie decyzji jest warunkiem ubiegania się o świadczenie wspierające. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym „Świadczenie wspierające przysługuje osobie w wieku od ukończenia 18. roku życia posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 6b 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, 173, 240, 852, 1234 i 1429), zwanej dalej „decyzją ustalającą poziom potrzeby wsparcia”, w której potrzebę wsparcia określono na poziomie od 70 do 100 punktów w skali potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 4b ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych”.
Z przywołanych przepisów wynika zatem, że aby uzyskać prawo do świadczenia wspierającego należy uzyskać decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia na poziomie co najmniej 70 punktów. Decyzja ta ma zatem charakter wstępny względem decyzji ustalającej wysokość samego świadczenia.
Zgodnie z § 10 ust. 1 Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. przy ocenie zdolności osoby zainteresowanej do samodzielnego wykonywania czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania, w odniesieniu do każdej ocenianej czynności bierze się pod uwagę:
1) zdolność osoby zainteresowanej do świadomego i samodzielnego zainicjowania wykonania czynności;
2) zdolność osoby zainteresowanej do celowego, efektywnego i bezpiecznego wykonywania czynności w standardowym czasie uwzględniając wiek osoby zainteresowanej;
3) zdolność osoby zainteresowanej do kontrolowania wykonywania czynności od jej rozpoczęcia do jej zakończenia;
4) konieczność wsparcia osoby zainteresowanej przez inną osobę lub technologię wspomagającą;
5) niewykonanie czynności przez osobę zainteresowaną z przyczyn niezwiązanych z niepełnosprawnością;
6) nieutrwalony stan zdrowia osoby zainteresowanej niezwiązany z niepełnosprawnością.
Z kolei zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia, potrzebę wsparcia ustala się przez ocenę w następujących czynnościach związanych z obszarami codziennego funkcjonowania:
1) zmiana pozycji ciała - polegająca na zdolności do dokonywania dowolnej zmiany pozycji swojego ciała w przestrzeni, w tym zdolności do przyjmowania i powrotu do pozycji stojącej, siedzącej lub leżącej oraz przyjmowania, i powrotu do spoczynkowej pozycji ciała;
2) poruszanie się w znanym środowisku - polegające na zdolności do chodzenia i poruszania się w obrębie mieszkania lub domu, z uwzględnieniem wchodzenia i schodzenia ze schodów, docierania do wszystkich pomieszczeń w zamieszkiwanym mieszkaniu lub domu oraz poruszania się w bezpośrednim otoczeniu mieszkania lub domu;
3) poruszanie się w nieznanym środowisku - polegające na zdolności do poruszania się w mieszkaniu lub domu innej osoby, budynkach użyteczności publicznej i na zewnątrz tych budynków oraz zdolności do pokonywania barier architektonicznych i omijania przeszkód zlokalizowanych w nieznanym jej środowisku;
4) sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi - polegające na zdolności do precyzyjnego używania ręki, w tym do chwytania, manipulowania, wypuszczania i odstawiania przedmiotów na miejsce w domu i poza nim, wykonywania precyzyjnych ruchów palcami rąk oraz zdolności do omijania przeszkód podczas wykonywania tych czynności;
5) przemieszczanie się środkami transportu - polegające na zdolności do przemieszczania się różnymi środkami transportu jako pasażer podczas przejazdu samochodem oraz korzystania ze środków transportu publicznego, w szczególności takich jak taksówka, autobus, pociąg, samolot, w tym również podczas dużego natężenia ruchu;
6) klasyfikacja docierających bodźców - polegająca na zdolności do rozumienia znaczenia bodźców, komunikatów oraz informacji docierających do osoby zainteresowanej różnymi kanałami komunikacji, na przykład przez przekaz mówiony, pisany lub gesty, zdolności do identyfikacji źródła docierającego bodźca oraz oceny bodźca pod względem jego bezpieczeństwa dla tej osoby;
