Wyrok z 31 maja 2024, sygn. I ACa 2184/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 maja 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi Wydział I Cywilny

w składzie:

Przewodniczący	Sędzia SA	Krzysztof Depczyński (spr.)
Sędziowie:	Sędzia SA	Małgorzata Stanek
	Sędzia SA	Alicja Myszkowska

porozpoznaniuwdniu 31 maja 2024 r. w Łodzi

na posiedzeniu niejawnym

sprawyzpowództwa C. W.

przeciwko (...) Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą
w B.

o zadośćuczynienie

oraz sprawyzpowództwa C. W.

przeciwko (...) Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą
w B.

o odszkodowanie i rentę

na skutekapelacji powoda

odwyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu

z dnia 30 czerwca 2022 r.

sygn. akt I C 1512/16

w sprawie o zadośćuczynienie

I.  zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1., 2. i 4. na następujący:

1. zasądza od (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz C. W. kwotę 497 000 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem tysięcy) zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami:

a.  od kwoty 347 000 (trzysta czterdzieści siedem tysięcy) zł od dnia 25 października 2016 r. do dnia zapłaty,

b.  od kwoty 150 000 (sto pięćdziesiąt tysięcy) zł od dnia 24 czerwca 2021 r. do dnia zapłaty,

2. oddala powództwo w pozostałym zakresie;

4. nakazuje ściągnąć od (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kaliszu kwotę 30 273 (trzydzieści tysięcy dwieście siedemdziesiąt trzy) zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych;

II.  zasądza od (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz C. W. kwotę 8 100 (osiem tysięcy sto) zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od uprawomocnienie się orzeczenia tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym;

III.  nakazuje ściągnąć od (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kaliszu kwotę 14 650 (czternaście tysięcy sześćset pięćdziesiąt) zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

w sprawie o odszkodowanie i rentę

I.  zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1., 2. i 3. na następujący:

1. zasądza od (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz C. W. rentę z tytułu zwiększonych potrzeb:

a.  w kwocie po 7 333 (siedem tysięcy trzysta trzydzieści trzy) zł za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r., płatną do dnia 10 – go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia płatności którejkolwiek z rat,

b.  w kwocie po 7 577 (siedem tysięcy pięćset siedemdziesiąt siedem) zł za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r., płatną do dnia 10 – go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia płatności którejkolwiek z rat,

c.  w kwocie po 7 820 (siedem tysięcy osiemset dwadzieścia) zł za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., płatną do dnia 10 – go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia płatności którejkolwiek z rat,

d.  w kwocie po 8 442 (osiem tysięcy czterysta czterdzieści dwa) zł za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., płatną do dnia 10 – go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia płatności którejkolwiek z rat,

e.  w kwocie po 9 157 (dziewięć tysięcy sto pięćdziesiąt siedem) zł za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., płatną do dnia 10 – go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia płatności którejkolwiek z rat,

f.  w kwocie po 9 157 (dziewięć tysięcy sto pięćdziesiąt siedem) zł począwszy od dnia 1 stycznia 2022 r. i na przyszłość, płatną do dnia 10 – go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia płatności którejkolwiek z rat;

2. zasądza od (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz C. W. kwotę 13 584,85 (trzydzieści tysięcy dwieście siedemdziesiąt trzy) zł tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 stycznia 2017 r. do dnia zapłaty;

3. oddala powództwo w pozostałym zakresie;

II.  oddala apelację w pozostałym zakresie;

III.  nie obciąża powoda kosztami procesu w postępowaniu apelacyjnym;

IV.  nakazuje ściągnąć od (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kaliszu kwotę 4 158 (cztery tysiące sto pięćdziesiąt osiem) zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

I (...)22

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2022 r. w sprawie z powództwa C. W. przeciwko (...) Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej w B. o zadośćuczynienie i z powództwa C. W. przeciwko (...) Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej w B. o zapłatę i rentę (sygnatura akt IC 16/17), Sąd Okręgowy w Kaliszu:

1/ zasądził od pozwanego (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz powoda C. W. kwotę 207.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze zdarzeniem z dnia 19 marca 2016 r. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 25 października 2016 r. do dnia zapłaty;

2/ oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

3/ odstąpił od obciążenia powoda nieuiszczoną częścią kosztów sądowych od oddalonej części powództwa;

4/ nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Kaliszu kwotę 12.109 zł od uwzględnionej części powództwa;

5/ nie obciążył powoda kosztami postępowania w pozostałym zakresie;

w sprawie (...):

1/ zasądził od pozwanego (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz powoda C. W. rentę z tytułu zwiększonych potrzeb w następujących kwotach:

a) po 2.351 zł miesięcznie począwszy od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r.

b) po 2.424,46 zł miesięcznie począwszy od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.

c) po 2.463,79 zł miesięcznie począwszy od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r.

d) po 2.572,69 zł miesięcznie począwszy od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.

e) po 2.697,08 zł miesięcznie począwszy od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.

f) po 2.697,08 zł miesięcznie począwszy od 1 stycznia 2022 r. i na przyszłość;

płatną z góry do dnia 10. każdego miesiąca z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności poszczególnych rat renty;

2/ zasądził od pozwanego (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na rzecz powoda C. W. kwotę 8.150,91 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 stycznia 2017 r. do dnia zapłaty;

3/ oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

4/ odstąpił od obciążenia powoda nieuiszczoną częścią kosztów sądowych od oddalonej części powództwa;

5/ nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Kaliszu kwotę 2.026 zł od uwzględnionej części powództwa;

6/ nie obciążył powoda kosztami postępowania w pozostałym zakresie.

Powyższy wyrok został oparty na następujących ustaleniach faktycznych:

