Wyrok z 12 lutego 2025, sygn. III AUa 1013/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 lutego 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:	SSA Daria Stanek
Protokolant:	starszy sekretarz sądowy Angelika Czaban

po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. w Gdańsku na rozprawie

sprawy T. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.

o podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.

od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 lipca 2024 r., sygn. akt VII U 2794/23

1.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I i oddala odwołanie;

2.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie II i zasądza od T. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. kwotę 3.600,00 (trzy tysiące sześćset 00/100) złotych wraz z odsetkami, o których stanowi art. 98 § 1 ¹ k.p.c. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za I instancję;

3.  zasądza od T. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. kwotę 2.700,00 (dwa tysiące siedemset 00/100) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym kwota ta została zasądzona do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

SSA Daria Stanek

Sygn.akt III AUa 1013/24

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 lipca 2024r., wydanym w sprawie VII U 2794/23 Sąd Okręgowy w Gdańsku:

I.  zmienił decyzję pozwanego organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 15 września 2023 roku numer (...) w ten sposób, że ustalił, iż podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne T. K. prowadzącego działalność pozarolniczą od lutego 2022 roku stanowi kwota przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku;

II.  zasądził od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na rzecz skarżącego T. K. kwotę 180 złotych /sto osiemdziesiąt/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:

T. K. jest komornikiem sądowym przy Sądzie Rejonowym w G.w G..

Od 1 lutego 2022 r. wnioskodawca jest zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba opłacająca składki na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej przez siebie kwoty, nie niższej jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe z kodem tytułu ubezpieczenia 0510.

Płatnik wybrał formę opodatkowania zasady ogólne – podatek liniowy w 2022 r. oraz 2023 r. Następnie w lutym 2022 r., od czerwca 2022 r. do sierpnia 2022 r., w październiku 2022 r. oraz w grudniu 2022 r. jako formę opodatkowania wskazał „bez formy opodatkowania”. Z kolei od marca 2022 r. do maja 2022 r., we wrześniu 2022 r. oraz w listopadzie 2022 r. płatnik powrócił do formy opodatkowania zasady ogólne – podatek liniowy.

Płatnik składek przesyłając dokumenty rozliczeniowe za miesiąc kwiecień 2023 r., rozliczył roczną składkę na ubezpieczenie zdrowotne za 2022 r., jednocześnie wykazując zmianę formy opodatkowania od stycznia 2022 r.

W deklaracji wykazał:

dla formy opodatkowania: zasady ogólne – podatek według skali:

- kwotę dochodu osiągniętego z działalności gospodarczej w roku, którego dotyczy rozliczenie w wysokości 28.752,22 zł,

- roczną podstawę wymiaru składki w wysokości 28.752,22 zł,

- roczną składkę w wysokości 2.587,70 zł,

- sumę miesięcznych należnych składek wynikającą ze złożonych dokumentów za rok, którego dotyczy rozliczenie w wysokości 2.587,70 zł,

- kwotę dopłaty w wysokości 0,00 zł oraz brak kwoty zwrotu.

dla formy opodatkowania: zasady ogólne – podatek liniowy:

- kwotę dochodu osiągniętego z działalności gospodarczej w roku, którego dotyczy rozliczenie w wysokości 301.325,48 zł,

- roczną podstawę wymiaru składki w wysokości 301.325,48 zł,

- roczną składkę w wysokości 14.764,95 zł,

- sumę miesięcznych należnych składek wynikającą ze złożonych dokumentów za rok, którego dotyczy rozliczenie w wysokości 14.764,96 zł,

- kwotę dopłaty w wysokości 0,00 zł oraz brak kwoty zwrotu.

Wnioskiem z dnia 22 maja 2023 r. płatnik składek zwrócił się do organu rentowego o zwrot nadpłaty.

Pismem z dnia 22 czerwca 2023 r. płatnik składek dokonał korekty rozliczenia rocznego składki na ubezpieczenie zdrowotne, która polegała na wyzerowaniu kwot dotyczących formy opodatkowania według skali oraz zmianie kwot w pozycjach odnoszących się do formy opodatkowania podatkiem liniowym. Korektę dokumentów wymogła zmiana stawki na ubezpieczenie wypadkowe wynosząca 0,67%.

