sygn. III AUa 1321/25 6 listopada 2025 Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Wyrok z 6 listopada 2025, sygn. III AUa 1321/25

Data orzeczenia 6 listopada 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Wydział III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Przewodniczący Sędzia Daria Stanek

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Gdańsku #III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych #wyrok

Podstawa prawna

art. 3 kpc art. 6 kc art. 98 kpc art. 99 kpc art. 101 kpc art. 227 kpc art. 232 kpc art. 233 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)

art. 385 kpc art. 477 kpc

Sygn. akt III AUa 1321/25
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
Dnia 6 listopada 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Daria Stanek
po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym
sprawy A. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w E.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy
na skutek apelacji A. K.

od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 lipca 2025 r., sygn. akt IV U 11/25

1.
oddala apelację,

2.
zasądza od A. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w E. kwotę 270,00 (dwieście siedemdziesiąt) złotych wraz z ustawowymi odsetkami wynikającymi z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1(1))">art. 98 § 1
1 k.p.c.</a> tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

SSA Daria Stanek
Sygn. akt 1321/25
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>

A. K. odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. z dnia 4 listopada 2024 r., którą organ rentowy odmówił mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z uwagi na to, że nie spełnił on przesłanki legitymowania się co najmniej pięcioletnim okresem ubezpieczenia zarówno w dziesięcioleciu przed dniem złożenia wniosku o świadczenie, jak i w dziesięcioleciu przed dniem powstania niezdolności do pracy, a także przesłanki powstania niezdolności do pracy w okresach ubezpieczenia lub w ciągu 18 miesięcy od ich ustania. Skarżący zarzucił, że organ rentowy pominął istotne dokumenty dotyczące ubezpieczenia skarżącego w okresie od dnia 17 maja 2014 r. do dnia 16 maja 2024 r. (dziesięciolecie przed dniem złożenia wniosku o świadczenie; świadectwa pracy, zaświadczenia o działalności gospodarczej, wydruki z KRS dot. (...)sp. z o.o. oraz (...)sp. z o.o. w O.).
W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany wyjaśnił, że skarżący, pomimo uznania go częściowo niezdolnym do pracy, nie spełnił warunku legitymowania się co najmniej pięcioletnim okresem ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu, jak również nie spełnił warunku powstania niezdolności do pracy w okresach ubezpieczenia lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ich ustania. Jednocześnie pozwany wskazał, że skarżący po 31 stycznia 2016 r. nie podlegał do ubezpieczeń społecznych, co znalazło odzwierciedlenie w:
– decyzji z dnia 27 listopada 2017 r., nr (...), którą stwierdzono, że skarżący jako pracownik u płatnika (...) sp. z o.o. nie podlega ubezpieczeniom społecznym od 1 lutego 2016 r.;
– decyzji z dnia 13 listopada 2023 r., nr (...), którą stwierdzono, że skarżący jako pracownik u płatnika składek (...) Sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu od 2 listopada 2022 r.;
– decyzji z dnia 1 października 2024 r., nr (...), którą stwierdzono, że skarżący jako pracownik u płatnika składek L. Ł. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 1 września 2010 r.
Pozwany zwrócił również uwagę, że wraz z odwołaniem skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających dodatkowe okresy ubezpieczenia.
Ustosunkowując się do stanowiska organu rentowego skarżący wskazał, że decyzja z dnia 13 listopada 2023 r. została uchylona decyzją z dnia 21 lutego 2025 r., a tym samym nie istnieje w obrocie prawnym. Decyzja z dnia 1 października 2024 r. nie jest natomiast ostateczna, gdyż przed Sądem Okręgowym w Olsztynie toczy się sprawa z odwołania skarżącego od powyższej decyzji (sygn. IV U 1508/24). Natomiast skarżącemu nie jest znana decyzja z dnia 27 listopada 2017 r., dotycząca zatrudnienia skarżącego u płatnika (...) sp. z o.o.

Pozwany potwierdził, że decyzja z dnia 13 listopada 2023 r. została uchylona decyzją z dnia 21 lutego 2025 r., a postępowanie w sprawie podlegania skarżącego ubezpieczeniom jako pracownika (...) sp. z o.o. od dnia 2 listopada 2022 r. zostało następnie umorzone. Ponadto pozwany wskazał, że decyzja z dnia 1 października 2024 r., którą stwierdzono, że skarżący jako pracownik u płatnika składek L. Ł. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom od dnia 1 września 2010 r., jest przedmiotem postępowania sądowego. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na zaskarżoną decyzję, gdyż nawet po doliczeniu okresu zatrudnienia skarżącego u płatnika L. Ł. od dnia 1 września 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r. oraz zatrudnienia w (...) sp. z o.o. od dnia 2 listopada 2022 r. do dnia 17 maja 2024 r., skarżący w dalszym ciągu nie spełniłby wszystkich warunków do nabycia prawa do renty. Po doliczeniu powyższych okresów zatrudnienia skarżący udokumentowałby okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 4 lat i 6 miesięcy zarówno w dziesięcioleciu przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę, jak i w dziesięcioleciu przed dniem powstania niezdolności do pracy. Spełniony zostałby jedynie warunek powstania niezdolności do pracy w okresach ubezpieczenia lub w ciągu 18 miesięcy od ich ustania.
Sąd Okręgowy w Elblągu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 7 lipca 2025 r. oddalił odwołanie (pkt 1) oraz zasądził od A. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. kwotę 360 złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu – kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2), sygn. akt IV U 11/25.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.

A. K., urodzony (...), wnioskiem z 17 maja 2024 r. wystąpił do pozwanego o ustalenie uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Orzeczeniem lekarza orzecznika z dnia 27 czerwca 2024 r. skarżący został uznany częściowo niezdolnym do pracy, okresowo do dnia 31 lipca 2025r., z zaznaczeniem, że niezdolność do pracy istnieje od dnia 2 grudnia 2022 r. Powyższe orzeczenie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 14 czerwca 2024r. Skarżący nie wniósł sprzeciwu od powyższego orzeczenia.
Na podstawie dokumentacji dotyczącej przebiegu ubezpieczenia wnioskodawcy zgromadzonej w aktach sprawy pozwany ustalił, że skarżący legitymuje się okresem składkowym w łącznym wymiarze 15 lat, 10 miesięcy i 5 dni oraz okresem nieskładkowym w wymiarze 5 lat, 2 miesięcy i 25 dni, a przy tym zarówno w dziesięcioleciu przed dniem złożenia wniosku o rentę, jak i w dziesięcioleciu przed dniem powstania niezdolności do pracy, skarżący wykazał jedynie 5 miesięcy okresów składkowych zamiast wymaganych 5 lat. W decyzji wskazano ponadto, że ostatnie ubezpieczenie skarżącego ustało z dniem 31 stycznia 2016 r. W oparciu o te ustalenia pozwany wydał zaskarżoną decyzję z dnia 4 listopada 2024 r., którą odmówił skarżącemu prawa do renty z uwagi na niespełnienie przesłanek wynikających z art. 57 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy emerytalnej.
Decyzją z dnia 27 listopada 2017 r. nr (...),Zakład Ubezpieczeń Społecznych Od-dział w O. stwierdził, ze skarżący jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom od dnia 1 lutego 2016r. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 7 grudnia 2017 r. i stała się prawomocna z dniem 16 stycznia 2018 r.
Decyzją z dnia 13 listopada 2023 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Od-dział w P. stwierdził, że skarżący jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom od dnia 2 listopada 2022 r. Powyższa decyzja została uchylona decyzją z dnia 21 lutego 2025 r. na skutek zarządzenia o zwrocie akt sprawy organowi rentowemu z uwagi na istotne braki w przedstawionym materiale dowodowym, wydanego w dniu 9 października 2024 r. w sprawie IV U 173/24 Sądu Okręgowego w Elblągu. Następnie decyzją z dnia 19 maja 2025 r. nr (...) postępowanie w sprawie podlegania skarżącego ubezpieczeniom z tytułu zatrudnienia w (...) sp. z o.o. od 2 listopada 2022 r. zostało umorzone.
Decyzją z dnia 1 października 2024 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. stwierdził, że skarżący jako pracownik u płatnika L. Ł. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom od dnia 1 września 2010 r. Decyzja ta jest przedmiotem postępowania sądowego. Odwołanie skarżącego od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało przekazane do Sądu Okręgowego w Olsztynie (sygn. akt IV U 1508/24). Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2025 r. sąd ten uznał się niewłaściwym i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Płocku. Ubezpieczony wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wobec czego sprawa została przedstawiona sądowi II instancji.
Hipotetyczne doliczenie okresów zatrudnienia skarżącego u płatnika składek L. Ł. od dnia 1 września 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r. oraz w (...) sp. z o.o. od dnia 2 listopada 2022 r. do dnia 17 maja 2024 r. nie skutkowałoby spełnieniem przez wnioskodawcę warunku legitymowania się wymaganym stażem ubezpieczenia. Zarówno w dziesięcioleciu przed dniem złożenia wniosku o świadczenie rentowe (od dnia 17 maja 2014 r. do dnia 16 maja 2024 r.), jak i w dziesięcioleciu przed dniem powstania niezdolności do pracy (od dnia 2 grudnia 2012 r. do dnia 1 grudnia 2022 r.), skarżący wykazałby 4 lata i 6 miesięcy okresów składkowych i nieskładkowych – zamiast wymaganych 5 lat.
Przy hipotetycznym uwzględnieniu powyższych okresów ubezpieczenia skarżący spełniłby natomiast warunek powstania niezdolności do pracy w okresach ubezpieczenia lub w ciągu 18 miesięcy od ich ustania.
Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Okręgowy wskazał w pierwszej kolejności, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 57;art. 57 ust. 1)">art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (obecnie Dz.U. z 2024r., poz. 1631 ze zmianami; dalej: ustawa emerytalna) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:
1) jest niezdolny do pracy;
2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;
3) niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i pkt 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11, 12 i pkt 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-3, pkt 5 lit. a, pkt 6 i 12, oraz w okresach pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w przepisach o świadczeniach rodzinnych lub zasiłku dla opiekuna określonego w przepisach o usta-leniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów;
4) nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.
Warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w myśl art. 57 ust. 1 pkt 2, uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej 5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.
Powyższy okres powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy (art. 58 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 58 ust. 2). Przepis ten nie ma zastosowania do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy, o którym mowa w art. 6, wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy – art. 58 ust. 4 ustawy.
W świetle powyższego Sąd Okręgowy wskazał, że skarżący nie kwestionował ustaleń poczynionych przez pozwanego na etapie postępowania orzeczniczego, tj. że jest on częściowo niezdolny do pracy, okresowo do dnia 31 lipca 2025 r. oraz że niezdolność do pracy istnieje u skarżącego od dnia 2 grudnia 2022 r., nie złożył on bowiem sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika z dnia 27 czerwca 2024 r. (notabene ubezpieczony nie kwestionował tych ustaleń także w odwołaniu). W świetle powyższego Sąd I instancji nie widział potrzeby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych sądowych, skoro kwestia istnienia niezdolności do pracy, daty jej powstania oraz stopnia nie była przez ubezpieczonego kwestionowana w sposób przewidziany przepisami, tj. przede wszystkim z wykorzystaniem możliwości złożenia sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. Oznacza to, że spór koncentrował się wokół uwzględnionych przez pozwanego okresów ubezpieczenia skarżącego.
W złożonym odwołaniu skarżący w sposób ogólny zarzucił, że organ rentowy pominął istotne dokumenty dotyczące przebiegu jego ubezpieczenia w okresie od 17 maja 2014 r. do 16 maja 2024 r. (dziesięciolecie przed dniem złożenia wniosku o świadczenie). Poza kwestionowaniem rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia 1 października 2024 r. nr (...) wydanej przez ZUS Oddział w O., a dotyczącej niepodlegania przez skarżącego obowiązkowo ubezpieczeniom z tytułu zatrudnienia u płatnika L. Ł. od dnia 1 września 2010 r., skarżący nie wskazał innych okresów zatrudnienia, które w jego ocenie nie zostały uwzględnione przez pozwanego a powinny.
Natomiast w toku postępowania, odnosząc się do stanowiska pozwanego, skarżący podniósł dodatkowo, że decyzja z dnia 13 listopada 2023 r. została uchylona, zaś decyzja z dnia 1 października 2024 r. nr (...) jest przedmiotem postępowania sądowego. Pozwany potwierdził powyższe okoliczności. Organ rentowy wskazał jednak jednocześnie, że nawet uwzględnienie okresów wynikających z ww. decyzji, tj. zatrudnienia u płatnika składek L. Ł. od dnia 1 września 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r. oraz w (...) Sp. z o.o. od dnia 2 listopada 2022 r. do dnia 17 maja 2024 r., nie spowodowałoby spełnienia przez wnioskodawcę warunku legitymowania się odpowiednio długim stażem ubezpieczenia. Zarówno w dziesięcioleciu przed dniem złożenia wniosku o świadczenie rentowe (od dnia 17 maja 2014 r. do dnia 16 maja 2024 r.), jak i w dziesięcioleciu przed dniem powstania niezdolności do pracy (od dnia 2 grudnia 2012 r. do dnia 1 grudnia 2022 r.), skarżący wykazałby bowiem 4 lata i 6 miesięcy okresów składkowych i nieskładkowych – zamiast wymaganych 5 lat. Doliczenie powyższych okresów spowodowałoby jedynie spełnienie przez skarżącego przesłanki powstania niezdolności do pracy w okresach ubezpieczenia lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ich ustania
Skarżący – pomimo zobowiązania (k. 53-54 a.s.) – w żaden sposób nie ustosunkował się ani do powyższego wyjaśnienia pozwanego, ani tym bardziej do kwestii, że decyzja z dnia 27 listopada 2017 r. nr (...) Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. (która miała być skarżącemu nieznana) stwierdzająca, że skarżący jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom od 1 lutego 2016 r., została doręczona skarżącemu w dniu 7 grudnia 2017 r. i nie została zaskarżona, zatem stała się prawomocna z dniem 16 stycznia 2018 r.
Sąd Okręgowy zaznaczył w tym miejscu należy, że postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest postępowaniem cywilnym, które cechuje się kontradyktoryjnością. Oznacza to, iż strony wywodzące z określonych faktów skutki prawne obowiązane są te fakty udowodnić (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a>). Sąd prowadzi zaś postępowanie w takim zakresie, w jakim zostanie ono zainicjowane przez strony. Skoro zaś skarżący nie wyszedł z żadną inicjatywą dowodową w zakresie nieuwzględnionych okresów ubezpieczenia, brak było podstaw do prowadzenia dalszego postępowania pod kątem weryfikacji ustalonego przez organ rentowy wymiaru stażu skarżącego.
Tym samym Sąd I instancji uznał, że skarżący, w dacie wydania zaskarżonej decyzji, nie spełnił wymaganych kumulatywnie przesłanek do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, wynikających z ww. art. 57 i art. 58 ustawy emerytalnej. Decyzja organu rentowego odmawiająca prawa do renty była zatem prawidłowa, dlatego też odwołanie podlegało oddaleniu, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477
14 § 1 k.p.c.</a> (pkt I wyroku).
O kosztach procesu (pkt II wyroku) orzeczono w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a>, tj. w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Zasądzona kwota to stawka minimalna wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego, czyli 360 zł, wynikająca z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r. poz. 1935 ze zmianami).
Apelację od wyroku wywiódł ubezpieczony, zaskarżając go w całości i zarzucając, że Sąd pierwszej instancji został wprowadzony w błąd przez organ o ostateczności decyzji z dnia 1 października 2024 r., nie uwzględnił okresu ubezpieczenia u płatnika składek (...) za okres od 1 września 2010 r. aż do 30 kwietnia 2017 r., podczas gdy w/w decyzja jest zaskarżona i posiedzenie w tej sprawie ma się dopiero odbyć dnia 8 września 2025 r., sygn.. akt IV U 1508/24. Dopiero po rozstrzygnięciu w tej sprawie będzie można ewentualnie powołać się skutecznie na okres zatrudnienia u tego płatnika. Organ całkowicie także przemilczał okres zatrudnienia u płatnika (...) sp. z o.o. w O. ze względu na swoją decyzję z dnia 27 listopada 2017 r., nr (...), która stwierdziła, iż u płatnika (...) sp. z o.o. Skarżący nie podlega ubezpieczeniu od 1 lutego 2026 r. Jednocześnie przemilczał okres pracy w tej spółce do 1 lutego 2016 r. Apelujący wniósł o jego uwzględnienie. Jednocześnie organ całkowicie pominął okres od 5 września 2003 r., do 28 sierpnia 2013 r., okres ubezpieczenia u płatnika (...) sp. z o.o. w O., o którego uwzględnienie odwołujący także wniósł.
Skarżący wskazał, że dodatkowo dołączył w dniu 15 lipca 2025 r. do wniosku o rentę dokumenty z ubezpieczenia u płatnika składek (...) sp. z o.o. w O. za okres od 20 kwietnia 2017 r., aż do 30 kwietnia 2021 r., świadectwo w załączeniu.
W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.


Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja A. K. nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zawiera bowiem zarzutów skutkujących koniecznością zmiany bądź uchylenia zaskarżonego wyroku.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia spełniania przez ubezpieczonego przesłanek ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie ustawy o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Żadna ze stron nie kwestionowała, że ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy od 2 grudnia 2022 r. do 31 lipca 2025 r. Sporne pozostawało natomiast, czy w dziesięcioleciu przed dniem złożenia wniosku o świadczenie rentowe (od dnia 17 maja 2014 r. do dnia 16 maja 2024 r.) bądź w dziesięcioleciu przed dniem powstania niezdolności do pracy (od dnia 2 grudnia 2012 r. do dnia 1 grudnia 2022 r.), skarżący posiada wymagane ustawowo 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz czy niezdolność do pracy powstała w okresach ubezpieczenia lub w ciągu 18 miesięcy od ich ustania.
Analizując sporną kwestię Sąd Okręgowy przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe, a w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a>, nie popełnił też uchybień w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, które mogłyby uzasadnić ingerencję w treść zaskarżonego orzeczenia. Sąd Apelacyjny, aprobując ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przyjmuje je za własne, co oznacza, że nie zachodzi konieczność ich szczegółowego powtarzania.
Podkreślić trzeba, że również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązuje zasada kontradyktoryjności wyrażona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> Zgodnie z zasadą kontradyktoryjności ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania cywilnego. To one, a nie sąd, są wyłącznym dysponentem toczącego się postępowania i one wreszcie ponoszą odpowiedzialność za jego wynik. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> stanowi, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232;art. 232 § 1;art. 232 § 1 zd. 1)">art. 232 § 1 zd. 1 k.p.c.</a> stanowi natomiast odpowiednio, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Na sądzie rozpoznającym sprawę nie spoczywa powinność zarządzania dochodzeń mających na celu uzupełnienie i wyjaśnienie twierdzeń stron oraz poszukiwanie dowodów na ich udowodnienie. Do sądu nie należy przeprowadzanie z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a>). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 3)">art. 3 k.p.c.</a>), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a>) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>

