Wyrok z 29 czerwca 2023, sygn. II AKa 139/23

Przewodnicząca:

SSA Karina Maksym (spr.)

Sędziowie:

SA Wiesław Kosowski

SO del. Teresa Jędrzejas-Paluch

Protokolant:

Magdalena Golyszny

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 139/23

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt II K 1/22

Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońcy oskarżonych D. P. i A. G.

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

Granice zaskarżenia

Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Obrońcy oskarżonych D. P. i A. G. zaskarżyli wyrok w całości, w tym co do skazań z punktu 1 tj. za przestępstwo z art. 258 § 1 k.k. , stawiając w wywiedzionych apelacjach w tym zakresie zarzuty:

w apelacji obrońcy oskarżonego D. P.:

I. błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mogły mieć wpływ na jego treść, poprzez uznanie, że:

- oskarżony D. P. działał w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnienie przestępstw na terenie Niemiec pod pozorom legalnej pracy, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że oskarżony obejmował swoją świadomością, że istnieje faktyczna, płatna praca do wykonania, a nie polegająca na popełnianiu przestępstw, na co wskazują m.in.: wyjaśnienia oskarżonego D. P., który podczas konfrontacji z dnia 13.10.2021 r. k. 432 w spontanicznej wypowiedzi stwierdził, że nie proponowałby czegoś nielegalnego dla osób, które były z Z., nadto wskazują na to wyjaśnienia Ł. G., który był również przekonany, że jest ta praca (na tyle, że zaproponował ją znajomym), a ustalenie to z uwagi na treść zarzutu udziału w zorganizowanej grupie przestępczej ma kluczowe znaczenie co do oceny sprawstwa oskarżonego,

- D. P. był łącznikiem dla osób działających w Niemczech, podczas gdy takie wnioskowanie nie znajduje potwierdzenia w dowodach, brak jest bowiem wskazań, że wymieniony prowadził jakąkolwiek w tym zakresie aktywność, niejasne jest również, na czym owa rola łącznika miałaby polegać i jakiego rodzaju powiązania miałby mieć wymieniony z osobami działającymi w Niemczech i kim miałyby być te osoby, ustalenie tej okoliczności z uwagi na treść zarzutu udziału w zorganizowanej grupie przestępczej ma kluczowe znaczenie co do oceny sprawstwa oskarżonego,

- w okresie od marca do kwietnia 2010 r. oskarżony brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej, podczas gdy cały materiał zgromadzony w sprawie dotyczy de facto jednego wyjazdu 3 osób, który odbył się na przestrzeni jednego dnia, a nie szeregu działań w ww. okresie, brak jest dowodów w tym zakresie, nadto Sąd I instancji nie poczynił ustaleń co do działań oskarżonego wypełniających znamiona czynów zabronionych w okresie dwóch miesięcy roku 2010, a co z kolei z uwagi na treść zarzuconego czynu jest okolicznością istotną mającą wpływ na treść orzeczenia,

II. obrazę przepisów postępowania, jeżeli mogła mieć ona wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez uznanie na podstawie ogólnikowych i obiegowych wskazań oskarżonego Ł. G. istnienia zorganizowanej grupy przestępczej, podczas gdy ww. wyjaśnienia wskazują na ogólny proceder, w który miały być zaangażowane osoby narodowości romskiej, nie odnoszący się do realiów sprawy, który to Ł. G. oceniał z perspektywy kilku lat po, a więc nie jasne jest, czy po pierwsze mówił o roku 2010, po drugie nie wskazywał, że oskarżeni D. P. i A. G., czy też sam Ł. G. uczestniczyli w tym procederze w sposób obejmujący porozumienie i co najmniej godzenie się na uczestniczenie w tymże procederze, przeciwnie dopiero po jakimś czasie oskarżeni dowiedzieli się co działo się na terenie Niemiec,

w apelacji obrońcy oskarżonej A. G. :

• obrazy przepisów postępowania, mającej wpływ na treść wyroku, tj. art. 7 k.p.k. poprzez całkowicie dowolne i bezkrytyczne przyjęcie, na podstawie zgromadzonych dowodów, że A. G. na przełomie marca i kwietnia 2010 r. w Z. działała w ramach zorganizowanej grupy przestępczej w sposób opisany w wyroku, podczas gdy mając na uwadze całokształt materiału dowodowego, opartego głównie na wyjaśnieniach i zeznaniach pokrzywdzonych, brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że oskarżona we wskazanym okresie, brała udział w zorganizowanej grupie przestępczej, która cechowała się wyodrębnioną i trwałą strukturą, istnieniem określonych więzi organizacyjnych o pewnej trwałości, występowaniem określonych ról w ramach struktury, wspólnym planowaniem, zdobywaniem i przysposobieniem środków oraz poczuciem więzi i wspólnoty pomiędzy członkami grupy, przy czym brak jest jakiegokolwiek dowodu, aby oskarżona w ogóle funkcjonowała w takowej grupie, a zatem nie sposób jej przypisać przestępstwa z art. 258 § 1 k.k.,

• a w konsekwencji błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku polegającego na przyjęciu, że oskarżona A. G. dopuściła się czynu przypisanego jej w punkcie 1 wyroku, podczas gdy nie było dowodów świadczących o tym, że obejmowała zamiarem powyższe czyny, co w efekcie doprowadziło do niesłusznego skazania.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

- Sąd odwoławczy przeanalizował zaprezentowane zarzuty łącznie, bowiem w istocie dotyczyły one tożsamych zagadnień związanych z wytkniętymi przez apelujących brakami w zakresie wykazania przez Sąd I instancji, że oskarżeni byli członkami zorganizowanej grupy przestępczej opisanej w punkcie I części wstępnej wyroku, a w jakiej udział przypisano im w punkcie 1 zaskarżonego orzeczenia. Zarzuty te choć oparte na różnych podstawach odwoławczych z art. 438 pkt. 2 i 3 k.p.k., a w przypadku apelacji obrońcy oskarżonego D. P. także z art. 438 pkt. 1 k.p.k. szeregowanego jako obraza prawa materialnego tj. art. 258 § 1 k.k., skupiały się bowiem na tożsamych zagadnieniach. Taka konstrukcja zarzutów z pewnością nie służy kontroli instancyjnej, nie jest także prawidłowa z punktu widzenia metodologii sporządzania środków odwoławczych, skoro błędność ustaleń faktycznych ma być zarazem skutkiem, nie zaś przyczyną dowolnej oceny dowodów, a w efekcie nie powinno się stawiać i odrębnych zarzutów, a już tym bardziej wytykać obrazy prawa materialnego, skoro ma to być zarazem efektem nieprawidłowych ustaleń faktycznych. Przechodząc jednak do sedna sprawy, zgodzić się trzeba z apelującymi tam gdzie zarzucają Sądowi Okręgowemu w Częstochowie arbitralność decyzji o skazaniu oskarżonych za przestępstwo z art. 258 § 1 k.k., w sytuacji gdy zgromadzone dowody ocenione w sposób zgodny z regułami przewidzianymi w art. 7 k.p.k., a zatem z doświadczeniem życiowym i logicznym rozumowaniem, nie dawały ku takiemu rozstrzygnięciu żadnych podstaw. Sąd I instancji jako dowody mające wskazywać na sprawstwo i winę oskarżonych poczytuje jedynie wyjaśnienia oskarżonych, podczas gdy nie przyznali się oni do przestępstw (w wypadku D. P. było to jedynie formalne przyznanie się), stanowczo zaprzeczali, aby w takiej grupie brali udział, jak i nie podali żadnych okoliczności mogących wersję oskarżenia wspierać. Co więcej, w pisemnych motywach wyroku nie poświęcono wyjaśnieniom oskarżonych żadnej uwagi, a ograniczono analizy do lapidarnych wniosków, w tym mających wymowę wewnętrznie sprzeczną, skoro w jednym miejscu wskazuje się, że oskarżonym dano wiarę, bo przyznali się do winy, z drugiej zaś w odniesieniu do tych samych wyjaśnień zostało stwierdzone coś dokładnie odwrotnego. Podobnie ocena materialnoprawna poważnych przestępstw ogranicza się do zaledwie kilku ogólników, bez ich powiązania z realiami przysiadywanych oskarżonym czynów,

• w tej sytuacji Sąd Apelacyjny rozpocząć musi od przypomnienia kilku uwag natury ogólnej na temat charakterystyki przestępstwa z art. 258 § 1 k.k.. W utrwalonym orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjęto bowiem jednoznaczne kryteria pozwalające na uznanie grupy kilku osób za spełniającą znamiona tego występku, a w tym wymóg, aby:

1. zorganizowana grupa składała się z zespołu co najmniej trzech osób;

2. istniał element organizacyjny, wyróżniający się w podziale zadań (ról) i koordynacji działania uczestników, mających także swojego przywódcę;

3. występował element kierownictwa i dyscypliny;

4. funkcjonowała wedle ogólnie przyjętych zasad organizacyjnych, choćby nie były ściśle sformalizowane;

5. zorganizowanie się grupy dokonało się przed popełnieniem planowanych przestępstw. Elementy zorganizowania wymagają zatem wcześniejszego wypracowania i nie można ich wytworzyć "ad hoc" - w trakcie popełnienia przestępstwa. Jest to zarazem czynnik odróżniający zorganizowaną grupę przestępczą od współsprawstwa, które jako działanie "wspólne i w porozumieniu" z inną osobą, może ukonstytuować się dopiero w trakcie wykonania znamion czynu zabronionego (współsprawstwo sukcesywne);

6. konstytuowało ją łączne występowanie dwóch elementów, tj. porozumienia i zorganizowania, choć uczestnicy takiej grupy nie muszą znać się osobiście i umawiać się wspólnie, jednak konieczne jest, aby każdy z nich posiadał świadomość działania w jej strukturze organizacyjnej;

7. występował w niej element trwałości wyrażający się w popełnieniu przestępstw w sposób ciągły, zapewnieniu źródeł dochodu trwających jakiś czas. Z trwałością związany jest element "spoistości", oznaczający gotowość prowadzenia działalności w sposób ciągły (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 14.06.2017 r., sygn. akt. II Aka 52/17, por. J. Skała: Normatywne mechanizmy zwalczania przestępczości zorganizowanej w świetle przepisów kodeksu karnego (część 1) Prok. i Pr. 2004 r., nr 7-8, s. 58-59 oraz powołana literatura i orzecznictwo SN; por. także: wyroki SA w Krakowie: z 13.03.09, II AKa 155/08, KZS 2009/9/42; z. 8/10/08, II AKa 92/08, KZS 2008/11/52; z. 19/12/2003 r.; II AKa 257/03, KZS 2004/4/41, oraz postanowienie SN z 20/12/06, V KKI 300/06, OSNK 2006/1/2551; wyrok SA w Katowicach z 26/01/06, II AKa 394/05, LEX nr 191755)",

