Wyrok z 21 marca 2013, sygn. VIII Ka 142/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 marca 2013 roku

Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący-Sędzia SO Krzysztof Kamiński – spr.

Sędziowie: SO Dariusz Niezabitowski

Del. SR Dariusz Gąsowski

Protokolant: Aneta Chardziejko

w obecności prokuratora Ewy Minor-Olszewskiej, po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2013 r. sprawy J. G. oskarżonego o czyn z art. 270§1 k.k. na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonego oraz jego obrońcę od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 19 grudnia 2012 r. (sygn. akt XV K 1389/12):

I.  Zaskarżony wyrok zmienia, w tym na mocy art. 435 k.p.k. wobec oskarżonego J. K., w ten sposób, że uniewinnia oskarżonych J. G. i J. K. od popełnienia zarzucanego im czynu i kosztami procesu w tym zakresie za obie instancje obciąża Skarb Państwa.

II. Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. K. kwotę 516,60-zł (pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem kosztów obrony z urzędu za postępowanie odwoławcze, w tym 96,60-zł (dziewięćdziesiąt sześć złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem podatku VAT.

UZASADNIENIE

K. D. został oskarżony o to, że:

1. w dniu 1 marca 2012 r. w B. w (...) Banku (...) SA przy ul. (...) działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłował doprowadzić Bank (...) SA do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 50.000 zł poprzez wprowadzenie w błąd pracownika banku co do zamiaru i możliwości wywiązania się z umowy kredytu oraz co do swojego zatrudnienia na umowę o pracę i zarobków w ten sposób, że posługując się jako autentycznym, podrobionym zaświadczeniem o zatrudnieniu i zarobkach w firmie Produkcyjno-Handlowo-Usługowej (...) z wynagrodzeniem 6900 zł, usiłował zawrzeć umowę kredytu w w/w wysokości jednak zamierzonego celu nie osiągnął wobec zatrzymania przez funkcjonariuszy Policji, tj. o czyn z art. 13§1 k.k. w zw. z art. 286§1 k.k. w zb. z art. 297§1 k.k.

J. K. i J. G. zostali oskarżeni o to, że:

2. w okresie od 29 lutego do 1 marca 2012 r. w B. działając wspólnie i w porozumieniu podrobili dokument w postaci zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach K. D. w firmie Produkcyjno-Handlowo-Usługowej (...) z wynagrodzeniem 6900 zł, w ten sposób, że J. K. dostarczył J. G. dane osobowe K. D. oraz pusty druk zaświadczenia, które J. G. wypełnił i opatrzył stemplem, tj. o czyn z art. 270§1 k.k.

Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 19 grudnia 2012 roku w sprawie o sygn. akt XV 1389/12:

1. Oskarżonego K. D. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 13§1 k.k. w zw. z art. 286§1 k.k. w zb. z art. 297§1 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k. skazał go, zaś na podstawie art. 14§1 k.k. w zw. z art. 286§1 k.k. w zw. z art. 11§3 k.k. wymierzył mu karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolości.

2. Oskarżonego J. G. uznał za winnego popełniania zarzucanego mu czynu, przyjął iż oskarżony czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne, to jest czynu z art. 270§1 k.k. w zw. z art. 64§1 k.k. i za to na mocy art. 270§1 k.k. w zw. z art. 64§1 k.k. skazał go na karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności.

III. Oskarżonego J. K. uznał za winnego popełniania zarzucanego mu czynu i za to na mocy art. 270§1 k.k. skazał go na karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolości.

IV. Na podstawie art. 69§1 i 2 k.k., art. 70§1 pkt 1 k.k. wykonanie wobec oskarżonych K. D. i J. K. orzeczonych kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 (trzy) lata.

V. Na podstawie art. 44§2 k.k. orzekł przepadek dowodu rzeczowego w postaci zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu opisanego szczegółowo w wykazie dowodów rzeczowych nr I/84/12 poz. 4 i znajdującego się w aktach sprawy na k. 88.

VI. Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. M. K. kwotę 420 zł oraz kwotę 96,60 zł – tytułem VAT-u – łącznie tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu.

VII. Zwolnił oskarżonych od ponoszenia opłaty i pozostałych kosztów sądowych w sprawie, przyjmując je na poczet Skarbu Państwa.

Rozstrzygnięcie zapadłe wobec K. D. i J. K. uprawomocniło się.

Powyższy wyrok zaskarżyli natomiast w całości oskarżony J. G. i jego obrońca.

Obrońca tego oskarżonego na podstawie art. 427§1 i 2 k.p.k. i art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. wyrokowi temu zarzucił:

1. Obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k. polegającą na dokonaniu dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie rozważeniu całokształtu okoliczności ujawnionych w sprawie, błędnej i jednostronnej ocenie oraz analizie dowodów, bezkrytycznym daniu wiary wyjaśnieniom współoskarżonych K. D. i J. K..

2. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, iż oskarżony w okresie od 29 lutego do 1 marca 2012 r. w B. działając wspólnie i w porozumieniu z J. K. podrobił dokumenty w postaci zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach K. D. w firmie Produkcyjno - Handlowo - Usługowej (...) z wynagrodzeniem 6.900 zł, w ten sposób że J. K. dostarczył J. G. dane osobowe K. D. oraz pusty druk zaświadczenia, które J. G. wypełnił i opatrzył stemplem, w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dostarczył jednoznacznie dowodów winy oskarżonego.