7) przekazywanie informacji innym osobom - polegające na zdolności do logicznego, zwięzłego i zrozumiałego przekazania innym osobom posiadanych informacji za pomocą dowolnego kanału komunikacji, w szczególności przez mowę, gesty lub pismo, w tym również informacji dotyczących własnych potrzeb, dolegliwości lub samopoczucia;
8) prowadzenie rozmowy - polegające na zdolności do inicjowania, kontynuowania i zakończenia rozmowy lub wymiany informacji z jedną osobą oraz z więcej niż jedną osobą, w tym zdolności do wprowadzania nowych tematów i poglądów lub nawiązywania do tematów poruszanych przez innych, za pomocą powszechnie obowiązującego w społeczeństwie sposobu komunikacji;
9) opanowanie nowej umiejętności praktycznej - polegające na zdolności do opanowania, podjęcia i przeprowadzenia do końca nieposiadanej wcześniej, nowej umiejętności praktycznej, związanej z codziennym funkcjonowaniem lub opanowania nowego zachowania;
10) koncentrowanie się na czynności - polegające na zdolności do celowego skupienia uwagi na wykonywaniu określonej czynności, skierowania uwagi na określony bodziec i utrzymywania jej w czasie, w tym również zdolności do przerzutności i podzielności uwagi;
11) korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych - polegające na zdolności do korzystania z technologii, wykorzystywanych do rozwiązywania problemów, ułatwienia codziennego funkcjonowania, usprawnienia pracy albo edukacji oraz zwiększenia wydajności i jakości usług, w tym w szczególności umiejętności korzystania z radia, telewizora, komputera, Internetu, telefonu komórkowego;
12) mycie i osuszanie całego ciała - polegające na zdolności do umycia całego ciała, z użyciem wody i odpowiednich środków czyszczących, w szczególności mydła lub płynu do kąpieli oraz do osuszenia całego ciała z użyciem ręcznika, w domu i poza domem;
13) mycie i osuszanie rąk i twarzy - polegające na zdolności do umycia rąk i twarzy przy użyciu wody oraz odpowiednich środków czyszczących, takich jak na przykład mydło lub żel do mycia twarzy oraz osuszeniu rąk i twarzy z użyciem ręcznika w domu i poza domem;
14) pielęgnowanie poszczególnych części ciała - polegające na zdolności do pielęgnowania części ciała, w szczególności skóry ciała i głowy, zębów, paznokci dłoni i stóp, genitaliów, które wymagają więcej odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych, innych niż mycie i suszenie;
15) troska o własne zdrowie - polegająca na zdolności do uświadamiania sobie własnych potrzeb fizycznych, podejmowania czynności związanych z zapewnieniem sobie odpowiednich warunków bytowych, unikania czynników szkodliwych oraz zdrowego odżywiania się i zachowania właściwego poziomu aktywności fizycznej;
16) korzystanie z toalety - polegające na zdolności do rozpoznania potrzeb dotyczących oddania moczu i wydalania stolca, w tym udania się do odpowiedniego miejsca, przyjęcie pozycji, manipulowania ubraniem przed i po oddaniu moczu lub wydalaniu stolca;
17) ubieranie się - polegające na zdolności do podejmowania czynności związanych z zakładaniem i zdejmowaniem ubrania i obuwia, w tym umiejętności dostosowania ubioru do aktualnie panujących warunków pogodowych, właściwego dobór ubrania, zapinania guzików i wiązania butów;
18) jedzenie i picie - polegające na zdolności do podejmowania i wykonywania w domu i poza domem czynności związanych ze spożywaniem podanego pokarmu lub napoju, w tym inicjowania jedzenia i picia, zdolności do rozpoznawania i sięgania po serwowane jedzenie, rozdrabnianie go, otwierania butelek i puszek, używania przyborów do jedzenia;
19) stosowanie zalecanych środków terapeutycznych - polegające na zdolności do uświadamiania sobie własnych potrzeb zdrowotnych, podejmowania czynności związanych z korzystaniem z usług specjalistów i przestrzegania wydawanych zaleceń, przyjmowania produktów leczniczych z zachowaniem właściwej metody podawania i dawkowania oraz stosowania metod terapeutycznych;