• przenosząc te uwagi na grunt poddanej kontroli instancyjnej sprawy nie ulega kwestii, że konstytutywne elementy warunkujące działanie w ramach zorganizowanej grupy przestępczej nie zostało spełnionymi, a stąd rację mają skarżący obrońcy oskarżonych D. P. i A. G. kwestionując słuszność przypisania przestępstw z art. 258 § 1 k.p.k. W świetle zgromadzonych dowodów ocenionych w zgodzie z kodeksowymi zasadami, nie zaś jak to czyni Sąd Okręgowy w sposób skrajnie dowolny i powierzchowny, oczywisty jest wniosek, że D. P., A. G., jak i Ł. G., którzy nie przyznawali się do popełnienia tego występku, swoją przestępczą aktywność skupili na działaniu wspólnym i w porozumieniu zmierzającym do udzielenia pomocnictwa do zwerbowania pokrzywdzonych do pracy za granicą, a było to z ich strony zachowanie spontaniczne, jednorazowe i podjęte ad hoc. Poza ustaloną inkryminowaną aktywnością nie podjęli żadnych innych zachowań- ani wcześniej, ani później- mających służyć celom grupy, do jakiej rzekomo przynależeli, nie wiedzieli, że taka grupa istniała, nie znali osób mających w jej skład wchodzić i działać na terytorium Polski czy Niemiec, w tym jej kierownictwa, nie mieli także świadomości o sposobie funkcjonowania, zasadach organizacji, dochodach, jakie miały w jej ramach być generowane, sposobu ich podziału, czy szczegółach związanych z realizacją nieprawnych celów z wykorzystaniem zwerbowanych osób za granicą. Nie mieli zarazem ani świadomości ani woli udziału w jakiejkolwiek zorganizowanej grupie przestępczej, co do jakiej istnienia Sąd I instancji czyni zresztą szczątkowe ustalenia, a co także należy temu sądowi wytknąć. Inkryminowane porozumienie oskarżonych było zatem charakterystyczne dla współsprawstwa, bo z ich wyjaśnień jasno i jednoznacznie wynika, że ich celem było wyłącznie udzielenie pomocy K. vel R. w znalezieniu chętnych, a zatem w zwerbowaniu pokrzywdzonych do wyjazdu do Niemiec, o czym szerzej będzie mowa dalej, kierowali się przy tym chęcią osiągnięcia korzyści majątkowej w kwotach po 500 zł od każdej „nagonionej” osoby i w tym wyczerpywała się całość bezprawia ich działań i zamierzeń,

• nie wykazano zarazem oskarżonym, aby towarzyszył im zamiar udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, w tym wola trwania w niej i osiągania z tego stałych dochodów, czy to poprzez osobiste działania, czy też w wyniku podejmowanych przez innych członków grupy, w szczególności, że tak jak to już powiedziano poza opisaniem ogólnego schematu w jaki osoby należące do owej struktury miały działać na terytorium Niemiec, żadnych odniesień do sprawy oskarżonych i ich powiązań z tymi osobami czy mechanizmami jej funkcjonowania, Sąd I instancji nie czyni, za wyjątkiem arbitralnego stwierdzenia, że D. P., A. G. i Ł. G. należeli do owej struktury o międzynarodowym charakter, a zatem wyłącznie oskarżeni i jeszcze K. vel R., którego ani prokurator ani Sąd I instancji nie przesłuchali, nie ustalono jego miejsca pobytu, pozostawiając w sferze domysłów egzystencję takiej osoby, o której tak naprawdę nic bliższego nie wiadomo. W realiach rozpatrywanej sprawy nie ulega także kwestii, że oskarżeni P. i małżonkowie G. nie zorganizowali się ze wspomnianym K. vel R. jako grupa o określonej zorganizowanej i trwałej strukturze pionowej ani nawet poziomej. Z pewnością nie sposób było wyróżnić spośród nich także osobę mającą odegrać rolę przywódcy, kierującej grupą czy organizującej jej strukturę z udziałem współoskarżonych, nie było także elementów struktury poziomej. Współdziałanie oskarżonych i rzeczonego K. vel R. miało charakter incydentalny, a wyjaśnienia oskarżonych wskazywały na brak wcześniejszego wypracowania elementów zorganizowania, w tym wykonywanie zadań mających służyć potrzebom grupy, czy też jego powtarzania wedle przyjętego stałego schematu. Za odrzuceniem wersji oskarżania przemawia jednoznacznie także i to, że po udzieleniu pomocy do zwerbowania pokrzywdzonych do rzekomej pracy w Niemczech, rola każdego z oskarżonych się zakończyła, nie podejmowali już żadnych aktywności, nie wykonywali zadań mających służyć celom grupy, a po uzyskaniu zapłaty, utracili zainteresowanie losem pokrzywdzonych i ich aktywnością na terytorium Niemiec, odcięli się od inkryminowanej sytuacji, a co przecież nie jest zachowaniem typowym dla osoby przynależącej, czy identyfikującej się ze zorganizowaną przestępczą strukturą, tym bardziej, że wedle zarzutów byli uczestnikami grupy do kwietnia 2010 r. Jednak ani w akcie oskarżenia, ani w pisemnych motywach wyroku nie wytypowano jakiekolwiek zachowania oskarżonych mogącego potwierdzać ich dalsze zaangażowanie w zadania realizowane w ramach zarzuconej grupy i spełniania jej celów, w tym poszukiwania kolejnych chętnych do wyjazdu do Niemiec,

• podsumowując Sąd Apelacyjny uznał, że ustalone zachowanie oskarżonych było działaniem podjętym wspólnie i w porozumieniu, w celu, aby inne osoby zwerbowały pokrzywdzonych do czynów zabronionych za granicą, było to zatem współsprawstwo. Tak jak to już powiedziano, grupa w jakiej branie udziału penalizuje art.258 k.k. musi być zorganizowana, co oznacza istnienie pewnej jej struktury wewnętrznej. Nie wystarcza więc tu porozumienie kilku osób co do popełnienia przestępstwa ani nawet uprzedni podział ról w planowanym czynie,

• zorganizowana grupa mająca na celu dokonywanie przestępstw tym różni się od innej grupy (szajki) przestępców, że jest zorganizowana, a więc ma trwałą strukturę czy to pionową – przywódcą kierującym działalnością, czy poziomą – ze stałym gronem uczestników koordynujących działalność według ustalonych reguł, i tym, że jej grono nie nawiązuje kontaktu dla dokonania pojedynczych przestępstw, lecz z góry zakłada popełnienie możliwie wielu przestępstw. Nie jest grupą zorganizowaną grono znajomych, którzy nawiązują kontakt tylko dla dokonania doraźnie przestępstwa. Nie jest taką grupą środowisko ludzi zajmujących się tą samą działalnością przestępczą, jeśli nie utrzymują ze sobą kontaktów organizacyjnych, tj. gdy nie łączy ich żadna struktura (wyrok SA w Krakowie z 21.03.2001 r., II AKa 28/01, KZS 2001/4, poz. 24), a tak właśnie przedstawia się sytuacja w poddanej kontroli instancyjnej sprawie.

Wniosek

o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonych od zarzutu z art. 258 § 1 k.k. ( apelacje obrońców oskarżonego D. P. i oskarżonej A. G. ), ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji (apelacja obrońcy oskarżonego A. G.)

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

w świetle przedstawionej powyżej argumentacji wniosek o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonych jest ze wszech miar zasadny, uwzględniając bowiem stan dowodowy sprawy, oceniony przez pryzmat reguł logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego Sąd Apelacyjny uznał, że oskarżeni D. P. (3), A. G. i Ł. G. nie brali udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, opisanej w zarzucie z punktu I części wstępnej wyroku, a co przypisano im w punkcie 1 części dyspozytywnej zaskarżonego orzeczenia. Na pełną akceptację Sądu odwoławczego zasługiwały zatem apelacje obrońców D. P. i A. G. zarzucające dowolność oceny dowodów, a w konsekwencji błędność poczynionych ustaleń faktycznych co do udziału oskarżonych w międzynarodowej zorganizowanej grupie przestępczej, bo w toku procesu karnego żadnemu z oskarżonych nie dowiedziono świadomej przynależności do takiej grupy i funkcjonowania w jej strukturze.

3.2.

Obrońcy oskarżonych D. P. i A. G. zaskarżyli wyrok także w części dotyczącej skazań za przestępstwa z art. 189a § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., stawiając w wywiedzionych apelacjach w tym zakresie zarzuty:

W apelacji obrońcy oskarżonego D. P. :

I.błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mogły mieć wpływ na treść poprzez uznanie, że:

• oskarżony zwerbował P. M., M. Z., A. M., podczas gdy to Ł. G. przekazywał wymienionym propozycje i szczegóły wyjazdu, a D. P. po prostu uczestniczył w spotkaniu z P. M., a nie aktywnie wskazywał na szczegóły zatrudnienia, na co wskazują m.in. zeznania P. M. z 16.04.2012 r. (k. 287), z których wynika wprost, że to Ł. G. poinformował go o pracy a szczegóły w tym zakresie przekazała inna osoba (nie oskarżony D. P.), a nadto to z inicjatywy P. M. propozycja wyjazdu został złożona A. M. (s. 3 zeznań P. M. z 16.04.2012 r. k. 289), zatem ustalenie w zakresie rzekomego zwerbowania wymienionych zostało poczynione wbrew treści materiału zgromadzonego w sprawie, a z uwagi na okoliczność, że Sąd I instancji określił rolę oskarżonego D. P. jako polegającą na zwerbowaniu, to powyższe ma istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia,

• czyny z art. 189a § 1 k.k. stanowiły główne źródło dochodów oskarżonego D. P., podczas gdy materiał zgromadzony w sprawie nie potwierdza powyższego, nadto nie ustalono jakie wpływy i od kogo wymieniony miał uzyskać, co więcej brak jest dowodów na powyższe okoliczności pozwalających na takie przyjęcie,

II. obrazy przepisów postępowania, jeżeli mogła mieć ona wpływ na treść orzeczenia tj.:

1) art. 7 k.p.k. w wyniku uznania za niewiarygodne wyjaśnienia D. P., w zakresie jakim wskazywał na brak świadomości, że osoby mające podejmować prace dorywcze w budownictwie tj. P. M., M. Z. i A. M. nie otrzymują pracy po przyjeździe i będą zmuszeni do czynności niezgodnych z prawem, podczas gdy analiza samych wyjaśnień oskarżonego, a zwłaszcza w zakresie okoliczności, że nie proponowałby takich zajęć osobom z Z., nadto również zeznania świadka D. P. potwierdzające powyższe, Sąd I instancji zaś nie wziął pod uwagę możliwości, że oskarżony mógł być przekonany, że jest do wykonania faktyczna odpłatna praca, tym bardziej, że jak wynika z jego wyjaśnień na rozprawie w dniu 9.05.2022 r. sam pojechał do Niemiec w terminie późniejszym (i również został oszukany), ocena wiarygodności wyjaśnień wymienionego w takim zakresie winna więc uwzględniać ww. aspekty, które prowadzą do logicznego wniosku, że nie miał on świadomości o braku pracy, a tym bardziej dalszych niezgodnych z prawem działań wobec pokrzywdzonych, które miały miejsce na terenie Niemiec w terminie późniejszym,

2) art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. nieuwzględnienie przy ocenie wyjaśnień oskarżonego D. P. jego cech osobistych m.in. w postaci braku biegłej umiejętności pisania (na co wskazywały m.in. zeznania świadka D. P. na rozprawie z dnia 28.10.2022 r. k. 1213 „on nawet dobrze pisać nie umie”), czy formułowania przez oskarżonego logicznych wniosków, tym bardziej, że opinia sądowo-psychiatryczna z dnia 24.11.2021 r. wskazywała na osłabienie funkcji poznawczych i skupienia uwagi (m.in. w Figurze Rey’a, test rysowania zegara nie wykonany prawidłowo, wykazywanie deficytów w zakresie tempa pracy oraz przerzutności i utrzymania uwagi w teście łączenia punktów), a co wpływa na ocenę wyjaśnień i zachowania oskarżonego, a zwłaszcza ocenę świadomości zdarzeń objętych zarzutami,