W dniu 19 marca 2016 r. w Ł. około godziny 8.10 powód poruszał się pojazdem marki C. (...) o numerze rejestracyjnym (...), jechał ul. (...) od strony skrzyżowania z ul. (...) drogą podporządkowaną w kierunku skrzyżowania z ul. (...). W tym samym czasie M. B. poruszał się samochodem osobowym marki H. (...) (1) o nr rejestracyjnym (...), jechał ul. (...) od ul. (...) w kierunku ul. (...). Ulica (...) jest drogą z pierwszeństwem przejazdu. M. B. zajmował na niej lewy wewnętrzny pas ruchu. Obowiązująca i administracyjnie dozwolona prędkość wynosiła 50 km/h. M. B. poruszał się z prędkością nie mniejszą niż 112,7 km/h. Przed dojechaniem do skrzyżowania z ul. (...) kierujący pojazdem H. (...) (2) (...) podjął manewr awaryjnego hamowania, jednakże manewr hamowania okazał się nieskuteczny, gdyż po wjechaniu na skrzyżowanie tor ruchu pojazdu H. został przecięty przez nadjeżdżający z lewej strony pojazd marki C. kierowany przez powoda. Powód C. W. jako pierwszy wjechał na skrzyżowanie ul. (...)/ul. (...) przed nadjeżdżający z prawej strony toru jego jazdy samochód marki H., zajeżdżając mu drogę. W wyniku przecięcia się torów jazdy ww. pojazdów doszło do ich zderzenia; pojazd H. uderzył czołową częścią w przednią część prawego boku zajeżdżającego mu drogę pojazdu C.. Powód, wykonując manewr wjazdu na skrzyżowanie z ul. L. na ul. (...), wjeżdżał z drogi podporządkowanej na drogę główną, zatem był obowiązany do zachowania szczególnej ostrożności i udzielenia pierwszeństwa pojazdom znajdującym się na drodze głównej z pierwszeństwem przejazdu. Powoda obowiązywały dwa znaki drogowe: pionowy znak zakazu B-20 (...) oraz znak drogowy poziomy P-12. Znak STOP wskazywał, że kierujący pojazdem dojeżdżając do skrzyżowania miał obowiązek się zatrzymać, zanim wjedzie na drogę, którą zamierzał przeciąć, przejeżdżając skrzyżowanie na wprost. Wjeżdżając na drogę z pierwszeństwem przejazdu musiał on jednocześnie ustąpić pierwszeństwa pojazdom poruszającym się po tej drodze bowiem wskazany znak stosowany jest miedzy innymi w celu wprowadzenia w określonych warunkach ruchu drogowego obowiązku zatrzymania pojazdu przed wjazdem na skrzyżowanie z drogą z pierwszeństwem. Znak P-12 natomiast wskazywał miejsce zatrzymania pojazdu w związku ze znakiem pionowym B-20. Powód, wjeżdżając na skrzyżowanie, zbagatelizował obowiązujące znaki drogowe i nie zatrzymał się przed skrzyżowaniem z ul. (...), mimo że miał możliwość obserwacji tej części ul. (...) po jego prawej stronie, którą poruszał się pojazd H. na odległość nie mniejszą niż 150 m i udzielenia mu pierwszeństwa przejazdu; fakt, iż powód wjechał na skrzyżowanie przed nadjeżdżający pojazd należy uznać za wywołanie stanu zagrożenia i przyczynę zaistnienia wypadku. Kierujący pojazdem marki H. (...) (2) (...) miał możliwość uniknięcia wypadku poprzez skrócenie drogi hamowania przy zachowaniu prędkości dozwolonej. Jadąc z prędkością 112,7 km/h nie miał możliwości zatrzymania kierowanego pojazdu przed torem jazdy pojazdu marki C.. Gdyby jechał z prędkością nie większą niż dopuszczalna w miejscu zdarzenia i zareagował, jak w czasie zdarzenia, miałby szansę zatrzymania pojazdu przed torem jazdy pojazdu C.. Zachowanie kierującego pojazdem H. nie było adekwatne do zachowania szczególnej ostrożności i miało związek przyczynowy z zaistnieniem zdarzenia. Powód nie miał zapiętych pasów bezpieczeństwa. Niezapięcie pasów bezpieczeństwa przez powoda w chwili wypadku nie przyczyniło się do powstania doznanych przez powoda obrażeń, gdyż nawet prawidłowo zapięty pas bezpieczeństwa nie mógł uchronić powoda przed doznaniem obrażeń odcinka szyjnego kręgosłupa, głowy, czy tułowia. Pas bezpieczeństwa nie stabilizuje głowy ani odcinka szyjnego kręgosłup, przez co nawet w przypadku zapiętego pasa w chwili wypadku, głowa osoby znajdującej się wewnątrz pojazdu porusza się swobodnie, co może być przyczyną powstania obrażeń kręgosłupa szyjnego. Zapięte pasy bezpieczeństwa nie spełniałyby jakiejkolwiek funkcji stabilizującej głowy i kręgosłupa szyjnego, nie uchroniłyby powoda przed ruchem tułowia w stronę prawą zgodnie z siłami bezwładności. Powód mógłby doznać obrażeń kręgosłupa szyjnego i głowy zarówno przy zapiętych pasach, jak i przy ich braku. Zapięte pasy bezpieczeństwa spełniają swoją rolę ochronną zapobiegając przemieszczaniu się do przodu osób wewnątrz pojazdu, w przypadku zderzeń czołowych z przeszkodą. Rola pasów w przypadku innego rodzaju zderzeń np. bocznych jest znacząco mniejsza lub te z nie spełniają one swój roli w zależności od kierunku działających sił bezwładności.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 4 września 2019 r. sygn. akt II K 413/17 M. B. został uznany za winnego tego, że w dniu 19 marca 2016 r. w Ł. ok. godz. 8.10 umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując samochodem osobowym marki H. (...) (1) o numerze rejestracyjnym (...), jadąc lewym pasem ul. (...) w kierunku skrzyżowania z ul. (...) na drodze z pierwszeństwem przejazdu przekroczył dopuszczalną w tym miejscu prędkość wynoszącą 50 km/h, poruszając się z prędkością 112,7 km/h, mając możliwość uniknięcia wypadku poprzez skrócenie drogi hamowania przy zachowaniu prędkości dozwolonej, która w rejonie skrzyżowania z ul. (...) stanowiła jednocześnie prędkość bezpieczną, doprowadził do zderzenia na skrzyżowaniu ul. (...) i ul. (...) z samochodem marki C. (...) o numerze rejestracyjnym (...), kierowanym przez C. W., który przejeżdżał przez to skrzyżowanie na wprost z kierunku od ul. (...) w kierunku Al. (...), a który to kierujący uprzednio wytworzył stan zagrożenia i sytuację wypadkową w ten sposób, że nie zachowując szczególnej ostrożności poprzez nienależytą obserwację sytuacji na skrzyżowaniu i w jego obrębie wjechał na nie bez zatrzymania, nie ustępując pierwszeństwa przejazdu pojazdowi kierowanemu przez M. B., nie stosując się do znaków: B-20 (...) zakazującego wjazdu na nie bez zatrzymania się przed drogą z pierwszeństwem i P-12 „linia bezwzględnego zatrzymania–STOP” wskazująca miejsce zatrzymania pojazdu w związku ze znakiem pionowym B-20, w wyniku którego doszło do zderzenia czoło-bocznego w ten sposób, że samochód marki H. uderzył przodem w prawy bok samochodu marki C. w okolicę przedniego prawego koła, na skutek czego w tym pojeździe doszło do deformacji pokrywy silnika, zniszczenia przedniego zderzaka, lewego i prawego przedniego błotnika, uszkodzenia przednich reflektorów, przednich prawych drzwi, prawego tylnego błotnika, tylnego zderzaka, prawego przedniego koła, zawieszenia, zbicia prawej tylnej lampy, a w pojeździe marki H. uszkodzeniu uległ przód pojazdu, pokrywa silnika, reflektory przednie, lewe przednie nadwozie, lusterko lewe, drzwi lewe, nadkole tylne lewe, szyba tylna lewa, nadkole tylne prawe, lusterko prawe, błotnik prawy oraz nastąpił wyciek płynów eksploatacyjnych i popękała szyba czołowa, po czym pojazdy na skutek siły zderzenia uległy dalszemu przemieszczeniu, w wyniku czego kierujący pojazdem marki C. C. W. doznał obrażeń ciała w postaci urazu mózgowia, w tym niewielkiego krwawienia dokomorowego, co wtórnie spowodowało wodniaki pourazowe i postępujące zmiany zanikowe mózgowia, rozległą ranę tłuczoną głowy, złamanie łuku i trzonu kręgu C-1, złamanie wyrostka poprzecznego trzonu kręgu Th1, złamanie żebra I po stronie prawej, złamanie nasady bliższej kości piszczelowej prawej, przy czym obrażenia z zakresu mózgowia spowodowały ciężki uszczerbek na zdrowiu pod postacią ciężkiej choroby długotrwałej oraz całkowitej niezdolności do pracy w zawodzie, tj. czyn z art. 177 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 37a k.k. wymierzono M. B. karę jednego roku ograniczenia wolności polegającej na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym, orzeczono nawiązkę w kwocie 3.000 zł na rzecz pokrzywdzonego C. W. i orzeczono o kosztach procesu.

Bezpośrednio po wypadku powód został przewieziony do Wojewódzkiego Szpitala (...) w Ł., gdzie przebywał w Oddziale Neurochirurgicznym w okresie od 19 marca 2016 r. do 11 kwietnia 2016 r. U powoda rozpoznano uraz wielonarządowy, uraz czaszkowo-mózgowy, niewielkie krwawienie wewnątrzczaszkowe, rozległą ranę tłuczoną głowy, złamanie kręgu C-1, złamanie wyrostka poprzecznego prawego kręgu Th-1, złamanie żebra I po stronie prawej, złamanie końca bliższego kości piszczelowej prawej, cukrzycę t. II insulinozależną, otyłość III°. Złamanie kości piszczelowej prawej zostało unieruchomione w opatrunku gipsowym. Stwierdzono, że czucie, ukrwienie i ruchomość palców stopy prawej jest prawidłowe. Kontakt logiczny z powodem był utrudniony. W badaniu nie stwierdzono cech uszkodzenia innych okolic narządu ruchu. W trakcie hospitalizacji stan neurologiczny powoda poprawił się, poddany był ćwiczeniom rehabilitacyjnym, wypisany do domu przytomny, okresowo nielogiczny, bez ubytkowych objawów neurologicznych. W trakcie pobytu w szpitalu powstały odleżyny na pośladkach, pięcie lewej i prawym udzie. Zalecono kontrolę ortopedyczną, kontynuację usprawnienia, profilaktykę przeciwzakrzepową, opiekę internistyczną, wymianę opatrunków na odleżynie, stosowanie materaca przeciwodleżynowego, zmianę pozycji złożeniowej na boki co 3 godziny.

W okresie od 6 czerwca do 29 lipca 2017 r. powód przebywał w Wojewódzkim Szpitalu (...) w Ł. na Oddziale (...) Dziennej z rozpoznaniem: niedowładu czterokończynowego, stanie po urazie czaszkowo-mózgowym, odleżyną okolicy guza pięty lewej, przebytym złamaniem kości piszczelowej prawej I, kręgu C-1, cukrzycą, otyłością III°. U powoda nie stwierdzono zaburzeń w zakresie nadawania i odbioru mowy oraz zaburzeń funkcji poznawczych. Ogólnie był w stanie dobrym. W zakresie (...) stwierdzono niedowład średniego stopnia z utrwalonym przykurczem palców w ręce lewej - ręka bez funkcjonalnego chwytu. (...) z zachowanymi ruchami czynnymi - siła mięśniowa nieznacznie osłabiona. Kończyny dolne - ruchy były zachowane, siła mięśniowa osłabiona. Powód zmienił pozycje ciała, siadał na łóżku z pomocą terapeuty, siedział stabilnie, był przystosowany do wózka - na wózek przesiadał się z pomocą terapeuty, pionizowany z pomocą balkonika; mimo prowadzonej rehabilitacji nie uzyskano funkcji samodzielnego siadania ani chodu.

W okresie od 18 kwietnia 2017 r. do 30 maja 2017 r. powód przebywał w Wojewódzkim Szpitalu (...) w Ł. w Oddziale (...) Neurologicznej ze stwierdzonym czterokończynowym niedowładem, zgłaszał bóle kręgosłupa lędźwiowego, był leżący, utrzymywał równowagę w siadzie z podparciem pleców, miał obniżony nastrój. Uzyskano poprawę sprawności ruchowej, pacjent siadał na brzegu łóżka z pomocą, utrzymywał stabilny siad, z pomocą przesiadał się na wózek. Powód ponownie przebywał w Oddziale (...) w okresie od 5 marca 2018 r. do 16 kwietnia 2018 r., był pionizowany, stał stabilnie, uzyskano 3 kroki z balkonikiem w przód i w tył.

W okresie od 30 stycznia do 5 marca 2019 r. powód przebywał w Wojewódzkim Szpitalu (...) w Ł. w Oddziale (...) Neurologicznej, uzyskano poprawę aktywności pacjenta w czynnościach pionizacyjnych, aktualnie wymagał mniejszej pomocy przy siadaniu, stawał z asekuracją balkonika - bez funkcji chodu, siadał na brzegu łóżka z mniejszą pomocą, utrzymywał stabilny siad, z nieznaczną pomocą przesiadał się na wózek. Nadal utrzymywał się niedowład czterokończynowy.

Z powodu urazu czaszkowo-mózgowego skutkującego głębokim niedowładem czterokończynowym uniemożliwiającym samodzielne poruszanie się uszczerbek na zdrowiu powoda wynosi 100% Uraz spowodował u powoda całkowitą niesprawność i unieruchomienie go w obrębie łóżka, pełną zależność od innych osób. Mimo że podczas rehabilitacji przystosowano powoda do korzystania z wózka inwalidzkiego, to jednak powód nie uzyskał takiego stopnia sprawności, aby z wózka korzystać i nadal jest osobą leżącą.