20) realizowanie wyborów i decyzji - polegające na zdolności do realizowania własnych wyborów i decyzji, w tym zdolność do przeanalizowania problemu, identyfikacji dostępnych możliwości działania, wyboru najlepszej z tych możliwości oraz zdolność do oceny skutków dokonanego wyboru i wywiązywania się z zaciągniętych zobowiązań;
21) pozostawanie w domu samemu - polegające na zdolności do pozostawania w domu samemu przez okres co najmniej jednej doby;
22) nawiązywanie kontaktów - polegające na zdolności do inicjowania kontaktów z innymi osobami, w tym nawiązywania kontaktów z osobami wcześniej nieznanymi, w sposób fizyczny lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej;
23) kontrolowanie własnych zachowań i emocji - polegające na zdolności do kontrolowania własnych emocji i odruchów, zarówno werbalnych jak i fizycznych, w kontaktach z osobami znanymi lub nieznanymi, w sposób odpowiedni do danej sytuacji i akceptowany społecznie;
24) utrzymywanie kontaktów z bliskimi - polegające na zdolności do utrzymywania kontaktów z osobami bliskimi, takimi jak na przykład rodzina, przyjaciele lub bliscy znajomi, w szczególności występowanie u osoby zainteresowania i potrzeby utrzymywania relacji z bliskimi, komunikowania się lub widywania z tymi osobami oraz występowanie obiektywnych przeszkód w utrzymaniu kontaktów;
25) tworzenie bliskich relacji z innymi osobami - polegające na zdolności do inicjowania, tworzenia i utrzymywania bliskich relacji uczuciowych z drugą osobą, w tym zdolność do zawierania związków, założenia rodziny, wspólnego zamieszkania i planowania wspólnej przyszłości;
26) kupowanie artykułów codziennej potrzeby - polegające na zdolności do wybierania, nabywania i przewożenia artykułów potrzebnych w codziennym funkcjonowaniu, takich jak żywność, napoje, odzież, środki czyszczące i artykuły gospodarstwa domowego oraz zdolność do składowania zakupionych artykułów w odpowiednich miejscach;
27) przygotowywanie posiłków - polegające na zdolności do przygotowania i podawania do spożycia posiłków prostych, czyli posiłków o małej liczbie składników, łatwych w przygotowaniu i łatwych do serwowania oraz posiłków złożonych, czyli posiłków o dużej liczbie składników, wymagających skomplikowanych metod przygotowania i serwowania;
28) dbanie o dom, ubrania i obuwie - polegające na zdolności do czyszczenia powierzchni i sprzętu kuchennego, sprzątania zajmowanego mieszkania przy użyciu sprzętu gospodarstwa domowego, właściwego segregowania i pozbywania się śmieci oraz zdolność do dbania o ubrania i obuwie, w tym właściwego przechowywania garderoby, prania i suszenia odzieży oraz korzystania z pralki, suszarki lub żelazka;
29) dokonywanie transakcji finansowych - polegające na zdolności do dokonywania transakcji finansowych gotówkowych lub bezgotówkowych, kończących się kupnem lub sprzedażą towaru lub usługi, w tym rozumienie wartości pieniądza i cen produktów oraz używanie pieniędzy do kupowania lub sprzedaży;
30) rekreacja i organizacja czasu wolnego - polegająca na zdolności do zaangażowania się w aktywności związane z dowolną formą spędzania wolnego czasu, jak na przykład udział w wydarzeniach kulturalnych lub sportowych, w tym nieformalnych lub formalnych zorganizowanych przez instytucje publiczne i inne podmioty, wizyty w placówkach kultury, podróżowanie lub zwiedzanie, rozwijanie hobby oraz uczestnictwo w kołach zainteresowań;
31) załatwianie spraw urzędowych - polegające na zdolności do korzystania z usług publicznych, załatwienia spraw w urzędach lub instytucjach, w tym zdolności do złożenia odpowiedniego wniosku w postaci papierowego lub elektronicznej bądź przez Internet;
32) realizowanie dziennego rozkładu zajęć - polegające na zdolności do podejmowaniu działań związanych z planowaniem, ustalaniem i spełnianiem czynności wynikających z codziennego rozkładu zajęć i obowiązków.