3) art. 167 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w wyniku nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań świadków K. D., R. K., T. R., I. N., Sąd I instancji nie wydał w tym zakresie postanowienia oddalającego ww. wnioski, podczas gdy dowody te miały istotne znaczenie dla sprawy i sprawstwa D. P., a zwłaszcza ze względu na udział R. K. w zdarzeniach objętych zarzutem, jego zeznania miały kluczowy charakter, zwłaszcza w kontekście udziału i aktywności oskarżonego D. P.,

w apelacji obrońcy oskarżonej A. G. :

1. obrazy przepisów postępowania, mającej wpływ na treść wyroku, tj.:

art. 410 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez:

• pominięcie istotnych okoliczności wynikających z wyjaśnień oskarżonych dot. „werbowania” ludzi do pracy w Niemczech, a to poprzez pominięcie następujących faktów: przekonania oskarżonych, że werbują ludzi do legalnej pracy, braku podejrzeń co do jej legalności i uczciwości R. K. i K. vel R., powzięcia informacji o nielegalności pracy dopiero po powrocie pokrzywdzonych z Niemiec, co znajduje potwierdzenie w wyjaśnieniach oskarżonych podczas postępowania przygotowawczego „ja mu pomagałem w werbowaniu ludzi (…). Ja myślałem, że chodzi o legalną pracę”. „Praca miała być legalna, na umowę na 3 miesiące, a potem jakby się sprawdzili to miała być przedłużona na rok” (vide protokół przesłuchania podejrzanego D. P. k. 363. I nast.), „pytałem się D. i K. czy ta praca jest legalna, oni powiedzieli, że tak”, „(…) ja byłem przy tej rozmowie, ona się toczyła u P. w mieszkaniu. Romowie mówili P., że płatność będzie co tydzień, mieli gdzieś pracować na budowie, a również sprzątać” (vide protokołów przesłuchania podejrzanego Ł. G. k. 219 i nast.),

• pominięcie istotnych okoliczności, wynikających z wyjaśnień oskarżonej A. G. (k. 459 i nast.) dotyczącej „werbowania” ludzi do pracy w Niemczech, a to poprzez pominięcie następujących faktów: przekonania oskarżonej, że werbuje ludzi do legalnej pracy, braku podejrzeń co do legalności i uczciwości R. K. i K. vel R., podjęcia próby ostrzeżenia P. M. i M. Z. niezwłocznie po uzyskaniu informacji o braku pracy w Niemczech, co znajduje potwierdzenie w wyjaśnieniach oskarżonej z postępowania przygotowawczego, tj. „(…) oni pojechali w ciemno i nie pojechali do pracy, a w innym celu. Jednak nie powiedział mi w jakim, wzięłam telefon dzwoniłam do nich i prosiłam aby wysiedli jak będą tylko mogli, ale mnie wyśmiali a potem telefon już był wyłączony” (vide protokół przesłuchania A. G. k. 459 i nast.), „czy nie przypuszczała Pani, że Z. i M. Romowie w Niemczech mogą wykorzystać nie w legalnej pracy, ale w innym celu? Nie, nie przyszło mi to nawet do głowy”,

• pominięcie istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wynikających z pisma oskarżonej A. G. z dnia 17.01.2022 r., z którego jednoznacznie wynika, że oskarżona wraz ze swoim byłym mężem Ł. G. byli pewni, że praca w Niemczech, którą Ł. G. zaproponował P. M. była legalna, co znajduje potwierdzenie w ww. piśmie (…),

a w konsekwencji nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego i oparcie wyroku jedynie na okolicznościach niekorzystnych dla oskarżonej i pominięciu istotnych sprzeczności zachodzących między dowodami stanowiącymi podstawę ustaleń, w tym pominięcie w wyjaśnieniach oskarżonych okoliczności przemawiających za niewinnością A. G. w zakresie pkt I do IV wyroku tj. przekonania co do legalności pracy w Niemczech, co mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku,

b)art. 7 k.p.k. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że oskarżona dopuściła się zarzuconych czynów, podczas gdy z materiału dowodowego nie wynika, aby werbowała ludzi „pod pozorem podjęcia legalnej pracy w Niemczech”, wprowadzając tym samym pokrzywdzonych w błąd, bowiem sama oskarżona była przekonana, że P. M. i M. Z. podejmą legalną pracę na terenie Niemiec, a tym samym to oskarżona została wprowadzona w błąd przez R. K. i K. vel R., o czym wstępnie była mowa w punkcie 1 a) apelacji. Nadto brak jest podstaw do uznania, że A. G. znała A. M. i brała jakikolwiek udział jego werbowaniu do pracy, a z zeznań A. M. wynika, że do pracy zwerbował go pokrzywdzony P. M.,

a w konsekwencji naruszeń przepisów proceduralnych błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku polegający na:

• błędnym przyjęciu, że oskarżona wypełniła znamiona czynu z art. 189a § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, częściowo pominiętego przez sąd- jednoznacznie wynika, że oskarżona była przekonana, że pomaga innym osobom w znalezieniu legalnej pracy na terenie Niemiec – co implikuje twierdzenie, że nie mogła posiadać wiedzy na temat faktycznego celu wyjazdu do Niemiec pokrzywdzonych, albowiem zarówno ona jak i pozostali oskarżeni byli poinformowani i zapewniani przez K. vel R. i R. K. o legalności pracy w Niemczech.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

- Sąd Apelacyjny uznał zarzuty odwoławcze zawarte w apelacjach obrońców D. P. i A. Gawro,n skierowane przeciwko rozstrzygnięciom o ich skazaniu za zbrodnie z art. 189 § 1 a k.k., za częściowo trafne. Zacząć należy od tego, że zaoferowana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacja odnośnie odtworzonych w tym wątku faktów i wyprowadzonej na tych podstawach oceny materialnoprawnej inkryminowanych zachowań oskarżonych nie jest ani klarowna, ani kompletna, ani też przekonywająca, jako że wyraźnie bazuje na bezkrytycznym podzieleniu niesłusznej wersji oskarżenia,

• w pierwszej kolejności należy ustalić w jednoznaczny sposób, na podstawie jakich przepisów odpowiadali oskarżeni, a zatem które ze zmienionych regulacji kodeksowych były dla nich względniejsze, bo także w tej kwestii brak pogłębionych analiz w pisemnych motywach wyroku, a co finalnie doprowadziło do nieprawidłowego zastosowania w podstawie prawnej skazania oskarżonych przepisu art. 189a § 1 k.k. Rozpoczynając te rozważania, należy zauważyć, iż zważywszy na realia sprawy, w której pokrzywdzonymi były wyłącznie osoby dorosłe, oskarżeni nie dopuścili się przestępstw o charakterze seksualnym, Sąd Apelacyjny odrzucił wersję o ich udziale w zorganizowanej grupie przestępczej o charakterze międzynarodowym, stąd dalszą analizę ograniczono do takich przypadków, w efekcie dochodząc do wniosku, że do przyjęcia realizacji znamion przestępstwa handlu ludźmi – niezależnie od stanu prawnego – niezbędne jest wystąpienie trzech elementów: określonego zachowania (znamię czasownikowe), metody działania (sposobu) oraz celu działania (ukierunkowanego na ofiarę),

• zgodnie z przyjętym przez Sąd Okręgowy w Częstochowie w podstawie skazania oskarżonych D. P., A. G. i Ł. G. w punkcie 2 wyroku przepisem art. 189§ 1 a k.k., odwołującym się do definicji z art. 115 § 22 k.k., a jakie weszły w życie w dniu 8 września 2010 r. (a zatem po dacie czynów oskarżonych), na jego gruncie penalizowane jest zachowanie polegające na handlu ludźmi:

a) w postaci: werbowania, transportu, dostarczania, przekazywania, przechowywania lub przyjmowania osoby,

b) podjęte metodą („z zastosowaniem”): przemocy lub groźby bezprawnej, uprowadzenia, podstępu, wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, nadużycia stosunku zależności, wykorzystania krytycznego położenia lub stanu bezradności, udzielenia albo przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy osobie sprawującej opiekę lub nadzór nad inną osobą,

c) podjęte w celu wykorzystania takiej osoby (pokrzywdzonej), nawet za jej zgodą, ze wskazaniem przykładowo („w szczególności”) postaci wykorzystania: w prostytucji, pornografii lub innych formach seksualnego wykorzystania, w pracy lub usługach o charakterze przymusowym, w żebractwie, w niewolnictwie lub innych formach wykorzystania poniżających godność człowieka albo w celu pozyskania komórek, tkanek lub narządów wbrew przepisom ustawy,

• natomiast do daty wejścia w życie tych regulacji (a zatem w czasie czynów oskarżonych), odpowiedzialność karną za uprawianie handlu ludźmi, nawet za ich zgodą, normował przepis art. 253 § 1 k.k., mający charakter tzw. przestępstwa konwencyjnego. W piśmiennictwie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wobec braku w czasie obowiązywania tego przepisu stosownych definicji „handlu ludźmi” w ustawodawstwie krajowym, należało sięgać do prawa międzynarodowego lub unijnego, do czego wprost uprawnia art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., zaliczający ratyfikowane umowy międzynarodowe do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, a także art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP stanowiące, iż po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw stają się one jego częścią i są bezpośrednio stosowane, chyba że ich stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy, a w razie ratyfikowania za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie mają pierwszeństwo przed ustawą, z którą niemożliwe jest pogodzenie ich postanowień. Z tych względów uznać należy dopuszczalność bezpośredniego sięgania w procesie dekodowania pojęcia „handlu ludźmi” – na gruncie art. 253 § 1 k.k. – do definicji unijnych (por: System Prawa Karnego, pod red. J. Warylewskiego, Tom 10, Przestępstwa przeciwko dobrom indywidualnym, Warszawa 2012, a w tym: M. Mozgawa – Rozdział II. Przestępstwa przeciwko wolności. § 11. Handel ludźmi (art. 189a k.k.). V. Analiza ustawowych znamion, s. 396 i n., postanowienie Sądu Najwyższego z 04.07.2017 r., IV KK 86/17, LEX nr 2340612),

