Wyrok z 24 lipca 2025, sygn. II AKa 317/23
Pokaż pozostałe podstawy prawne (29)
Sygnatura akt II AKa 317/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 lipca 2025 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący SSA Jarosław Mazurek
Sędziowie: SA Maciej Skórniak (spr.)
SA Piotr Kaczmarek
Protokolant: Anna Konieczna
przy udziale Dagmary Puciłowskiej prokuratora Prokuratury (...) we W.
po rozpoznaniu 24 lipca 2025 r.
sprawy
M. W.
oskarżonej z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., art. 299 § 1 i 6 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.
S. W. (1)
oskarżonej z art. 299 § 1 i 6 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżone, oskarżyciela posiłkowego Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. co do obu oskarżonych oraz przez prokuratora co do oskarżonej S. W. (1)
od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z dnia 18 kwietnia 2023 r. sygn. akt III K 369/22
I. na podstawie art. 4 § 1 k.k. jako podstawę wszelkich rozstrzygnięć przyjmuje stan prawny do 30 września 2023 roku;
II. na podstawie art. 455 k.p.k. zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonej M. W. w pkt II części dyspozytywnej w ten sposób, że:
a) eliminuje ustalenie o osiągnięciu przez oskarżoną znacznej korzyści majątkowej w kwocie 4 449 261,55 złotych;
b) przyjmuje, że czyn przypisany oskarżonej stanowi przestępstwo z art. 299 § 1 k.k. z wz. z art. 12 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 299 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. wymierza jej karę 1 (jednego) roku i 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności i 80 (osiemdziesiąt) stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 (sto) złotych;
c) stwierdza, że utraciła moc kara łączna pozbawienia wolności orzeczona w pkt III części dyspozytywnej oraz związane z nią zaliczenie z pkt XV oraz kara łączna grzywny z pkt IV;
III. zmienia zaskarżone orzeczenie wobec oskarżonej M. W. w pkt VIII części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku w ten sposób, że uchyla rozstrzygnięcie z pkt 2.c) zasądzające na rzecz oskarżyciela posiłkowego banku (...) Spółka Akcyjna kwotę 75.214,50 zł (siedemdziesiąt pięć tysięcy dwieście czternaście złotych pięćdziesiąt gr);
IV. zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonej S. W. (1) w pkt V części dyspozytywnej w ten sposób, że:
a) eliminuje ustalenie o osiągnięciu przez oskarżoną znacznej korzyści majątkowej w kwocie nie mniejszej niż 1.713.044,67 złotych;
b) przyjmuje, że czyn przypisany oskarżonej stanowi przestępstwo z art. 299 § 1 k.k. z wz. z art. 12 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 299 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. wymierza jej karę 9 (dziewięciu) miesięcy pozbawienia wolności i 80 (osiemdziesiąt) stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 (sto) złotych;
c) na podstawie art. 69 § 1 k.k., art. 70 § 2 k.k., art. 72 § 1 pkt 1 k.k. i art. 73 § 2 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności zawiesza oskarżonej S. W. (1) na 4 (cztery) lata okresu próby, na ten okres oddaje ją pod dozór kuratora sądowego oraz zobowiązuje do informowania na piśmie kuratora o przebiegu okresu próby;
V. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
VI. na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. łączy oskarżonej M. W. kary pozbawienia wolności i grzywny wymierzone w pkt I części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku i pkt II b) niniejszego wyroku i wymierza jej karę łączną 2 (dwóch) lat i 9 (dziewięciu) miesięcy pozbawienia wolności i 120 (sto dwadzieścia) stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 (sto) złotych;
VII. na podstawie art. 63 § 1 k.k. zalicza oskarżonej M. W. na poczet orzeczonej wobec niej w pkt VI niniejszego wyroku kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności od 03 sierpnia 2022 r. godz. 06:10 do dnia 07 lutego 2023 r. godz. 14:35;
VIII. na podstawie art. 63 § 1 k.k. zalicza oskarżonej S. W. (1) na poczet orzeczonej wobec niej w pkt IV b) niniejszego wyroku kary grzywny okres rzeczywistego pozbawienia wolności od 03 sierpnia 2022 r. godz. 06:45 do dnia 08 września 2022 r. godz. 14:45 przyjmując, iż jeden dzień pozbawienia wolności odpowiada dwóm dziennym stawkom grzywny;
IX. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. S. 1476 złotych tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonej S. W. (1) w postępowaniu odwoławczym;
X. zwalnia oskarżone M. W. i S. W. (1) oraz oskarżyciela posiłkowego Bank (...) S.A. w W. od kosztów sądowych za postępowania odwoławcze, wydatkami postępowania w tej części oraz wydatkami związanymi z nieuwzględnioną apelacją prokuratora, obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
M. W. została oskarżona o to, że :
I. w okresie od dnia 16 sierpnia 2021 r. do dnia 21 lutego 2022 r. we W., działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziła Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w łącznej kwocie 4.499.261,55 zł za pomocą wprowadzenia pokrzywdzonego w błąd, w ten sposób, że jako pracownik Banku (...) Spółka Akcyjna na podstawie posiadanego dostępu do bazy obsługi zwrotów i księgowań wprowadzała do systemu banku wnioski klientów Banku (...) Spółka Akcyjna o zwrot części prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu, dołączając do nich skany 21 wniosków klientów banku o zwrot prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu, mimo iż klienci banku tych wniosków faktycznie nie złożyli, pozytywnie je rozpoznawała i wypełniała dyspozycje zwrotu środków pieniężnych klientom banku z tytułu przedterminowej spłaty kredytów, podając jednocześnie do wypłaty tych środków pieniężnych numery własnych rachunków bankowych: (...), na który w wyniku jej działań dokonano 1117 przelewów w łącznej kwocie 1.816.859,75 zł oraz (...), na który dokonano w wyniku jej działań 572 przelewów w łącznej kwocie 969.357,13 zł bądź numery rachunków bankowych swojej córki, S. W. (1): (...), na który w wyniku jej działań dokonano 7 przelewów w łącznej kwocie 17.602,63 zł, (...), na który w wyniku jej działań dokonano 583 przelewów w łącznej kwocie 1.243.040,72 zł i (...), na który w wyniku jej działań dokonano 227 przelewów w łącznej kwocie 452.401,32 zł, w wyniku czego pokrzywdzony Bank (...) Spółka Akcyjna poniósł szkodę w wysokości 4.499.261,55 zł,
tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.
II. w okresie od dnia 16 sierpnia 2021 r. do dnia 15 czerwca 2022 r. we W., w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, podejmowała czynności, które mogły udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie przestępnego pochodzenia środków pieniężnych pochodzących z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego opisanego w pkt I, w ten sposób, że środki pieniężne w kwocie 2.786.216,88 zł znajdujące się na rachunkach bankowych nr (...) i nr (...) prowadzonych na jej rzecz przeznaczyła na zakup nieruchomości oraz dokonała ich transferu na inne rachunki bankowe oraz dokonywała ich wypłat w formie gotówki, a także dokonywała zakupów przy użyciu karty oraz spłaty zajęć komorniczych oraz otwierała i zamykała lokaty, a nadto wspólnie i w porozumieniu z S. W. (1), w wyżej wymienionym miejscu i czasie, w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, podejmowała czynności, które mogły udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie przestępnego pochodzenia środków pieniężnych pochodzących z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego opisanego w pkt I, w ten sposób że przekazała na rachunki bankowe nr (...), (...) i (...) i inne prowadzone na rzecz S. W. (1) środki pieniężne w łącznej kwocie 1.713.044,67 zł, które to następnie przez S. W. (1) zostały w części przetransferowane na inne rachunki, w części wypłacone w formie gotówki oraz przeznaczone na zakup lokaty lub zakupy dokonane przy użyciu karty oraz na zakup nieruchomości, a nadto na rzecz S. W. (1) darowała uprzednio zakupione przez siebie nieruchomości, osiągając w ten sposób łącznie znaczną korzyść majątkową kwocie 4 499 261,55 zł,
tj. o przestępstwo z art. 299 § 1 i 6 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.
S. W. (1) została oskarżona o to, że :
III. w okresie od dnia 16 sierpnia 2021 r. do dnia 15 czerwca 2022 r. we W., działając wspólnie i w porozumieniu z M. W., w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, przyjmowała na swoje rachunki bankowe o numerach: (...), (...) i (...), (...), (...), (...) środki pieniężne w łącznej kwocie 1.713.044,67 zł, pochodzące z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego przez M. W., polegającego na tym, że w okresie od dnia 16 sierpnia 2021 r. do dnia 21 lutego 2022 r. we W., działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziła Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w łącznej kwocie 4.499.261,55 zł za pomocą wprowadzenia pokrzywdzonego w błąd, w ten sposób, że jako pracownik Banku (...) Spółka Akcyjna na podstawie posiadanego dostępu do bazy obsługi zwrotów i księgowań wprowadzała do systemu banku wnioski klientów Banku (...) Spółka Akcyjna o zwrot części prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu, dołączając do nich skany 21 wniosków klientów banku o zwrot prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu, mimo iż klienci banku tych wniosków faktycznie nie złożyli, pozytywnie je rozpoznawała i wypełniała dyspozycje zwrotu środków pieniężnych klientom banku z tytułu przedterminowej spłaty kredytów, podając jednocześnie do wypłaty tych środków pieniężnych numery własnych rachunków bankowych: (...), na który w wyniku jej działań dokonano (...) przelewów w łącznej kwocie 1.816.859,75 zł oraz (...), na który dokonano w wyniku jej działań 572 przelewów w łącznej kwocie 969.357,13 zł bądź numery rachunków bankowych swojej córki, S. W. (1): (...), na który w wyniku jej działań dokonano 7 przelewów w łącznej kwocie 17.602,63 zł, (...), na który w wyniku jej działań dokonano 583 przelewów w łącznej kwocie 1.243.040,72 zł i (...), na który w wyniku jej działań dokonano 227 przelewów w łącznej kwocie 452.401,32 zł, w wyniku czego pokrzywdzony Bank (...) Spółka Akcyjna poniósł szkodę w wysokości 4.499.261,55 zł, a następnie podejmowała czynności, które mogły udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie przestępnego pochodzenia tych środków pieniężnych, polegające na: zlecaniu dalszych przelewów tych środków pieniężnych na inne rachunki bankowe, dokonywaniu ich wypłat w gotówce, dokonywaniu za nie zakupów przy użyciu karty, przeznaczaniu środków na eLokaty, przyjmowaniu od M. W. w formie darowizn nieruchomości oraz nabywaniu nieruchomości, osiągając w ten sposób znaczną korzyść majątkową w kwocie nie mniejszej niż 1.713.044,67 zł,
tj. o przestępstwo z art. 299 § 1 i 6 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.
Sądu Okręgowego we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn.. akt: III K 369/22 orzekł:
I. uznał oskarżoną M. W. za winną popełnienia zarzucanego jej czynu opisanego w pkt. I części wstępnej wyroku, stanowiącego przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. wymierzył jej karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności i na podstawie art. 33 § 2 k.k. wymierza oskarżonej karę grzywny w wysokości 100 (sto) stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej dziennej stawki na kwotę 100 (sto) zł;
II. uznał oskarżoną M. W. za winną popełnienia zarzucanego jej czynu opisanego w pkt. II części wstępnej wyroku, stanowiącego przestępstwo z art. 299 § 1 i 6 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 299 § 6 k.k. wymierzył jej karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności i na podstawie art. 33 § 2 k.k. wymierzył oskarżonej karę grzywny w wysokości 100 (sto) stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej dziennej stawki na kwotę 100 (sto) zł;
III. na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył wymierzone oskarżonej M. W. jednostkowe kary pozbawienia wolności i wymierzył oskarżonej karę łączną 3 (trzech) lat pozbawienia wolności;
IV. na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył wymierzone oskarżonej M. W. jednostkowe kary grzywny i wymierzył oskarżonej karę łączną grzywny w wysokości 130 (sto trzydzieści) stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej dziennej stawki na kwotę 100 (sto) zł;
V. uznał oskarżoną S. W. (1) za winną popełnienia zarzucanego jej czynu opisanego w pkt. III części wstępnej wyroku, stanowiącego przestępstwo z art. 299 § 1 i 6 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 299 § 6 k.k. w zw. z art. 60 § 1 i § 6 pkt. 3 k.k. wymierzył jej karę 11 (jedenastu) miesięcy pozbawienia wolności i na podstawie art. 33 § 2 k.k. wymierzył oskarżonej karę grzywny w wysokości 120 (sto dwadzieścia) stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej dziennej stawki grzywny na kwotę 100 (sto) złotych;
VI. na podstawie art. 69 § 1 k.k. i art. 70 § 2 k.k. wykonanie orzeczonej wobec oskarżonej S. W. (1) kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 4 (czterech) lat próby;
VII. na podstawie art. 73 § 2 k.k. i art. 72 § 1 pkt. 1 k.k. oddał oskarżoną S. W. (1) w okresie próby pod dozór kuratora sądowego zobowiązując oskarżoną do informowania kuratora o przebiegu okresu próby;
VIII. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonej M. W. obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz:
1. (...) S.A. (...) z siedzibą w W. kwoty 4.199.261,55 zł (cztery miliony sto dziewięćdziesiąt dziewięć tysięcy dwieście sześćdziesiąt jeden złotych pięćdziesiąt pięć gr),
2. Banku (...) Spółka Akcyjna kwot:
a) 300.000 zł (trzysta tysięcy) złotych,
b) 388.000 zł (trzysta osiemdziesiąt osiem tysięcy złotych) tytułem utraconych odsetek;
c) 75.214,50 zł (siedemdziesiąt pięć tysięcy dwieście czternaście złotych pięćdziesiąt gr);
IX. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonej S. W. (1) obowiązek naprawienia szkody solidarnie z M. W. poprzez zapłatę na rzecz (...) S.A. (...) z siedzibą w W. kwoty 1.713.044,67 zł (jeden milion siedemset trzynaście tysięcy czterdzieści cztery złote sześćdziesiąt siedem gr);
X. na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. zwrócił pokrzywdzonemu Bank (...) Spółka Akcyjna dowód rzeczowy opisany w Wykazie Drz nr (...) pod poz. 49 k.1836 w postaci laptopa L. (...) wraz z ładowarką L. i czarną torbą marki S.;
XI. na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. zwrócił oskarżonej S. W. (1) dowody rzeczowe opisane w Wykazie Drz nr (...) pod poz. 37 w postaci tableta (...), pod poz. 39 i 40 w postaci telefonów komórkowych S. (...) i S. (...), pod poz. 41 w postaci telefonu komórkowego A. (...), pod. poz. 45 w postaci zegarka S. (...), pod poz. 46 w postaci telefonu komórkowego S. (...), pod poz. 47 w postaci tabletu (...) i pod poz. 48 w postaci karty bankomatowej;
XII. na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. zwrócił I. K. dowód rzeczowy opisany w Wykazie Drz nr (...) pod poz. (...)w postaci laptopa marki A., pod poz. 14 w postaci telefonu komórkowego marki O. model (...), pod poz. (...) w postaci karty bankomatowej (...) k. 1836;
XIII. na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. zwrócił oskarżonej M. W. dowody rzeczowe opisane w Wykazie Drz nr (...) pod poz. 1 w postaci (...), pod poz. (...) w postaci A. (...), poz. 5 w postaci laptopa A. (...) (...), pod poz. (...) w postaci laptopa H., pod poz. (...) w postaci karty SIM (...) k. 1835,
XIV. na podstawie art. 44 § 2 k.k. orzekł przepadek dowodów rzeczowych opisanych w Wykazie Drz nr (...) pod poz. (...) i zarządził ich pozostawienie w aktach sprawy k. 1835-1836;
XV. na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonej M. W. na poczet orzeczonej wobec niej kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w okresie od 03 sierpnia 2022 r. godz. 06:10 do dnia 07 lutego 2023 r. godz. 14:35;
XVI. na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonej S. W. (1) na poczet orzeczonej wobec niej kary grzywny okres rzeczywistego pozbawienia wolności w okresie od 03 sierpnia 2022 r. godz. 06:45 do dnia 08 września 2022 r. godz. 14:45 przyjmując, iż jeden dzień pozbawienia wolności odpowiada dwóm dziennym stawkom grzywny;
XVII. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. S. kwotę 2066,40 zł w tym VAT 386,40 zł tytułem nieopłaconej obrony udzielonej S. W. (1) z urzędu;
XVIII. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżone M. W. i S. W. (1) od ponoszenia kosztów sądowych oraz na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych od opłaty, zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa.
Apelację od wyroku wniósł obrońca oskarżonej S. W. (1) adw. P. S. zaskarżając go w całości, zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść wydanego orzeczenia a to art. 299 § 1 k.k. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika aby oskarżona realizując czynności związane z przekazywanymi jej przez M. W. – matkę, środkami finansowymi czy materialnymi działała z wymienianą wspólnie i w porozumieniu w ramach z góry powziętego zamiaru oraz w celu udaremnienia lub znacznego utrudnienia stwierdzenia przestępczego pochodzenia tych środków pieniężnych, w szczególności mając na uwadze, brak jakichkolwiek ustaleń i rozważań we wskazanym zakresie oraz przyjmując jako bezsporne, iż wszelkie transakcje były podejmowane przez realne osoby na ich prawdziwe konta w oparciu o autentyczne dane za pośrednictwem leganie funkcjonujących instytucji.
2) naruszenie przepisów postępowania karnego, które miało wpływ na treść wydanego orzeczenia a to art. 49 § 1 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie w odniesieniu do osób w imieniu których składane były przez oskarżoną M. W. wnioski o zwrot prowizji i ich pominięcie jako pokrzywdzonych w ramach toczącego się postępowania.
W oparciu o powyższe zarzuty obrońca wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie, iż oskarżona dopuściła się występku z art. 292 k.k. i na tej podstawie łagodne jej potraktowanie;
ewentualnie:
- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Z kolei na niekorzyść oskarżonej S. W. (1) w części dotyczącej orzeczenia o karze apelację wniósł prokurator Prokuratury (...) , na postawie art. 427 § 2 k.p.k. i art. 438 pkt 4 k.p.k. wyrokowi temu zarzucając: rażącą niewspółmierność orzeczonej za zarzucany oskarżonej S. W. (1) czyn kary 11 miesięcy pozbawienia wolności oraz warunkowego jej zawieszenia na okres 4 lat próby, co było konsekwencją nadzwyczajnego złagodzenia wymierzonej kary pozbawienia wolności w myśl przepisu art. 60 § 1 i 6 pkt 3 k.k., wynikająca z przyznania nadmiernej wagi dla ustalonych w sprawie okoliczności łagodzących, zaś niedostatecznego uwzględnienia okoliczności obciążających, a w szczególności stopnia winy i wysokiego stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz celów zapobiegawczych i wychowawczych które kara ma osiągnąć w stosunku do sprawcy, a także potrzeb w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Stawiając powyższe zarzuty, na zasadzie art. 427 § 1 k.p.k. i art. 437 § 1 k.p.k. prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonej kary 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności.
Apelację na korzyść oskarżonej M. W. złożył jej obrońca adw. D. C. w części dotyczącej wymiaru kary. Na postawie art. 427 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 438 pkt 4 k.p.k. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k. a także art. 92 k.p.k. i art. 410 k.p.k. polegający na:
1) przyjęcie w rozstrzygnięciu i nadanie im statusu dowodowego okoliczności niekorzystnych dla oskarżonego.
2) rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego.
3) dowolnej ocenie materiału dowodowego, a to w szczególności braku uwzględnienia przy wymiarze kary dotychczasowego trybu i sposobu życia oskarżonej i jej postawy w toku postępowania;
które to w/w okoliczności miały znaczący wpływ na treść zaskarżonego wyroku i w konsekwencji doprowadziły do wymierzenia oskarżonej kary trzech lat pozbawienia wolności.
Na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. oraz art. 437 § 1 k.p.k. obrońca wniósł o :
- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonej M. W. kary 2 lat pozbawienia wolności;
ewentualnie:
- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.
Apelację w zakresie rozstrzygnięcia o obowiązku naprawienia szkody od obu oskarżonych z pkt VIII i IX części dyspozytywnej wyroku złożył pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego Banku (...) S.A. adw. A. R., na podstawie art. 438 pkt 1 i 2 k.p.k. zarzucając:
1) obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 46 § 1 k.k. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji orzeczenie wobec oskarżonej S. W. (1) obowiązku naprawienia szkody solidarne z M. W. jedynie w części, a nie w takim samym zakresie jak orzeczony obowiązek naprawienia szkody wobec M. W..
2) obrazę przepisów postepowania, która miała wpływ na treść orzeczenia tj. art. 7 k.p.k. przez dowolną, niezgodną z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego przejawiająca się w uznaniu, że oskarżyciel posiłkowy nie wykazał w sposób wystarczający, aby pomiędzy fraudem dokonanym przez oskarżoną, a utratą zysku z ewentualnych prowizji zachodził związek przyczynowo skutkowy.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, że:
- zmienić pkt VIII wyroku poprzez zwiększenie kwoty zasądzonego naprawienia szkody od M. W. na rzecz Banku (...) S.A. o kwotę 552.000 zł tytułem utraconych korzyści w postaci prowizji;
- zmienić pkt IX wyroku poprzez zasądzenie solidarnie od S. W. (1) kwot tożsamych jakie zasądzone zostały – i powinny zostać zasądzone od M. W. na rzecz Banku (...) S.A.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacje skarżących w zasadniczym zakresie stawianych zarzutów nie zasługiwały na uwzględnienie.
Co do apelacji obrońcy oskarżonej S. W. (1) :
Skarżący jako pierwszy formułuje zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 299 § 1 k.k. przez przyjęcie, błędnej kwalifikacji czynu. W ocenie skarżącego, nie ma podstaw do przyjęcia, że oskarżona wspólnie z matką M. W. podejmowała działania mające na celu ukrycie lub utrudnienie przestępczego pochodzenia pieniędzy przelewanych z Banku (...). Jej czyn ograniczał się jedynie co najwyżej do znamion nieumyślnego przestępstwa paserstwa z art. 292 k.k.
Oceniając takie twierdzenia skarżącego, w pierwszej kolejności należy wskazać na jednoznacznie przekonujące ustalenia Sądu Okręgowego, iż S. W. (1) miała świadomość przestępczego pozyskania wielkich środków pieniężnych przez matkę M. W. i współdziałała z nią w zakresie lokowania tych środków. Nie powtarzając w tym przedmiocie ustaleń Sądu, należy wskazać choćby na podstawowe okoliczności, które dowodzą rozeznania oskarżonej i jej umyślnego zamiaru.