Stosownie do § 11 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia przy ocenie zdolności osoby zainteresowanej do samodzielnego wykonywania czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania, o których mowa w § 10 ust. 2, bierze się pod uwagę, adekwatnie do wieku, w zakresie niepełnosprawności:
1) fizycznej - możliwość wykonywania i koordynowania czynności w zakresie zaangażowania struktur ciała związanych z ruchem, siły mięśni szkieletowych, funkcji ruchowej i manipulacyjnej, innych struktur i powiązanych z nimi funkcji ciała oraz występujące u osoby ograniczenia bólowe;
2) psychicznej - wolę i świadomość wykonywania czynności, zdolność do podejmowania racjonalnych decyzji lub wyrażenia woli wykonania czynności, zdolność dostosowania zachowania do obowiązujących norm społecznych, zdolność rozumienia znaczenia wykonywanej czynności oraz znaczenia konsekwencji jej wykonania lub zaniechania;
3) intelektualnej - możliwość nabywania wiedzy i wykorzystania nabytej wiedzy do wykonywania czynności, rozumienie znaczenia wykonywanej czynności, konsekwencji wykonywania czynności lub jej zaniechania oraz zdolność do podejmowania decyzji dotyczących własnej osoby lub wyrażenia woli wykonywania czynności;
4) sensorycznej - możliwość odbierania, przekazywania, przetwarzania i interpretowania zewnętrznych bodźców sensorycznych dostarczanych organizmowi przez narządy zmysłów.
Zgodnie z § 11 ust. 3 cytowanego rozporządzenia każdej czynności związanej z obszarami codziennego funkcjonowania jest przypisana określona waga w wartości 4 punktów.
W kolejnych ustępach § 11 rozporządzenie określa szczegółowo rodzaj wymaganego wsparcia (wsparcie towarzyszące, wsparcie częściowe, wsparcie pełne, wsparcie szczególne) oraz częstotliwość wymaganego wsparcia, którym jest przypisana określona wartość punktowa szczegółowo opisana w tymże rozporządzeniu. Poziom potrzeby wsparcia ustala się biorąc pod uwagę 25 najwyższych iloczynów ustalonych dla czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania z 32 obszarów badanych. Suma ta jest zaokrąglana do pełnej wartości punktowej w górę (§ 11 ust. 11 ww. rozporządzenia).
Sąd uznając, że dla rozpoznania niniejszej sprawy niezbędne było posiadanie wiadomości specjalnych, dopuścił na podstawie art. 278 § 1 k.p.c. dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu pielęgniarstwa oraz pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki.
Sąd dopuszczając dowód z opinii biegłego tej specjalności miał na względzie regulację § 2 ust. 7 ww. rozporządzenia (w § 2 wymienione są zawody, spośród których wyłoniony może być pielęgniarką albo pielęgniarzem - posiadającym prawo wykonywania zawodu w rozumieniu ustawy z dnia 15 lipca 2011 o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2702, 2705 oraz z 2023 r. poz. 185 i 1234).