• idąc dalej, zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu Najwyższego przedstawionym w wyroku z dnia 21 marca 2013 r., III KK 256/12, Biul.PK 2013/4/20-28, LEX nr 1300029, że „z punktu widzenia zasad wykładni prawa zasadnym jest odwołanie się do wykładni zgodnej z prawem unijnym. W jej ramach istotne znaczenie ma wykładnia zgodna z prawem wspólnotowym polegająca na interpretowaniu krajowych norm w świetle tego właśnie prawa. Przekonuje o tym także argumentacja przedstawiona w wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-105/03 p-ko Marii Pupino, dotyczącego zagadnień wykładni prounijnej przepisów prawa stanowiących rezultat implementacji dyrektywy unijnej do porządku krajowego. Sięgając zatem do przepisów konwencyjnych regulujących przedmiotową materię i pozwalających na ustalenie znamion pojęcia „handlu ludźmi”, użytego w art. 253 § 1 k.k., należy odwołać się do przepisów Konwencji Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi, sporządzonaej w Warszawie dnia 16 maja 2005 r. (Dz. U. z dnia 9 lutego 2009 r., Dz.U. Nr 20, poz. 107), zwanej Konwencją Warszawską, bo ta ratyfikowana została przez Polskę ustawą z dnia 25 kwietnia 2008 r. (Dz. U. Nr 97, poz. 626), a Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej ratyfikował ją dnia 22 października 2008 r., zaś weszła w życie w stosunku do Polski z dniem 1 marca 2009 r. (Dz. U. z dnia 9 lutego 2009 r., Dz.U. 2009, Nr 20, poz. 108). Skoro zatem data ta przypada na datę czynów zarzuconych oskarżonym to niewątpliwie cytowane regulacje prawne winny być podstawą ich odpowiedzialności karnej (vide art. 1 § 1 k.k.),

• myli się tym samym Sąd I instancji poszukując definicji „handlu ludźmi” mającej w sprawie niniejszej mieć zastosowanie w regulacjach Protokołu z Palermo, a zatem Protokołu o zapobieganiu, zwalczaniu oraz karaniu za handel ludźmi, w szczególności kobietami i dziećmi, uzupełniający Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 15 listopada 2000 r. (Dz.U. z dnia 31 stycznia 2005 r., Dz.U.2005.18.160), ratyfikowany ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. (Dz. U. z dnia 4 lutego 2003 r., Dz.U.2003.17.153), która weszła w życie 19 lutego 2003 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej ratyfikował go w dniu 18 sierpnia 2003 r., a w dacie 26 września 2003 r. złożono u Sekretarza Generalnego Narodów Zjednoczonych dokument ratyfikacyjny (Dz.U. z dnia 31 stycznia 2005 r., Dz.U.2005.18.161). Konwencja warszawska zastąpiła zatem rozwiązania prawne w tych przepisach zawarte, a które i tak nie mogłyby mieć w sprawie oskarżonych zastosowania wobec ich uniewinnienia od zarzutu udziału w zorganizowanej grupie przestępczej o charakterze międzynarodowym,

• w tym świetle przyjąć trzeba, że od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 7 września 2010 r., na podstawie art. 253 § 1 k.k., z odwołaniem się do definicji z art. 4 Konwencji Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi, sporządzonej w Warszawie w dniu 16 maja 2005 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 20, poz. 107), odpowiedzialności karnej za uprawianie handlu ludźmi (również poza zorganizowaną grupą przestępczą o charakterze międzynarodowym) podlega zachowanie:

• porównując przytoczone znamiona czynów z art. 189a § 1 k.k. oraz z art. 253 § 1 k.k. wyraźne jest wprawdzie ich znaczące podobieństwo, jednak z widocznym poszerzeniem przez ustawodawcę od dnia 8 września 2010 r. katalogu zachowań karalnych. Jeśli bowiem na gruncie obu stanów prawnych tak samo karalne jest „werbowanie”, dokonywane „za pomocą wprowadzenia w błąd”, czyli w postaci oszustwa, to jednak decydujące znaczenie w sprawie oskarżonych ma sankcjonowany na podstawie obu tych przepisów cel działania sprawcy który na gruncie art. 189a § 1 k.k. jest istotnie szerszy, bo obejmuje zasadniczo każde wykorzystanie ofiary, a na pewno inne (niż seksualne) formy wykorzystania poniżające godność człowieka, podczas gdy art. 253 § 1 k.k. wskazuje na konkretne minimalne progi, od których wykorzystanie takie stanowi znamię czynu. Skoro więc wspomnianego celu wykorzystania brak na gruncie art. 253 § 1 k.k. w zw. z art. 4 Konwencji Warszawskiej, to w sytuacjach działań podjętych w celu innych (niż seksualne) form wykorzystania pokrzywdzonych poniżających godność człowieka, niewątpliwie poprzednio obowiązujący stan prawny był względniejszy dla oskarżonych niż z okresu od 8 września 2010 r. (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 26.10.2020 r., sygn.. akt II AKa 167/20). Sąd I instancji w ogóle tych kwestii nie rozważył nie rozważył finalnie dochodząc do błędnego wniosku, że regulacje te nie różniły się, a w efekcie skazując oskarżonych D. P., A. G., ale i Ł. G. za zbrodnię z art. 189a § 1 k.k. także poprzez „wykorzystanie w sposób poniżający godność człowieka”, gdy tymczasem inkryminowane czyny oskarżonych popełnione były przed wejściem w życie art. 189a § 1 k.k., obejmującego swoim zakresem takie znamię. W ten sposób Sąd Okręgowy dopuścił się oczywistej obrazy art. 1 § 1 k.k. zgodnie z jakim odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia, skazując oskarżonych za zachowanie, jakie w czasie obowiązywania nie było karalne. Zarazem Sąd Okręgowy, a wcześniej prokurator w akcie oskarżenia, nie przedstawił najmniejszej argumentacji na poparcie tezy przeciwnej,

- idąc dalej podkreślenia wymaga, że w każdym ujęciu definicji „handlu ludźmi” kluczowym dla pociągnięcia do odpowiedzialności karnej za to przestępstwo, aczkolwiek całkowicie pominięte w rozważaniach prokuratora i Sądu Okręgowego jest to, iż sprawca przestępstwa handlu ludźmi musi działać z zamiarem bezpośrednim w postaci dolus coloratus. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że z punktu widzenia znamion strony podmiotowej przestępstwo tego rodzaju może być popełnione wyłącznie z zamiarem szczególnie zabarwionym (kierunkowym), obejmującym zarówno cel, jak i sposób działania sprawcy (por. wyrok SN z 22.11.1973 r., III KR 278/73; wyrok SN z 19.07.2007 r., VKK 384/06; wyrok SN z 03.04.2007 r., III KK 362/06, LEX nr 296749). Zatem, sprawca przestępstwa handlu ludźmi nie tylko musi chcieć aby jego ofiara została wykorzystana, lecz musi także chcieć w tym celu użyć określonego sposobu działania. Nie można uznać za wypełniającą znamiona strony podmiotowej handlu ludźmi sytuacji, w której chociażby jeden z elementów przypisanych mu znamion nie jest objęty świadomością i zamiarem bezpośrednim towarzyszącym sprawcy,

• uwzględniając powyższe zgodzić się należy ze skarżącymi kiedy wytykają Sądowi I instancji błędność wyrokowych ustaleń faktycznych poprzez przyjęcie, że oskarżeni swoimi namowami do wyjazdu i podjęcia zatrudnienia w Niemczech w wyniku oszustwa zwerbowali pokrzywdzonych działając z zamiarem bezpośrednim i kierunkowym, a zatem z pełną wiedzą co do wszystkich elementów przestępstwa. Wersja oskarżenia nie znajduje na gruncie zgromadzonych dowodów jednoznacznego oparcia, nie została tym samym dowiedziona, co musi skutkować zakwestionowaniem strony podmiotowej czynów przypisanych D. P., A. G., ale i Ł. G. oraz prowadzić do zmiany rozstrzygnięć na ich korzyść w punkcie 2 zaskarżonego wyroku. Chociaż bowiem konstrukcja zarzutów odwoławczych oraz ich uzasadnienie sugerują, że skarżący przez kwestionowaną świadomość oskarżonych rozumieli ich wiedzę o legalności przyszłej pracy pokrzywdzonych, to podważając również działanie w określonym celu, kwestionowali de facto wyrokowe ustalenia faktyczne co do całej strony podmiotowej przypisanych oskarżonym D. P. i A. G. przestępstw, a co tyczy się w równym stopniu oskarżonego Ł. G.,

• skoro zatem przestępstwo handlu ludźmi może być popełnione wyłącznie z zamiarem szczególnie zabarwionym (kierunkowym), obejmującym zarówno cel, jak i sposób działania sprawcy to przypisanie oskarżonym D. P., A. i Ł. G. sprawstwa i winy w zakresie przestępstwa handlu ludźmi (niezależnie, że kwalifikowanego z błędnego przepisu art. 189a § 1 k.k.) wymaga udowodnienia nie tylko tego, że każdego z pokrzywdzonych zwerbowali za pomocą oszustwa w konkretnym w celu wykorzystania do popełnienia określonych czynów zabronionych związanych z wyłudzaniami od instytucji finansowych mienia, czyli mając także wiedzę co do wszystkich elementów realizowanego procederu. Sąd Okręgowy przyjął w zaskarżonym wyroku arbitralnie, że stan dowodowy sprawy pozwalał na takie ustalenia, a w konsekwencji przypisanie oskarżonym przestępstwa handlu ludźmi, jednak zarazem nie zaoferował przekonywających argumentów za taką wersją, operując jedynie ocennymi stwierdzeniami typu „dla wszystkich było oczywiste” ,„mieli pełną świadomość”, bez jednak przywołania merytorycznych danych wspierających te ustalenia. Poza jedyną poruszoną kwestią, a mianowicie, że owa pełna wiedza miała w przypadku oskarżonych G. wynikać z udziału A. G. w wyłudzaniu zasiłków w Wielkiej Brytanii, w sytuacji gdy nie wyjaśnia zarazem Sąd I instancji, gdzie doszukuje się tej analogii, jakiej Sąd Apelacyjny nie dostrzega, ale nade wszystko bez wskazania daty owego zdarzenia, a jak wynika z depozycji oskarżonej miało do niego dojść kilka lat po inkryminowanych zajściach z marca 2010 r., co tyczy się także kolejnej typowanej przez Sąd Okręgowy sytuacji jej wykorzystania do podobnych celów na terenie Niemiec, a do czego miało dojść jak stanowczo wyjaśniała dopiero w 2014 r. Nic ponad te szczątkowe i jak wykazano nietrafione argumenty nie przywołuje Sąd I instancji na poparcie stanowiska o sprawstwie i winie oskarżonych w zakresie przypisanych im przestępstw „handlu ludźmi”, z czym Sąd Apelacyjny zgodzić się nie mógł. Działania oskarżonych wobec pokrzywdzonych P. M., D. Z., a w przypadku D. P. także A. M., były bowiem immanentnie związane z potrzebą ich zwerbowania zgłaszaną przez K. vel R. (w realiach sprawy – w Niemczech). W istocie to od niego płynął do oskarżonych jednoznaczny sygnał o chęci werbunku i to ten nieustalony sprawca doskonale wiedział, jakie zachowania będą wymagane od zwerbowanych. Oskarżeni pełnili natomiast rolę pośredników ad hoc na rynku polskim, swymi działaniami umożliwiając skuteczne zwerbowanie pokrzywdzonych. Nie posiadali jednak pełnej wiedzy, a przynajmniej nie wynikało to ze zgromadzonego materiału dowodowego, o zachowaniach podejmowanych wobec pokrzywdzonych w Niemczech, gdzie zostali zabrani, o przetrzymywaniu ich w mieszkaniach, do jakich zostali zawiezieni i pozbawieni możliwości kontaktu z osobami z zewnątrz i swobodnego powrotu do domu, będąc jednocześnie wykorzystywani do czynów zabronionych mających na celu wyłudzanie środków pieniężnych,