Obecnie powód jest w stanie ogólnym dobrym. Nie stwierdza się cech zespołu otępiennego ani cech charakteropatii, jest przytomny, zorientowany, kontakt z powodem jest dobry, odpowiada na pytania rzeczowo, bez objawów oponowych. U powoda występuje niedowład obu kończyn górnych 2 w skali A. z cechami niewielkiej spastyki, z zanikami drobnych mięśni dłoni, funkcja chwytna słoni lewej jest bardziej zaburzona, dłoń lewa jest w przykurczu zgięciowym palców, obecne zaburzenie czucia powierzchownego. Stwierdzono u powoda niedowład spastyczny obu kończyn dolnych, bardziej nasilony po stronie lewej, przykurcz zgięciowy w stawie kolanowym i zaburzenia czucia.

Od czasu wypadku powód jest osoba niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymaga pomocy 3-4 godziny dziennie przy czynnościach związanych z higieną, przygotowaniem posiłków; nie porusza się samodzielnie, nie wykonuje żadnych prac domowych, nie wychodzi z domu. Pomoc pielęgniarska wymagana jest tylko w zakresie profilaktyki przeciwodleżynowej (oklepywanie, masaż). Powód wymaga dalszej rehabilitacji połączonej z pracą nad utratą wagi (otyłość w przypadku powoda stanowi dużą przeszkodę w rehabilitacji), wymaga zabiegów profilaktyki przeciwodleżynowej. Powód nie rokuje powrotu do zdrowia, natomiast przy wytężonej pracy powoda w celu utraty wagi istnieje szansa na odzyskanie samodzielności chociaż w niewielkim zakresie. Leczenie powoda zostało zakończone, konieczna jest rehabilitacja i zabiegi pielęgnacyjne. Zabiegi rehabilitacyjne są dostępne jedynie w ograniczonym zakresie w ramach świadczeń NFZ. Powód winien korzystać z rehabilitacji w oddziale rehabilitacji stacjonarnym 2 razy w roku w cyklach 3-4 tygodniowych. Uzasadnione koszty to koszty związane z rehabilitacją, profilaktyką przeciwodleżynową i oddechową oraz koszty sprzętu rehabilitacyjnego (łózka ortopedycznego, wózka inwalidzkiego, pieluchomajtek, materaca przeciwodleżynowego); łóżko rehabilitacyjne nie jest refundowane, natomiast pozostałe pomoce są refundowane. Korzystanie ze sprzętu rehabilitacyjnego jest uzasadnione, także koszty wskazane w fakturach pozostają w związku z wypadkiem.

Z powodu urazów w postaci złamania kręgu C-1, złamania wyrostka poprzecznego kręgu Th-1, złamania żebra oraz złamania nasady bliższej kości piszczelowej prawej powód miał okresowe ograniczenia ruchowe. Obecnie wymaga pomocy osoby trzeciej przez godzinę dziennie przy takich czynnościach jak dźwiganie, sprzątanie, wymaga leczenia neurologicznego i rehabilitacyjnego, leczenia i diagnostyki ortopedycznej. W pierwszych tygodniach po wypadku wymagał pomocy osoby trzeciej przez 3-4 godziny dziennie, w kolejnych do 16. tygodnia po wypadku 2-3 godziny dziennie. Podczas pobytu w szpitalu powód nie wymagał pomocy osób trzecich spoza placówki medycznej.

Na aktualny stan zdrowia mają wpływ schorzenia występujące przed wypadkiem - takie jak otyłość i cukrzyca. Uszczerbek na zdrowiu powoda ze względów ortopedycznych wynosi 24%. Leczenie powoda jest zakończone, u powoda nie ma żadnych wskazań do leżącego trybu życia, nie ma żadnych ograniczeń w życiu codziennym, społecznym i zawodowym. Wskazana jest praca lekka, siedząca bez konieczności chodzenia lub długotrwałego stania w warunkach pracy chronionej na stanowisku przystosowanym. U powoda stwierdzono zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych, które nie pozostają w związku z wypadkiem, a są efektem naturalnych zmian zwyrodnieniowych i otyłości. Ograniczenia ruchomości stawów biodrowych mają związek z otyłością. Odleżyny występujące w procesie leczenia mają związek z otyłością i cukrzycą insulinozależną, która ma istotny wpływ na stan zdrowia i funkcjonowanie powoda. Z przyczyn ortopedycznych powód nie wymaga codziennej rehabilitacji, może wykonywać zalecone ćwiczenia samodzielnie. Uzasadnione jest korzystanie z takich sprzętów rehabilitacyjnych jak drabinka do podciągania, rotor.

W wyniku urazu ośrodkowego układu nerwowego powód przejawia zaburzenia w sferze poznawczej, ma depresyjny nastrój, silnie zaznaczony niepokój, myśli samobójcze. Wymaga pomocy przy każdej czynności życia codziennego, nie przygotuje posiłku, jest karmiony. Potrzeby fizjologiczne załatwia do pieluchy, wymaga pomocy przy kąpieli, goleniu, myciu zębów. Nie załatwi sam sprawy urzędowej. Wymaga ciągłego przypominania faktów świeżych. Nie przejawia zainteresowań, nie czyta, nie ogląda telewizji. Obecne u powoda objawy z zakresu zaburzeń nastroju i w sferze poznawczej są konsekwencją doznanego urazu, są nieodwracalne, reagujące na leczenie farmakologiczne w niewielkim stopniu. Powód wymaga wsparcia, obecności drugich osób zwłaszcza w trudniejszych dla powoda chwilach. Jest całkowicie zależny od osób drugich, niezdolny do samodzielnej egzystencji. Z powodu organicznych uwarunkowanych zaburzeń nastroju i zaburzeń poznawczych przebiegających z hipopatią i hipobulią, silnie obniżonym nastrojem i myślami samobójczymi uszczerbek na zdrowiu wynosi 80%. Stwierdzona u powoda cukrzyca insulinozależna nie ma większego wpływu na stan psychiczny powoda. Dotychczas powód nie leczył się psychiatrycznie, ze względu jednak na nasilenie objawów wymaga leczenia farmakologicznego. Leki przeciwdepresyjne i normalizujące nastrój są refundowane, bezpłatne; opieka psychiatryczna także w warunkach leczenia środowiskowego (w domu) jest w ramach NFZ.

Do schorzeń u powoda niezwiązanych z wypadkiem należy cukrzyca typu 2, która nie ma większego wpływu na aktualne dolegliwości odczuwane przez powoda. Odleżyny zagoiły się. Przed wypadkiem rozpoznano u powoda otyłość. Otyłość nie utrudniała powodowi wykonywania codziennych funkcji: powód uprawiał sport -zapasy, pracował, opiekował się rodziną. Obecnie otyłość utrudnia opiekę i codzienną higienę osobistą. Powód do końca życia będzie wymagał rehabilitacji i pomocy osób trzecich.

Powód po wypadku jest osobą ze średnio ciężką niesprawnością funkcjonalną. Nie przygotuje posiłku, nie zrobi zakupów, nie sprzątnie mieszkania, nie jest w stanie korzystać z środków transportu. Leki musi mieć podane. Powód nadal wymaga rehabilitacji, która winna obejmować kinezyterapię bierną w obrębie niedowładnych kończyn w celu niedopuszczenia do powstania dalszych ograniczeń ruchomości w stawach i zaburzeń układu naczyniowego, zabiegi redukcji nerwowo-mięśniowej w celu poprawy stanu czynnościowego ośrodków ruchowych, kinezyterapię w obrębie stawów kończyn w celu odbudowy/utrzymania prawidłowych zakresów ruchu oraz poprawy siły i wytrzymałości zespołów mięśniowych, fizjoterapię oddechową, masażu leczniczego w obrębie mięśni tułowia i kończyn celem poprawienia ich ukrwienia i rozluźnienia, kinezyterapię wspomaganą oraz czynną celem doskonalenia zdolności do samodzielnego zmieniania pozycji i przygotowania do pionizacji, pionizację początkowo bierną, a następnie czynną celem przygotowania do obciążania kości długich oraz stopniowego przygotowania do korzystania z wózka inwalidzkiego oraz prób lokomocji, nauki obsługi i poruszania się na wózku inwalidzkim. Rehabilitacja domowa powinna odbywać się minimum 5 razy w tygodniu każdorazowo po 2 godziny oraz okresowo w warunkach leczenia stacjonarnego. Średni koszt rehabilitacji w warunkach domowych wynosi: fizjoterapia 85 zł/h i masaż 60 zł/h. Obecnie powód nie ma rehabilitacji na NFZ, ponieważ stwierdzono, że powód nie ma szans na powrót do zdrowia.

W 2017 r. powód poniósł koszty rehabilitacji: w marcu 2017 r. w kwocie 1.020 zł, w czerwcu 2017 r. w kwocie 1.445 zł, w lipcu 2017 r. w kwocie 1.785 zł, w sierpniu 2017 r. w kwocie 1.275 zł.

W 2018 r. powód poniósł koszty rehabilitacji: w styczniu 2018 r. w kwocie 1.530 zł, w lutym 2018 r. w kwocie 1.700 zł, w kwietniu 2018 r. w kwocie 1.020 zł, w maju 2018 r. w kwocie 1.785 zł, w czerwcu 2018 r. w kwocie 1.625 zł, w lipcu 2018 r. w kwocie 1.700 zł, w sierpniu 2018 r. w kwocie 1.360 zł, we wrześniu 2018 r. w kwocie 1.619 zł, w październiku 2018 r. w kwocie 2.040 zł, w listopadzie 2018 r. w kwocie 1.105 zł.

W 2019 r. powód poniósł koszty rehabilitacji: w styczniu 2019 r. w kwocie 2.125 zł, w lutym 2019 r. w kwocie 1.785 zł, w marcu 2019 r. w kwocie 1.530 zł, w kwietniu 2019 r. w kwocie 1.785 zł, w maju 2019 r. w kwocie 2.040 zł, w czerwcu 2019 r. w kwocie 1.530 zł, w lipcu 2019 r. w kwocie 2.040 zł, w sierpniu 2019 r. w kwocie 1.530 zł, we wrześniu 2019 r. w kwocie 1.275 zł.