Z punktu widzenia rozstrzygnięcia w sprawie dowód z opinii biegłej sądowej miał kluczowe znacznie. Biegły ten po wysłuchaniu odwołującej się, analizie dokumentacji zgormadzonej w aktach sprawy ustalił potrzebę weryfikacji podanych przez (...) wartości punktowych, bowiem nie odzwierciedlają one stanu faktycznego. Biegły w obszarze niepełnosprawności fizycznej i sensorycznej , tj. w zakresie przekazywania informacji innym osobom oraz załatwiania spraw urzędowych uznał, iż konieczna jest zmiana wartości punktowej. Wobec powyższego poziom wsparcia określony został na poziomie 1.600 ( przekazywanie informacji innym osobom) i 2.400 (załatwianie spraw urzędowych).
W ocenie Sądu przeprowadzony dowód z opinii biegłego jest miarodajny i Sąd w pełni podzielił dokonane w tej opinii ustalenia, uznając że nie ma podstaw do zanegowania zaprezentowanego przez tego biegłego stanowiska w sprawie. Biegły nie tylko wskazał na konkretne przepisy prawa, będące podstawą ustalania zakresu potrzeby wparcia, lecz także w swej opinii zawarł rzeczową, logiczną i spójną argumentację. Ostateczne wnioski sformułowane są w przystępny, zrozumiały sposób i poprzedzone zostały wnikliwą, fachową analizą tematu i rzeczowym ustosunkowaniem się do postawionych tez dowodowych.
Biegły sądowy, w ocenie Sądu, prawidłowo oceniły poziom potrzeby wsparcia odwołującej się O. X. a przedstawione przez niego wnioski są jasne i stanowcze. Wskazać należy, iż w toku opiniowania biegły prawidłowo zastosował zasady wynikające z rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. z 2023 r. poz. 2581), zgodnie z którymi końcowa wartość punktowa nie jest prostą sumą wszystkich ocen przyznanych w poszczególnych obszarach funkcjonowania, lecz ustalana jest w oparciu o algorytm uwzględniający m.in. limity punktowe przewidziane dla danych kategorii. Podkreślić należy, iż przy ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia biegły oparł się na obserwacji, wywiadzie bezpośrednim oraz ocenie funkcjonowania odwołującej się na podstawie danych zgromadzonych w aktach postępowania, w szczególności formularza służącego do zliczania poziomu potrzeby wsparcia dla osób zaliczonych do stopnia niepełnosprawności, a także na podstawie informacji wskazanych w kwestionariuszu samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem sporządzonym przez odwołującą się.
Zauważyć również trzeba, iż Sąd rozstrzyga sprawę według właściwego prawa materialnego na podstawie koniecznych ustaleń faktycznych uzyskanych dzięki zebranym środkom dowodowym. Stosownie do wyrażonej w art. 233 § 1 k.p.c. zasady swobodnej oceny dowodów Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego uznania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Podkreślić należy, iż dowód z opinii biegłego jest w tej kategorii spraw tzw. dowodem koronnym, analizującym i sumującym przeciwstawne oceny prezentowane przez odwołującego się. Opinia biegłego poparta jest wiedzą specjalną, którą nie dysponuje Sąd orzekający w tej sprawie. W orzecznictwie przyjmuje się, że dowód z opinii biegłego w postępowaniu sądowym jest jedyną drogą pozyskania koniecznych do rozstrzygnięcia wiadomości specjalnych i nie może być zastąpiony inną czynnością dowodową.
Sąd nie stracił z pola widzenia sygnalizowanych w niniejszym postępowaniu trudności, jakich odwołująca się doświadcza na co dzień, stanowiących podstawę do ustalenia wysokości poziomu potrzeby wsparcia. Podkreślić, jednakże należy w tym miejscu, iż subiektywna ocena stanu zdrowia dokonana przez nią, jej przekonanie o związku stwierdzonych dolegliwości z danym poziomem potrzeby wsparcia nie mogą zastąpić oceny dokonanej przez biegłego sądowego. Bowiem z istoty i celu dowodu z opinii biegłego wynika, że jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych, dowód z opinii biegłego jest koniecznością. W takim przypadku Sąd nie może poczynić ustaleń sprzecznych z opinią biegłego, jeżeli jest ona prawidłowa i jeżeli odmienne ustalenia nie mają oparcia w pozostałym materiale dowodowym. W ocenie Sądu w omawianym przypadku brak jest jakichkolwiek podstaw, które mogłyby podważyć rzetelność i wiarygodność wydanej opinii. Zauważyć należy, iż żadna ze stron nie wniosła zastrzeżeń do sporządzonej przez biegłego sądowego opinii.