• ustalenie, że oskarżeni nie wiedzieli dokładnie w jakim celu i warunkach będą przetrzymywani pokrzywdzeni i do jakich zadań dokładnie zostaną wykorzystani, jak i jakich zajęć będą się imać, a zatem że nie działali oni w celu wykorzystania pokrzywdzonych, czyli z zamiarem bezpośrednim, kierunkowym, nie oznaczało jednak, że nie działali z zamiarem ewentualnym. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, zgromadzony materiał dowodowy oceniony przez pryzmat zasad logiki i doświadczenia życiowego przekonywał, że oskarżeni udali się wspólnie do P. M., gdzie przedstawiono jemu i D. Z. ofertę wyjazdu inicjowanego przez rzeczonego K. vel R., przedstawiając konkretną ofertę pracy w budownictwie, czy przy przeprowadzkach, za wynagrodzeniem ponad 1.000 euro miesięcznie i z możliwością przedłużenia umowy, jeśli się sprawdzą. Obiektywnie podali zatem pokrzywdzonym nieprawdziwe informacje o istotnych i decydujących o ich decyzji warunkach zatrudnienia. To ich wspólne działanie scalało także intelektualne porozumienie co do całej tej inicjatywy, jaką w określonym celu, a mianowicie z chęci uzyskania 500 zł prowizji. W efekcie pokrzywdzeni dali się namówić do wyjazdu kolokwialnie rzecz ujmując „tak jak stali”. W opisany sposób oskarżeni niewątpliwie ułatwiali dokonanie przestępstw handlu ludźmi osobom wyczerpującym wszystkie ich znamiona, w tym strony podmiotowej, co oczywiste skoro ręczyli za to swoim słowem na tyle skutecznie, że zdołali w krótkiej bezpośredniej rozmowie przekonać pokrzywdzonych do całkowicie nieracjonalnej decyzji o natychmiastowym wyjeździe bez bagażu i zaplecza finansowego do obcego kraju, bez znajomości rynku pracy i warunków życiowych, jakie tam będą mieli zapewnione, a nawet bez pożegnania się z bliskimi, nie znając także języków obcych,

• dopuszczając się ustalonych zachowań, oskarżeni działali zatem z zamiarem ewentualnym, z jakim– na gruncie art. 18 § 3 k.k. – wystarczające jest, aby działał pomocnik. Zamiar ewentualny, zwany też wynikowym, pośrednio zdefiniowany jest w art. 9 § 1 k.k. określa zarówno jego stronę intelektualną (przewidywanie możliwości popełnienia czynu zabronionego), jak i woluntatywną (godzenie się na popełnienie czynu zabronionego). Uświadomiony przez sprawcę wysoki stopień prawdopodobieństwa umieszcza zamiar wynikowy w bezpośrednim sąsiedztwie sytuacji zaliczanej do zamiaru bezpośredniego, w której sprawca ma pewność popełnienia czynu zabronionego i podejmuje decyzję zachowania się. Brak ze strony sprawcy działań zmniejszających stopień prawdopodobieństwa popełnienia czynu zabronionego pozwala na odróżnienie tej formy zamiaru od świadomej nieumyślności (A. Zoll, Komentarz do art. 9 k.k., teza 20 i 21 [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Część I. Komentarz do art. 1-52, pod red. A. Zolla i W. Wróbla, WK 2016). Zbliżona do tego stanowiska jest tzw. koncepcja obojętności woli, według której zamiar wynikowy charakteryzuje się tym, że sprawca ani nie chce popełnić czynu zabronionego, ani nie chce, aby czyn zabroniony nie został popełniony (zob. W. Wolter, Nauka o przestępstwie, Warszawa 1973, s. 127) i z taką postacią winy zdaniem Sądu Apelacyjnego oskarżeni w realiach sprawy niniejszej działali. Z ich wyjaśnień jasno i jednoznacznie wynika, że celem ich współdziałania było udzielenie pomocy K. vel R. w znalezieniu chętnych, a zatem w zwerbowaniu pokrzywdzonych do rzekomej pracy w Niemczech, choć na podstawie okoliczności towarzyszących mogli bez trudu przewidzieć, że są to obietnice bez pokrycia, a pokrzywdzeni obiecywanego intratnego, legalnego i dochodowego zatrudnienia za granicą nie znajdą, jednak godzili się na to, aby pomóc w ich zwerbowaniu, bo kierowali się niskimi pobudkami w postaci chęci uzyskania obiecanych korzyści. Oskarżeni podejmując się pośredniczenia w zaoferowaniu pokrzywdzonym zatrudnienia winni jednak wiedzieć, na czym polega praca, do której pomagali namówić pokrzywdzonych. Jeżeli taka osoba tego nie sprawdzi, nie podejmując jakichkolwiek starań w tym zakresie, a zarazem stanowczo zapewnia, że zatrudnienie dotyczy możliwości podjęcia i świadczenia określonego rodzaju pracy zarobkowej na terytorium Niemiec za odpowiednim wynagrodzeniem, a co w rzeczywistości nie było prawdziwymi informacjami i nie miało nic wspólnego z tym co pokrzywdzonych na miejscu czekało, to w istocie wprowadzili w ten sposób ofiary procederu w błąd. Nie budzi wątpliwości Sądu odwoławczego, że gdyby oskarżeni tak się nie zachowali, jak opisano wyżej, to pokrzywdzeni, wiedząc o choćby możliwym charakterze rzeczywistego zajęcia do jakiego zostaną wykorzystani za granicą, nie podjęliby się tego i nie zdecydowali na wyjazd. Oskarżeni wiedzieli, że werbunek dotyczył osób bezrobotnych, zdeterminowanych osiągnięciem jakiś dochodów i gotowych natychmiast wyjechać z kraju bez zaplecza finansowego, rzeczowego, ubezpieczenia, a nade wszystko znajomości języka i bez skorzystania z fachowego pośrednictwa pracy. Oskarżeni jako osoby dorosłe, z określonym doświadczeniem życiowym mieli świadomość, że w normalnych warunkach to minimum musi być spełnione, aby można mówić o złożeniu formalnie zgodnej z deklaracjami oferty pracy, nie zaś jedynie przekonywaniem pokrzywdzonych do wyjazdu za granicę i zdaniu ich na całkowita łaskę i niełaskę obcych osób, o kryminalnych inklinacjach. W żadnym razie nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem apelujących obrońców, jakoby oskarżeni działali w dobrej wierze i byli pewni, że praca do jakiej namówili pokrzywdzonych będzie legalna i dobrze płatna. Po pierwsze dlatego, że wyjaśnienia samych oskarżonych w tym względzie nie są przekonywające, po wtóre, że tak jak to już powiedziano nie poczynili jakichkolwiek ustaleń, nie dociekali tych danych, nie interesowali się szczegółami przedstawianej oferty, a zatem przyszłych warunków pracy pokrzywdzonych, a wręcz przeciwnie w najmniejszym stopniu ich to nie interesowało. Wersja oskarżonej A. G. na jakiej jej obrońca buduje tezę o braku świadomości oskarżonej o przestępczych celach inicjatorów wyjazdu i dowiedzeniu się o tym dopiero kiedy pokrzywdzeni byli już w autokarze, a co miało ją zdopingować do podjęcia próby ich ostrzeżenia i namówienia, aby natychmiast wysiedli, nie jest wiarygodna, bo zaprzeczył jej stanowczo P. M., konsekwentnie zeznając, że nawiązał pierwszy kontakt telefoniczny z oskarżonymi już po przyjeździe do Niemiec, zaś na jego pretensje o to, że został oszukany A. G. kategorycznie odcięła się od tej sytuacji i wprost stwierdziła, że jej to nie interesuje, bo otrzymała już „za nich zapłatę”,

• jednak wywodzenie zarazem z sytuacji, w jakich egzystowali w dacie czynu pokrzywdzeni, a mianowicie że „wyzyskano (ich) niezdolność do należytego pojmowania przedsiębranego działania” tak jak to przypisuje Sąd I instancji, jest nieracjonalne. Pozostawianie w inkryminwoanym czasie P. M., dariusza Z. czy A. M. w takim stanie, a zatem niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, nie zostało w procesie w żaden sposób dowiedzione, a zatem jest to kolejna dowolna teza, a stąd owo stwierdzenie nie kwalifikowało się do powtórzenia w opisach czynów przypisanych oskarżonym przez Sąd Apelacyjny,

• w ustalonych realiach nie budzi także wątpliwości to, że działanie oskarżonych D. P., A. G. i Ł. G. cechowało działanie wspólne i w porozumieniu, co jest charakterystyczne dla współsprawstwa, skoro od początku do końca działali razem namawiając na wyjazd P. M. i D. Z.. Nie ma zatem znaczenia tak jak zarzuca to obrońca oskarżonego P. czy ofertę podjęcia pracy werbalizował Ł. G., czy pozostali oskarżeni, skoro każdy z oskarżonych identyfikował się z działaniami pozostałych w całym przebiegu zajścia i realizowali wspólny cel,

• inaczej rzecz się ma w przypadku pokrzywdzonego A. M., wszak żaden z dowodów nie wskazuje na to, aby miał on zostać zwerbowany także przez A. G. i Ł. G. tak jak zarzuca to prokurator w akcie oskarżenia i dowolnie przypisuje Sąd I instancji, bez wskazania na czym owo ustalenie opiera. Z zeznań pokrzywdzonych P. M. i A. M. także nie wynika jakikolwiek udział, czy choćby szczątkowe zaangażowanie oskarżonych A. i Ł. G. w ten werbunek, w szczególności jeśli zważyć, że pokrzywdzony nie przebywał w miejscu zamieszkania P. M. w czasie bytności tam oskarżonych G. i nie uczestniczył w ich rozmowie, a został później zapytany przez P. M. czy też nie chciałby z nimi pojechać do pracy do Niemiec i także na to od razu przystał. W tej sytuacji skazanie oskarżonych Ł. G. i A. G. za popełnienie na szkodę A. M. przestępstwa „handlu ludźmi”, niezależnie czy w przypisanej zaskarżonym wyrokiem postaci, czy też w postaci zjawiskowej pomocnictwa jest wykluczone ze względu na brak jakichkolwiek dowodów ich winy. Odmiennie przedstawia się sytuacja z oskarżonym D. P., wszak on sam wyjaśnił już w czasie pierwszego przesłuchania przyznał się do namówienia do tego wyjazdu („zwerbowania”) P. M., M. Z., ale i A. M., którego jak twierdził znał tak jak pozostałych pokrzywdzonych, miał też z tego co wówczas relacjonował wiedzę na temat tego kto zabrał i odwiózł także tego pokrzywdzonego, a co wyklucza uniewinnienie go od pomocnictwa do dokonania przestępstwa z 18 § 3 k.k. w zw. z art. art. 253 § 1 k.k. na szkodę A. M.,

• w rezultacie Sad Apelacyjny skazał oskarżonych za ciąg przestępstw polegających na tym, że w nieustalonym dniu marca 2010 r. w Z., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przewidując możliwość i godząc się na popełnienie przez inne osoby przestępstwa handlu ludźmi wprowadzili P. M., D. Z., a w przypadku D. P. także A. M. w błąd przedstawiając mu nieprawdziwe informacje o możliwości podjęcia i świadczenia pracy zarobkowej na terytorium Niemiec, jej charakteru i wysokości zarobków, udzielając w ten sposób innym nieustalonym osobom pomocnictwa do zwerbowania pokrzywdzonych w celu ich wykorzystania polegającego na wyzysku do popełnienia czynów zabronionych związanych z wyłudzeniami cudzego mienia,