Oskarżona S. W. (1) była osobą bardzo młodą, ale na tyle samodzielną osobiście i zawodowo, aby mieć rozeznanie, w tym odnośnie sytuacji osobistej i zawodowej matki. Miała świadomość problemów finansowych swojej matki, posiadanego przez jej matkę zadłużenia, egzekucji komornika na koncie oraz konieczności płacenia alimentów na dwoje pozostałych dzieci. Znaczące jest tu to, że S. W. (1) udostępniła matce swoje konto w (...)Banku celem przekazywania na nie wynagrodzenia matki przez jej ówczesnego pracodawcę (...) Bank pomimo, że matka posiadała własny rachunek bankowy. Miało to bowiem chronić te wpływy przed egzekucją. Sytuacja zmienia się nagle i bez wyraźnego powodu. M. W. spłaca swoje zadłużenie (ok. 500.000 zł), finansuje zakup mieszkania w S., finansuje 19 – ste urodziny córki - połączonego z przelewem na jej rzecz 420.000 zł na zakup nieruchomości (o wartości przyjętej w akcie notarialnym Rep. A nr (...) na 470.000 zł), a następnie dokonuje zakupu w okresie od listopada 2021 r. do lutego 2022 r. kolejnych nieruchomości (S., K., J., czy S.) za około 2.765.000 zł.
Zasadnicze pozostaje jednak to, że oskarżona S. W. (1), przecież zaledwie pełnoletnia, posiadała kilkanaście rachunków bankowych, a na następujące przyjmowała środki, które niewątpliwe jej się nie należały i tak:
- (...), na który w wyniku jej działań dokonano 7 przelewów w łącznej kwocie 17.602,63 zł,
- (...), na który w wyniku jej działań dokonano 583 przelewów w łącznej kwocie 1.243.040,72 zł,
- (...), na który w wyniku jej działań dokonano 227 przelewów w łącznej kwocie 452.401,32 zł.
Oskarżona miała wgląd w transakcje na tych rachunkach bankowych. Wielkość wpływających tam środków, ale także ich pochodzenie z banku, w którym pracowała jej matka, a nawet opis transakcji (tytuł przelewu „zwrot prowizji”) musiał dawać świadomość co do przestępczej działalności M. W.. Dodatkowo, zanim S. W. (1) udostępniła swój rachunek w (...) Bank matce, to na numer telefonu S. W. (1) każdorazowo przychodził kod do logowania się do bankowości elektronicznej, który podawała matce, aby ta mogła uzyskać podgląd rachunku i złożyć dyspozycje. Ponieważ tych czynności było dużo, S. W. (1) zmieniła numer telefonu, tak by nie musiała go za każdym razem podawać matce, a ta mogła tu działać samodzielnie.
Sąd Okręgowy ustalił także, że S. W. (1) dysponowała kartą bankomatową do rachunku w (...) Bank i dokonywała wypłaty znacznych sum w gotówce z tego rachunku. Jak wynika z opinii biegłego sądowego z zakresu informatyki, w okresie od 16 sierpnia 2021 r. do 23 lutego 2022 r., z rachunków bankowych (...) Bank SA prowadzonych dla S. W. (1), które miała udostępnić matce, nastąpiła wypłata gotówki w kwocie 156.340 zł z rachunku (...), a z rachunku (...) w kwocie 4950 zł.
Nadto analiza opinii biegłego z zakresu informatyki wskazuje, iż pomiędzy rachunkami prowadzonymi dla obydwu oskarżonych w okresie od 16 sierpnia 2021 r. do 29 lipca 2022 r. zostało wykonanych szereg przelewów. W tym również na konto prowadzone dla S. W. (1) w (...) Bank SA o nr (...) w kwocie łącznej około 416.975, zł w okresie od 1 grudnia 2021 do 31 lipca 2022 r., którym miała wyłącznie dysponować, a także m.in. w okresie od 17 sierpnia 2021 r. do sierpnia 2022 r. zakupy BLIK na łączną kwotę 16.242,87 zł, transakcje kartą płatniczą w okresie od 16 sierpnia 2021 r. do 26 września 2022 r. na kwotę 49.237,09 zł. Nadto z powyższego rachunku zostały wypłacone w okresie od 18 sierpnia 2021 r. do 04 października 2022 r. środki pieniężne w kwocie 114.170 zł., w tym w okresie od 27 maja 2022 r. do 09 czerwca 2022 r. na kwotę 94.200 zł w związku z przelaniem na rachunek oskarżonej częściowej zapłaty za nieruchomość w S. w kwocie 130.000 zł.
W tych okolicznościach nie sposób akceptować twierdzeń obrony (oskarżonych M. W. i S. W. (1)), że środki te pochodziły ze sprzedaży T. przez matkę. Analiza rachunków oskarżonych nie wskazuje by w tym okresie wpływały na te konta jakiekolwiek wynagrodzenia z tytułu sprzedaży T.. Wręcz przeciwnie w dniu 27 lipca 2021 r. został wykonany z jednego z rachunków przelew na rzecz (...) Sp. z o.o. na kwotę 5.495 zł właśnie za zakup takiego urządzenia kuchennego.
Nadto jak wskazuje analiza dokumentacji pomimo informacji od D. W. i wiedzy o przestępnym pochodzeniu środków przeznaczonych przez jej matkę m.in. na zakup nieruchomości położonych przy ul. (...) w J. oraz w S. przy ulicy (...), w dniu 9 czerwca 2022 roku i w dniu 15 czerwca 2022 przyjęła je od matki w drodze darowizny.
Przekonująco więc przyjmuje Sąd Okręgowy, że nie zasługują na wiarę wyjaśnienia oskarżonej S. W. (1), w których zaprzeczała by miała wiedzę na temat pochodzenia środków finansowych przelanych przez matkę na jej rachunki bankowe oraz środków finansowych przekazanych na zakup nieruchomości i innych przedmiotów.
Wszystkie powołane wyżej okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że oskarżona S. W. (1) z pełną świadomością podejmowała zlecane przez jej matkę działania – akceptując przy tym fakt, przestępnego pochodzenia środków pieniężnych oraz cel tych działań jakim było ich lokowanie i ukrywanie.
Taki prawidłowo ustalony stan faktyczny należy odnosić do treści normy prawej z art. 299 § 1 k.k. penalizującego właśnie owo „pranie brudnych pieniędzy”. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zespół znamion tego przestępstwa odnosi się, tak do specyficznego przedmiotu, jak specyficznej postaci niedozwolonego zachowania. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądami, na przewidziane w art. 299 § 1 k.k. przestępstwo tzw. prania pieniędzy składają się cztery elementy konstrukcyjne, a mianowicie:
1) czyn zabroniony,
2) korzyści związane z jego popełnieniem,
3) środki płatnicze, papiery wartościowe itd. (tzw. brudne pieniądze) pochodzące z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego,
4) czynności sprawcze (tzw. pranie) podejmowane w stosunku do tzw. brudnych pieniędzy.
(tak również: wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 31 maja 2010 roku, w sprawie II AKa 103/10, Lex).
Ustawodawca wyraźnie przy tym wskazuje, że źródłem pochodzenia wartości majątkowych stanowiących "brudne pieniądze" ma być zachowanie realizujące znamiona konkretnego typu czynu zabronionego pod groźbą kary. Dla realizacji znamion przestępstwa z art. 299 § 1 k.k. nie jest więc wystarczające ustalenie, że określone wartości majątkowe pochodzą z jakiejkolwiek czynności bezprawnej czy też nieujawnionego lub "nielegalnego" źródła (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2011 r., w sprawie III KK 28/11, OSNKW 2011/11/101).
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że zachodzi tożsamość przedmiotu przestępstwa oszustwa przypisanego oskarżonej M. W. w pkt I części dyspozytywnej wyroku oraz korzyści uzyskanej z przestępstwa, będących przedmiotem przestępstwa z art. 299 § 1 k.k. przypisanego odrębnie obu oskarżonym. Są to już zachowania wyłącznie odnoszące się do czynności, po dokonaniu rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzonego, kiedy pozostawały one we władaniu oskarżonych. Stanowią one odrębne przestępstwo, realizujące inne znamiona czynu, a przede wszystkim były podyktowane odrębnym zamiarem.
Oskarżona S. W. (1), współdziałając z matką, podejmowała czynności, które mogły udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie przestępnego pochodzenia środków pieniężnych nie mniejszej niż 1.713.044,67 zł, polegające na: zlecaniu dalszych przelewów tych środków pieniężnych na inne rachunki bankowe, dokonywaniu ich wypłat w gotówce, dokonywaniu za nie zakupów przy użyciu karty, przeznaczaniu środków na eLokaty, przyjmowaniu od M. W. darowizn nieruchomości.
To przesądza o trafności ustaleń faktycznych dokonanych w rozpatrywanym wyroku oraz trafności przyjętej tam kwalifikacji prawnej czynu oskarżonej S. W. (1).
Skarżący podnosi, że zachowanie oskarżonej S. W. (1) winno polegać wyłącznie na paserstwie i to w postaci nieumyślnej z art. 292 k.k. W ocenie Sądu Apelacyjnego, penalizacji polegają zachowania oskarżonej polegające na dysponowaniu otrzymanymi środkami pochodzącymi z przestępstwa. Samo zaś przyjęcie tych środków na własny rachunek bankowy S. W. (1), a przecież w tym celu swoje rachunki udostępniła matce, mogło stanowić odrębne samodzielne przestępstwo polegające na pomocnictwie z art. 18 § 3 k.k. do samego przestępstwa oszustwa. Zmiana wyroku w tym przedmiocie byłaby zmianą ewidentnie na niekorzyść oskarżonej i nie jest obecnie dopuszczalna, przede wszystkim z uwagi na brak skargi oskarżyciela publicznego.
Skarżący podnosi także zarzut naruszenia art. 49 § 1 k.k. a odnoszącego się do prawidłowego ustalenia osób pokrzywdzonych czynem M. W.. Zarzut ten jest oczywiście niezasadny. W pierwszym rzędzie zarzut ten może odnosić się jedynie do czynu przypisanego M. W. w pkt I części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku. Nie ma on natomiast znaczenia dla warunków odpowiedzialności S. W. (1), co zakreśla gravamen zaskarżenia. Bardziej zasadnicze jest jednak to, że zarzut ten jest merytorycznie nieuzasadniony. M. W. fałszowała dokumenty i wprowadzała do systemu bankowego polecenie zwrotu nienależnie pobranej przez bank prowizji od udzielonych, a wcześniej spłaconych kredytów. Nie może ulegać wątpliwości, że bank miał zobowiązanie z tego tytułu, a jego wykonanie uzależniał do złożenia wniosku przez uprawnionego. Podjęcie przez oskarżoną zabiegów i wypłata przez bank kwot będących przedmiotem zarzutu faktycznie nie była realizacją tego zobowiązania banku. Oskarżona potrafiła stworzyć wyłącznie pozory realizacji tego obowiązku. Wypłata jej osobiście tych środków, nie miała przecież wpływu na realizację zobowiązania. Przede wszystkim nie wygaszała takiej wierzytelności po stronie uprawnionych. W tej sytuacji konstrukcja przyjęta przez prokuratora w akcie oskarżenia i zaakceptowana przez Sąd w zaskarżonym wyroku, musi być traktowana jako całkowicie prawidłowa.
Sąd Apelacyjny rozpoznając zarzuty apelacji obrońcy oskarżonej a odnoszące się do kwestii sprawstwa oskarżonej, na podstawie art. 447 § 1 k.p.k. był zobowiązany do kontroli instancyjnej całego orzeczenia. Prowadzić to musiało do zmiany orzeczenia w istotnym zakresie wobec oskarżonej S. W. (1), ale również wobec jej matki M. W., z urzędu na podstawie art. 455 k.p.k.
Sąd Okręgowy, akceptując zarzut aktu oskarżenia przypisał obu oskarżonym popełnienie czynu z art. 299 § 1 k.k. w postaci kwalifikowanej z uwagi na wartość korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa z § 6 tego artykułu. Ocena trafności takiego rozstrzygnięcia wymaga odwołania się do brzmienia tego przepisu. Art. 299 § 6 k.k. stanowi, że karze zaostrzonej podlega sprawca czynu z § 1 lub 2, jeśli „osiąga znaczną korzyść majątkową”. Prokurator oraz Sąd utożsamiają ową znaczną korzyść majątkową ze znaczną korzyścią będącą przedmiotem przestępstwa i przedmiotem przestępstwa tj. znaczną wartością „brudnych pieniędzy” podlegającym zabiegom zmierzającym do ich ukrycia. W takim przypadku należałoby oczekiwać, że ustawodawca jednoznacznie wskaże jako element dyspozycji normy prawnej na to, że przedmiotem czynu jest właśnie znaczna wartość przedmiotu przestępstwa. W omawianym przepisie znajduje się jednak inne określnie: „sprawca … osiąga znaczną korzyść majątkową”. Logicznie byłoby przyjmować, że osiąga korzyść z przypisanego mu przestępstwa z art. 299 § 1 lub 2 k.k. Można bowiem przypuszczać, że odróżniając przestępstwa „prania brudnych pieniędzy” od paserstwa z art. 291 § 1 k.k. tu działanie sprawcy nakierowane na utrudnianie stwierdzenia przestępczego pochodzenia środków, w większości przypadków będzie związanie z uzyskiwaniem korzyści majątkowych. Lokowaniem środków jako etapu ich legalizowania. Tak też jest w niniejszej sprawie. Oskarżona zakładała lokaty, aby uzyskać dodatkowy dochód z oprocentowania. Kupowała nieruchomości, nie tylko żeby z nich korzystać, ale także aby zyskać na wzroście ich wartości, a później także wykazać się legalnym pochodzeniem uzyskanych z ich sprzedaży środków.
Zaprezentowane tu stanowisko Sądu odwoławczego znajduje swoje potwierdzenie w poglądach komentatorów. „ Osiągnięcie korzyści majątkowej, w rozumieniu art. 299 § 6, za pomocą przestępstwa prania brudnych pieniędzy oznacza wszelkie przysporzenie majątkowe po stronie sprawcy w znacznych rozmiarach. Przysporzenie to nie obejmuje wartości majątkowych (przedmiotów lub praw), których sprawca stał się dysponentem w miejsce przekazanych „brudnych pieniędzy”. Korzyść majątkowa z popełnienia przestępstwa z art. 299 § 1 lub 2 musi przekraczać ich wartość (por. wyrok SA we Wrocławiu z 21.02.2012 r., II AKa 338/11, LEX nr 1171343). Korzyścią majątkową może być zapłata za przyjęcie pieniędzy na konto bankowe, prowizja od dokonanej transakcji, zysk z operacji finansowych (giełdowych) dokonywanych za pomocą „brudnych pieniędzy” – tak: W. W. (red.), Z. A. (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 299 k.k., teza 52 i 53, wyd. V, Opublikowano: (...) 2022). Podobnie rzecz ujmuje także G. J. (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, art. 299, teza 58 i 59, Opublikowano: (...) 2021.
W tych okolicznościach, wobec braku stosowanych ustaleń faktycznych oraz niedopuszczalności ich dokonania w postępowaniu odwoławczym, zachodziła podstawa do zmiany ustaleń faktycznych w zakresie czynów przypisanych oskarżonym w pkt II i V części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku (pkt II i III niniejszego wyroku).
Zmiana wyroku we wskazanym zakresie musiała skutkować złagodzeniem odpowiedzialności oskarżonych, gdyż orzeczenie zapadło w sytuacji istotnego złagodzenia ustawowych granic wymiaru kary. Znacznie miało przede wszystkim złagodzenie kary w zakresie dolnej ustawowej granicy (o połowę, z roku do 6 miesięcy pozbawienia wolności). Sąd Okręgowy wymierzył M. W. karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, tylko w niewielkim stopniu wyższą od dolnego ustawowego zagrożenia (rok i miesiąc pozbawienia wolności). W przypadku braku skargi apelacyjnej na niekorzyść oskarżonej M. W. w tym zakresie, złagodzenie kary wydawało się wprost konieczne.
Podobna sytuacja zachodziła w odniesieniu do przesłanek wymiaru kary oskarżonej S. W. (1). Sąd wymierzył oskarżonej karę z nadzwyczajnym jej złagodzeniem. O tym szerzej w części poświęconej apelacji prokuratora na niekorzyść tej oskarżonej. Niemniej, okoliczności odnoszące się do osoby oskarżonej i okoliczności czynu podniesione przez Sąd Okręgowy, w aktualnym zakresie wymiaru kary, pozwalają na wymierzenie oskarżonej kary sprawiedliwej, ale też kary, która nie razi nadmierną surowością i będzie realizowała zadania w zakresie prewencji szczególnej oraz kształtowania świadomość w społeczeństwie. Kara 9 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, dozór kuratora i grzywna oraz środek kompensacyjny orzeczony w pkt IX wyroku Sądu Okręgowego, będą wystarczające do wdrożenia oskarżonej do przestrzegania porządku prawnego w przyszłości.
Co do apelacji prokuratora:
Zmiana kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonej S. W. (2), a za tym złagodzenie ustawowych granic kary za przypisane jej przestępstwo, ma istotne znaczenie w kontekście okoliczności podnoszonych w apelacji prokuratora. Prokurator stawiając swój zarzut podnosi nadmierne wyeksponowania przez Sąd Okręgowy okoliczności łagodzących, przy pominięciu istotnych dla wymiaru kary okoliczności przedmiotowych czynu.
Zaprezentowane przez skarżącego stanowisko nie zasługuje na uwzględnienie. Istotnie w sytuacji oskarżonej S. W. (1), zachodziły nie tylko przesłanki z art. 66 § 1 k.k. do nadzwyczajnego złagodzenia kary wobec faktu, że oskarżona jest sprawcą młodocianym, ale także szereg istotnych okoliczności, które zostały wskazane w uzasadnieniu wyroku, przemawiające za potrzebą wymierzenia oskarżonej kary probacyjnej.
W ocenie Sądu Okręgowego, a ocenę tą trzeba akceptować, na wymiar kary oskarżonej muszą mieć zasadniczy wpływ właściwości i warunki osobiste oskarżonej, w tym młody wiek (20 lat), który nie jest tu jednak jedynym czynnikiem kształtującym ocenę. Oskarżona dopuściła się czynu bezpośrednio pod wpływem matki, która całość działalności przestępczej organizowała. To bardzo specyficzna sytuacja, kiedy to osoba bliska, do której córka miała prawo mieć zaufanie, jest zasadniczym czynnikiem demoralizacji. Oskarżona zaś zaledwie weszła w dorosłe życie, była samodzielna, pracowała i zarobkowała. Nie była karana sądownie. Nadto oskarżona została niedawno matką, w maju 2022 r. urodziła syna. I jakkolwiek fakt ten nie przeszkadzał oskarżonej w popełnieniu przestępstwa, to jednak z pewnością będzie to miało wpływ na ukształtowanie się jej poczucia odpowiedzialności za siebie i najbliższych, także w aspekcie przestrzegania porządku prawnego i świadomości konsekwencji jakie grożą za jego naruszanie.
Trudno przy tym akceptować argumenty skarżącego prokuratora oparte wyłącznie na wielkości mienia będącego przedmiotem przestępstwa przypisanego oskarżonej. Jest to faktycznie kwota wielka. Nie przesądza to jednak o istotnym stopniu demoralizacji oskarżonej S. W. (1) albo o tym, że ta ponownie popełni przestępstwo. Nie przekonują Sądu Odwoławczego także argumenty oparte na wskazaniu społecznego oddziaływania kary. Argumenty te mogą być skuteczne wobec M. W., ale nie wobec jej córki, która została sprowadzona na złą drogę przez matkę. Sama zaś była i nadal jest osobą bardzo młodą, może też naiwną, dotkliwie skonfrontowaną z realiami ambicji i możliwości życiowych. Można przyjmować, że tu sympatia społeczna mogłaby być nawet częściowo po stronie oskarżonej. Nadmiernie surowe orzeczenie, w szczególności wymierzenie jej kary bezwzględnego pozbawienia wolności, mogłoby zostać ocenione społeczne jako niewychowawcze.
W konsekwencji, Sąd Apelacyjny, bez potrzeby stosowania nadzwyczajnego złagodzenie kary, wymierzył ją w granicach ustawowych, a wykonanie orzeczonej kary pozbawienie wolności warunkowo oskarżonej zawiesił na 4 lata okresu próby i oddał ją pod dozór kuratora sądowego. Takie orzeczenie akceptuje zasadnicze oceny przesłanek wymiaru kary prezentowane przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Co do apelacji obrońcy oskarżonej M. W. :
Jak wskazano to już wyżej, przy złagodzeniu kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonej czynu, musiała skutkować proporcjonalnym złagodzeniem kary za czyn przypisany jej w pkt II części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku.
Zasadnicze tezy i twierdzenia zarzutu apelacji obrońcy oskarżonej nie zasługują jednak na uwzględnienie. Postawienie zarzutu naruszenie art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., a także art. 92 k.p.k. i art. 410 k.p.k. wymaga jednoznacznego wskazania, jakie dowody zostały wadliwie ocenione i dlaczego, jakie okoliczności zostały pominięte, a miałyby znaczenie dla wymiaru kary, a w końcu co było stronnicze w ocenie dokonanej przez Sąd I instancji. Apelacja skarżącego obrońcy, stawiając takie zarzuty, sprowadza się jedynie do ich ogólnikowego uzasadnienia. Do podniesienia niektórych okoliczności odnoszących się do osoby oskarżonej i jej zachowania się w toku postępowania. Okoliczności takich, które zresztą pozostawały w polu widzenia Sądu Okręgowego, a które to też okoliczności z pewnością determinowały wymierzenie oskarżonej za oba przypisane jej czyny, kary obiektywnie łagodnej.
Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku (pkt 4 uzasadnienia), że „ jako okoliczność łagodzącą przy wymiarze kar jednostkowych Sąd uznał uprzedni brak karalności oskarżonej”. Oczywiście taka ocena jest nieprawidłowa, gdyż niekaralność traktowana jest jako norma społeczna, a uprzednia karalność stanowi okoliczność wpływającą na zaostrzenie kary. Trzeba jednak tą ocenę traktować istotnie szerzej. Sąd miał bowiem na uwadze dotychczasowy sposób życia oskarżonej. To w istocie pozostaje zbieżne z argumentacją omawianej tu apelacji. Jednakże trudno akceptować twierdzenie, że zachowanie się oskarżonej w postępowaniu, gdzie jej wyjaśnienia, nie tylko złożone pod jednoznaczną presją obciążających ją dowodów, jedynie w części zostały uwzględnione przy ustalaniu stanu faktycznego. Sąd Okręgowy odmówił przecież wiary wyjaśnieniom w zakresie w jakim oskarżona zaprzeczała współdziałaniu z S. W. (2).
Trudno także akceptować natomiast twierdzenia obrońcy, gdzie ten podnosi, że oskarżona ponosi konsekwencje prawne i osobiste niniejszego postępowania. Tymczasowe aresztowanie w sprawie, a nawet pogorszenie się sytuacji rodzinnej i osobistej, można traktować jako powtarzające się konsekwencje działalności przestępczej, które nie należą do kategorii okoliczności wpływających istotnie na wymiar kary.
Sąd Okręgowy wymierzając oskarżonej M. W. kary jednostkowe pozbawienia wolności „ wziął pod uwagę przede wszystkim znaczny stopień społecznej szkodliwości popełnionych przez nią czynów. A przede wszystkim sposób i okoliczności ich popełnienia, motywację oskarżonej, która działała w celu szybkiego i łatwego osiągnięcia zysku, z popełnienia przestępstwa uczyniła sobie źródło utrzymania dla siebie i córki, wykorzystanie zajmowanego stanowiska do popełnienia przestępstwa, wyrządzenie pokrzywdzonemu znacznej szkody majątkowej […] Sąd uznał przy tym, iż dla realizacji wyżej wymienionych celów konieczne jest wymierzenie oskarżonej izolacyjnej kary, przez wzgląd na ciężar społecznej szkodliwości popełnionych przez nią czynów, znaczną wysokość wyrządzonej szkody a także brak starań ze strony oskarżonej o jej naprawienie po ujawnieniu jej przestępnego procederu” (pkt 4 uzasadnienia).
Sąd Apelacyjny podziela przy tym pogląd, że okoliczności przedmiotowe przesądzają o wysokim stopniu społecznej szkodliwości czynów przypisanych oskarżonej. Względy te jednoznacznie przeważają nad podnoszonymi przez obrońcę okolicznościami podmiotowymi. Zachodzą więc w niniejszej sprawie podstawy do wymierzenia oskarżonej kary surowej. Czy istotnie wymierzone oskarżonej kary jednostkowe, a za tym i kara łączna, zasługują na ocenę, że są to kary surowe, albo rażąco surowe? W ocenie Sądu Apelacyjnego, wymierzone oskarżonej kary jednostkowe, także ta wymierzona niniejszym wyrokiem, są faktycznie karami łagodnymi.
Nie sposób więc przyjmować, żeby wymierzone oskarżonej kary, w tym kara łączna orzeczona w pkt VI niniejszego wyroku, nosiły cechy rażącej surowości.
Odnosząc wszystkie okoliczności niniejszej sprawy in concreto do oceny trafności zarzutu należy powołać stanowisko orzecznictwa: „ Przy ocenie kary przez pryzmat jej rażącej niewspółmierności nie można nie uwzględniać granic, w jakich kara za dane przestępstwo może być orzeczona i w jakich niejako "proporcjach" pozostaje kara orzeczona względem granic pozostawionych sędziowskiemu uznaniu. Oczywiście nie oznacza to, że na przykład kara mieszcząca się "pośrodku" tegoż zagrożenia zawsze będzie karą współmierną, a na zarzut rażącej niewspółmierności będą narażone wyłącznie kary niejako "graniczne". Niemniej jednak stopień wykorzystania sankcji karnej przewidzianej za dane przestępstwo uznać należy za czynnik mający niebagatelne znaczenie przy całościowej ocenie, czy konkretna kara jest niewspółmierna, i to rażąco”. – tak wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2022 roku, w sprawie II AKa 479/21, LEX nr 3397950).
Oskarżonej wymierzono, za przypisane jej przestępstwa: za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. 2 lata pozbawienia wolności, a za przestępstwo z art. 299 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. niniejszym wyrokiem, karę roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności. Takie kary, nie są karami najniższymi, ale tylko w niewielkim stopniu przewyższają dolne granice ustawowe zagrożenia. Nie są to kary nawet zbliżone do górnej granicy ustawowego zagrożenia, odpowiednio 10 lat i 8 lat, ani nawet do połowy takiego zagrożenia. Już choćby z tego powodu nie można mówić o karze surowej w odniesieniu do oskarżonej. Zwłaszcza, że kara sprawiedliwa, należycie odzwierciedlająca społeczną szkodliwość czynu, musi uwzględniać choćby te ważkie okoliczności powołane wyżej.
Jednocześnie zarzut postawiony przez skarżącego nie odpowiada wymaganiom skuteczności także z tego względu, że „ zarzut rażącej niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, zasługuje na uwzględnienie wówczas gdy pomiędzy karą orzeczoną przez sąd I instancji a karą jaką należałoby orzec w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowo zastosowanych dyrektyw wymiaru kary, istnieje wyraźna, istotna, " bijąca wręcz po oczach" różnica” – tak choćby wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2021 roku, w sprawie II AKa 252/20, LEX nr 3253561). Skarżący tego nie wykazał, a trudno w niniejszej sprawie przesądzać, aby kara wymierzona oskarżonej przez Sąd I instancji miała właśnie charakter oczywiście niezasadnie surowej, zwłaszcza w takim stopniu.
Także kara łączna w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy, przy uwzględnieniu dyrektyw wymiaru kary łącznej z art. 85a k.k., nie razi surowością. Może być akceptowana jako kara adekwatna do okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza wysokiego stopnia społecznej szkodliwości czynów.
Co do apelacji oskarżyciela posiłkowego Bank (...) S.A.
Apelacja oskarżyciela posiłkowego złożona na niekorzyść obu oskarżonych nie tylko nie zasługiwała na uwzględnienie, ale też, przy odwróceniu kierunku zaskarżenia, stała się powodem do zmiany orzeczenia i ograniczenia zasądzonego na rzecz skarżącego odszkodowania.
W pierwszym rzędzie należy wskazać, że w ocenie Sądu Apelacyjnego chybiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego, art. 46 § 1 k.k. przez ustalenie odpowiedzialności odszkodowawczej S. W. (1), solidarnie z matką do kwoty 1.713.044,67 zł. Myli się skarżący, że orzeczenie obowiązku naprawienia szkody ma w tym przypadku charakter częściowy. Jest to orzeczenie o całości szkody, za jaką odpowiedzialność ponosi ta oskarżona. Po drugie: myli się skarżący twierdząc, że S. W. (1) ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą taką jak jej matka. Otóż, to M. W. ponosi w całości odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną pokrzywdzonemu przestępstwem oszustwa przypisanym jej w pkt I części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku. Jej odpowiedzialność odszkodowawcza wynika z jej własnego czynu, kwalifikowanego z art. 299 § 1 k.k. (prania brudnych pieniędzy), które skutkuje, podobnie jak w przypadku innych uczestników działalności przestępczej np. pasera, odpowiedzialnością odszkodowawczą. W końcu: myli się skarżący przyjmując, że oskarżona S. W. (1) miałaby ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą tak jak sprawca główny. Jej odpowiedzialność ogranicza się do przypisanego jej czynu, w tym ograniczającego zakres odpowiedzialności odszkodowawczej, przypisanego jej w wyroku przedmiotu przestępstwa. Bowiem każdy ze współdziałających w popełnieniu czynu zabronionego odpowiada w granicach swojej umyślności lub nieumyślności niezależnie od odpowiedzialności innych współdziałających (art. 20 k.k.). Zasada nieakcesoryjności odpowiedzialności, właściwa również w prawie cywilnym, jest fundamentalną zasadą przy ustaleniu odpowiedzialności karnej, a za tym i odpowiedzialności odszkodowawczej. Rozszerzenie odpowiedzialności odszkodowawczej poza zakres samego czynu i jego skutków byłoby rażącym naruszeniem choćby wskazanej normy.
W pkt 2 zarzutu swojej apelacji skarżący podnosi zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 7 k.p.k.) tam, gdzie Sąd Okręgowy uznał, że zgromadzone w sprawie dowody nie dają podstaw do zasądzenia w całości zgłoszonych przez oskarżyciela wszystkich kwot składających się na jego roszczenie odszkodowawcze.
O ile nie może budzić wątpliwości kwestia zasądzenia odszkodowania w zakresie damnum emergens, to kwestia zgłoszonego przez oskarżyciela roszczenia w zakresie lucrum cessans budzi już potrzebę weryfikacji. Bank jako instytucja zajmująca się profesjonalnie udzielaniem pożyczek, pozbawiona środków w ustalonej w postępowaniu wysokości została pozbawiona możliwości korzystania z nich i pobierania korzyści. Stosowane żądanie oskarżyciela w tym zakresie zostało zgłoszone już w toku postępowania sądowego, w piśmie z dnia 1 marca 2023 roku – k. 2065-2068. Tam pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wskazuje na utratę korzyści przez utratę spodziewanych odsetek w kwocie 388.000 złotych oraz prowizji od udzielonych pożyczek w kwocie 552.000 złotych. Autor wskazuje, że oba te tytuły stanowiłyby podstawę do uzyskania przez bank korzyści w łącznej kwocie 940.373,56 zł. Nie można w tym miejscu nie dostrzegać, że wyliczane przez bank korzyści miałyby wynosić przeszło 21%, w sytuacji kiedy wypłaty były realizowane przez oskarżoną sukcesywnie, przez okres niespełna półtora roku - 2021/2022 (k. 2070). Dodatkowo autor szkodę odnosi do przychodów z kredytu gotówkowego, jako najbardziej zyskownego segmentu działalności bankowej. Sąd Okręgowy takie stanowisko akceptował i brak jest aktualnie przesłanek, aby to stanowisko zakwestionować.
Sąd Okręgowy podjął jednak próbę weryfikacji twierdzeń pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego zawartych w piśmie z dnia 1 marca 2023 roku w drodze przesłuchania pracowników banku. M. F. jest pracownicą pokrzywdzonego banku, byłą przełożoną oskarżonej M. W., a z ramienia pokrzywdzonego banku prowadziła czynności zmierzające do ustalenia odpowiedzialności oskarżonej. Świadek zeznała, odpowiadając na pytanie pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego tj. swojego pracodawcy, że: „ Kluczową działalnością, która pozwala generować zysk bankowi jest udzielanie pożyczek gotówkowych. Odsetki są zyskiem banku, czyli tym co bank zarabia na kapitale, który klientowi pożyczy. Odsetki stanowią dochód banku wynikający z tego że użyczył klientom kapitału, kolokwialnie mówiąc bank na tym zarabia. Prowizja jest dodatkowym kosztem, który pokrywa działanie operacyjne banku związane udzieleniem tych produktów. Bank musi ponieść pewne działanie ratingu sprawdzenie klienta i te czynności są związane z kosztami dla banku” – k. 2079.
Takie stwierdzenia świadka, istotnie inne niż twierdzenia pełnomocnika we wskazanym wyżej piśmie, mogą stanowić rzetelną podstawę do ustalenia, że prowizja odpowiada zryczałtowanym kosztom, jakie ponosi bank w związku z przeprowadzeniem postępowania kredytowego. Nie przeprowadzono czynności zmierzających do zawarcia umów kredytowych, nie było więc powodów do poniesienia kosztów rekompensowanych przez prowizję. Sąd Okręgowy miał więc podstawy do tego, żeby uznawać co najmniej za wątpliwe roszczenie zgłaszana przez oskarżyciela posiłkowego w tym zakresie. Stanowisko takie nie tylko nie zostało skutecznie zakwestionowane twierdzeniami podnoszonymi w stosownym zarzucie apelacji, ale też apelujący nie wskazał ani nie przedstawił dowodów, które pozwalałby dokonać ustaleń przeciwnych.
Sąd Okręgowy uwzględnił żądanie oskarżyciela posiłkowego w zakresie kwoty 75.214,50 złotych jako „ koszty poniesione przez bank w celu ustalenia i dokładnego wyliczenia wysokości wyrządzonej szkody” – str. 54 uzasadnienia. Natomiast z treści wniosku o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody wynika, że chodzi o obsługę prawną samego oszustwa (niepotrzebnie nazywanego z języka angielskiego fraudem), – pkt 4 (k. 2066). Z uzasadnienia natomiast wniosku w tym zakresie wynika, że chodzi o koszty adwokackie poniesione przez bank w celu uzyskania odszkodowania od ubezpieczyciela (k. 2067-2068). Jest to więc wydatek, a nie spodziewana korzyść. Wydatek inny niż wskazał to Sąd Okręgowy na uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia. Po drugie: ustalenie takiej szkody wymagałoby wykazania tego dowodami, choćby umową, dającą podstawę do zweryfikowania zakresu zleconych czynności oraz podstawy ustalenia wynagrodzenia. Po trzecie: a zasadnicze w sprawie, oskarżony, ponoszący odpowiedzialność odszkodowawczą, ponosi ją tak jak strona w postępowaniu cywilnym. Przepis art. 361 § 1 k.c., na który zresztą powołuje się skarżący, stwierdza, że zobowiązany do naprawienia szkody, niezależnie czy z kontraktu, czy z delicktu „ ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła”. Owo słowo „tylko” ma znaczenie ograniczenia zakresu odpowiedzialności. Skarżący natomiast nie tylko nie wykazał szczegółów odnoszących się do tych wydatków, ale także nie wykazuje, poza ogólnikami, że takie wydatki mieściły się w zakresie zwyczajnej odpowiedzialności dłużnika. W końcu: w ocenie Sądu Apelacyjnego, wskazane tu należności pełnomocników poniesione, albo nie poniesione przez Bank w procesie negocjowania odszkodowania od ubezpieczyciela, poza postępowaniem sądowym w tym przedmiocie, nie należą do zwyczajnych następstw czynu niedozwolonego. Nie spełniają więc warunków odpowiedzialności cywilnej, także tej realizowanej w sposób uproszczony w postępowaniu karnym.
W konsekwencji, po stwierdzeniu niezasadności podniesionych przez skarżących zarzutów, należało zaskarżony wyrok w pozostałej części utrzymać w mocy.
Zmiana wyroku wobec M. W. i wymierzenie jej nowej kary za czyn z art. 299 § 1 k.k. musiał skutkować wymierzeniem wobec niej nowej kary łącznej (pkt. VI niniejszego wyroku). Kara ta została ustalona według zasady asperacji, przyjętej przez Sąd Okręgowy, oraz przy uwzględnieniu tych samych okoliczności, które ten Sąd powołał w uzasadnieniu (str. 51 uzasadnienia). Złagodzenie odpowiedzialności za jeden z czynów musiało skutkować proporcjonalnym obniżeniem kary łącznej.
Wymierzenie nowej kary wobec S. W. (1) oraz nowej kary łącznej wobec M. W. musiało skutkować także zaliczeniem na jej poczet okresu zatrzymania i tymczasowego aresztowania w sprawie (pkt VII i VIII wyroku).
Orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego:
Sąd odwoławczy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy adw. P. S. kwotę 1476 zł, w tym należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonej S. W. (1) w postępowaniu odwoławczym. Rozstrzygnięcie to znajduje podstawę w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 z późn. zm.), przy czym wysokość wynagrodzenia została ustalona w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy § 4 ust. 1 i 3 oraz § 17 ust. 2 pkt 5 w zw. z § 24 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 763).
Zwolniono oskarżone M. W. i S. W. (1) od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania odwoławczego, obciążając Skarb Państwa wydatkami tego postępowania. Orzeczenie to znalazło oparcie w przepisach art. 635 k.p.k. w zw. z art. 624 § 1 k.p.k., a także art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023r. poz. 123 z późniejszymi zmianami). W zakresie tego rozstrzygnięcia uwzględniono stan osobisty, rodzinny i majątkowy oskarżonych, a w szczególności fakt, że mają one szereg zobowiązań, w tym tych wynikłych z niniejszej sprawy, ale także związanych z ich sytuacją osobistą. Na zasadzie słuszności (art. 624 § 1 k.p.k.) Sąd zwolnił od kosztów sądowych także oskarżyciela posiłkowego Bank (...) S.A. w W., który był zobowiązany do ich poniesienia na podstawie art. 636 § 1 i 2 k.p.k., wobec nieuwzględnienia złożonej przez niego apelacji w całości.
|
SSA Maciej Skórniak |
SSA Jarosław Mazurek |
SSA Piotr Kaczmarek |