Sąd na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że niewątpliwie aktualne ograniczenia w funkcjonowaniu odwołującej się mają istotny charakter, w szczególności w odniesieniu do problemów z poruszaniem się. W ocenie Sądu należy uznać, iż zakres wsparcia niezbędnego w codziennym funkcjonowaniu odwołującej się jest na tyle konieczny, aby istniały podstawy do ustalenia poziomu potrzeby wsparcia na poziomie 64 punktów w skali od 0 do 100.
Reasumując, w świetle przedstawionej opinii biegłej, pozostałego materiału dowodowego oraz całokształtu okoliczności faktycznych ujawnionych w toku postępowania, Sąd znalazł podstawy do zakwestionowania ustaleń dokonanych przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we M.. Poziom potrzeby wsparcia ustalony na 63 punkty nie odpowiada w ocenie Sądu faktycznemu zakresowi ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu odwołującej się. Ustalona wartość punktowa nie uwzględniała rzeczywistego stopnia trudności w przekazywaniu informacji innym osobom oraz załatwiania spraw urzędowych. Stąd też, Sąd stwierdził, iż zgromadzony materiał dowodowy, w tym opinia biegłego, dawały podstawy do przyjęcia wyższego poziomu potrzeby wsparcia niż ustalony w zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie był w dużej mierze bezsporny, ustalony w oparciu o dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz aktach (...) i dopuszczonych przez Sąd jako dowód w sprawie na podstawie art. 243 2 k.p.c., których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu i nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Natomiast okoliczności sporne, zostały ustalone na podstawie dowodów z opinii biegłego sądowego, którą to Sąd ocenił na zasadzie art. 233 § 1 k.p.c. na podstawie wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całości zebranego materiału dowodowego w sprawie.
Opinia biegłego sądowego podlega ocenie przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c. – na podstawie właściwych dla jej przymiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażanych w niej wniosków. Sąd Najwyższy w swoim wyroku z dnia 19 grudnia 1990 r. (sygn. akt I PR 148/90, OSP 1991/11/300) stwierdził, że „Sąd może oceniać opinię biegłego pod względem fachowości, rzetelności czy logiczności. Może pomijać oczywiste pomyłki czy błędy rachunkowe. Nie może jednak nie podzielać poglądów biegłego, czy w ich miejsce wprowadzać własnych stwierdzeń”.
Zgodnie z art. 286 k.p.c. Sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Samo niezadowolenie stron z opinii biegłych nie uzasadnia jednak zażądania dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych.
W świetle jednoznacznej i stanowczej opinii biegłego, Sąd uznał, że wyjaśnił on wszelkie kwestie i wątpliwości w sposób kompleksowy i przejrzysty.
Reasumując, Sąd uznał opinię biegłego sporządzoną i uwzględnioną w niniejszej sprawie za w pełni wiarygodną, podzielając dokonane w nich ustalenia i uznając że nie ma podstaw do zanegowania prezentowanego przez biegłego stanowiska ani uzupełniania jej.
Sąd, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. w punkcie I wyroku zmienił zaskarżoną decyzję M. Zespołu do spraw Niepełnosprawności w Województwie (...) we M. z dni 9 kwietnia 2025r.
Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, odwołujący się nie był zobowiązany do uiszczenia kosztów sądowych. W związku z tym, na podstawie art. 98 tej ustawy, nieuiszczone koszty Sąd zaliczył na rachunek Skarbu Państwa, o czym orzekł w punkcie II wyroku.
Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji.