Wyrok z 20 września 2016, sygn. II Ca 278/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 września 2016 roku

Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Tomasz Sobieraj
Sędziowie:	SO Dorota Gamrat - Kubeczak (spr.) SR del. Joanna Rawska - Szklarz
Protokolant:	st. sekr. sąd. Dorota J. Szlachta

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2016 roku w S.

sprawy z powództwa Gminy M. S.

przeciwko S. P., A. P., E. P., M. P. (1)

o zapłatę

na skutek apelacji wniesionej przez powódkę od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie z dnia 19 listopada 2015 roku, sygn. akt II C 582/15

I.  oddala apelację;

II.  przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie na rzecz adwokat J. P. kwotę 1.476 zł (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych), w tym podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie pozwanego w postępowaniu apelacyjnym;

III.  nakazuje pobrać od powoda Gminy M. S. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie kwotę 1.476 zł (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

SSO Dorota Gamrat – Kubeczak SSO Tomasz Sobieraj SSR del. Joanna Rawska - Szklarz

Sygn. akt II Ca 278/16

UZASADNIENIE

Wyrokiem częściowo zaocznym w stosunku do A. P., E. P., M. P. (1) z dnia 19 listopada 2015 roku Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie, sygn. akt II C 582/15:

I.  oddalił powództwo,

II.  przyznał od Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie na rzecz adwokat J. P. kwotę 4.428 zł,

III.  nakazał pobrać od Gminy M. S. na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie kwotę 2.628 zł.

Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych:

Lokal mieszkalny położony w S. przy ul. (...) należy do mieszkaniowego zasobu Gminy M. S.. Na podstawie umowy najmu z dnia 26 listopada 1998 roku najemcami lokalu zostali R. i W. P.. W chwili podpisania przedmiotowej umowy we wspólnym gospodarstwie z najemcami pozostawali S. P., A. P. oraz E. P..

M. P. (1) została zameldowana w przedmiotowym lokalu w dniu 31 maja 2004 roku.

R. P. (1) i W. P. nie uiszczali opłat za lokal, toteż powód wezwał ich do zapłaty zaległości, a następnie pismem z dnia 6 czerwca 2008 r. wypowiedział umowę najmu lokalu ze skutkiem na dzień 31 lipca 2008 roku.

Wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie I Wydziału Cywilnego wydanym w dniu 19 stycznia 2010 roku w sprawie o sygn. akt I C 2686/09 nakazano E. P., A. P., S. P., M. P. (2) oraz małoletnim A. P., R. P. (2), S. O., K. O. i W. Z., aby opróżnili i wydali Gminie M. S. lokal mieszkalny położony w S. przy ul. (...) w stanie wolnym od osób i rzeczy. Nadto, tenże Sąd ustalił, że pozwanym przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego i wstrzymał wykonanie opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez Gminę M. S. oferty zawarcia z pozwanymi umowy najmu lokalu socjalnego. Orzeczenie jest prawomocne.

W związku z bezumownym zajmowaniem przedmiotowego lokalu przez pozwanych powód wystąpił z powództwem o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu. W dniu 21 kwietnia 2011 roku w sprawie o sygn. akt I Nc 688/11 Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Szczecin - Centrum w Szczecinie I Wydziale Cywilnym wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, zgodny z żądaniem powoda.

W dniu 25 listopada 2014 roku powód wezwał S. P., A. P., E. P. i M. P. (1) do uregulowania w terminie do dnia 2 grudnia 2014 roku należności w łącznej wysokości 55.328,97 złotych, na którą składa się odszkodowanie za bezumowne korzystanie z ww. lokalu oraz odsetki ustawowe naliczone do dnia 18 listopada 2014 roku.

S. P. został wymeldowany z lokalu w trybie administracyjnym w dniu 18 lutego 2004 r. Ponownie zameldowany został w dniu 15 lipca 2004 r. i ponownie wymeldowany w trybie administracyjnym w dniu 1 lipca 2014 r.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, iż powództwo skierowane przeciwko pozwanym okazało się niezasadne i jako takie podlegało oddaleniu.

Sąd Rejonowy wskazał, iż bezspornym w niniejszej sprawie było, że lokal położony w S. przy ul. (...) stanowi własność powoda oraz, że osoby korzystające z lokalu nie regulowały opłat za lokal. W niniejszej sprawie bezsporne było również, iż w okresie, za który powód żąda odszkodowania, tj. od dnia 1 marca 2011 roku do dnia 18 listopada 2014 roku, w przedmiotowym lokalu zamieszkiwały A. P., E. P. i M. P. (1). Spornym było natomiast korzystanie z przedmiotowego lokalu w okresie objętym żądaniem pozwu przez S. P.. Powód domagał się odszkodowania od ww. pozwanego za okres od dnia 1 marca 2011 roku do dnia 30 czerwca 2011 roku, opierając swoje powództwo na solidarnej odpowiedzialności S. P. z pozostałymi pozwanymi. W tym miejscu wskazano, iż to powód winien wykazać, że S. P. w okresie, którego dotyczy żądanie wyrażone w pozwie, zamieszkiwał faktycznie w przedmiotowym lokalu. W ocenie Sądu Rejonowego ciężarowi temu powód nie sprostał, bowiem nie naprowadził żadnego dowodu na okoliczność faktycznego zamieszkiwania pozwanego w lokalu i powoływał się jedynie na fakt posiadania przez niego zameldowania pod tym adresem do dnia 1 lipca 2014 roku. Odnosząc się do kwestii zajmowania lokalu Sąd miał na uwadze, że sam fakt zameldowania nie jest tożsamy z faktycznym zajmowaniem lokalu, czy zamieszkiwaniem w nim. Sam zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkiwaniu tam osoby, lecz musi on być połączony z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów. Sąd rozpatrując kwestie zajmowania lokalu bierze więc pod uwagę to, czy dana osoba faktycznie w lokalu przebywa. W niniejszej sprawie, strona powodowa w ocenie Sądu nie wykazała, iż pozwany zamieszkiwał w lokalu w okresie od dnia 1 marca 2011 roku do dnia 30 czerwca 2011 roku, a kurator pozwanego kwestionowała ww. okoliczność. Podnosiła bowiem, iż data 1 lipca 2014 roku stanowi jedynie datę wydania decyzji o wymeldowaniu S. P. z powyższego lokalu na skutek przeprowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego, a samo postępowanie zostało wszczęte stosownie wcześniej, wobec długotrwałego nieprzebywania osoby pod adresem jej zameldowania. Nie jest znana dokładna data, do której pozwany S. P. korzystał z lokalu. Wobec powyższego strona pozwana wniosła o zobowiązanie powoda do złożenia akt postępowaniu w sprawie wymeldowania pozwanego z lokalu przy ul. (...) w S.. Sąd przychylił się do wniosku kuratora i na rozprawie w dniu 15 września 2015 roku zobowiązał pełnomocnika Gminy do złożenia w terminie 14 dni akt postępowań administracyjnych dotyczących wymeldowania w trybie administracyjnym S. P. w dniu 18 lutego 2004 roku oraz w dniu 1 lipca 2014 roku. Z wydruku uzyskanego przez Sąd z systemu PESEL - SAD wynika bowiem, iż pozwany S. P. był podwójnie wymeldowywany z przedmiotowego lokalu w trybie administracyjnym, po raz pierwszy w dniu 18 lutego 2004 roku, a kolejny w dniu 1 lipca 2014 roku. Zarządzeniem z dnia 22 października 2015 roku Sąd ponowił ww. zobowiązanie. W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu, pełnomocnik powoda wniósł o zwrócenie się do Urzędu Miasta S. - Biura Ewidencji Ludności do przedłożenia żądanych akt spraw administracyjnych. Podniósł, iż Gmina M. S. Zarząd (...) nie ma możliwości uzyskania ww. akt administracyjnych. W ocenie Sądu brak jest jednak podstaw do zwracania się przez Sąd do jednej z jednostek organizacyjnych powoda o dostarczenie określonych dokumentów. W niniejszej sprawie stroną powodową jest Gmina M. S.. Postępowanie o wymeldowanie pozwanego również prowadziła jednostka administracyjna powoda. Zarówno zatem w przedmiotowej sprawie, jak i w sprawach administracyjnych występuje jeden i ten sam podmiot, niezależnie od podziału czynności w ramach własnych jednostek organizacyjnych. Postępowanie powoda Sąd Rejonowy ocenił w kontekście art. 233 § 2 k.p.c., uznając, że odmowa przedstawienia dowodu skutkować winna dla powoda negatywnymi skutkami dowodowymi. Tym samym Sąd uznał, że powódka nie wykazała zajmowania lokalu przez S. P., a tym samym nie wykazała zasadności skierowanego przeciwko niemu roszczenia.

Dalej Sąd podniósł, iż dodatkowo w niniejszej sprawie nie została wykazana wysokość zobowiązania zarówno S. P., jak i pozostałych pozwanych. Na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie nie sposób jest w ocenie Sądu ustalić, jakie kwoty, a także za jakie okresy zostały naliczone względem pozwanych z tytułu bezumownego korzystania z lokalu. Wyrażona w treści pozwu kwota, ze wskazaniem ogólnego okresu, którego dotyczą podnoszone roszczenia nie została przez Sąd uznana za należyte wykazanie zgłoszonych roszczeń. Z załączonych do niego sald konta nie sposób wywnioskować, jakie opłaty, za jakie okresy, w jakiej wysokości miałyby się składać na dochodzoną pozwem kwotę. Jedynie w dokumentach znajdujących się na k. 17, 25, 26, 27 wskazane są jakiekolwiek pozycje, które pozwalają na ustalenie, jakiego rodzaju opłaty były przez powoda naliczane. Nawet jednak w oparciu o te dokumenty Sąd uznał, iż nie sposób przyjąć, aby roszczenie było wykazane. Zestawienie obejmuje bowiem różnego rodzaju opłaty, zaś powód nie wskazał, w jaki sposób dokonał ich wyliczenia, ani nie wykazał jego poprawności. Poprawność ta jest zaś wątpliwa choćby w świetle wskazanych w zestawieniu opłat za zimną wodę, wywóz nieczystości stałych i płynnych, które mnożone są przez 12 osób, następnie razy pięć i kwotę 6,60 zł, podczas gdy żadna z tych wartości nie została wyjaśniona i wykazana. Uprzedzając ewentualne zarzuty pełnomocnika powoda Sąd Rejonowy wskazał, że brak było podstaw do zobowiązywania powoda do wskazania szczegółowo, w jaki sposób dokonał wyliczenia kwot objętych pozwem. Takie zobowiązania kierowane przez sąd rejonowy nie zyskały bowiem aprobaty Sądu Okręgowego w Szczecinie, który w uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 czerwca 2015 r. (sygn. II Cz 965/15) wskazał jednoznacznie, iż żądanie jest sprecyzowane wówczas, jeśli został ściśle określony jego przedmiot i zakres. Wystarczające jest więc wskazanie kwoty, której żąda powód oraz okresu, za jaki jej żąda, zaś zobowiązania sądu do wskazania, jakich dokładnie kwot i za jakie okresy dochodzi strona powodowa i od jakich kwot, za jakie okresy i jakiej wysokości naliczyła odsetki ustawowe, których dochodzi pozwem, nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach.

Dodatkowo wskazano, że powód w żaden sposób nie wykazał, aby należność od pozwanego S. P., dochodzona przecież jedynie za okres czterech miesięcy (od marca do czerwca 2011 r.) mogła wynosił aż 50.666,47 zł.

Uprzedzając ewentualne zarzuty pełnomocnika powoda wskazano, że Sąd nie miał żadnych podstaw aby traktować zakreślony w uzasadnieniu okres w odniesieniu do pozwanego S. P. jako omyłkę pisarską, czy też, aby zobowiązywać pełnomocnika powoda do wskazania, czy rzeczywiście o taki okres chodzi. Sąd w toku postępowania nie może bowiem wskazywać powodowi okoliczności, które jego zdaniem przemawiają za oddaleniem powództwa, jako że takie postępowanie stanowiłoby wyraz naruszenia zasady równości stron oraz niedopuszczalne wyrażenie opinii na temat sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego przed wydaniem orzeczenia.

Wskazano jeszcze, że w toku postępowania pełnomocnik powoda został zobowiązany w dniu 15 września 2015 r. do złożenia w terminie 14 dni pisma, w którym ustosunkuje się do twierdzeń zawartych w odpowiedzi na pozew, jednakże złożone pismo zarządzeniem z dnia 22 października 2015 r. zostało zwrócone na podstawie art. 132 § 1 zdanie ostatnie k.p.c., albowiem nie zostało bezpośrednio doręczone kuratorowi pozwanego S. P., tj. adw. J. P.. Sąd podniósł, iż nie podziela poglądu prawnego zawartego w piśmie pełnomocnika powoda z dnia 30 października 2015 r., jakoby przepis ten znajdował zastosowanie pomiędzy osobami w nim wymienionymi jedynie wówczas, gdy występują oni w roli pełnomocników procesowych, a nie kuratorów. Przepis art. 132 § 1 k.p.c. rozróżniania takiego bowiem nie czyni i odnosi się do wszystkich występujących w sprawie adwokatów, radców prawnych, rzeczników patentowych oraz radców Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, niezależnie od tego, czy są oni pełnomocnikami z wyboru, z urzędu, czy ustanowionymi kuratorami. Zawężanie możliwości zastosowania tego przepisu sąd uznał za niedopuszczalne. Sąd nie uwzględnił również zawartego w piśmie z dnia 30 października 2015 r. wniosku o wyrażenie zgody na złożenie pisma z tej samej daty i zwrócił pełnomocnikowi powoda pismo z dnia 30 października 2015 roku, oznaczone jako pismo przygotowawcze wraz z odpisami, albowiem nie zawierało ono wyłącznie wniosków dowodowych ale również stanowisko procesowe. Nadto Sąd uznał, iż na tym etapie postępowania sądowego, wnioski dowodowe zawarte w treści ww. pisma i tak podlegałyby oddaleniu jako spóźnione.

Mając na względzie powyższe Sąd Rejonowy powództwo oddalił. Na podstawie art. 339 k.p.c. wyrok jest zaoczny w stosunku do pozwanych A. P., E. P. oraz M. P. (1) albowiem nie wdały się one we spór. Sąd uznał, że brak jest podstaw do wydania w stosunku do pozwanych A. P., E. P. i M. P. (1) wyroku zaocznego uwzględniającego w stosunku do nich powództwo. Przedstawiony i omówiony już powyżej materiał dowodowy budzi bowiem uzasadnione wątpliwości co do zasadności dochodzonego roszczenia.

Na marginesie więc jedynie Sąd Rejonowy wskazał jeszcze, iż kurator pozwanego z ostrożności procesowej podniosła zarzut przedawnienia w odniesieniu do roszczeń powoda dotyczących okresu do dnia 17 grudnia 2011 roku. Należności z tytułu bezumownego korzystania z lokalu stanowią bowiem świadczenia okresowe, które zgodnie z art. 118 k.c. przedawniają się z upływem w terminie 3 lat od dnia ich wymagalności. W związku z tym Sąd stwierdził, iż roszczenia powoda, które stały się wymagalne najpóźniej w dniu 17 grudnia 2011 roku uległy przedawnieniu i jako takie nie mogą być skutecznie dochodzone niniejszym powództwem. Tym samym roszczenia wobec S. P. za okres dochodzony pozwem tj. 1 marca 2011 r. - 30 czerwca 2011 r. przedawniły się w całości.

W punkcie II wyroku Sąd Rejonowy ustalił wynagrodzenie kuratora ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego S. P. na kwotę 3.600 złotych powiększone o stawkę podatku od towarów i usług, która na dzień orzekania wynosi 23%.

W punkcie III wyroku Sąd Rejonowy na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1025, ze zm.) nakazał pobrać od powoda Gminy M. S. na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie kwotę 2.628 złotych tytułem nieuiszczonego wynagrodzenia należnego kuratorowi procesowemu, a tymczasowo pokrytego przez Skarb Państwa. Wynagrodzenie to należy do wydatków, wyniosło łącznie 4.428 złotych, i do kwoty 1.800 złotych zostało pokryte z zaliczek uiszczonych przez powoda. W pozostałym natomiast zakresie powinno zostać pokryte przez stronę powodową z uwagi na wynik procesu.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód i zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:

- art. 339 § 2 k.p.c. poprzez niezasadne oddalenie powództwu wyrokiem zaocznym, w sytuacji, gdy zasadność powództwu nie budziła jakichkolwiek wątpliwości,

- art. 132 § 1 k.p.c. poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie, że ma ona zastosowanie do kuratora ustanowionego na podstawie przepisów art. 144 § 1 k.p.c., a tym samym zwrot pisma procesowego powoda i w konsekwencji oddalenie powództwu,

- art. 227 k.p.c., art. 228 k.p.c. art. 231 k.p.c., art. 232 k.p.c. polegające na niezasadnym uznaniu, że powódka nie wykazał wysokości dochodzonego roszczenia i w konsekwencji oddaleniu powództwa, w sytuacji, gdy przedłożone przez powoda dokumenty w powiązaniu z przepisami prawa miejscowego, stanowiły wystarczającą podstawę do wykazania zasadności wysokości dochodzonej pozwem kwoty;

- art. 8a ust 1,4,5 oraz ust. 6a pkt 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, poprzez jego niezastosowanie i pominięcie okoliczności, iż w przypadku zawiadomienia lokatora o zmianie wysokości czynszu i nie skorzystaniu z niego z uprawnień określonych w ust. 5 wymienionego przepisu, obowiązany jest do uiszczania czynszu albo innych opłat związanych z używaniem lokalu w wysokości wynikającej z wypowiedzenia zmieniającego.

W kontekście powyższych zarzutów wniesiono o rozpoznanie przez Sąd II instancji postanowienia Sądu Rejonowego zwracającego pismo procesowe pozwanego z dnia 30 października 2015 r., zawierającego wnioski dowodowe powoda, a zmierzające do wykazania roszczenia zarówno co do zasady, jak i wysokości.

Mając powyższe na uwadze wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku częściowo poprzez uwzględnienie powództwu, zasądzenie od pozwanych na rzecz powódki kosztów postępowania za obie instancje. Ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 368 § 1 pkt 4 wniesiono o przeprowadzenie dowodów z niżej wymienionych dowodów i wskazano, że potrzeba powołania się na nie wynikła na obecnym etapie postępowania:

1.  przeprowadzenie dowodów z dokumentów wymienionych w treści apelacji;

przesłuchanie w charakterze świadka pracownika powoda - L. C. na okoliczność: składników miesięcznych opłat za korzystanie z lokalu; sposobu obliczania wysokości odszkodowania oraz uwzględniania przy jego obliczaniu uchwał Rady Miasta S. i zarządzeń Prezydenta Miasta S. oraz punktacji dla lokalu; sposobu obliczania opłat za media, w tym podstaw do zmian w wysokości tych opłat; wyjaśnienia przyczyn księgowania not księgowych na stanie konta dla tytułu prawnego oraz wyjaśnienia widniejących na wydrukach oznaczeń komputerowych; sposobu zawiadamiania lokatorów o zmianie wysokości opłat; sposobu wyliczania odsetek;

zobowiązanie zarządcy nieruchomości przy ul. (...) front - (...) spółka z o.o. z siedzibą w S. (ul. (...), (...)-(...) S.) do dostarczenia do akt sprawy następujących dokumentów: umowa na dostawę wody, wysokości zużytej wody, rozliczeń poboru wody, zaliczki na pobór wody, wysokość należności za domofon, wskazanie sposobu rozliczenia opłaty za domofon, umowy na wywóz śmieci, stawek za wywóz śmieci, rozliczenia opłat z tytułu wywozu śmieci, umowy na wywóz nieczystości płynnych, ustalanie zaliczek na wywóz nieczystości płynnych, rozliczenia zaliczek na wywóz nieczystości płynnych za okres od 01 marca 2011 r. do 30 czerwca 2014 r. dotyczące lokalu przy ul. (...) i wniesiono o przeprowadzenie wskazanych dowodów na okoliczność zasadności i wysokości roszczenia powódki.

W uzasadnieniu apelujący wskazał, iż dowody dołączone do pozwu, a mianowicie dokumenty księgowe stanowiące stany kont oraz kartoteki konta wskazują w sposób jednoznaczny wysokość zadłużenia pozwanych. Zawierają bowiem one noty księgowe za poszczególne miesiące zajmowania lokalu przez pozwanych, a zapisanych w postaci „wymiarów”. Samo zsumowanie wymiarów za poszczególne miesiące uzasadnia roszczenie powoda. Niemniej nie bez znaczenia pozostaje również dowód w postaci informacji o wysokości opłat i punktacji z dnia 18 listopada 2014 r. Istotnym jest również fakt, że odszkodowanie za bezumowne zajmowanie lokalu liczone było zgodnie z art 18 ust 3 Ustawy z dnia 21 czerwca 2011 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. W tym aspekcie powód zmuszony jest do przestrzegania uchwał rady Miasta S. oraz zarządzeń Prezydenta Miasta.

W aspekcie powyższego apelujący podniósł, iż na uwagę zasługuje fakt, że w stosunku do pozwanych ad. 1, ad. 2 oraz ad. 3 zaskarżony wyrok był wyrokiem zaocznym. W tym miejscu powód wskazał na zarzut naruszenia art. 339 § 2 k.p.c.

Zdaniem skarżącego nie bez znaczenia jest również fakt, że pozwani byli zawiadamiani o zmianie wysokości opłat. W jego ocenie Sąd I instancji przy rozpoznawaniu sprawy pominął art. 8a ust. 1,4 i 5 oraz ust. 6a pkt 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Naruszenie to doprowadziło do niezasadnego zakwestionowania przedłożonych przez powódkę dokumentów i w konsekwencji uznaniu ich za niewystarczające dla wykazania roszczenia. Tymczasem powódka dowodem z tych dokumentów wykazał przeprowadzenie procedury zawiadomienia o zmianie wysokości opłat zgodnie z obowiązującymi przepisami. Aktualnie bowiem właściciel jest uprawniony do podwyższania czynszu i innych opłat w drodze wypowiedzenia ich dotychczasowej wysokości.

Powód uznał, iż prawidłowo zatem poinformował pozwanych o wysokości opłat z tytułu korzystania z lokalu bez tytułu prawnego, pozwani zaś nie skorzystali z przysługujących im w związku z tym uprawnieniami polegającymi na odmowie przyjęcia podwyżki albo zakwestionowaniu podwyżki.

Wskazano również, że wątpliwości co do wysokości roszczenia w treści uzasadnienia Sąd I instancji wykazywał głównie w stosunku do pozwanego S. P.. Sąd I instancji podsumował jedynie, że uzasadniają one również oddalenie powództwa w stosunku do pozwanych ad. 1, ad. 2 oraz ad. 3.

Powód podkreślił, że co prawda w treści uzasadnienia pozwu omyłkowo wskazał, że zaległość pozwanego z tytułu odszkodowania za bezumowne zajmowanie przedmiotowego lokalu obejmuje okres od 01 marca 2011 r. do 30 czerwca 2011 r., jednakże nie można pominąć faktu, że z treści dowodów załączonych do pozwu wynika, że zaległość pozwanego ad. 4 dotyczy okresu od marca 2011 r. do czerwca 2014 r.

Odnosząc się do wątpliwości Sądu I instancji powód nadmienił, że stanowisko powoda zostało sprecyzowane pismem z dnia 28 września 2015 r. Jednakże pismo to zostało powodowi zwrócone.

Jednakże apelujący podniósł, iż orzecznictwo w sposób jednoznaczny wskazuje, że art. 132 § 1 k.p.c. ma zastosowanie do pełnomocników profesjonalnych, do których w istocie nie należy kurator. Dodano, że wartością, którą chroni restrykcyjna regulacja zawarta w art. 132 § 1 k.p.c. jest szybkość postępowania sądowego.

W konsekwencji zdaniem apelującego brak więc było w rozpoznawanej sprawie podstawy do zwrotu pisma procesowego powoda z powołaniem się na niespełnienie obowiązku bezpośredniego doręczenia kuratorowi i brak było w związku z tym podstawy do oddalenia powództwa. W jego ocenie za zasadny uznać więc należy sformułowany zarzut naruszenia art. 132 § 1 k.p.c., gdyż dotyczy wnoszenia pism procesowych przez pełnomocników procesowych będących profesjonalistami. Celem wskazanego przepisu jest przyspieszenie postępowania. W kontekście powyższego sformułowanie art. 132 § 1 k.p.c. prowadzi do wniosku, że znajduje on zastosowanie tylko w odniesieniu do pism procesowych wnoszonych przez pełnomocników procesowych - będących profesjonalistami - w tym przepisie wskazanymi. Nie obejmuje innych pełnomocników. Ten szczególny, stanowiący wyjątek od zasady oficjalności doręczeń, sposób doręczenia przewidziany w art, 132 § 1 doznaje jednakże ograniczeń. Zakres omawianego przepisu nie obejmuje innych pełnomocników określonych w art. 87 k.p.c. Kuratora do doręczeń, ustanowionego w niniejszej sprawie, nie można uznać za pełnomocnika w rozumieniu art. 87 k.p.c. Skutkiem powyższego powinno być przyjęcie, że nie ma zastosowania do niego przepis art. 132 §1 k.p.c., nawet w przypadku, gdy kuratorem jest adwokat czy radca prawny.

Biorąc pod uwagę powyższe powód, na podstawie art. 368 § 1 pkt 4 wniósł o przeprowadzenie dowodu z wyżej wymienionych dokumentów na okoliczności powołane w dalszej treści apelacji. Ponadto powód przedstawił fakty potwierdzające wysokość dochodzonego roszczenia, które powołane zostały w treści pisma zwróconego zarządzeniem Sądu I instancji.

W pierwszej kolejności, w zakresie zakwestionowania wysokości dochodzonego pozwem roszczenia, powód wskazał, że zgodnie z art. 8a ustawy właściciel może podwyższyć czynsz albo inne opłaty za używanie lokalu, wypowiadając jego dotychczasową wysokość. Pozwani nigdy nie zakwestionowali zastosowanych podwyżek, toteż zakwestionowanie ich dopiero po wszczęciu niniejszego postępowania pozostaje bez wpływu na ich skuteczność. Powód nadmienił, że zawiadomienia o zmianie wysokości czynszu są roznoszone osobiście przez pracowników powoda bądź wysyłane listem poleconym. W przypadku, gdy pod danym adresem lokator nie zostanie zastany kolejny raz z rzędu, wówczas takie pismo jest wysyłane listem poleconym, bowiem obowiązek wysyłania zawiadomień za potwierdzeniem odbioru nie wynika z żadnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Powyższe postępowanie doręczania zawiadomień o zmianie wysokości opłat miało zastosowanie również w niniejszej sprawie, wskazać bowiem należy, iż zawiadomienia zostały odebrane osobiście, część została wysłana listem poleconym.

Z ostrożności procesowej powód przedstawił w treści apelacji zasady ustalania opłat za korzystanie lokalu w okresie dochodzonym pozwem.

Wskazane przez skarżącego w apelacji wyliczenia odpowiadają wysokości dochodzonego roszczenia za poszczególne miesiące objęte żądaniem pozwu, co potwierdzają stany konta załączone do wniesionego w niniejszej sprawie pozwu.

W zakresie wyliczenia odsetek powód wskazał, że zostały one obliczone przy uwzględnieniu ustawowej stropy procentowej.

W odniesieniu do kwestii związanych z wyliczeniem zaległości i poprzednio wydanym nakazem zapłaty powód wskazał, że okres objęty nakazem zapłaty I Nc 688/11 to okres od sierpnia 2008 roku do lutego 2011 r.

Apelujący wskazał jeszcze, iż nie sposób zgodzić się z argumentacją pozwanego ad. 4, jakoby art. 18 ust. 3 nie przewidywał konieczności opłacania przez pozwanych opłat dotyczących korzystania z lokalu. Wręcz przeciwnie powód wskazał, iż zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów osoby uprawnione do lokalu zamiennego albo socjalnego, jeżeli sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania opróżnienia lokalu do czasu dostarczenia im takiego lokalu, opłacają odszkodowanie w wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, jakie byłyby obowiązane opłacać, gdyby stosunek prawny nie wygasł. Zgodnie zaś z umową zawartą między stronami, najemcy zobowiązani byli do zapłaty na rzecz wynajmującego zarówno czynsz, jak i inne opłaty związane z użytkowani przedmiotowego lokalu. Z uwagi na uregulowanie przepisu art. 18 ust. 3 ustawy pozwani zobowiązani są zdaniem apelującego płacić odszkodowanie w takiej wysokości, w jakiej płaciliby, gdy umowa między stronami obowiązywała, a zatem zarówno czynsz jak i inne opłaty.

W odpowiedzi na apelację pozwany S. P. wniósł o jej oddalenie, zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów związanych z reprezentacją pozwanego S. P. w charakterze kuratora w niniejszej sprawie według norm przepisanych, jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w żadnej części.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja podlegała oddaleniu.

Sąd Rejonowy prawidłowo przeanalizował materiał dowody i wyciągnął z niego właściwe wnioski. Ocena ta zasługuje na aprobatę Sądu Okręgowego, który w pełni podziela przekonywującą argumentację prawną, która legła u podstaw zaskarżonego orzeczenia. W rezultacie zarzuty apelacji w żadnym razie nie mogły podważyć prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Za nietrafny Sąd Okręgowy uznał zarzut naruszenia art. 132 § 1 k.p.c. Przepis ten głosi, że w toku sprawy adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy oraz radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa doręczają sobie nawzajem bezpośrednio odpisy pism procesowych z załącznikami. W treści pisma procesowego wniesionego do sądu zamieszcza się oświadczenie o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą. Pisma, niezawierające powyższego oświadczenia, podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku.

Przepis ten dotyczy pism, które wymagają doręczenia przeciwnikowi, gdyż niosą w sobie informacje istotne dla niego w prowadzonym postępowaniu, rzutujące na potrzebę i kierunek podejmowanych czynności procesowych. Poza pismami określonymi w §1 ¹ omawianego przepisu jedynie pisma zawierające oświadczenia czy wnioski dla drugiej strony obojętne nie podlegają regułom art. 132 § 1 k.p.c. Wszystkie inne podlegają doręczeniu między profesjonalnymi pełnomocnikami. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i nie powinien być wykładany w sposób rozszerzający, gdyż jego celem jest wyłącznie przyspieszenie rozpoznania sprawy (postanowienie SN z 11.09.2013 r., (...) 45/13, wyrok SN z 22.10.2013 r., III UK 154/12).

Jak niewadliwie uznał Sąd Rejonowy omawiany przepis znajdował zastosowanie dla doręczeń dokonywanych w tej sprawie kuratorowi pozwanego dla nieznanego z miejsca pobytu S. P., który to kurator był adwokatem. Istotnie bowiem przepis art. 132 k.p.c. nie zawiera zastrzeżenia jakoby znajdował zastosowanie jedynie pomiędzy osobami w nim wymienionymi tylko wówczas, gdy występują oni w roli pełnomocników procesowych, a nie kuratorów. Niewątpliwie więc uznać należy, że odnosi się do wszystkich występujących w sprawie adwokatów, radców prawnych, rzeczników patentowych oraz radców Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, niezależnie od tego, czy są oni pełnomocnikami z wyboru, z urzędu, czy ustanowionymi kuratorami.

Strona powodowa reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zobowiązana została przez Sąd Rejonowy do złożenia w terminie 14 dniu pisma procesowego, stanowiącego ustosunkowanie się do twierdzeń zawartych w odpowiedzi na pozew. Do pisma tego powódka nie dołączyła jednak dowodu doręczenia, ani dowodu wysłania przesyłką poleconą tego pisma kuratorowi pozwanego S. P.. Tym samym pismo to, stosownie do treści art. 132 § 1 k.p.c. podlegało zwrotowi, o czym prawidłowo orzekł Przewodniczący w Sądzie Rejonowym. Pismo podlegające zwrotowi należy traktować tak, jakby nie zostało ono wniesione, w konsekwencji wnioski w nim zawarte nie mogły zostać przez Sąd rozpoznawane, albowiem nie zostały one zgłoszone w sposób należyty. Z kolei następujące po tym zwrocie twierdzenia i dowody zgłoszone przez stronę powodową uznać należało za spóźnione.

Niezależnie od tego powódka nie sprostała ciężarowi dowodzenia. Strona powodowa dochodziła zapłaty z tytułu bezumownego korzystania z lokalu za okres od 1 marca 2011 r do 18 listopada 2014 r. w przypadku S. P. i za okres od 1 marca 2011 do 30 czerwca 2011 r. w stosunku do pozostałych pozwanych. Materiał dowodowy w tej sprawie stanowił natomiast jedynie zestawienie salda konta. Dowód ten nie był wystarczający do ustalenia istnienia roszczeń powódki zgłaszanych w tej sprawie. Nie dowodził on bowiem istnienia po stronie powodowej roszczenia materialnoprawnego o zapłatę oraz odpowiadającego mu ma gruncie prawa materialnego obowiązku strony pozwanej zaspokojenia tego roszczenia. Jak niewadliwie uznał Sąd Rejonowy podstaw do zasądzenia na rzecz powódki jakiejkolwiek kwoty dochodzonej pozwem nie stanowiła też dokumentacja w postaci zestawienia opłat, ich analiza i zawiadomienia o zmianie wysokości należności za lokal. Nie dość że dokumentacja ta jest szczątkowa, to jeszcze nie wynika z niej sposób dokonania wyliczenia. Skutkiem tego brak podstaw do skontrolowania prawidłowości wyliczenia powódki. Dokumenty zgromadzone w sprawie nie były zatem w rezultacie w sposób obiektywny wystarczającymi dla wykazania wysokości należności obciążających pozwanych. W niniejszej sprawie to powódka miała dążyć do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i nie powinna być w procesie bierna. Bierność w powoływaniu dowodów nie może w każdym razie uzasadniać obecnie zarzutów apelacji, jak to ma miejsce w tej sprawie. Przyjmuje się, że przedstawienie przez stronę dowodu w celu wykazania określonych twierdzeń o faktach, z których wywodzi dla siebie korzystne skutki, jest nie tyle jej prawem czy obowiązkiem procesowym, co ciężarem procesowym, wynikającym i zagwarantowanym przepisami prawa, przede wszystkim w jej własnym interesie. Należy przy tym pamiętać, że sąd rozstrzyga sprawę według właściwego prawa materialnego na podstawie koniecznych ustaleń faktycznych uzyskanych dzięki zebranym środkom dowodowym. Na te właśnie ustalenia składają się dowody, które przedstawiają w pierwszej kolejności same strony, zgodnie z brzmieniem art. 232 k.p.c.

Na uznanie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 339 k.p.c. Zgodnie z jego treścią jeżeli pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze udziału w rozprawie, sąd wyda wyrok zaoczny (§ 1). W tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa (§ 2).

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że pozwane będąc prawidłowo zawiadomione o terminie rozprawy, nie stawiły się na posiedzenie, wobec czego zostały spełnione przesłanki wydania przez Sąd Rejonowy wyroku zaocznego. Jak uznał Sąd brak jednak podstaw, by wyrokiem tym uwzględnić zgłoszone powództwo. Wynikające z przepisu art. 339 k.p.c. domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie strony faktycznej i to tylko wówczas, gdy twierdzenia powoda nie budzą uzasadnionych wątpliwości, co oznacza, że sąd nie podchodzi do twierdzeń strony powodowej w sposób bezkrytyczny, ale poddaje je ocenie. Nie zwalnia to powoda od przytoczenia faktów, które są niezbędne do dokonania subsumcji materialnoprawnej, stanowiącej faktyczną i materialnoprawną podstawę wyroku. Sąd obowiązany jest bowiem, nawet przy uznaniu twierdzeń powoda za prawdziwe, dokonać prawidłowej oceny zasadności żądania. Kognicja sądu obejmuje bowiem każdorazowo wymóg rozważenia, czy w świetle przepisów obowiązującego prawa materialnego, twierdzenia powoda uzasadniają uwzględnienie żądań pozwu, w zakresie tym bowiem nie obowiązuje domniemanie z art 339 § 2 k.p.c. (wyrok SN z 7 czerwca 1972r., III CRN 30/72, LEX 7094). Zastrzec jeszcze wypada, że twierdzenia pozwu budzą uzasadnione wątpliwości, jeżeli zasadne wydaje się np., że nie odpowiadają one w pełni rzeczywistości lub nie zawierają jej pełnego obrazu. Wynika z tego, że w wypadkach uzasadnionych wątpliwości nie można przyjmować za prawdziwe twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych i w sytuacji takiej nie można wydać wyroku, opierając się tylko na tych twierdzeniach i należy przeprowadzić postępowanie dowodowe celem wyjaśnienia powstałych wątpliwości (orz. SN z 14 sierpnia 1972 r., III CR 153/72, OSNCP 1973, nr 5, poz. 60), a przeprowadzane w tych wypadkach postępowanie dowodowe opiera się na dowodach przytoczonych przez powoda.

Twierdzenia strony powodowej nie były transparentne z przedstawionymi przez powódkę dokumentami, jako takie nie znalazły zatem potwierdzenie w załączonych do pozwu dowodach. Dodatkowo kurator pozwanego S. P. zakwestionował wysokość żądania, mało tego, podniósł również zarzut przedawnienia. W tej sytuacji jako prawidłowa jawi się konstatacja Sądu Rejonowego skoncentrowana wokół oceny dowodów złożonych rzez stronę powodową. Sąd ten poddał analizie poszczególne dokumenty wskazując na ich niespójność i niejasność i ocenę tę Sąd Okręgowy podziela w całości. Dodać należy, że powoływanie się na zawiadomienia o zmianie wysokości opłat i ewentualną procedurę ich kwestionowania, która nie została przez pozwanych uruchomiona, jest o tyle nieskuteczne, że przedmiotem żądania było odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu. Wysokość tego odszkodowania nie podlega zaś opisywanym przez powódkę procedurom. Nadto zawiadomienie było kierowane do byłego najemcy lokalu, nie będącego pozwanym w niniejszej sprawie.

Sąd Okręgowy pominął wnioski dowodowe zgłoszone na etapie postępowania kontrolnego bowiem okazały się one spóźnione (art. 381 k.p.c.). Zarówno dowód z przesłuchania świadka jak i wskazana w apelacji dokumentacja mogły zostać złożone na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Prezentacja materiału dowodowego przed Sądem drugiej instancji ma miejsce jedynie wyjątkowo. Sytuacja pozwalająca na odstąpienie do reguły określonej treścią art. 381 k.p.c. w tej sprawie jednak nie wystąpiła.

Mając to wszystko na uwadze, Sąd Okręgowy orzekł o oddaleniu apelacji, uznając ją za bezzasadną. Rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o normę art. 385 k.p.c. i zawarte w punkcie pierwszym sentencji.

W punkcie kolejnym Sąd Okręgowy przyznał na rzecz kuratora ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego S. P. wynagrodzenie za reprezentowanie pozwanego w postępowaniu apelacyjnym ustalone w oparciu o § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1476) i obliczone stosownie do § 6 pkt 5 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U z 2013 r. poz., 461).

W punkcie trzecim nakazano pobrać od powódki kwotę 1.476 zł tytułem nieuiszczonego wynagrodzenia należnego kuratorowi procesowemu, a tymczasowo pokrytego przez Skarb Państwa. Podstawę rozstrzygnięcia w tym zakresie stanowi art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1025, ze zm).

SSO Dorota Gamrat – Kubeczak SSO Tomasz Sobieraj SSR del. Joanna Rawska – Szklarz