W korekcie wykazano:

- kwotę dochodu osiągniętego z działalności gospodarczej w roku, którego dotyczy rozliczenie w wysokości 204,510,09 zł,

- roczną podstawę wymiaru składki w wysokości 204,510,09 zł,

- roczną składkę w wysokości 10.020,99 zł,

- sumę miesięcznych należnych składek wynikającą ze złożonych dokumentów za rok, którego dotyczy rozliczenie w wysokości 10.021,00 zł,

- kwotę dopłaty w wysokości 0,00 zł oraz kwota do zwrotu 0,01 zł.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych na dokumentacji podatkowej wyliczył następujące kwoty:

- przychód z działalności gospodarczej w wysokości 1.210.752,34 zł,

- koszty uzyskania przychodu z działalności gospodarczej w wysokości 831.255,78 zł,

- składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 13.364,90 zł,

Następnie dokonał odliczenia przychodu kosztów uzyskania przychodu oraz składek na ubezpieczenia społeczne, wobec czego suma dochodu wyniosła 366.131,66 zł.

,

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wydał decyzje o nr(...), która przez płatnika składek została zaskarżona w niniejszym postępowaniu

Powyższy stan faktyczny w dużej mierze był bezsporny, nadto znajdował potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach ZUS, których wiarygodność i prawdziwość nie była kwestionowana, jednakże spór w niniejszym procesie sprowadzał się w istocie do wykładni przepisów powszechnie obowiązujących.

Odwołanie jako zasadne zasługiwało na uwzględnienie.

Rozstrzygając sporną kwestię wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne płatników będących komornikami Sąd w pełni podzielił stanowisko wyrażone między innymi w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 września 2023r. w sprawie o sygnaturze akt III AUa 230/23, a także Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 17 stycznia 2024r, sygn. akt IV U 444/23 (LEX 3667230) oraz z dnia 31 stycznia 2024r., sygn. akt IV U 456/23 (LEX 3686374).

W myśl art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 marca 2018r. o komornikach sądowych (Dz. U.2023.1691), komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej i nie może prowadzić działalności gospodarczej.

Z ustępu 2 ww. przepisu wynika natomiast, że do komornika stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2024.226 t.j.), ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U.2024.146 t.j.), dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Z punktu widzenia podatkowego wnioskodawcy są traktowani jako osoby osiągające przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej - art. 10 ust. 1 punkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Opodatkowanie na zasadzie art. 30c ustawy podatkowej dotyczy tzw. podatku liniowego. Wnioskodawca w taki sposób podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym w 2022 r. Odwołujący jako komornik nie jest natomiast podatnikiem w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, wykonującym samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy.

Od 1 stycznia 2022 r. obowiązuje ustawa z dnia 29 października 2021r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105), która m.in. składkę zdrowotną uzależnia od tego w jaki sposób osoby prowadzące działalność ustalają podatek dochodowy od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 79a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U.2024.146 t.j.) składka na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność gospodarczą wymienioną w art. 8 ust. 6 punkt 1, 3, 4, 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców opłacających podatek dochodowy na zasadach wymienionych w art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym stanowi 4,9% podstawy wymiaru, jednak nie mniej niż kwota odpowiadająca 9% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, o którym mowa w art. 81 ust. 2, w przypadku składki obliczonej od miesięcznej podstawy jej wymiaru, iloczynu liczby miesięcy w roku składkowym, o którym mowa w art. 81 ust. 2 i minimalnego wynagrodzenie obowiązującego w pierwszym dniu tego roku składkowego, w przypadku składki obliczonej od rocznej podstawy jej wymiaru. Przepis ust. 1 stosuje się również w przypadku, gdy ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1 opłaca w tym samym roku kalendarzowym podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 30ca opodatkowanie dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w art. 8 ust. 6 w punkcie 1 dotyczą osób prowadzących działalność na podstawie ustawy z dnia 6 marca 2018r.

Prawo przedsiębiorców, punkt 3 dotyczy osób prowadzących działalność w zakresie wolnego zawodu, punkt 4 dotyczy wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej, punkt 5 dotyczy osób prowadzących szkołę publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół.

W myśl art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podstawę wymiaru składki dla osób prowadzących działalność gospodarczą wymienioną w art. 8 ust. 6 punkt 1, 3, 4, 5 ustawy systemowej oraz art. 18 ust. 1 ustawy o przedsiębiorcach opłacających podatek dochodowy od osób fizycznych na podstawie art. 29, 30c lub 30ca ustawy podatkowej, stanowi dochód z działalności gospodarczej ustalony za rok kalendarzowy jako różnica między osiągniętym przychodem, a poniesionymi kosztami uzyskania przychodu.

Zgodzić się należy z poglądem, że komornicy nie mieszczą się w żadnej z wymienionych w art. 81 ust. 2 grup, albowiem nie są przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów ustawy o przedsiębiorcach, ani też nie należą do żadnej z grup określonych w art. 8 ust. 6 punkt 1,3,4,5 ustawy systemowej, nie wykonują również wolnego zawodu. Jedynie z punktu widzenia istnienia tytułu ubezpieczenia komornicy sądowi traktowani są jako osoby prowadzące działalność gospodarczą.

Art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi, że dla pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą, w tym osób współpracujących z osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą, podstawą wymiaru miesięcznej składki na ubezpieczenie zdrowotne będzie kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedzającego, włącznie z wpłatami z zysku, ogłoszonego przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim.

Tutejszy Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Krajową Radę Komorniczą i załączone do odwołania uznając, że powyższe regulacje dają podstawę do uznania, że komornicy powinni być traktowani z punktu widzenia ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej jak pozostałe osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 81 ust. 2za. Powyższe podyktowane jest szczególną pozycją komornika, powodami wprowadzenia zmian w zakresie obliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne - ustalenia jako podstawy wymiaru składki na to ubezpieczenie rzeczywistych dochodów przedsiębiorcy i likwidacją możliwości odliczania składki zdrowotnej od podatku dochodowego.

Nie ulega przy tym wątpliwości, ze komornik jest funkcjonariuszem publicznym wykonujących określone zadania wynikające z ustawy o komornikach sądowych. Jest organem Państwa powołanym do wykonywania orzeczeń sądowych oraz innych czynności określonych w ustawach, posiadającym w tym zakresie, władcze kompetencje wobec innych podmiotów. Celem działania komornika sądowego nie jest prowadzenie działalności gospodarczej rozumianej jako zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Nie jest to także działalność podporządkowana regułom zysku i opłacalności, zasadzie racjonalnego działania i uczestnictwu w obrocie gospodarczym. Ryzyko finansowe związane z funkcjonowaniem kancelarii obciąża komornika, uzyskującego środki na ten cel z opłat pobieranych przy wykonywaniu czynności urzędowych, jednakże nie jest to działalność podporządkowana regułom zysku i opłacalności, gdyż po spełnieniu warunków przez uprawniony podmiot, komornik sądowy nie może odmówić dokonania określonych czynności urzędowych, a opłata za nie, nie może być określona inaczej, niż jedynie według zasad określonych w przepisach prawa.

Ratio legis wprowadzanych zmian dotyczących sposobu określenia składki na ubezpieczenie zdrowotne wyrażone w projekcie do ustawy z dnia 29 października 2021r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw, dotyczyło zasad określenia składki na ubezpieczenie zdrowotne jedynie przedsiębiorców, a nie wszystkich osób podlegających regulacjom analogicznie jak przedsiębiorcy. Potwierdza to uzasadnienie do projektu ustawy, w którym wskazano, że ustawodawca zmierzał do odejścia w stosunku do przedsiębiorców od określania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne jako stałej opłaty ryczałtowej na rzecz uzależnienia jej od rzeczywistych dochodów przedsiębiorcy. Ustawodawca zmierzał więc do określenia w inny niż dotychczas, sposobu określenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne co do przedsiębiorców, którymi jak jasno wynika z ustawy o przedsiębiorcach - komornicy sądowi nie są.

Okoliczność, że w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu przez komornika, ustawodawca odsyła do stosowania przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie przepisów osób prowadzących działalność gospodarczą, nie oznacza iż następuje zmiana charakteru prawnego podmiotu ubezpieczonego. Podobnie okoliczność, że w zakresie opodatkowania komornika sądowego traktuje się go jak osobę prowadzącą działalność gospodarczą, nie oznacza iż następuje zmiana charakteru tegoż podmiotu. Sposób opodatkowania przychodów w ustawie podatkowej nie kreuje samodzielnie ani podstawy działania danego podmiotu, ani jego charakteru, czy też tytułu ubezpieczenia. W tym zakresie wypowiadał się Sąd Najwyższy szeroko w kilku orzeczeniach przy okazji rozpoznawania spraw dotyczących np. tytułu ubezpieczenia co do lekarzy weterynarii.

Jak słusznie dostrzegły Sądy wydające wyroki w analogicznych sprawach, w innych niż ubezpieczeniowe, czy podatkowe sytuacjach, sam ustawodawca nie traktuje komorników sądowych jako przedsiębiorców, czy podmioty traktowane jak prowadzące działalność gospodarczą. Przykładem jest ustawodawstwo dotyczące pomocy przewidzianej dla przedsiębiorców w okresie pandemii Covid.-19.

Sama konstrukcja przepisu art. 81 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a mianowicie, wprowadzenie zasady zróżnicowania sposobu obliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne, wskazuje na to, że ustawodawca zakładał, iż grupa podmiotów podlegających składce zdrowotnej z tytułu działalności gospodarczych lub traktowanych pod niektórymi względami jak prowadzący działalność gospodarczą jest zróżnicowana. Ustawodawca przewidział, iż oprócz osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców, osób uważanych za prowadzących działalność gospodarczą, czyli prowadzących działalność w zakresie wolnego zawodu, jako wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, wspólnicy spółki jawnej, komandytowej i partnerskiej oraz osób prowadzących szkołę publiczną i niepubliczną, istnieje grupa opisana art. 81 ust. 2za ustawy regulującej ubezpieczenie zdrowotne. Z przepisu art. 81 ust. 2za ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym wynika, że ustawodawca z punktu widzenia obliczenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, przewiduje istnienie podmiotów określonych jako pozostałe osoby prowadzące działalność pozarolniczą, w tym osoby współpracujące z osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą.

Z powyższych względów również Sąd w niniejszej sprawie uznał również, że skoro odwołujący jako komornik sądowy, nie należy do kręgu osób, o których mowa ust. 2 art. 81 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, to ustalenie podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne należnej od nich, winno nastąpić w oparciu o art. 81 ust. 2za, który wyraźnie stanowi, iż dla pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą, podstawą wymiaru miesięcznej składki na ubezpieczenie zdrowotne będzie kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedzającego, włącznie z wpłatami z zysku, ogłoszonego przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim.

Z powyższych względów odwołanie okazało się zasadne, a zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja podlegała zmianie, o czym na podstawie art. 47714 § 2 k.p.c., orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.

W punkcie II sentencji wyroku Sąd Okręgowy orzekł o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego, kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik sporu, na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., art. 99 k.p.c. oraz art. 108 k.p.c. oraz na podstawie § 9 ust. § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.), ustalając je w wysokości 180 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W ocenie sądu, w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do zastosowania dyspozycji art. 148 ¹ §1 k.p.c. Zgodnie z treścią tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

W przedmiotowej sprawie strony nie wniosły o przeprowadzenie rozprawy. Okoliczności faktyczne sprawy wynikają z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania i nie były kwestionowane przez stron. W tych warunkach nie było konieczności rozpoznania sprawy na rozprawie. Żadna ze stron nie złożyła wniosków dowodowych w zakresie osobowych źródeł dowodowych. Okoliczności faktyczne sprawy, w zakresie wskazanym w art. 227 k.p.c. w kontekście zarzutów odwołania oraz art. 232 k.p.c., wynikały – jak wskazano – z dokumentów zgromadzonych w sprawie. Podkreślenia wymaga, że charakter sprawy, tj. rodzaj żądania poddanego rozstrzygnięciu, nie sprzeciwiał się zastosowaniu art. 148 ¹ §1 k.p.c.

Z wyrokiem nie zgodził się pozwany organ rentowy, zarzucając wyrokowi naruszenie:

. przepisu prawa materialnego poprzez :

- błędną wykładnię art. 79 ust 1 w zw. z art. 81 ust 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych;

- błędną wykładnię art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych;

- brak zastosowania przepisów art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców

Wskazując na powyższe, pozwany wnosił o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku w całości wyroku poprzez oddalenie odwołania płatnika składek,

2. rozpoznanie sprawy na rozprawie z udziałem stron;

3. zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych za obie instancje.

Ubezpieczony wniósł o :

1) oddalenie apelacji;

2) zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów procesu, tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co nasteruje:

Apelacja organu rentowego - jako uzasadniona - skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku i oddaleniem odwołania.

Przedmiotem sporu było ustalenie prawidłowej wysokości miesięcznej i rocznej podstawy wymiaru składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne osoby wykonującej zawód komornika.

W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny uznał, iż Sąd Okręgowy przeprowadził co prawda wystarczające dla kategorycznego rozstrzygnięcia sprawy postępowanie dowodowe, jednakże dokonał błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji skutkowało naruszeniem przepisów prawa materialnego i niewłaściwą subsumpcją ustaleń faktycznych pod dyspozycje właściwych przepisów prawa.

O sposobie ustalenia wysokości podstawy wymiaru jakiej wysokości składki decyduje stosowana forma opodatkowania uzyskiwanych przychodów. Oznacza to, że do komorników sądowych nie ma zastosowania art. 81 ust. 2za ustawy zdrowotnej, która określa zasady opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne w przypadku innych osób prowadzących pozarolniczą działalność.

Roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy 7 dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U z 2022 roku, poz. 1009 ze zm.) oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców, opłacających podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowi dochód z działalności gospodarczej ustalony za rok kalendarzowy jako różnica między osiągniętymi przychodami, w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, z wyłączeniem przychodów niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym innych niż określone w art. 21 ust. 1 pkt 63a, 63b, 152-154 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów, w rozumieniu ustawy i z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z uwzględnieniem art. 24 ust. l-2b ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o kwotę opłaconych w tym roku składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, i chorobowe i wypadkowe, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Podstawa wymiaru składki w nowej wysokości obowiązuje od 1 lutego danego roku do 31 stycznia roku następnego, zwanego dalej "rokiem składkowym" (art. 81 ust. 2 ustawy zdrowotnej).

Roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października l998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 2021 roku, poz. 1993, ze zm.) stanowi kwota wyliczona w sposób wskazany w ustawie w zależności od wysokości uzyskanych przychodów (art. 81 ust. 2e ustawy zdrowotnej).

Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie karty podatkowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu 1 stycznia danego roku (art. 81 ust. 2z ustawy zdrowotnej).

Za podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, innych niż wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa, stanowi kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku kalendarzowego (art. 81 ust. 2za ustawy zdrowotnej).

Zaś do osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, które jednocześnie prowadzą inną działalność pozarolniczą wymienioną w art. 8 ust. 6 tej ustawy, z której opłacają podatek dochodowy z działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych lub na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, stosuje się przepisy ust. 2 lub 2e oraz odpowiednio przepisy art. 82 ust. 2a lub 2b. (art. 81 ust. 2zaa ustawy zdrowotnej).

W przypadku Skarżącego kluczowe znaczenie mają przepisy ustawy z 22 marca 2018 roku o komornikach. W art. 33 ustawy wskazano, że komornik nie jest przedsiębiorca w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej (ust. 1), nie może prowadzić działalności gospodarczej (ust. 2), natomiast do komornika stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2022 roku, poz. 2647, ze zm.), ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 roku, poz. 1230 ze zm.) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 roku, poz. 2561, ze zm.), dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą(ust.3).

Literalna wykładnia przepisu wskazuje wprost, że komornika traktuje się jako osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na potrzeby ubezpieczeń społecznych nie na podstawie art. 8 ust. 6 sus, ale wprost na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach. W konsekwencji komornika na potrzeby ubezpieczeń społecznych potraktowano jako podmiot spełniający definicję określoną w pkt 1 art. 8 ust. 6 sus.

Komornik nie jest przy tym definiowany jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie ustawy Prawo przedsiębiorców i nie musi spełniać przesłanek tej ustawy, do których odsyła pkt 1 art. 8 ust. 6.

To sama ustawa o komornikach na potrzeby ubezpieczeń społecznych wprowadza fikcję prawną i przypisuje komornikowi status osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą.

W konsekwencji na potrzeby ubezpieczeń społecznych komornik ma obowiązek opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w I rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy sus.

Tym samym podstawę ustalenia wymiaru składki określa zasadniczo art. 81 ust. 2 ustawy zdrowotnej. Komornik sądowy nie wypełnia tym samym dyspozycji art. 81 ust. 2za, gdyż nie jest traktowany jako pozostała osoba prowadząca działalność pozarolniczą (a więc nie pozarolnicza działalność gospodarczą) wymieniona w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przepis art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych, stanowi, że do komornika sądowego stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawę z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Powyższe przepisy oznaczają, że w odniesieniu do komorników sądowych stosuje się wprost zasady ustalania wysokości składek, jakie zostały określone dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Skoro wystarczająca jest wykładnia językowa, argumentacja przedstawiona przez odwołującego komornika i Krajowa Rada Komorników nie może zostać podzielone. Nieistotne jest zatem, że komornicy sądów nie są osobami prowadzącymi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy - Prawo przedsiębiorców, Argumentacja dotycząca istoty działalności komorników i charakteru prawnego tej działalności nie ma znaczenia dla określenia statusu komornika na gruncie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Komornik sądowy, jakkolwiek nie jest przedsiębiorcą to dla celów ubezpieczeń społecznych jak i ubezpieczenia zdrowotnego został zrównany pod względem obowiązków jak i uprawnień z osobami, które prowadzą działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy - Prawo przedsiębiorców.

Mając na uwadze, że począwszy od 1 stycznia 2022 roku ustawodawca w istotny sposób zróżnicował zasady ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla osób prowadzących pozarolniczą działalność dla prawidłowego jej określenia ważne jest odpowiednie zastosowanie nowych regulacji prawnych ustalonych dla tej grupy ubezpieczonych. Należy przy tym podkreślić, że brzmienie art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych nie zostało zmienione. Nie zostały też wprowadzone odrębne przepisy określające zasady, ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla komorników, Tym samym należy rozumieć, że ustawodawca świadomie utrzymał stosowanie do komorników znowelizowanych przepisów w tym zakresie, obowiązujących osoby prowadzące działalność gospodarczą.

W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą wysokość podstawy została ściśle powiązana z formą opodatkowania oraz wysokością uzyskiwanych dochodów z działalności gospodarczej (art 81 ust. 2, 2b-2d ustawy- o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). W związku z brzmieniem art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych powiązanie z formą opodatkowania oraz wysokością uzyskiwanych dochodów/przychodów ma zastosowanie także w przypadku komorników sądowych.

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w odniesieniu do osób o których mowa w art. 8 ust. 6. pkt 1 ustawy systemowej, określa podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne w art. 81 ust. 2 i 2b (podstawa roczna) i ust. 2c-2d (podstawa miesięczna) - w odniesieniu do ubezpieczonych opodatkowujących przychody z działalności gospodarczej na zasadach ogólnych. Przychody komorników, w myśl powołanego art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych dla celów podatkowych są traktowane jako przychody z działalności gospodarczej.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 stycznia 2016 roku (sygnatura akt III UK 60/15) stwierdził, że z uwagi na podobieństwo wykonywanych przez komornika czynności zarobkowych na własny rachunek, prowadzonych w sposób zorganizowany i ciągły, ustawodawca nakazał w artykule 28 ustawy o komornikach - stosować do komornika przepisy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ubezpieczeniach społecznych oraz o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Oznacza to, że komornicy są opodatkowani na zasadach określonych w art.10 ust. 1 oraz art. 14 ustawy o PIT, czyli na zasadach ogólnych.

Sąd Orzekający w sprawie w pełni utożsamia się z rozbudowanymi poglądami prawnymi wyrażonymi przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku – sygn.akt III AUa 14/24 oraz III AUa 17/24 oraz Sąd Okręgowy w Toruniu sygn..akt IV U 370/24 i inne wyroki s.J.Litowskiego.

Reasumując, apelacja pozwanego organu rentowego jako w pełni uzasadniona skutkować musiała orzeczeniem z mocy art. 386§1 kpc jak w sentencji wyroku – punkt 1.

O kosztach zastępstwa procesowego za I i II instancję Sąd Apelacyjny orzekł w punkcie drugim i trzecim wyroku, na podstawie art. 98 § 1, §1 ¹ i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. oraz art. 108 zd. 1 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 i § 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, uwzględniając zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z wnioskiem.

SSA Daria Stanek