Na zasadzie art. 427§1 kpk, art. 437§1 i 2 kpk wniósł zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie J. G. od zarzuconego mu czynu.

Z kolei oskarżony J. G. nie zgadzając się z treścią wyroku wskazał, że ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w oparciu o nieprawdziwe wyjaśnienia współoskarżonych są błędne. Jednocześnie opisał okoliczności, w jakich – jego zdaniem – został nieświadomie wmanewrowany w próbę wyłudzenia kredytu, z którą w rzeczywistości nie miał nic wspólnego.

Wskazując na powyższe wniósł o uniewinnienie go od popełnienia zarzucanego mu czynu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Obie apelacje okazały się skuteczne w tym sensie, że w wyniku zainicjowania postępowania odwoławczego, w trakcie którego Sąd Okręgowy stwierdził z urzędu istotne uchybienie w postaci obrazy przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, doprowadziły do uniewinnienia J. G. (oraz J. K. w trybie art. 435 k.p.k.) od popełnienia zarzuconego bądź przypisanego im czynu.

J. K. i J. G. oskarżeni zostali o to, że w okresie od 29 lutego do 1 marca 2012 r. w B. działając wspólnie i w porozumieniu podrobili dokument w postaci zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach K. D. w firmie Produkcyjno-Handlowo-Usługowej (...) z wynagrodzeniem 6900-zł., w ten sposób, że J. K. dostarczył J. G. dane osobowe K. D. oraz pusty druk zaświadczenia, które J. G. wypełnił i opatrzył stemplem, tj. o czyn z art. 270§1 k.k.

Sąd Rejonowy w Białymstoku zaskarżonym wyrokiem uznał obu oskarżonych za winnych popełnienia zarzucanego im czynu (wyrok w zakresie oskarżonego J. K. uprawomocnił się).

Przestępstwo podrobienia dokumentów z art. 270§1 k.k. ma charakter kierunkowy i może być popełnione wyłącznie w zamiarze bezpośrednim (sprawca podrabia dokument „ w celu użycia za autentyczny”). Cel ten, jako znamię warunkujące odpowiedzialność karną z art. 270§1 k.k., musi zostać ujęty w opisie zarzucanego (przypisanego) oskarżonemu czynu ( por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2004 r., V KK 194/03, OSNKW 2004, nr 4 poz. 42). Podrobienie dokumentu bez wskazanego wyżej celu nie stanowi przestępstwa.

Sąd I instancji, powielając błąd prokuratora z aktu oskarżenia, nie zawarł w opisie przypisanego oskarżonym czynu powyższego znamienia.

Sąd Okręgowy nie mógł dokonać korekty zaskarżonego wyroku poprzez uzupełnienie opisu przypisanego J. G. czynu o w/w znamię, ani uchylić go i sprawę przekazać (w tym celu) do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 434§1 k.p.k. sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego tylko wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy. Stosownie do zaś do treści art. 443 k.p.k. w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wolno w dalszym postępowaniu wydać orzeczenie surowsze niż uchylone tylko wtedy, gdy orzeczenie było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego. W niniejszej sprawie apelacje wnieśli jedynie oskarżony J. G. oraz jego obrońca (co oczywiste, na korzyść oskarżonego). Oba sygnalizowane wyżej rozstrzygnięcia byłyby w sposób oczywisty niekorzystne dla oskarżonego.

Z powyższymi zasadami w pełni koresponduje orzecznictwo Sądu Najwyższego. Wynika z niego m.in., że niedopuszczalne jest uzupełnianie opisu czynu zarzucanego oskarżonemu przez wprowadzenie do niego jakichkolwiek znamion przestępstwa wymaganych przez prawo karne materialne, których ten opis nie zawierał przed zaskarżeniem orzeczenia na korzyść oskarżonego ( por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2005 r., IV KK 238/05 OSNwSK 2005/1/2055, Prok.i Pr.-wkł. 2006/3/14, LEX nr 172423 i z dnia 26 maja 2004 r., V KK 4/04, OSNKW 2004/6/66, Biul. SN 2004/7/16, LEX nr 111710).

W tej sytuacji należało oskarżonego J. G. uniewinnić od popełnienia zarzucanego mu czynu, albowiem nie zawiera on wszystkich znamion warunkujących odpowiedzialność karną z art. 270§1 k.k.

Zważywszy, że te same względy przemawiają za zmianą wyroku wobec J. K., który nie wniósł apelacji, należało – zgodnie z dyspozycją art. 435 k.p.k. – uniewinnić również jego od popełnienia zarzucanego mu czynu.

Sąd Okręgowy ograniczył rozpoznanie środka odwoławczego do omówionego wyżej uchybienia, albowiem rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania wyroku, notabene zgodnego z wnioskami obu apelujących.

O kosztach procesu za obie instancje orzeczono na mocy art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k.

O kosztach obrony z urzędu za postępowanie odwoławcze orzeczono na mocy §14 ust. 2 pkt 4 w zw. z §2 ust. 3 rozporządzenia Min. Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).