W 2020 r. powód poniósł koszty rehabilitacji: w styczniu 2020 r. w kwocie 2.210 zł, w lutym 2020 r. w kwocie 2.040 zł, w marcu 2020 r. w kwocie 1.615 zł.

Opieka nad powodem jest bardzo dobra, obecnie powód jest zadbany, nie ma odleżyn. Powód mieszka z żoną, która sprawuje nad nim bezpośrednią opiekę. V. W. wykonuje przy powodzie wszystkie czynności pielęgnacyjne, higieniczne takie jak zmiana pampersów, mycie, golenie, ubieranie, przygotowywanie posiłków i ich podanie, podawanie leków, przekładanie z boku na bok i układanie w pozycji siedzącej. Żona oklepuje powoda, masuje, aby uniknąć odleżyn. Gdy powód budzi się w nocy V. W. wstaje do niego, uspokaja go.

Koszty leczenia w kwocie 214 zł miesięcznie powód zalicza w skład zwiększonych potrzeb. Leki są zalecone przez lekarza na spastykę, przeciwzakrzepowe i inne konieczne do leczenia powoda. W 2017 r. koszt zakupu leków wyniósł 2.274,23 zł, co miesięcznie daje kwot 189 zł, w 2018 r. 3.478 zł, co miesięcznie daje 289 zł, w 2019 r. 1.762,14 zł, co miesięcznie daje 146 zł, w 2020 r. 3.021,59 zł, co miesięcznie daje 251 zł. Średnie koszty leków kształtują się na poziomie od 146 zł do 289 zł miesięcznie. Powód ponosi także koszt środków pielęgnacyjnych, w tym podkłady na łóżko, środków do mycia, pianki, ręczniki, maści przeciwodleżynowe itp. W ciągu dnia powód potrzebuje 3-4 pampersy, czasem więcej z uwagi na biegunki powoda. Miesięczny koszt pampersów wynosi około 320 zł miesięcznie, przy czym jest refundowany do kwoty 100 zł miesięcznie.

Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia 13 września 2016 r. powód został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, wymagającego zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i techniczne ułatwiające funkcjonowanie; powód wymaga wsparcia w samodzielnej egzystencji, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Od dnia 1 sierpnia 2016 r. powód otrzymuje rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w kwocie 2.152,51 zł, do renty przysługuje dodatek pielęgnacyjny w 2016 r. w kwocie 208,67 zł, w 2017 r. - 208,67 zł, 2018 r. - 215,84 zł, 2019 r. - 222,01 zł, 2020 r. - 229,91 zł, w 2021 r. - 239,66 zł.

Pełna odpłatność za jedną godzinę świadczonych usług opiekuńczych w dni robocze jak i wolne od pracy ustalona przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. w poszczególnych latach wynosiła: 2016 r. - 14,50 zł, 2017 r. - 18,00 zł, 2018 r. - 19,00 zł, 2019 r. - 20,00 zł, 2020 r. - 22,56 zł, 2021 r. - 25,50 zł.

W okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. wydatki poniesione na rehabilitację wyniosły 3.915 zł, wynajem sprzęty rehabilitacyjnego - 1.240 zł, leki - 2.077,69 zł, koszty opieki (5 godzin dziennie x 14,50 zł/h): w tym w kwietniu 2016 r. 5 godzin x 14,50 zł x 30 dni = 2.175 zł, w maju 2016 r. 5 godzin x 14,50 zł x 31 dni = 2247,50 zł, w czerwcu 2016 r. 5 godzin x 14,50 zł x 30 dni = 2.175 zł, w lipcu 2016 r. 5 godzin x 14,50 zł x 31 dni = 2.247,50 zł, w sierpniu 2016 r. 5 godzin x 14,50 zł x 31 dni = 2.247,50 zł, we wrześniu 2016 r. 5 godzin x 14,50 zł x 30 dni = 2.175 zł, w październiku 2016 r. 5 godzin x 14,50 zł x 31 dni = 2.247,50 zł, w listopadzie 2016 r. 5 godzin x 14,50 zł x 30 dni = 2.175 zł, w grudniu 2016 r. 5 godzin x 14,50 zł x 31 dni = 2.247,50 zł. Łącznie koszty opieki w okresie od 1 kwietnia do 31 grudnia 2016 r. wyniosły 19.937 zł.

Celowe i konieczne koszty leczenia, rehabilitacji i opieki w okresie od 1 kwietnia do 31 grudnia 2016 r. wyniosły 27.169,69 zł, w tym: koszty opieki osoby trzeciej -19.937 zł, leki - 2.077,69 zł, wynajem sprzętu rehabilitacyjnego -1.240 zł, rehabilitacja - 3.915 zł.

W okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. w skład zwiększonych potrzeb powoda wchodziły:

- koszty opieki osoby trzeciej wyniosły: 5 godzin 18 zł x 31 dni = 32.850 zł : 12 miesięcy = 2.737 zł miesięcznie

(styczeń 31 dni x 5 godzin x 18 = 2.790 zł, luty 28 dni x 5 godzin 18 zł = 2.520 zł, marzec 31 dni x 5 godzin x 18 z ł= 2.790 zł, kwiecień 30 dni x 5 godzin x 18 zł = 2.700 zł, maj 31 dni x 5 godzin x 18 zł = 2.790 zł, czerwiec 30 dni x 5 godzin x 18 zł = 2.700 zł, lipiec 31 dni x 5 godzin x 18 zł = 2.790 zł, sierpień 31 dni x 5 godzin x 18 zł = 2.790 zł, wrzesień 30 dni x 5 godzin x 18 zł = 2.700 zł, październik 31 dni x 5 godzin x 18 zł = 2790 zł, listopad 30 dni x 5 godzin x 18 zł = 2.700 zł, grudzień 31 dni x 5 godzin x 18 zł = 2.790 zł), co daje łącznie kwotę 32.850 zł rocznie, a miesięcznie 2.737 zł;

- leki 214 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- środki pielęgnacyjne 357 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- sprzęt rehabilitacyjny 155 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- rehabilitacja domowa 5 razy w tygodniu (20 dni w miesiącu fizjoterapia 85 zł x 5, masaże 60 zł x 5 = 2.900 zł),

- rehabilitacja wyjazdowa 31 dni x 420 zł = 13.020 zł : 12 miesięcy = 1.085 zł miesięcznie,

- wnoszenie i znoszenie powoda w miesiącu 1.200 zł (raz w tygodniu 300 zł x 4 tygodnie = 1.200 zł miesięcznie), łącznie 8.648 zł miesięcznie.

W okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w skład zwiększonych potrzeb powoda wchodziły:

- koszty opieki osoby trzeciej wyniosły: 5 godzin x 19 zł x 31 dni = 34.675 zł : 12 miesięcy = 2.890 zł miesięcznie

(styczeń 31 dni x 5 godzin x 19 zł = 2.945 zł, luty 28 dni x 5 godzin 19 zł = 2.660 zł, marzec 31 dni x 5 godzin x 19 zł = 2.945 zł, kwiecień 30 dni x 5 godzin x 19 zł = 2.850 zł, maj 31 dni x 5 godzin x 19 zł = 2.945 zł, czerwiec 30 dni x 5 godzin x 19 zł = 2.850 zł, lipiec 31 dni x 5 godzin x 19 zł = 2.945 zł, sierpień 31 dni x 5 godzin x 19 zł = 2.945 zł, wrzesień 30 dni x 5 godzin x 19 zł = 2.850 zł, październik 31 dni x 5 godzin x 19 zł = 2.945 zł, listopad 30 dni x 5 godzin x 19 zł = 2.850 zł, grudzień 31 dni x 5 godzin x 19 zł = 2.945 zł), co daje łącznie kwotę 34.675 zł rocznie, a miesięcznie 2.890 zł;

- leki 214 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- środki pielęgnacyjne 357 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- sprzęt rehabilitacyjny 155 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- rehabilitacja domowa 5 razy w tygodniu (20 dni w miesiącu fizjoterapia 85 zł x 5, masaże 60 zł x 5 = 2.900 zł),

- rehabilitacja wyjazdowa 31 dni x 420 zł = 13.020 zł : 12 miesięcy = 1.085 zł miesięcznie,

- wnoszenie i znoszenie powoda w miesiącu 1.200 zł (raz w tygodniu 300 zł x 4 tygodnie = 1.200 zł miesięcznie), łącznie 8.801 zł miesięcznie.

W okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w skład zwiększonych potrzeb powoda wchodziły:

- koszty opieki osoby trzeciej wyniosły: 5 godzin x 20 zł x 31 dni = 36.500 zł : 12 miesięcy = 3.042 zł miesięcznie

(styczeń 31 dni x 5 godzin x 20 = 3.100 zł, luty 28 dni x 5 godzin x 20 zł = 2.800 zł, marzec 31 dni x 5 godzin x 20 zł = 3.100 zł, kwiecień 30 dni x 5 godzin x 20 zł = 3.000 zł, maj 31 dni x 5 godzin x 20 zł = 3.100 zł, czerwiec 30 dni x 5 godzin x 20 zł= 3.000 zł, lipiec 31 dni x 5 godzin x 20 zł = 3.000 zł, sierpień 31 dni x 5 godzin x 20 zł = 3.100 zł, wrzesień 30 dni x 5 godzin x 20 zł = 3.000 zł, październik 31 dni x 5 godzin x 20 zł = 3.100 zł, listopad 30 dni x 5 godzin x 20 zł = 3.000 zł, grudzień 31 dni x 5 godzin x 20 zł = 3.100 zł), co daje łącznie kwotę 36.500 zł, a miesięcznie 3.042 zł;

- leki 214 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- środki pielęgnacyjne 357 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- sprzęt rehabilitacyjny 155 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- rehabilitacja domowa 5 razy w tygodniu (20 dni w miesiącu fizjoterapia 85 zł x 5, masaże 60 zł x 5 = 2.900 zł),

- rehabilitacja wyjazdowa 31 dni x 420 zł = 13.020 zł : 12 miesięcy = 1.085 zł miesięcznie,

- wnoszenie i znoszenie powoda w miesiącu 1.200 zł (raz w tygodniu 300 zł x 4 tygodnie = 1.200 zł miesięcznie), łącznie 8.952,67 zł miesięcznie.

W okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w skład zwiększonych potrzeb powoda wchodziły:

- koszty opieki osoby trzeciej wyniosły: 5 godzin x 22,56 zł x 31 dni = 41.172,04 zł : 12 miesięcy = 3.431 zł miesięcznie

(styczeń 31 dni x 5 godzin x 22,56 zł = 3.496,80 zł, luty 28 dni x 5 godzin x 22,56 zł = 3.158,40 zł, marzec 31 dni x 5 godzin x 22,56 zł = 3.496,80 zł, kwiecień 30 dni x 5 godzin x 22,56 zł = 3.384 zł, maj 31 dni x 5 godzin x 22,56 zł = 3.496,80 zł, czerwiec 30 dni x 5 godzin x 22,56 zł = 3.384 zł, lipiec 31 dni x 5 godzin x 22,56 zł = 3.496,80 zł, sierpień 31 dni x 5 godzin x 22,56 zł = 3.496,80 zł, wrzesień 30 dni x 5 godzin x 22,56 zł = 3.384 zł październik 31 dni x 5 godzin x 22,56 zł = 3.496,80 zł, listopad 30 dni x 5 godzin x 22,56 zł = 3.384 zł, grudzień 31 dni x 5 godzin x 22,56 zł = 3.496,84 zł), co daje łącznie kwotę 41.172 zł, a miesięcznie 3.431 zł;

- leki 214 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- środki pielęgnacyjne 357 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- sprzęt rehabilitacyjny 155 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- rehabilitacja domowa 5 razy w tygodniu (20 dni w miesiącu fizjoterapia 85 zł x 5, masaże 60 zł x 5 = 2.900 zł),

- rehabilitacja wyjazdowa 31 dni x 420 zł = 13.020 zł : 12 miesięcy = 1.085 zł miesięcznie,

- wnoszenie i znoszenie powoda w miesiącu 1.200 zł (raz w tygodniu 300 zł x 4 tygodnie = 1.200 zł miesięcznie), łącznie 9.342 zł miesięcznie.

W okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w skład zwiększonych potrzeb powoda wchodziły:

- koszty opieki osoby trzeciej wyniosły; 5 godzin x 25,50 zł x 31 dni = 46.537,50 zł : 12 miesięcy = 3.878,12 zł miesięcznie

(styczeń 31 dni x 5 godzin x 25,50 = 3.952,50 zł, luty 28 dni x 5 godzin x 25,50 zł = 3.570 zł, marzec 31 dni x 5 godzin x 25,50 zł = 3.952,50 zł, kwiecień 30 dni x 5 godzin x 25,50 zł = 3.825 zł, maj 31 dni x 5 godzin x 25,50 zł = 3.952,50 zł, czerwiec 30 dni x 5 godzin x 25,50 zł = 3.825 zł, lipiec 31 dni x 5 godzin x 25,50 zł = 3.9521,50 zł, sierpień 31 dni x 5 godzin x 25,50 zł = 3.952,50 zł, wrzesień 30 dni x 5 godzin x 25,50 zł = 3.825 zł, październik 31 dni x 5 godzin x 25,50 zł= 3.952,50 zł, listopad 30 dni x 5 godzin x 25,50 zł = 3825 zł, grudzień 31 dni x 5 godzin x 25,50 zł = 3.952,50 zł), co daje łącznie kwotę 46.537,50 zł, a miesięcznie 3.878,12 zł;

- leki 214 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- środki pielęgnacyjne 357 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- sprzęt rehabilitacyjny 155 zł (zgodnie z żądaniem pozwu),

- rehabilitacja domowa 5 razy w tygodniu (20 dni w miesiącu fizjoterapia 85 zł x 5, masaże 60 zł x 5 = 2.900 zł),

- rehabilitacja wyjazdowa 31 dni x 420 zł = 13.020 zł : 12 miesięcy = 1.085 zł miesięcznie,

- wnoszenie i znoszenie powoda w miesiącu 1.200 zł (raz w tygodniu 300 zł x 4 tygodnie = 1.200 zł miesięcznie), łącznie 9.789,12 zł miesięcznie.

Przed wypadkiem powód prowadził działalność gospodarczą – zakład usług poligraficznych, pracował od 7.00 do 16.00 lub 18.00. Czas spędzał na działce, pomagał w opiece nad wnukami. Powód chorował na cukrzycę i otyłość, jednakże nie utrudniało mu to normalnego funkcjonowania.

Pismem z dnia 10 maja 2016 r. powód zgłosił szkodę ubezpieczycielowi domagając się wypłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w kwocie 700.000 zł i odszkodowania w kwocie 50.000 zł oraz renty w kwocie 4.000 zł miesięcznie. Pozwany uzależnił przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego od zakończenia postępowania karnego; powód nie otrzymał od pozwanego zadośćuczynienia, odszkodowania ani renty.

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów w postaci przesłuchania powoda w charakterze strony, zeznań świadków i dokumentacji medycznej przedłożonej przez powoda w toku postepowania, a ponadto na podstawie wydanych w sprawie opinii biegłych: ortopedy, neurologa, psychiatry, internisty-diabetologa i rehabilitanta. Sąd a quo w pełni podzielił wnioski ww. opinii i ich argumentację, uznając te opinie za wiarygodne i przydatne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Równocześnie Sąd pominął dowody z opinii biegłego psychologa oraz opinii innego biegłego ortopedy, gdyż zostały wyjaśnione sporne fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a przeprowadzenie kolejnych opinii biegłych zmierzałoby jedynie do przedłużenia postępowania (art. 235 ² § 1 pkt. 5 k.p.c.).

Dokonując oceny prawnej Sąd Okręgowy uznał powództwo za częściowo zasadne. Przede wszystkim Sąd a quo stwierdził, że powód przyczynił się do powstania zdarzenia szkodzącego w 70%.

Rozstrzygając o żądaniu zadośćuczynienia w oparciu o art. 445 § 1 k.c. w z. z art. 444 § 1 k.c. w zw. z art. 822 k.c. Sąd Okręgowy miał na uwadze przede wszystkim zakres cierpień fizycznych powoda. W wyniku wypadku powód doznał bowiem rozległych obrażeń ciała. U powoda rozpoznano uraz wielonarządowy, uraz czaszkowo-mózgowy, niewielkie krwawienie wewnątrzczaszkowe, rozległą ranę tłuczoną głowy, złamanie kręgu C-1, złamanie wyrostka poprzecznego prawego kręgu Th-1, złamanie żebra I po stronie prawej, złamanie końca bliższego kości piszczelowej prawej. Złamanie kości piszczelowej prawej zostało unieruchomione w opatrunku gipsowym. Po wypadku kontakt logiczny z powodem był utrudniony. Z powodu urazów w postaci złamania kręgu C-1, złamania wyrostka poprzecznego kręgu Th-1, złamania żebra oraz złamania nasady bliższej kości piszczelowej prawej powód miał okresowe ograniczenia ruchowe. Uszczerbek na zdrowiu powoda ze względów ortopedycznych wynosi 24%. Z kolei doznany uraz czaszkowo-mózgowy skutkował głębokim niedowładem czterokończynowym, uniemożliwiającym samodzielne poruszanie się powoda. Występuje niedowład obu kończyn górnych z cechami niewielkiej spastyki, z zanikami drobnych mięśni dłoni, funkcja chwytna słoni lewej jest bardziej zaburzona, dłoń lewa jest w przykurczu zgięciowym palców, obecne jest także zaburzenie czucia powierzchownego. U powoda występuje niedowład spastyczny obu kończyn dolnych, bardziej nasilony po stronie lewej, przykurcz zgięciowy w stawie kolanowym i zaburzenia czucia. Powód bezpośrednio po wypadku był i nadal jest całkowicie niesprawny, z neurologicznego punktu widzenia stały uszczerbek na zdrowiu powoda wynosi 100%. Uraz spowodował u powoda całkowitą niesprawność i unieruchomienie go w obrębie łóżka, pełną zależność od innych osób, jest osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji. Poza cierpieniem fizycznym powodowi towarzyszyło i nadal towarzyszy ponadto cierpienie psychiczne. Powód stał się człowiekiem niespokojnym. W wyniku urazu ośrodkowego układu nerwowego powód przejawia zaburzenia w sferze poznawczej, ma depresyjny nastrój, silnie zaznaczony niepokój, myśli samobójcze. Wymaga ciągłego przypominania faktów, wsparcia innej osoby. Z punktu widzenia psychiatrycznego stały uszczerbek na zdrowiu wynosi 80%. Obecnie powód jest w stanie ogólnym dobrym, jest przytomny, zorientowany, kontakt z powodem jest dobry, odpowiada na pytania rzeczowo. Niemniej, powód wymaga pomocy przy każdej czynności życia codziennego, nie przygotuje posiłku, jest karmiony. Potrzeby fizjologiczne załatwia do pieluchy, wymaga pomocy przy kąpieli, goleniu, myciu zębów. Nie załatwi sam sprawy urzędowej. Nie przejawia zainteresowań, nie czyta, nie ogląda telewizji. Nie porusza się samodzielnie, wymaga pomocy przy siadaniu, leki musi mieć podane. Z osoby samodzielnej stał się całkowicie niesamodzielny, unieruchomiony i zależny od innych osób. Rehabilitacja nie pomogła powodowi w uzyskaniu sprawności, nadal nie uzyskał sprawności do korzystania z wózka inwalidzkiego. Nadal wymaga rehabilitacji i leczenia. W ocenie Sądu I instancji, kwota 700.000 zł zadośćuczynienia rekompensuje krzywdę oraz dyskomfort fizyczny, jak i psychiczny, jaki powód odczuwał i odczuwa nadal w związku z wypadkiem. Sąd uznał, że zakres cierpień powoda, odczuwany ból w związku z doznanymi urazami, konieczność leczenia i rehabilitacji, trwałość uszczerbku na zdrowiu powoda uzasadniają wysokość przyznanego zadośćuczynienia.

Orzekając w przedmiocie żądania odszkodowania na podstawie z art. 444 § 1 k.c. Sąd Okręgowy miał na uwadze, że powód w następstwie wypadku doznał obrażeń, które skutkowały koniecznością leczenia oraz opieki i pomocy osób trzecich. Powód po wypadku stał się osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymaga pomocy 3-4 godziny dziennie przy czynnościach związanych z higieną, przygotowaniem posiłków, ubraniem, zmianą pampersów, podaniem posiłków (opinia neurologa), także biegły ortopeda wskazywał na 3-4 godziny dziennie, a w kolejnych do 16. tygodnia po wypadku - 2-3 godziny dziennie. Sąd uwzględnił przeciętny czas opieki nad powodem 5 godzin dziennie z zastosowaniem stawek ustalonych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. w poszczególnych latach: 2016 r. - 14,50 zł, 2017 r. - 18,00 zł, 2018 r. - 19,00 zł, 2019 r. - 20,00 zł, 2020 r. - 22,56 zł, 2021 r. - 25,50 zł. Sąd nie przyjął wyższej stawki za godzinę opieki w dni wolne i święta, gdyż powód nie jest osobą chorą psychicznie.

Uzasadnione są koszty leków i środków higienicznych oraz materaca przeciwodleżynowego i rotoru w łącznej kwocie 2.077,69 zł, a także w kwocie 1.240 zł koszty wynajmu sprzętu rehabilitacyjnego, co wynika między innymi z załączonych faktur, a biegli uznali je za wydatki celowe. Za usprawiedliwione Sąd uznał ponadto koszty rehabilitacji w kwocie 3.915 zł wynikające z faktur przedłożonych przez powoda. Nie zostało natomiast uwzględnione odszkodowanie w kwocie 8.700 zł - koszty wnoszenia i znoszenia powoda - jako nieudowodnione. Nadto, Sąd nie zaliczył do kosztów leczenia 3 etatów pielęgniarskich, gdyż z opinii biegłych wynika, że powód potrzebował profilaktyki przeciwodleżynowej i w tym zakresie pomoc pielęgniarska była niezbędna i świadczona w ramach NFZ. Powód nie udowodnił, że koszty pielęgniarki zostały faktycznie przez powoda poniesione, bądź były kosztem koniecznym i celowym, skoro takie wnioski nie wypływają z opinii biegłych. Należne powodowi odszkodowanie za 2016 r. wynosi 27.169,69 zł, w tym opieka w kwocie 19.937 zł, leki - 2.077,69 zł, wynajem sprzętu rehabilitacyjnego - 1.240 zł, rehabilitacja 3.915 zł. Po uwzględnieniu przyczynienia powoda (70%), Sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 8.150,91 zł, oddalając powództwo w pozostałym zakresie w sprawie (...) C (...).

Sąd uznał także za uzasadnione roszczenie powoda o zasądzenie renty z tytułu zwiększonych potrzeb (art. 444 § 2 k.c.), jednak w zakresie niższym niż żądana w pozwie.

O kosztach procesu w obydwu sprawach Sąd orzekł na podstawie art. 100 zd.1 k.p.c. i art.102 k.p.c.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód, zaskarżając go w części, to jest:

1/ w sprawie (...) w punkcie 2, tj. w części oddalającej powództwo ponad kwotę 207.000 zł do kwoty 500.000 zł,

2/ w sprawie I C 16/17 punkcie 3, tj. w części oddalającej powództwo w zakresie renty z tytułu zwiększonych potrzeb w następujących kwotach:

a.  ponad kwotę 2.351 zł miesięcznie do kwoty 8.688 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r.,

b.  ponad kwotę 2.424,46 zł miesięcznie do kwoty 10.725 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.,

c.  ponad kwotę 2.463,79 zł miesięcznie do kwoty 9.366,50 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r.,

d.  ponad kwotę 2.572,69 zł miesięcznie do kwoty 13.629,50 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.,

e.  ponad kwotę 2.697,08 zł miesięcznie do kwoty do kwoty 15.795 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.,

f.  ponad kwotę 2.697,08 zł miesięcznie do kwoty 15.795 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 2022 r. i na przyszłość,

3/ w sprawie I C 16/17 w punkcie 3, tj. w części oddalającej powództwo z tytułu odszkodowania ponad kwotę 8.150,91 zł do kwoty 58.829,50 zł.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 445 § 1 k.c. i przyjęcie, że zadośćuczynienie za krzywdę, jaką powód ponosi w wyniku wypadku komunikacyjnego z dnia 19 marca 2016 r. odpowiada równowartości kwoty 700.000 zł, podczas gdy stan zdrowia powoda, tj. porażenie czterokończynowe, brak możliwości chociażby siedzenia i unieruchomienie powoda w pozycji leżącej w obrębie łóżka, a także całkowite uzależnienie od innych osób w każdej czynności i niezdolność do samodzielnej egzystencji, w sytuacji gdy przed wypadkiem powód był w pełni samodzielnym, aktywnym zawodowo mężczyzną, prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą, dodatkowo wspierającym rodzinę w opiece nad wnukami, uzasadnia przyjęcie zadośćuczynienia odpowiadającego równowartości kwoty 1.000.000 zł;

II. błąd w ustaleniach faktycznych, mających wpływ na treść zaskarżonego wyroku, polegający na przyjęciu, że:

a)  powód wymaga codziennej opieki w wymiarze jedynie 5 godzin, podczas gdy z treści opinii biegłych z dziedziny neurologii, psychiatrii oraz rehabilitacji, a także z zeznań świadka V. W., jak i samego powoda wynika, że powód jako osoba z porażeniem czterokończynowym jest na stałe unieruchomiony w obrębie łóżka, niezdolny do samodzielnej egzystencji i w związku z tym uzależniony jest od innych osób i wymaga całodobowej opieki w każdym zakresie życia codziennego oraz wsparcia emocjonalnego,

b)  powód przyczynił się do powstania szkody w 70%, podczas gdy z opinii Ośrodka (...) z dnia 19 czerwca 2017 r., sporządzonej w niniejszej sprawie, jednoznacznie wynika, że przyczynienie powoda i drugiego uczestnika wypadku wyniosło po 50%, albowiem każdy z nich mógł uniknąć zdarzenia gdyby w trakcie jazdy przestrzegał zasad ruchu drogowego, tj. gdyby powód zatrzymał się na znaku „stop”, to mógłby dostrzec zbliżający się pojazd H., którym kierował drugi uczestnik zdarzenia, a kierujący pojazdem H. gdyby prowadził pojazd z prędkością dopuszczalną w terenie zabudowanym, miałby szansę zatrzymania się przed torem ruchu pojazdu powoda,

III. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, tj. art. 233 k.p.c. poprzez brak wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prowadzącego do nielogicznych, sprzecznych z zasadą doświadczenia życiowego wniosków, polegających w szczególności na przyjęciu nieadekwatnego do stanu zdrowia rozmiaru opieki oraz umniejszenia przyczynienia się do zdarzenia drugiego uczestnika wypadku drogowego, M. B..

W granicach powyższych zarzutów apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego w części wyroku poprzez:

1. zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 500.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w zakresie kwoty 293.000 zł od 25 października 2016 r. do dnia zapłaty

2. zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda renty z tytułu zwiększonych potrzeb w następujących kwotach:

a) 8.688 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r.,

b) 10.725 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.,

c) 9.366,50 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r.,

d) 13.629,50 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.,

e) 15.795 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.,

f) 15.795 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 2022 roku i na przyszłość,

3. zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda tytułem odszkodowania kwoty 58.829,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi w zakresie kwoty 50.678,59 zł od 4 stycznia 2017 r. do dnia zapłaty.

Nadto wniesiono o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie apelacyjne według norm przepisanych; zaś z ostrożności procesowej, w przypadku oddalenia apelacji - o nieobciążanie powoda kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c.

W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o oddalenie apelacji w całości jako bezzasadnej oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia prawomocności orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja powoda okazała się częściowo zasadna, skutkując orzeczeniem reformatoryjnym.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż trafny okazał się podniesiony przez powoda zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 362 k.c. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Przyczynienie się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody ma miejsce wówczas, gdy szkoda jest skutkiem nie tylko zdarzenia, z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy innego podmiotu, ale także zachowania się samego poszkodowanego. Zachowanie się poszkodowanego jest więc w konstrukcji przyczynienia traktowane jako adekwatna współprzyczyna powstania lub zwiększenia szkody. U podłoża tej konstrukcji tkwi założenie, że jeżeli sam poszkodowany swoim zachowaniem wpłynął na powstanie lub zwiększenie szkody, słusznym jest, by poniósł konsekwencje swego postępowania. Wina lub oczywista nieprawidłowość (albo ich brak) po stronie poszkodowanego podlegają uwzględnieniu przy ocenie, czy i w jakim stopniu przyczynienie się uzasadnia obniżenie obowiązku odszkodowawczego. Decyzja o obniżeniu odszkodowania jest uprawnieniem sądu, a rozważenie wszystkich okoliczności in casu, w wyniku oceny konkretnej i zindywidualizowanej – jest jego powinnością. Do okoliczności, o których mowa w art. 362 k.c., zaliczają się – między innymi – wina lub nieprawidłowość zachowania poszkodowanego, porównanie stopnia winy obu stron, rozmiar doznanej krzywdy i ewentualne szczególne okoliczności danego przypadku.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd Apelacyjny, wbrew odmiennemu osądowi Sądu I instancji, doszedł do przekonania, iż powód przyczynił się do wypadku w zakresie nie wyższym niż 50%. Jak wynika z opinii Ośrodka (...) sporządzonej w niniejszej sprawie – M. B., poruszając się po drodze z pierwszeństwem przejazdu przekroczył dopuszczalną w tym miejscu prędkość wynoszącą 50 km/h, poruszając się z prędkością ponad dwukrotnie wyższą – 112,7 km/h, mając możliwość uniknięcia wypadku poprzez skrócenie drogi hamowania przy zachowaniu prędkości dozwolonej (prędkość bezpieczna). Z kolei C. W. wytworzył stan zagrożenia i sytuację wypadkową w ten sposób, że nie zachowując szczególnej ostrożności (poprzez nienależytą obserwację sytuacji na skrzyżowaniu i w jego obrębie) wjechał na nie bez zatrzymania, nie ustępując pierwszeństwa przejazdu pojazdowi kierowanemu przez M. B., nie stosując się do znaków: B-20 (...) zakazującego wjazdu na nie bez zatrzymania się przed drogą z pierwszeństwem i P-12 „linia bezwzględnego zatrzymania–STOP” wskazująca miejsce zatrzymania pojazdu w związku ze znakiem pionowym B-20. Gdyby powód, zatrzymał się w wyznaczonym miejscu i ustąpił pierwszeństwa przejazdu pojazdowi kierowanemu przez M. B., do wypadku by nie doszło. Reasumując powyższe, obaj kierujący rażąco naruszyli reguły bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jak też obaj mieli możliwość uniknięcia zdarzenia szkodzącego, przy założeniu, iż do naruszonych reguł by się zastosowali (lub przynajmniej jeden z nich). Zdaniem Sądu odwoławczego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie tracąc przy tym z pola widzenia rozmiaru skutków wypadku dla życia i zdrowia powoda, stwierdzić należy, że stopień winy obydwu stron jest równomierny. W tym stanie rzeczy, Sąd II instancji, oceniając stopień przyczynienia powoda i uwzględniając zarzut naruszenia art. 362 k.c., określił przyczynienie na 50%, tak jak wynikało to z granic apelacji.

W zakresie roszczenia o zadośćuczynienie, którego zwiększenia domagał się w apelacji powód, przypomnieć trzeba, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz w doktrynie podkreśla się, że ustalenie odpowiedniej sumy z tytułu zadośćuczynienia powinno być dokonane z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danego wypadku mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, zarzut zaniżenia wysokości zadośćuczynienia może być uwzględniony w instancji odwoławczej tylko wtedy, gdy nie zostały wzięte pod uwagę wszystkie istotne kryteria rzutujące na tę formę rekompensaty (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2002 r. II CKN 605/00, LEX nr 484718 i powołane tam orzecznictwo). Podstawowym kryterium dla ustalenia wysokości należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia jest rozmiar
i intensywność doznanej krzywdy, ocenianej według miar obiektywnych oraz stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego, w tym także niewymiernych majątkowo. Ze względu na niewymierny charakter krzywdy, określając wysokość zadośćuczynienia Sąd bierze zatem pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Przede wszystkim ma na uwadze stopień i czas trwania cierpień fizycznych i psychicznych, okres trwania leczenia, bolesność zabiegów, wiek powoda, ewentualny stopień utraty zdolności do pracy, ograniczenie na przyszłość możliwości w życiu osobistym i zawodowym (w tym niemożność prowadzenia normalnego życia, także zawodowego, uprawiania sportów, utratę kontaktów towarzyskich), trwałość skutków urazu, prognozy na przyszłość, poczucie nieprzydatności społecznej, bezradność życiową. Kwota zadośćuczynienia jest ustalana zatem w sposób wysoce ocenny, w oparciu o okoliczności, które trudno przeliczyć na ściśle określone wartości majątkowe. Pomocniczo przyjmuje się za orientacyjną podstawę określenia wysokości tego rodzaju świadczenia procentowy uszczerbek na zdrowiu, zaś po uwzględnieniu szczególnych okoliczności sprawy tak oszacowana kwota zadośćuczynienia ulega dalszym modyfikacjom (niekiedy bardzo znacznym, np. gdy stosunkowo niewielki uszczerbek na zdrowiu wiąże się z drastycznym pogorszeniem jakości życia poszkodowanego). Oczywiście zaznaczyć należy, że określenie wysokości uszczerbku na zdrowiu stanowi jedynie kryterium pomocnicze do ustalenia zasadności i wysokości dochodzonego w sprawie zadośćuczynienia.

Nadto należy zwrócić uwagę na istotę funkcji kompensacyjnej zadośćuczynienia, które powinno zrekompensować materialnie utracone zdrowie oraz cierpienia psychiczne poszkodowanego. Należy mieć też na względzie zasadę jednorazowości zadośćuczynienia, która przejawia się tym, że świadczenie to jest przyznawane jednorazowo. Ma ono charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę za całą krzywdę wyrządzoną poszkodowanemu czynem niedozwolonym, za wszystkie jego cierpienia fizyczne i psychiczne, zarówno te, których już doznał, jak i te, które zapewne w związku z doznanym uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia wystąpią u niego w przyszłości, jako możliwe do przewidzenia następstwa czynu niedozwolonego (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2013 r., II CSK 179/13, LEX nr 1436069; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2014 r., I ACa 1622/13, LEX nr 1563513).

Bacząc na wyżej wskazane kryteria oraz rodzaj i rozmiar cierpień fizycznych i psychicznych powoda, w uznaniu Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy nie wziął pod rozwagę wszystkich kryteriów rzutujących na tę formę rekompensaty lub też tym uwzględnionym przypisał niewłaściwą wagę, co doprowadziło do określenia zadośćuczynienia w wysokości nieodpowiedniej do wszystkich okoliczności stanowiących podstawę jego przyznania, z naruszeniem art. 445 § 1 k.c., a ostatecznie - do zachwiania kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia.

Wśród kryteriów, którym Sąd I instancji przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia nie przypisał dostatecznej wagi, jest przede wszystkim rozległość obrażeń, jakich doznał powód, skutkujących trwałym uszczerbkiem na zdrowiu w łącznej wysokości 204%.

U powoda bezpośrednio po wypadku zdiagnozowano uraz wielonarządowy, uraz czaszkowo-mózgowy, niewielkie krwawienie wewnątrzczaszkowe, rozległą ranę tłuczoną głowy, złamanie kręgu C-1, złamanie wyrostka poprzecznego prawego kręgu Th-1, złamanie żebra I po stronie prawej, złamanie końca bliższego kości piszczelowej prawej. Złamanie kości piszczelowej prawej zostało unieruchomione w opatrunku gipsowym. Stwierdzono, że czucie, ukrwienie i ruchomość palców stopy prawej jest prawidłowe. Kontakt logiczny z powodem był utrudniony. W trakcie pobytu w szpitalu powstały odleżyny na pośladkach, pięcie lewej i prawym udzie. Na skutek wypadku powód doznał niedowładu czterokończynowego, (stan po urazie czaszkowo-mózgowym). W zakresie (...) stwierdzono niedowład średniego stopnia z utrwalonym przykurczem palców w ręce lewej – ręka bez funkcjonalnego chwytu. (...) z zachowanymi ruchami czynnymi – siła mięśniowa nieznacznie osłabiona. Kończyny dolne – ruchy były zachowane, siła mięśniowa osłabiona. Z powodu urazu czaszkowo-mózgowego skutkującego głębokim niedowładem czterokończynowym uniemożliwiającym samodzielne poruszanie się uszczerbek na zdrowiu powoda wynosi 100%. Uraz spowodował u powoda całkowitą niesprawność i unieruchomienie go w obrębie łóżka, pełną zależność od innych osób. Mimo że podczas rehabilitacji przystosowano powoda do korzystania z wózka inwalidzkiego, to jednak powód nie uzyskał takiego stopnia sprawności, aby z wózka korzystać i nadal jest osobą leżącą. W wyniku wypadku i doznanych w nim urazów powód bezpowrotnie utracił wcześniejszą sprawność, zdarzenie negatywnie wpłynęło również na jego stan psychiczny, w tym naruszone zostały funkcje poznawcze (powód wymaga ciągłego przypominania faktów świeżych). Powód przejawia także myślenie suicydalne. Mimo upływu czasu, powód nadal odczuwa skutki wypadku i będzie je odczuwał w przyszłości. Rokowania są niepomyślne – powód nigdy nie powróci do życia, jakie prowadził przed wypadkiem. Na skutek wypadku C. W. przeszedł proces długotrwałego i uciążliwego leczenia oraz rehabilitacji, którą będzie musiał kontynuować do końca życia. Cierpień fizycznych i psychicznych powoda doświadczonych w związku z doznanymi urazami nie sposób opisać. Powód z dnia na dzień z osoby w pełni sprawnej (choć otyłej), aktywnej zawodowo, sportowo (zapasy), udzielającej pomocy rodzinie (opieka nad wnukami), przeszedł niejako w stan wegetatywny (powód jest osobą całkowicie leżącą) – jest niezdolny do samodzielnej egzystencji i całkowicie zdany na opiekę i pomoc innych osób. Rozmiar krzywdy i cierpień powoda należy ocenić zatem jako ogromny, o czym świadczy wspomniany już fakt, iż – jak wynika z opinii psychiatrycznej – powodowi po wypadku towarzyszą myśli samobójcze. Powód bezpowrotnie utracił swoje życie i zdrowie sprzed wypadku i nie może się z tym pogodzić.

Wagi powyższej krzywdy nie umniejsza zdaniem Sądu II instancji dość zaawansowany wiek powoda, który w chwili wypadku miał 63 lata. Niezależnie od tej okoliczności, jak już zaakcentowano, powód przed wypadkiem z dnia 19 marca 2016 r. miał bardzo aktywne życie osobiste, zawodowe i rodzinne, mimo otyłości i cukrzycy. Powód uprawiał sport – zapasy. Prowadził własną firmę poligraficzną, pomagał w opiece nad wnukami, co świadczy o dużych pokładach sił witalnych powoda. Zdarzenie szkodzące wyeliminowało możliwość jakiejkolwiek aktywności powoda, sprowadzającej się choćby do podniesienia się samemu z łóżka.

Sumując powyższy fragment rozważań, w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji nie nadał przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia właściwego znaczenia istotnym okolicznościom, tj. daleko idącym skutkom wypadku dla zdrowia powoda, ich oddziaływaniu w przyszłości oraz negatywnego wpływu wypadku na jego życie zawodowe i rodzinne. Co więcej, Sąd nie wziął pod rozwagę, iż skutki wypadku dla powoda (trwałe inwalidztwo) mają charakter nieodwracalny (dożywotni). Powyższe okoliczności są jednymi z najważniejszych przesłanek przy miarkowaniu zadośćuczynienia, a co za tym idzie konsekwencji z tym związanych.

Uwzględniając powyższe, Sąd Apelacyjny podziela ocenę skarżącego powoda, że zadośćuczynienie ustalone przez Sąd I instancji jest rażąco zaniżone. W ocenie Sądu odwoławczego, konsekwencje wypadku, któremu uległ powód, winny skutkować przyznaniem poszkodowanemu zadośćuczynienia w wysokości przekraczającej zadośćuczynienie zasądzone przez Sąd I instancji. Sąd Apelacyjny zważył, że całość cierpień, jakich doznał powód w związku z wypadkiem oraz wpływ skutków wypadków na dalsze życie powoda, obniżają jakość jego egzystencji w taki sposób, że uzasadniają one przyznanie zadośćuczynienia w łącznej wysokości 1.000.000 zł (bez uwzględnienia stopnia przyczynienia), która jest kwotą adekwatną do powołanych dolegliwości oraz ograniczeń w egzystencji, które będą występowały do końca życia powoda. Uznana przez Sąd Okręgowy za adekwatną kwota 700.000 zł (przed uwzględnieniem przyczynienia) nie uwzględnia w pełni rozmiaru obrażeń oraz szeroko pojętej krzywdy, jakiej doznał powód w związku z wypadkiem. W ocenie Sądu Apelacyjnego dopiero zadośćuczynienie w łącznej wysokości 1.000.000 zł - pomniejszone o przyczynienie w wysokości 50% oraz o nawiązkę od sprawcy wypadku (3.000 zł) zasądzoną w postępowaniu karnym, tj. łącznie kwota 497.000 zł – uwzględnia wszystkie ograniczenia w życiu codziennym, rodzinnym i zawodowym powoda oraz stwierdzony przez biegłych trwały uszczerbek na jego zdrowiu i stanowi odczuwalną dla powoda wartość ekonomiczną, która pozwoli na złagodzenie doznanej przez niego krzywdy. Nadto, świadczenie w tej wysokości, w przekonaniu Sądu odwoławczego, w pełni odpowiada przyjętej praktyce judykacyjnej, spełni swą funkcję kompensacyjną oraz nie doprowadzi do bezpodstawnego wzbogacenia po stronie powoda. Odsetki od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia liczone są następująco: w zakresie kwoty 347.000 zł (700.000 zł - 50% przyczynienia - 3.000 zł nawiązki) od daty wniesienia pozwu o to roszczenie (25 października 2016 r.), natomiast od kwoty 150.000 zł - od dnia następnego po dacie rozszerzenia powództwa - k. 424 (24 czerwca 2021 r.).

W zakresie roszczenia o odszkodowanie wskazać należy, iż w apelacji nie wykazano celowości i konieczności poniesienia przez powoda kosztów leczenia, rehabilitacji, czy opieki (za okres od 1 kwietnia do 31 grudnia 2016 r.) ponad kwotę 27.169,69 zł, ustaloną jako należną z ww. tytułu przez Sąd Okręgowy. Korekta podanej kwoty odszkodowania była spowodowana wyłącznie obniżeniem przez Sąd odwoławczy stopnia przyczynienia powoda z 70% do 50%. W związku z powyższym powodowi przysługuje z tytułu wypadku odszkodowanie w łącznej kwocie 13.584,85 zł (27.169,69 zł x 50%). Odsetki od zasądzonej kwoty odszkodowania liczone są od daty wniesienia pozwu o to roszenie (4 stycznia 2017 r.). W pozostałym zakresie roszczenie odszkodowawcze nie zasługiwało na uwzględnienie jako nieudowodnione.

Rację ma apelujący zarzucając Sądowi I instancji błędne ustalenia faktyczne i naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zakresie przyjętego wymiaru opieki nad leżącym powodem, które rzutowały na wysokość przyznanej renty z tytułu zwiększonych potrzeb. Doświadczenie życiowe podpowiada, iż opieka nad osobą całkowicie unieruchomioną w obrębie łóżka i w istocie niezdolną do samodzielnej egzystencji, znacząco przewyższa wymiar 5 godzin dziennie. W ocenie Sądu Apelacyjnego, rozsądnym w tym wypadku jest założenie, iż osoba z czterokończynowym niedowładem, niemogąca wykonać samodzielnie żadnej czynności wymagającej aktywności somatycznej (tj. każdej poza snem), potrzebuje opieki przez 16 godzin dzienne – zatem przez cały dzień – z wyłączeniem przerwy na odpoczynek nocny, trwający 8 godzin na dobę. Wprawdzie apelujący podnosił, iż powód ma nocne lęki, wybudza się w nocy kilkukrotnie i potrzebuje wtedy wsparcia i uspokojenia przez żonę, co oznacza, iż wymaga opieki de facto przez 22 godziny na dobę, niemniej jednak Sąd odwoławczy uznał, iż ustalenie wymiaru opieki ponad 16 godzin byłoby nieuzasadnione. W ocenie Sądu ad quem, nawet jeśli wypoczynek nocny u powoda jest zakłócony, można go wyregulować farmakologicznie, co pozostaje zarówno w interesie samego powoda (sen wspomaga regenerację organizmu), jak i jego opiekuna w osobie żony V. W., która również potrzebuje odpoczynku i wytchnienia po całodniowej kompleksowej opiece nad powodem. W tych okolicznościach, przyjmując, że począwszy od 2017 r. powód niezmiennie wymaga opieki przez 16 godzin na dobę oraz zakładając, że miesiąc to 30,4 dni (365 dni : 12), a stałe dodatki do renty poza opieką rocznie wynoszą 5.911 zł (koszty leków, środków pielęgnacyjnych, sprzętu rehabilitacyjnego, rehabilitacji domowej oraz wyjazdowej, znoszenia i wnoszenia powoda – ustalone zgodnie z żądaniem pozwu przez Sąd I instancji), to wysokość renty z tytułu zwiększonych potrzeb należna powodowi w poszczególnych okresach, kształtuje się następująco (przed uwzględnieniem przyczynienia):

za 2017 r. - 16 godz. x 18 zł x 30,4 = 8.755 zł + 5.911 zł = 14.666 zł,

za 2018 r. - 16 godz. x 19 zł x 30,4 = 9.242 zł + 5.911 zł = 15.153 zł,

za 2019 r. - 16 godz. x 20 zł x 30,4 = 9.782 zł + 5.911 zł = 15.639 zł,

za 2020 r. - 16 godz. x 22,56 zł x 30,4 = 10.973 zł + 5.911 zł = 16.884 zł,

2021 r. - 16 godz. x 25,50 zł x 30,4 = 12.403 zł + 5.911 zł = 18.314 zł.

Po korekcie wynikającej z przyjętego 50% przyczynienia, ostatecznie renta za poszczególne okresy wynosi:

za 2017 r. - 14.666 zł x 50% = 7.333 zł,

za 2018 r. - 15.153 zł x 50% = 7.577 zł,

za 2019 r. - 15.639 zł x 50% = 7.820 zł,

za 2020 r. - 16.884 zł x 50% = 8.442 zł,

za 2021 r. - 18.314 zł x 50% = 9.157 zł.

Mając to wszystko na uwadze, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok zarówno w zakresie sprawy o zadośćuczynienie, jak i sprawy o odszkodowanie i rentę - w oparciu o art. 386 § 1 k.p.c., orzekając jak w sentencji.

Odmienne rozstrzygnięcie o meritum sporu skutkowało koniecznością korekty orzeczenia o kosztach postępowania za I instancję. Ostatecznie bowiem powód ostał się ze swoim żądaniem w 50% w zakresie roszczenia o zadośćuczynienie (500.000 zł z żądania zapłaty 1.000.000 zł) oraz w 28% co do odszkodowania i renty (123.468,85 zł z żądania zapłaty 444.767 zł). Koszty procesu bez zmian pozostały wzajemnie zniesione pomiędzy stronami stosownie do art. 102 k.p.c. Inaczej przedstawia się natomiast kalkulacja kosztów sądowych. W sprawie o zadośćuczynienie koszty te wyniosły łącznie 60.545 zł (opłata od pozwu - 50.000 zł, opinie biegłych - 10.545 zł), zatem wobec wygranej powoda w 50%, pozwany został zobowiązany do uiszczenia tych kosztów w zakresie 50% swojej przegranej, tj. kwoty 30.273 zł.

W pozostałym zakresie - w sprawie o odszkodowanie i rentę - apelacja powoda podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

W tym stanie rzeczy, jako że żądanie apelacji w zakresie zadośćuczynienia zostało w całości uwzględnione, o kosztach postępowania apelacyjnego dot. ww. sprawy orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Na koszty poniesione przez powoda złożyło się wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika powoda, którego wysokość ustalono w oparciu o treść § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964). Stosownie do art. 98 § 1 ¹ zd. 3 k.p.c. należne powodowi koszty procesu z urzędu podlegały zasądzeniu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sąd Apelacyjny włożył ponadto na pozwaną obowiązek uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kaliszu kwoty 14.650 zł tytułem nieuiszczonej opłaty od uwzględnionej w całości (w zakresie zadośćuczynienia) apelacji powoda.

O kosztach postępowania apelacyjnego w zakresie sprawy o odszkodowanie i rentę orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., nie obciążając powoda kosztami procesu za II instancję w przegranej części (60%).

Sąd Apelacyjny włożył ponadto na pozwaną obowiązek uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Kaliszu kwoty 4.158 zł (40% z kwoty 10.393 zł należnej opłaty) tytułem nieuiszczonej opłaty od apelacji powoda.