• jeśli zaś idzie o dowód z pisma oskarżonej A. G. z 17.01.2022 r., mający zdaniem jej obrońcy przeczyć sprawstwu i winie oskarżonej, to przypomnieć należy, że zgodnie z regulacją art. 174 k.p.k., dowodu z wyjaśnień oskarżonego nie wolno zastępować treścią pism, a co czyni tego rodzaju zarzut apelacyjny o obrazie przez Sąd Okręgowy przepisów art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., całkowicie chybionym,

• należy także odrzucić supozycje obrońcy oskarżonego D. P. o naruszeniu przez Sąd I instancji przepisów art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. dlatego, że nie uwzględnił właściwości osobistych oskarżonego mających wykluczać kompetencje intelektualne do dokonania zarzucanego czynu, bo pomija w ten sposób skarżący, że po pierwsze mamy do czynienia z osobą wielokrotnie karaną sądownie, a zatem deficyty w sferze intelektualnej nie powstrzymywały oskarżonego przeg dokonywaniem przestępstw i to systematycznie na przestrzeni kolejnych lat, po wtóre zaś dyskutowanie ze zdolnością do rozpoznania czynu i pokierowania swoim postępowaniem, a zatem także i do psychicznej zdolności do dokonania przestępstwa, w świetle jednoznacznych wniosków opinii sądowo-psychiatrycznej wydanej po badaniu przedmiotowym oskarżonego i zapoznaniu się z aktami sprawy, nie zasługuje na uznanie, wyraźnie świadcząc o wybiórczym traktowaniu omawianej opinii biegłych lekarzy psychiatrów i selekcjonowaniu z niej wyłącznie treści przystających do forsowanej tezy,

• podobnie jednostronnie interpretowana jest przez tego apelującego okoliczność wskazywana przez oskarżonego P., że sam miał zostać oszukany przez osoby oferujące legalną pracę w Niemczech, gdzie po jakimś czasie po zdarzeniu trafił. Pomija w ten sposób apelujący bowiem to, że oskarżony w tych wyjaśnieniach przyznał także, że był zapewniany, że tym razem będzie inaczej, że nie powtórzy się poprzednia sytuacja, a zatem z jego depozycji wynika, że na ten moment nadal obawiał się, iż pracy do jakiej pomógł zwerbować pokrzywdzonych, mogło także dla niego w rzeczywistości nie być,

• nie można także zgodzić się z zarzutem stawianym przez obrońcę oskarżonego D. P., jakoby nieprzeprowadzenie dowodów z zeznań świadków K. D., R. K., T. R. i I. N. w toku rozprawy głównej miało obrazić przepisy z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., skoro Sąd Okręgowy podejmował wszelkie możliwe sposoby celem doręczenia wezwań świadkom zarówno przez doręczyciela pocztowego, jak i funkcjonariuszy Policji, jednakże każdorazowo adresy podawane we wnioskach okazywały się błędne, bo wymienione osoby nie przebywały w tych lokacjach, nie zdołano także ustalić gdzie się znajdują, a mogli także opuścić granice Polski. Co więcej, także korespondencja ekspediowana na adresy możliwego pobytu świadków R. K. i K. D. na adres niemiecki powróciła z adnotacją, że pod tym adresem „adresat jest nieznany” (k. 1159-1160 t. VI). W tej sytuacji nie wydanie przez Sąd Okręgowy postanowienia oddalającego rzeczone wnioski, choć uchybiało regule z art. 170 § 1 pkt. 2 k.p.k., nie stanowi naruszenia stanowiącego względną podstawę odwoławczą z art. 438 pkt. 2 k.p.k., gdyż nie wydanie takiego orzeczenia nie miało wpływu na treść wyroku. Co więcej, jeśli idzie o R. K. wskazać trzeba, że dowody zebrane w sprawie wcale nie potwierdzają wersji oskarżonego P., aby miał on być na miejscu zdarzenia, czy w jakiś sposób mieć związek z ustalonymi okolicznościami sprawy. A. G. (także podczas w konfrontacji z D. P.) i Ł. G. konsekwentnie twierdzili, że inicjatorem był inny Rom - K. vel R., a nie R. K., który nie brał udziału w tym zdarzeniu. A. G. wyjaśniła że miał w inkryminowanym czasie kilkanaście lat, a poznała go dopiero w 2014 r., kiedy została przez niego namówiona do przyjazdu do niego do Niemiec i udziału w wyłudzeniach mienia. A. G. stanowczo przeczy wersji oskarżonego P. o współudziale w przestępstwie R. K., w czym nie jest odosobniona, bo tożsame relacje na temat udziału K. vel R. w inkryminowanych zdarzeniach i nie uczestniczenia w nich R. K. przedstawiali Ł. G. i pokrzywdzony P. M..

Wniosek

o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonych od zarzutu z art. 258 § 1 k.k. ( apelacje obrońców oskarżonego D. P. i oskarżonej A. G. ),

o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji ( apelacja obrońcy oskarżonego A. G. )

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku okazał się częściowo trafiony, bo skutkował przypisaniem oskarżonym przestępstw w złagodzonej postaci pomocnictwa, z przyczyn omówionych powyżej.

3.3.

Obrońca oskarżonego D. P. w apelacji sformułowała także zarzut obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu:

1) art. 189 a k.k. w efekcie niewłaściwej wykładni w wyniku pominięcia, że czyn też można popełnić w zamiarze bezpośrednim, a więc kluczowe jest ustalenie, że sprawca swoją świadomością obejmował chęć wykorzystania innych osób do podejmowania działań niezgodnych z prawem, owa celowość wykorzystania nie została przez Sąd I instancji uwzględniona ani przeanalizowana pod katem zachowania oskarżonego tym bardziej, że prawidłowa wykładnia wskazuje, że świadomość musi obejmować działanie podjęte w określonym celu wykorzystania do działań niezgodnych z prawem,

2) art. 189 a k.k. w wyniku nieprawidłowej interpretacji wskazującej, że czyn ów można podjąć poprzez działania, podczas gdy zaskarżone orzeczenie nie wskazuje dokładnie jakie zachowanie oskarżonego wyczerpywały ustawowe znamiona, Sąd I instancji poprzestał bowiem na określeniu „werbowanie” bez wskazania w jaki sposób D. P. swoim działaniem wypełnił znamiona czynu zabronionego,

3) art. 258 k.k. w wyniku niewłaściwej wykładni przyjęcia istnienia zorganizowanej grupy przestępczej bez wskazania elementów podziału ról i organizacji ich członków, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazuje, że „organizowanie się grupy winno dokonać się przed popełnieniem planowanych przestępstw. Elementy zorganizowania wymagają uprzedniego wypracowania i nie można ich wytworzyć „ad hoc” w trakcie popełnienia przestępstwa”, zaskarżone orzeczenie nie uwzględnia powyższego, nadto przyjęcie kwalifikacji prawnej wymagało wskazania elementów podziału ról i organizacji członków grupy, jak również elementów poprzedzających popełnione czyny takiej jak planowanie, porozumienie, zorganizowanie, trwałość, zaś Sąd I instancji nie poczynił ustaleń w tym zakresie, co więcej zgromadzony materiał w sprawie wskazuje na niewystąpienie ww. elementów,

4) art. 65 k.k. w wyniku błędnej wykładni przyjęcia istnienia stałego źródła dochodów oskarżonego co do czynów z art. 189a § 1 k.k. podczas gdy prawidłowa wykładnia wymaga, aby wpływy cechowała regularność albo taka wartość, która wymagałaby utrzymania się, zaś Sąd I instancji nie ustalił ani wysokości ani regularności rzekomo uzyskiwanych przez oskarżonego dochodów.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

• zarzut obrazy prawa materialnego oparty na podważeniu ustaleń faktycznych poczynionych w wyniku dowolnej oceny dowodów, co miało mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, bo prowadziło do niesłusznego skazania oskarżonego D. P. za przestępstwa z art. 258 § 1 k.k., i z art. 189 § 1 a k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. był wadliwy. Przypomnienia wymaga, że zarzut obrazy prawa materialnego odnoszący się do kwalifikacji prawnej czynu można postawić tylko wówczas, gdy skarżący nie podważa ustaleń faktycznych związanych z tą kwalifikacją. Jeżeli zatem zdaniem skarżącego, tak jak to ma miejsce w realiach analizowanego przypadku, nieprawidłowe są ustalenia faktyczne, to błędem pierwotnym jest ów błąd, a jego następstwem dopiero wadliwa kwalifikacja prawna. Dlatego też, skarżący powinien postawić tylko zarzut błędu w ustaleniach faktycznych i wskazać, że mógł mieć on wpływ na treść wyroku właśnie co do kwalifikacji prawnej czynu (D. Świecki, Komentarz do art. 438 k.p.k., teza 17 [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, pod red. D. Świeckiego, LEX/el., 2020; wyrok SN z 23.07.1974 r., V KR 212/74, OSNKW 1974/12, poz. 233; postanowienie SN z 25.07.2005 r., V KK 61/05, OSNwSK 2005/1/412, LEX nr 200001; postanowienie SN z 2.12.2008 r., III KK 230/08, LEX nr 491425),

• w tej sytuacji skoro Sąd Apelacyjny podzielił zarzuty obrońcy skierowane przeciwko orzeczeniu o sprawstwie i winie oskarżonego D. P. i w efekcie uniewinnił go od przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. dalsze rozważania w owej kwestii ocenić należy za zbędne, co tyczy się także zarzutu obrazy art. 189a k.k., bo w tym przypadku doszło w instancji odwoławczej do zreformowania wyroku w efekcie uznania trafności zarzutów kwestionujących prawidłowość wyrokowych ustaleń faktycznych skierowanych przeciwko przypisaniu D. P. przestępstw w tej postaci, a do czego odniesiono się wyżej,

• całkowicie myli się skarżący obrońca zarzucając Sądowi I instancji obrazę przepisu art. 65 k.k. w wyniku błędnej wykładni przyjęcia istnienie stałego źródła dochodów oskarżonego D. P. co do czynów z art. 189a § 1 k.k., w sytuacji gdy kumulatywne zakwalifikowanie przez Sąd meriti tego przestępstwa z art. 65 § 1 k.k. wynikało z jednoczesnego uznania oskarżonego za winnego udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, nie zaś z powodu uczynienia sobie z przestępstw stałego źródła dochodów, a co zwalnia Sąd Apelacyjny od szerszych rozważań w tej materii, w szczególności jeśli zważyć, że mocą wyroku tut. Sądu D. P. został uniewinniony od zarzutu z punktu I.

Wniosek

wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

częściowo zmiana zaskarżonego wyroku na korzyść oskarżonego D. P. była wynikiem uwzględnienia zarzutów opartych na podstawach odwoławczych z art. 438 pkt. 2 i 3 k.p.k., nie zaś z art. 438 pkt. 1 k.p.k. , a co omówiono w poprzednich sekcjach uzasadnienia

3.4.

W apelacji obrońcy oskarżonego D. P. postawiony został także zarzut rażącej niewspółmierności kar w wyniku nie uwzględniania postawy i właściwości osobistych oskarżonego P. oraz okoliczności, że od daty zarzuconych czynów minęło prawie 12 lat, które to przemawiają za możliwie najniższym wymiarem kary, czy też zastosowaniem pełnej absorpcji przy łączeniu kar.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

• zarzut tej treści częściowo stracił na aktualności w świetle wydanego przez Sąd Apelacyjny wyroku uniewinniającego oskarżonego D. P. od zarzutu z art. 258 § 1 k.k., ale i skazania go w ramach przypisanego mu zaskarżonym wyrokiem ciągu przestępstw z art. 189a § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., ciągu trzech przestępstw w postaci zjawiskowej pomocnictwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 253 k.k., popełnionych na szkodę P. M., D. Z. i A. M., a co determinowało potrzebę orzeczenia za ten ciąg nowej kary. W tej sytuacji Sąd odwoławczy kierując się dyrektywami sądowego wymiaru kary i oscylując w granicach ustawowego zagrożenia doszedł do przekonania, iż za ciąg trzech zbrodni przypisanych oskarżonemu, a popełnionych w marcu 2010 r., a zatem ponad 13 lat temu, przy uwzględnieniu okoliczności tych czynów, działania w zamiarze ewentualnym, a co za tym idzie istotnie złagodzonego stopnia winy i średniego stopnia społecznej szkodliwości, ale także roli, jaką w tych przestępstwach odegrał, zaistniały solidne przesłanki do nadzwyczajnego złagodzenia wobec oskarżonego sankcji, bo jej orzeczenie nawet w najniższym rozmiarze, a zatem 3 lat pozbawienia wolności, byłoby niewspółmiernie surowe, a do czego uprawnia przepis art. 19 § 2 k.k., znajdujący w przypadku skazania za czyny z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 253 k.k. zastosowanie. Sąd Apelacyjny uznał taką potrzebę, dochodząc do przekonania, że przemawiają za tym – uwzględnione przez pryzmat dyrektyw prewencji indywidualnej. Wzięto też pod uwagę, że rola oskarżonego w przypisanych mu przez Sąd II instancji przestępstwach jako pomocnika do zwerbowania P. M., M. Z. i A. M. nie była kluczowa, jednak nie można jej z drugiej strony umniejszać, skoro w efekcie jego działań pokrzywdzeni padli ofiarami handlu ludźmi,

• finalnie Sąd Apelacyjny wymierzył D. P. za ciąg przypisanych mu w punkcie I.3 przestępstw jedną karę 2 lat pozbawienia wolności. Orzeczenie jej w niższym rozmiarze nie było możliwe uwzględniając wielokrotną karalność oskarżonego za różnorodzajowe przestępstwa m.in. z art. 280 § 1 k.k., art. 159 k.k., art. 286 § 1 k.k., art. 278 § 1 k.k. i in., w tym za przestępstwa podobne popełnione z motywacji finansowej, działanie z niskich pobudek z chęci osiągnięcia korzyści majątkowej kosztem innych, ale i negatywnej opinii środowiskowej, a co wyklucza zarazem warunkowe zawieszenie wobec oskarżonego wykonania tej sankcji, bo zdecydowanie nie zachodzi względem niego pozytywna prognoza kryminologiczno-społeczna, a wręcz jawi się ona jednoznacznie niepomyślnie. Oskarżony jest niewątpliwie sprawcą zdemoralizowanym, zagrażającym porządkowi prawnemu i wymagający zdecydowanych oddziaływań wychowawczych w jednostce penitencjarnej, tak aby móc w przyszłości liczyć na jego resocjalizację, co obecnie jest niepewne.

Wniosek

o wymierzenie najniższego wymiaru kary

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

z powodu zmiany przez Sąd Apelacyjny zaskarżonego wyroku w części skazującej za czyny zarzucone mu w punktach II, III i IV wymierzono łagodniejsze sankcje w stosunku do tych objętych zaskarżonymi rozstrzygnięciami penalnymi.

3.7.

Obrońca oskarżonej A. G. zarzucił wyrokowi rażącą niewspółmierność kar jednostkowych wymierzonych oskarżonej w punktach V-VII i pkt VIII, jak i w punktach I i II-IV podczas gdy są rażąco surowe, gdyż przekraczają zdecydowanie stopień zawinienia oskarżonej, a przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w tym postawy oskarżonej w trakcie postępowania, treści wyjaśnień z postępowania przygotowawczego co do czynów podnosi z pkt pkt V-VIII wyroku, warunków i właściwości osobistych oskarżonej, a także aktualnej sytuacji osobistej i rodzinnej oraz niskiej szkodliwości społecznej czynów – uwzględnienie tych okoliczności winno skutkować orzeczeniem kary w niższym wymiarze.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

• zarzut stał się częściowo nieaktualny wobec uniewinniania oskarżonej A. G. od zarzutów z art. 258 § 1 k.k., z art. 189 §a § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. na szkodę A. M., jak i skazania w ramach zarzuconych przestępstw „handlu ludźmi” za ciąg dwóch zbrodni w złagodzonej postaci pomocnictwa. W tej zaś sytuacji Sąd odwoławczy kierując się dyrektywami sądowego wymiaru kary i oscylując w granicach ustawowego zagrożenia doszedł do przekonania, iż za ciąg dwóch przestępstw, jakich A. G. dopuściła się w marcu 2010 r., a zatem ponad 13 lat temu, przy uwzględnieniu okoliczności tych czynów, postaci winy, jej stopnia, jak i stopnia społecznej szkodliwości, a jakie nie były skrajnie wysokie, biorąc pod uwagę także drugorzędną rolę oskarżonej, zachodzą solidne podstawy do nadzwyczajnego złagodzenia wobec niej kary, bo jej orzeczenie nawet w najniższym rozmiarze byłoby niewspółmiernie surowe, a do czego uprawnia przepis art. 19 § 2 k.k. znajdujący zastosowanie w przypadku skazania za czyny z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 253 k.k. W efekcie Sąd Apelacyjny wymierzył oskarżonej w punkcie I.3 wyroku z dnia 29.06.2023 r. jedną karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności. Orzeczenie jej w niższym rozmiarze nie było możliwe uwzględniając trzykrotną karalność oskarżonej za przestępstwa niealimentacji, działanie w obu przypadkach z niskich pobudek osiągnięcia korzyści majątkowej, ale i negatywnej opinii środowiskowej,

• odnosząc się do zarzutu rażącej niewspółmierności kary orzeczonej wobec A. G. w punktach 4 i 5 zaskarżonego wyroku na wstępie przypomnieć należy, że zarzut tego rodzaju, jako zarzut z kategorii ocen, można skutecznie podnieść, gdy kara nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, stając się w społecznym odczuciu karą niesprawiedliwą (wyrok SA w Poznaniu z 04.07.2013 r., II AKa 125/13, LEX nr 1345555; wyrok SA w Lublinie z 04.06.2014 r., II AKa 72/14, LEX nr 1493773), nie chodzi przy tym o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby – również w potocznym znaczeniu tego słowa – „rażąco” niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu niedającym się wręcz zaakceptować (wyrok SA w Warszawie z 18.09.2013 r., II AKa 258/13, LEX nr 1392054). Pisemne motywy wyroku wskazują zaś czym Sąd I instancji kierował się wymierzając oskarżonej kary za ciąg występków z art. 286 § 1 k.k. i in. z punktu 4 zaskarżonego wyroku, a opisanych w punktach V-VII części wstępnej, jak i w punkcie 5 za czyn z art. 286 § 1 k.k. i in., opisany w punkcie VIII części wstępnej wyroku. Spośród wymienionych tam okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcia penalne żadna z nich nie jawi się jako błędna, bądź oceniona nieadekwatnie, w tym nadmiernie. Pamiętać także trzeba, iż wymierzone za te występki sankcje oscylują w dolnych granicach ustawowego zagrożenia, w pierwszym przypadku wynosząc za przypisany ciąg 3 przestępstw - 1 rok pozbawiania wolności i symbolicznej grzywny na sumę 500 złotych, w drugim zaś – 7 miesięcy pozbawienia wolności, a co wyklucza uznanie, że były to kary surowe, nie mówiąc już o ich rażącej surowości. Wyłącznie zaś takie stwierdzenie uprawniałoby sąd odwoławczy do ingerencji w treść zaskarżonych rozstrzygnięć o karze,

• co istotne dla wymiaru orzeczonej wobec oskarżonej przez Sąd Apelacyjny kary łącznej Sąd I instancji ukształtował ją na zasadzie pełnej absorpcji, bo wynosiła 3 lata i 2 miesiące (punkt 8 zaskarżonego wyroku), a zatem odpowiadała wysokości najsurowszej z kar jednostkowych objętych tym wyrokiem (punkt 2 – 3 lata i 2 miesiące pozbawiani wolności), a co obligowało także sąd odwoławczy do sięgnięcia do tej zasady przy orzekaniu nowej kary łącznej, bo ta zastosowana przez Sąd Okręgowy nie została zaskarżona na niekorzyść oskarżonej przez prokuratora,

• w tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny orzekł nową karę łączną pozbawienia wolności wobec A. G. w wymiarze 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności. Z kolei, respektując regulacje objęte stanem prawnym względniejszym dla oskarżonej, to jest z dnia 7 czerwca 2010 r., a przyznającym priorytet karom wolnościowym, Sąd Apelacyjny rozważył możliwość warunkowego zawieszenia wykonania kary łącznej, uznając zastosowanie rzeczonego środka probacyjnego za zasadne. Przemawiają bowiem za tym – ocenione przez pryzmat dyrektywy prewencji indywidualnej – właściwości i warunki osobiste oskarżonej, a także jej postawa w toku procesu kiedy w sposób szczery przedstawiła wszystkie okoliczności związane z inkryminowanymi czynami. Wzięto też pod uwagę, że rola A. G. jako pomocnika w zwerbowaniu pokrzywdzonych, nie była kluczowa, podobnie jak i nie była inicjatorką popełnionych przestępstw oszustw, nie jest przy tym osobą wysoce zdemoralizowaną, wobec której jedynie bezwzględne osadzenie w zakładzie karnym może przynieść efekt resocjalizacyjny, a co wynika z prognozy kryminologiczno-społecznej rysującej się w jej przypadku pozytywnie, skoro pomimo upływu znacznego okresu czasu od popełnionych przestępstw (czyny z 2007 r., 2010 r. i jednorazowe dotyczące wyłudzenia kwoty 1000 zł z 2016 r.) nie dopuściła się czynów podobnego rodzaju. Oskarżona nie powróciła przez szereg kolejnych lat do przestępstw powodowanych chęcią uzyskiwania w bezbarwny sposób korzyści majątkowych, a skoro tak należy jej dać szansę zweryfikowania postępowania na przyszłość szczególnie, że ma dzieci i nimi powinna się zainteresować i zaangażować w trudy opieki rodzicielskiej, choćby poprzez znalezienie zatrudnienia i osiąganie tą drogą zarobków mogących być przeznaczonymi na realizację obowiązku alimentacyjnego. W tej sytuacji ustalono wobec oskarżonej okres 3 lat próby konieczny do zweryfikowania pozytywnej prognozy jego zachowania. Sąd uznał zatem, że wychowawcze, zapobiegawcze oraz represyjne cele kary w zakresie prewencji indywidualnej i generalnej zostaną osiągnięte wobec A. G. w warunkach nieizolacyjnych.

Wniosek

o orzeczenie kar jednostkowych za poszczególne przestępstw, a następnie kary łącznej łagodniejszego rodzaju

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

powody uwzględniania wniosku odwoławczego omówiono powyżej

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

• zgodnie z art. 435 k.p.k. sąd odwoławczy uchyla lub zmienia orzeczenie na korzyść współoskarżonych, choćby nie wnieśli środka odwoławczego, jeżeli je uchylił lub zmienił na rzecz współoskarżonego, którego środek odwoławczy dotyczył, gdy te same względy przemawiają za uchyleniem lub zmianą na rzecz tamtych. Taka sytuacja ma miejsce w realiach sprawy niniejszej w odniesieniu do Ł. G., skazanego prawomocnie cyt. wyrokiem Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt II K 1/22, któremu w punkcie 1 przypisano przestępstwo z art. 258 § 1 k.k. popełnione wespół z oskarżonymi D. P. i A. G., w punkcie 2 – trzy zbrodnie z art. 189a § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., opisane w punktach II-IV części wstępnej, a popełnione wspólnie i w porozumieniu z D. P. i A. G.. Ponadto przypisano mu w punkcie 3 występek z punktu V z art. 286 § 1 k.k. i inne, za co skazano go na karę 7 miesięcy pozbawienia wolności. Finalnie – w punkcie 7 wyroku Sądu Okręgowego - wymierzona mu została kara 1 roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności, a jej wykonanie warunkowo zawieszono– na mocy art. 69 § 1, 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt. 1 k.k. w brzmieniu obwiązującym do 30 czerwca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. - na okres 4 lat próby (punkt 9). Dodatkowo orzeczono wobec niego -na mocy art. 46 § 1 k.k. i in. - obowiązki zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego P. M. i naprawienia szkody pokrzywdzonemu występkiem z art. 286 § 1 k.k.,

• uwzględniając powyższe oczywistym stało się, że zmiana zaskarżonego wyroku w stosunku do współoskarżonych D. P. i A. G. skutkować musiała sięgnięciem do regulacji art. 435 k.p.k. i dokonaniem jego zmiany także na korzyść Ł. G., co do którego apelacji nie wywiedziono, bo te same względy, jakie skłoniły Sąd Apelacyjny do zmiany zaskarżonego wyroku względem oskarżonych D. P. i A. G., dotyczą także skazanego Ł. G.. Względy, o jakich mowa zostały omówione w sekcjach 3.1 i 3.2 formularza uzasadnienia, stąd nie ma potrzeby do tego wracać,

• z podanych względów zmieniono wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie wobec Ł. G. w ten sposób, że:

• w pozostałym zakresie, wykraczającym poza zakres normowany przepisem art. 435 k.p.k., wyrok w stosunku do Ł. G. nie mógł podlegać modyfikacjom.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

• powody zmiany zaskarżonego wyroku w odniesieniu do Ł. G. zostały już wyjaśnione w sekcjach 3.1 i 3.2, stąd należy prokuratora odesłać do przedstawionych tam argumentów,

• za przypisany oskarżonemu przez Sąd Apelacyjny w Katowicach mocą wyroku z 29 czerwca 2023 r. ciąg dwóch przestępstw z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 253 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym na 7 czerwca 2010 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k., Sąd Apelacyjny wymierzył oskarżonemu karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności kierując się dyrektywami sądowego wymiaru kary, oscylując w granicach ustawowego zagrożenia i uwzględniając treść wyroku zapadłego w sprawie oskarżonego i stosującego wobec niego instytucję z art. 60 2 i 6 pkt. 2 k.k., a zatem nadzwyczajne złagodzenie kary, ale i biorąc pod uwagę to, że czynów tych dopuścił się ponad 13 lat temu (w marcu 2010 r.), ich okoliczności podmiotowo-przedmiotowe, postać winy umyślnej w zamiarze ewentualnym, stopień winy i społecznej szkodliwości przestępstw, które nie były znaczne, drugorzędną rolę oskarżonego, dotychczasową niekaralność, ale i pozytywną opinię środowiskową,

• w tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny orzekł wobec Ł. G. nową karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, bo był związany zasadą, na jakiej ukształtował jej wymiar Sąd I instancji, tj. pełnej absorbcji, a co nie zostało zaskarżone na niekorzyść oskarżonego przez prokuratora,

• skoro wykonanie kary pozbawienia wolności w wyroku Sądu I instancji zostało warunkowo zawieszone, to także Sąd Apelacyjny ten środek probacyjny zastosował, z tym że biorąc pod uwagę pozytywną prognozę kryminologiczno-społeczną dotyczącą oskarżonego, który ma pozytywną opinie środowiskową, opiekuje się dziećmi, nie był karany i funkcjonuje w zgodzie z obowiązującymi regułami prawnymi i społecznymi, okres próby określono na 2 lata, jako wystarczający do zweryfikowania założonej względem oskarżonego pomyślnej perspektywy kryminologicznej.

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

zaskarżony wyrok utrzymano w mocy w zakresie nie objętym zmianami z punktu I wyroku tut. Sądu z dnia 29 czerwca 2023 r.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

w poprzednich sekcjach wyjaśniono powody częściowej zmiany zaskarżonego wyroku, jaki poza zreformowanymi rozstrzygnięciami nie zawierał błędów wymagających interwencji sądu odwoławczego, czy to na skutek zarzutów apelacyjnych zgłoszonych przez obrońców, czy też w wyniku działania Sądu Apelacyjnego z urzędu.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

W wyniku kontroli odwoławczej Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w odniesieniu do oskarżonych D. P., A. G., a także na zasadzie art. 435 k.p.k. wobec Ł. G. w ten sposób, że:

uniewinniono oskarżonych D. P., A. G., a na podstawie art. 435 k.p.k. także Ł. G., od zarzuconego im w punkcie I,
a przypisanego w punkcie 1 przestępstwa z art. 258 § 1 k.k.,

uniewinniono oskarżonych A. G. i Ł. G. , od zarzuconego im w punkcie IV, a przypisanego w punkcie 2 przestępstwa z art. 189a § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. popełnionego na szkodę A. M.,

uznano oskarżonych D. P., A. G. i Ł. G. , za winnych tego, że:

w zakresie zarzutu opisanego w punkcie II części wstępnej - w nieustalonym dniu marca 2010 r. w Z., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przewidując możliwość i godząc się na popełnienie przez inne osoby przestępstwa handlu ludźmi wprowadzili P. M. w błąd przedstawiając mu nieprawdziwe informacje o możliwości podjęcia i świadczenia pracy zarobkowej na terytorium Niemiec, jej charakteru i wysokości zarobków, udzielając w ten sposób innym nieustalonym osobom pomocnictwa do zwerbowania pokrzywdzonego w celu wykorzystania jego osoby polegającego na wyzysku do popełnienia czynów zabronionych związanych z wyłudzeniami cudzego mienia,

w zakresie zarzutu opisanego w punkcie III części wstępnej - w nieustalonym dniu marca 2010 r. w Z., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przewidując możliwość i godząc się na popełnienie przez inne osoby przestępstwa handlu ludźmi wprowadzili M. Z. w błąd przedstawiając mu nieprawdziwe informacje o możliwości podjęcia i świadczenia pracy zarobkowej na terytorium Niemiec, jej charakteru i wysokości zarobków, udzielając w ten sposób innym nieustalonym osobom pomocnictwa do zwerbowania pokrzywdzonego w celu wykorzystania jego osoby polegającego na wyzysku do popełnienia czynów zabronionych związanych z wyłudzeniami cudzego mienia,

a nadto oskarżonego D. P. za winnego tego, że:

w zakresie zarzutu opisanego w punkcie IV części wstępnej - w nieustalonym dniu marca 2010 r. w Z., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przewidując możliwość i godząc się na popełnienie przez inne osoby przestępstwa handlu ludźmi wprowadził A. M. w błąd przedstawiając mu nieprawdziwe informacje o możliwości podjęcia i świadczenia pracy zarobkowej na terytorium Niemiec, jej charakteru i wysokości zarobków, udzielając w ten sposób innym nieustalonym osobom pomocnictwa do zwerbowania pokrzywdzonego w celu wykorzystania jego osoby polegającego na wyzysku do popełnienia czynów zabronionych związanych z wyłudzeniami cudzego mienia,

tj. popełnienia ciągu przestępstw wyczerpujących znamiona zbrodni z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 253 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym na dzień 7 czerwca 2010 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za to przy zastosowaniu art. 91 § 1 k.k. na mocy art. 19 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 253 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 i § 6 pkt. 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. orzeczono jedną karę w wymiarze wobec D. P. - 2 lat pozbawienia wolności; A. G. - 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, Ł. G. - 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności,

uchylono wobec oskarżonego D. P. orzeczenie z punktu 6,

uchylono orzeczenie z punktu 8 i na mocy art. 91 § 2 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. . i art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 pkt. 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym na dzień 7 czerwca 2010 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. orzeczono wobec oskarżonej A. G. karę łączną 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na 3 lata próby,

uchylono orzeczenia z punktów 7 i 9 i na mocy art. 91 § 2 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k.
i art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 pkt. 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym na dzień 7 czerwca 2010 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. orzeczono wobec oskarżonego Ł. G. karę łączną 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres 2 lat próby.

Zwięźle o powodach zmiany

Przyczyny zreformowania zapadłego w pierwszej instancji wyroku czy to w odniesieniu do oskarżonych D. P. i A. G., w efekcie uwzględnienia zarzutów apelacyjnych stawianych przez ich obrońców, czy też w stosunku do skazanego Ł. G. z urzędu, wobec konieczności zastosowania trybu z art. 435 k.p.k., wyjaśniono powyżej.

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Pkt. I

w części, w jakiej Sąd Apelacyjny uniewinnił oskarżonych D. P., A. G. i Ł. G. od zarzuconych im czynów, na mocy art. 430 k.p.k., kosztami postępowania w sprawie obciążono Skarb Państwa.

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III, IV i V

• od Skarbu Państwa zasądzono na rzecz obrońców oskarżonych D. P. i A. G. kwoty po 1.476,- z tytułu kosztów ich obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym, a zatem w stawkach należnych obrońcom z wyboru. Sąd Apelacyjny nie znajduje bowiem podstaw do odstąpienia w postępowaniu odwoławczym od zasady wyrażonej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2022 roku, sygn. akt SK 78/21, opublikowanego w dniu 28 grudnia 2022 roku, iż § 17 ust. 2 pkt. 3 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku są niezgodne z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zd. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskazane w nich stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. Nie ma bowiem racjonalnego uzasadnienia pozostając w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa, dalsze różnicowanie wynagrodzeń dla obrońców, tylko ze względu na źródło ich umocowania,

• nadto zwalniano oskarżonych D. P. i A. G. od kosztów sądowych postępowania odwoławczego, jako że ich sytuacja bytowa i materialna wyklucza uznanie, ze byliby oni w stanie ponieść je bez uszczerbku dla niezbędne utrzymania siebie.

PODPIS

SSO Teresa Jędrzejas-Paluch SSA Karina Maksym SSA Wiesław Kosowski

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonego D. P.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

w całości

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

2

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonej A. G.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

w całości

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana