Wyrok z 10 czerwca 2025, sygn. I ACa 3845/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 czerwca 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodnicząca: Sędzia SA Wiesława Kuberska

Protokolant: Paulina Działońska

po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2025 r. w Łodzi na rozprawie

sprawy z powództwa B. K. i M. K.

przeciwko (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o ustalenie i zapłatę

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi

z dnia 26 czerwca 2023 r., sygn. akt XII C 380/22

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej
z siedzibą w W. na rzecz B. K. i M. K. kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym ją zasądzono do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

I ACa 3845/23

Transkrypcja uzasadnienia wyroku

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Łodzi w dniu 26 czerwca 2023 r. ustalił, że umowa kredytu mieszkaniowego (...) kredytu hipotecznego, opisanego szczegółowo w punkcie 1 jest nieważna. W punkcie 2, zostały zasądzone od strony pozwanej na rzecz powoda dwie kwoty należności głównej 123.959 zł i 60 gr w złotówkach oraz kwota 12.702,06 franka szwajcarskiego. Obie kwoty z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21 maja 2022 r. do dnia zapłaty. Powództwo w pozostałym zakresie zostało oddalone. W punkcie 4, Sąd obciążył stronę pozwaną na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Łodzi kwotą 39 zł 7 gr tytułem tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa wydatków w sprawie i w punkcie 5 została zasądzona od strony pozwanej na rzecz powodów kwota 9.784 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu. To rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez stronę pozwaną tylko i wyłącznie w zakresie punktu 2 w części uwzględniającej roszczenia uboczne oraz w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach, czyli w zakresie punktu 4 i w zakresie punktu 5. Skarżący zarzucił wyrokowi naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., w związku z art. 228 § 1 k.p.c. i art. 278 § 1 k.p.c. przez dowolną i sprzeczną ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego ocenę okoliczności sprawy a to ponadprzeciętnej operacji kursu franka szwajcarskiego, pominięcia wzrostu wartości cen nieruchomości, pominięcia realnego rozmiaru uzyskanej przez powodów korzyści, pominięcia daty niewątpliwego powzięcia przez kredytobiorców wiedzy o konsekwencjach i możliwych skutkach prawnych ewentualnego unieważnienia spornej umowy kredytu, co zdaniem strony pozwanej doprowadziło do niezasadnego przyjęcia, że stronie powodowej przysługuje roszczenie uboczne o odsetki, liczone zarówno co do kwoty zasądzonej w walucie polskiej jak i we frankach szwajcarskich, od daty doręczenia bankowi odpisu pozwu oraz wysokości odpowiadającej wartości odsetek ustawowych za opóźnienie w spornym okresie. Ponadto w apelacji został postawiony zarzut naruszenia art. 481 § 1 k.c., w związku z art. 455 k.c., w związku z art. 385 ze znaczkiem 1 § 1 k.c. i art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że stronie przysługuje roszczenie o zapłatę odsetek od daty przypadającej po dniu doręczenia bankowi odpisu pozwu, to jest 23 maja 2022 r., w sytuacji gdy dopiero wydanie w sprawie prawomocnego rozstrzygnięcia uchyla niepewność co do treści stosunku prawnego łączącego strony. W sprawie został, w apelacji został także podniesiony zarzut naruszenia przepisu art. 455 k.c., w związku z art. 481 § 1 i 2 k.c., w związku z art. 358 § 2 k.c. polegające na ich nieprawidłowej wykładni i zastosowaniu w sprawie poprzez przyjęcie, że od należności zasądzonej na rzecz strony powodowej w walucie obcej należne są odsetki ustawowe za opóźnienie, obliczone według takiej samej stopy jak dla świadczeń wyrażonych w walucie krajowej. W konsekwencji strona apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części oraz zasądzenie od powodów solidarnie na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu według norm prawem przepisanych oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Został zgłoszony także wniosek ewentualny o uchylenie wyroku w zakreślonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na tę apelację strona powodowa podniosła, po pierwsze zarzut formalny dotyczący nieprawidłowo wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia a następnie merytorycznie wniosła o oddalenie apelacji w całości jako bezzasadnej oraz zwrot kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych powiększonych o stawkę podatku VAT wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Sąd Apelacyjny zważył co następuje. Apelacja jest bezzasadna i podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. W pierwszej kolejności Sąd Apelacyjny pragnie ustosunkować się do zarzutu formalnego podniesionego przez stronę powodową, nienależytego wyliczenia wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia. Stanowisko strony powodowej w tym zakresie jest nietrafne całkowicie. Strona pozwana aczkolwiek w sposób dosyć zawiły i skomplikowany i zważywszy na treść zarzutów apelacyjnych, ale nie z uwagi na wskazanie zakresu zaskarżenia w istocie zaskarżyła jedynie ostatecznie, tak należy to przyjąć roszczenie uboczne w postaci roszczenia odsetkowego, zasądzone od obu kwot wynikających z punktu 2 wyroku, ale jedynie za okres od 21 maja 2022 r. do dnia, no trzeba przyjąć wyrokowania, bo koncepcja o prawomocności wyroku, czyli zdarzenia przyszłego i niepewnego w ogóle nie wchodzi w grę. Wyrok Sądu I instancji został wydany, jak już to zostało skonkretyzowane przez Sąd I instancji 26 czerwca 2023 r., a zatem w istocie, choć jest tam pewien brak logiki, należało przyjąć, że odsetki są zaskarżone w okresie od 21 maja 22 do 26 czerwca 23, bo Sąd tak zasądził te odsetki, czyli od daty doręczenia odpisu pozwu i w związku z tym skapitalizowanie tych odsetek prawidłowo nastąpiło w apelacji i wskazana wartość przedmiotu zaskarżenia 23.509 zł jest prawidłowa. Na pewno nie byłoby wartością przedmiotu zaskarżenia, jak chce strona powodowa, wartość całego roszczenia i od takiej kwoty powinna być uiszczona opłata od apelacji, no to nie jest stanowisko prawidłowe. To jest pierwsza kwestia formalna. Druga kwestia, to jest kwestia omówienia zarzutu apelacji odnoszącego się do ustaleń faktycznych, gdyż no takie przepisy zostały w tej sprawie powołane, a mianowicie w apelacji jest wprost formułowany zarzut art. 233 § 1 k.p.c. i w zw. z art. 228 § 1 k.p.c. i art. 278 § 1 k.p.c. Te zarzuty, i to jest ten brak pewnej logiki, zupełnie nie przystają do zakresu zaskarżenia, dlatego że strona pozwana nie kwestionuje żadnych ustaleń faktycznych prowadzących Sąd Okręgowy do wniosku, że umowa została zawarta z konsumentem, że nie była indywidualnie negocjowana i że ta umowa zawiera klauzulę waloryzacyjną o określonej treści, którą Sąd następnie uznał za abuzywną. Nie jest to przedmiotem zaskarżenia. Strona pozwana doprowadziła do uprawomocnienia się rozstrzygnięcia zawartego w pkt. 1 ustalającym, że umowa kredytu hipotecznego wiążącego strony jest nieważna, nie zaskarżyła zasądzenia należności głównej przypadającej powodom z tytułu ich kondycji jaką mają z tytułu 411, czyli nienależnych świadczeń płaconych przez powodów w ramach wykonania nieważnej umowy. Strona pozwana zakwestionowała w istocie tak naprawdę wymagalność roszczenia głównego i zatem budowanie zarzutu 233 § 1 jeszcze w związku z 278 § 1 nie ma tutaj żadnego znaczenia. Słusznie zatem podnosi się w odpowiedzi na apelację, że te zarzuty no nie przystają do zakresu zaskarżenia do wniosku apelacji i tak naprawdę wcale nie odnoszą się do jakichkolwiek, mimo powołania art. 233 § 1, faktów, a kwestionują ocenę jurydyczną Sądu w zakresie pozostawania w opóźnieniu przez bank i charakteru zasądzonego roszczenia. W tym zakresie zostały zgłoszone w apelacji zarzuty prawa materialnego art. 481 § 1 k.c. w związku z art. 455 k.c., art. 385 k.c. oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, a także art. 358 § 2 k.c. Zatem wystarczające byłoby odniesienie się przez skarżącego do zarzutów naruszenia prawa materialnego, a nie naruszenia prawa procesowego. Zatem ustalenia faktyczne Sądu I instancji są prawidłowe, w pełni akceptowalne przez Sąd II instancji i Sąd II instancji czyni je własnymi ustaleniami faktycznymi. Sąd II instancji podziela także ocenę merytoryczną dokonaną przez Sąd a quo w tej sprawie w zakresie, po pierwsze przyjęcia, że odsetki za opóźnienie płatności sumy pieniężnej, nawet wyrażonej w walucie obcej, przysługują wierzycielowi w tej samej walucie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W niniejszej sprawie od kwoty zasądzonej w walucie złotówkowej należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w złotówkach, natomiast od kwoty zasądzonej we frankach szwajcarskich odsetki ustawowe za opóźnienie we frankach szwajcarskich, tyle że obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości wydane na podstawie art. 481 § 2 i 4 k.c. nie różnicuje stopy procentowej odsetek ustawowych za opóźnienie od waluty krajowej i obcej, ale niezależnie od tego Sąd nie wyliczył wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w treści wyroku, tylko napisał, że należy się co do zasady od jednej i od drugiej kwoty, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie. Zatem zarzut ten najdalej idący jakby art., naruszenia art. 358 § 2 k.c. jest nietrafny. Dalej. Zarówno roszczenie wyrażone w złotówkach, jak i roszczenie wyrażone we frankach jest roszczeniem pieniężnym. Jest to roszczenie pieniężne, od którego co do zasady należą się, należy..., co do których należy co do zasady stosować te przepisy, które mówią o zobowiązaniach pieniężnych. Zobowiązanie pieniężne może być terminowe i bezterminowe. W przypadku zobowiązania wynikającego z bezpodstawnego wzbogacenia przysługującego powodom w ramach ich kondykcji na skutek uznania, ostatecznie pośrednio na skutek abuzywności klauzuli waloryzacyjnej całej umowy za nieważną, niewątpliwie mamy do czynienia ze świadczeniem o charakterze bezterminowym. Zatem data doręczenia odpisu pozwu stronie pozwanej w tym zakresie zgodnie z art. 455 k.c. determinuje ustalenie daty, od której kwota stała się wymagalna, a dłużnik, czyli w tym wypadku bank, popadał w opóźnienie. To jest okoliczność niewątpliwa i tutaj inaczej do tej kwestii nie możemy podchodzić. Zatem nie jest trafny zarzut naruszenia art. 455 k.c. Bank uznał za usprawiedliwione co do zasady całe roszczenie i doprowadził do uprawomocnienia się wyroku Sądu I instancji. Zatem wiemy, że te odsetki, nawet gdyby przyjąć koncepcję banku co do kwestii biegu tych odsetek, powinny się zacząć od dnia doręczenia odpisu pozwu, natomiast powinny się zakończyć z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia, co miało już w tej sprawie miejsce co do zasady. I teraz druga koncepcja apelującego, która jawi się z tych zarzutów apelacyjnych sprowadza się do tego, że dopiero prawomocne orzeczenie jakby przesądza fakty ważności bądź nieważności umowy kredytowej. W tym zakresie Sąd Apelacyjny chciałby powiedzieć, że ta koncepcja pozostaje w sprzeczności z ustabilizowanym orzecznictwem (...), które zostało wyrażone najpełniej najpierw w wyroku z 7 grudnia 2023 r. w sprawie C 140/23, w którym Trybunał udzielił odpowiedzi na pytanie Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia z 18 stycznia 2022 r., a następnie ten pogląd został rozwinięty w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 14 grudnia 2023 r. To jest sprawa przedawnienia roszczeń restytucyjnych w sprawie G. (...) Bank o sygnaturze C 28/22, w którym po raz kolejny prekonsumencko (...) wypowiedział się w sporze pomiędzy bankami a konsumentami, odpowiadając na pytania prejudycjalne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Warszawie w postanowieniu z 19 listopada 2021 r. W obu tych orzeczeniach wychodzi na plan pierwszy kwestia tego, że ani uprawomocnienie się wyroku, ani pouczenie nawet konsumentów przez Sądy orzekające w tzw. sporach frankowych nie rodzi samo w sobie w pierwszej kolejności powstania stanu wymagalności. (...) zwrócił uwagę na to, że tą nieważność Sądy w istocie powinny brać pod uwagę już jakby nawet z urzędu, czyli bez pouczania i tym bardziej bez oczekiwania na jakieś stosowne w tym zakresie wnioski konsumentów. I w związku z powyższym (...) także się wypowiedział, że wyrok w zakresie ustalenia nieważności umowy kredytowej ma charakter ex tunc [f 00:33:53.222] I wobec powyższego, jeżeli tak jak w tej sprawie konsumenci wcześniej uznali, że posiadają roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia po stronie banku na skutek realizowania przez nich nieważnej umowy. I w tym zakresie sformułowali pozew i ten pozew został doręczony stronie pozwanej, to nie ma tu podstaw do tego, aby w jakikolwiek inny sposób regulować kwestie wymagalności, terminu wymagalności roszczenia i kwestie rozpoczęcia biegu odsetek inaczej niż statuuje to art. 455 k.c. A zatem, a nawet wprost jeszcze też należałoby to podkreślić, ten efekt odstraszający wynikający z przepisów dyrektywy, a w szczególności art. 6 i 7 w związku z motywem 24 dyrektywy 93/13 pozwala na zasądzenie odsetek już od dnia doręczenia odpisu pozwu biegnącego aż do dnia zapłaty, który to dzień zapłaty może nastąpić nawet po uprawomocnieniu się wyroku, czy w dacie jego uprawomocnienia się, to już jest kwestia indywidualna w każdej sprawie. A zatem z tych wszystkich powodów zarzuty apelacji w zakresie naruszenia prawa materialnego także nie były trafne. I apelacja nie mogła dokonać tutaj zmiany w zakresie rozstrzygnięcia co do pkt. 2 wyroku. Troszkę niezrozumiały dla Sądu Apelacyjnego jest wniosek o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach procesu za pierwszą instancję w sytuacji, w której bank skarży roszczenie uboczne odsetkowe, które nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia co do istoty w rozumieniu art. 98 k.p.c. I nawet gdyby ta apelacja w zakresie roszczenia odsetkowego miałaby szanse na uwzględnienie to brak byłoby powodów, dla których Sąd miałby Apelacyjny zmieniać rozstrzygnięcie o kosztach. Przypomnijmy, że odsetki nie wchodzą w skład należności głównej i nie są podstawą do wyliczenia wartości przedmiotu sporu. A ponadto art. 98 mówi o tym, że można zasądzić pełne koszty procesu także w przypadku kiedy strona uległa, ale nieznacznie w swoich roszczeniach. A zatem nawet w takiej sytuacji interpretacja art. 98 k.p.c. nie pozwalałaby Sądowi Apelacyjnemu na zmianę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za pierwszą instancję. Wobec oddalenia apelacji Sąd zasądził od strony pozwanej jako przegrywającej postępowanie apelacyjne na rzecz powodów kwotę 2.700 zł, która odpowiada wysokości wynagrodzenia pełnomocnika według stawek przewidzianych przez Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości, od którego nie należy się oczywiście oddzielnie żaden podatek VAT tak, jak chciał to pełnomocnik strony powodowej. Natomiast zgodnie za art. 98 z poszczególnymi paragrafami Sąd już z urzędu oczywiście zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od uprawomocnienia się orzeczenia w tym zakresie do dania zapłaty. Koniec uzasadnienia. Wyrok jest prawomocny. To wszystko.