We wniosku o rentę z dnia 17 maja 2024 r. A. K. domagał się uwzględnienia następujących okresów (przypadających w okresach analizowanych w sprawie dziesięcioleci przed dniem złożenia wniosku lub przed dniem powstania niezdolności do pracy):

1)
zatrudnienie od 9 września 2003 r. do 29 sierpnia 2013 r. na stanowisku prezesa zarządu (...) sp. z o.o. (świadectwo pracy z 29 sierpnia 2018 r., podpisane przez samego ubezpieczonego)

Za ten okres nie zostały opłacone za ubezpieczonego składki na ubezpieczenie społeczne (vide: pismo ZUS z dnia 31 grudnia 2024 r. – w aktach ZUS). Okres ten nie podlega zatem uwzględnieniu do stażu ubezpieczeniowego.

2)
zatrudnienie od 1 maja 1995 r. do 31 grudnia 2012 r. na pełen etat oraz od 1 stycznia 2013 r. do 30 kwietnia 2017 r. na ½ etatu na stanowisku dyrektora-pełnomocnika (...) (świadectwo pracy z 4 maja 2017 r., podpisane przez L. Ł.)

W odniesieniu za zatrudnienia w (...) podkreślić należy, że decyzją z dnia 1 października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. stwierdził, iż skarżący jako pracownik u płatnika L. Ł. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom od dnia 1 września 2010 r. Decyzja ta jest przedmiotem postępowania sądowego. Odwołanie skarżącego od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało przekazane do Sądu Okręgowego w Olsztynie (sygn. akt IV U 1508/24). Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2025 r. sąd ten uznał się niewłaściwym i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Płocku. Ubezpieczony wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wobec czego sprawa została przedstawiona sądowi II instancji.
Sąd I instancji rozważał hipotetyczne uwzględnienie tego okresu.

3)
zatrudnienie od 1 września 2015 r. do 19 października 2022 r. w wymiarze ½ etatu na stanowisku dyrektora ds. handlu i transportu samochodowego – dyspozytor poj. ciężarowych w (...) sp. z o.o. (świadectwo pracy z 19 października 2022 r., podpisane przez T. K.)

Decyzją z dnia 27 listopada 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. stwierdził, że skarżący jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom od dnia 1 lutego 2016 r. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 7 grudnia 2017 r., stała się prawomocna z dniem 16 stycznia 2018 r. i jako taka wiąże sądy rozstrzygające sprawę niniejszą.
Jak wynika z Karty przebiegu zatrudnienia (k. 62 a.s.) pozwany uwzględnił natomiast okres zatrudnienia odwołującego od 1 września 2015 r. do 31 stycznia 2016 r. (5 miesięcy).

4)
zatrudnienie od 2 listopada 2022 r. do nadal w (...) sp. z o.o. na stanowisku księgowego i menadżera handlowego (umowa o pracę z 2 listopada 2022 r. podpisana przez T. K.)

Decyzją z dnia 13 listopada 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. stwierdził, że skarżący jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom od dnia 2 listopada 2022 r. Powyższa decyzja została uchylona decyzją z dnia 21 lutego 2025 r. na skutek zarządzenia o zwrocie akt sprawy organowi rentowemu z uwagi na istotne braki w przedstawionym materiale dowodowym, wydanego w dniu 9 października 2024 r. w sprawie IV U 173/24 Sądu Okręgowego w Elblągu. Decyzją z dnia 19 maja 2025 r. postępowanie w sprawie podlegania skarżącego ubezpieczeniom z tytułu zatrudnienia w (...) sp. z o.o. od 2 listopada 2022 r. zostało umorzone.
Sąd I instancji rozważał hipotetyczne uwzględnienie tego okresu.

5)
na etapie postępowania apelacyjnego ubezpieczony po raz pierwszy powołał nowy okres zatrudnienia – od 20 kwietnia 2017 r. do 30 kwietnia 2021 r. w (...) sp. z o.o. na stanowisku kierowcy pojazdów ponad 3,5 t oraz mechanika w wymiarze pełnego etatu. (świadectwo pracy z 30 kwietnia 2021 r. wystawione przez pełnomocnika ds. zatrudnienia – podpis nieczytelny)

Przedmiotowego okresu ubezpieczony nie wskazywał we wniosku o rentę z 17 maja 2024 r. ani w załączonej do niego informacji o okresach składkowych i nieskładkowych. Nie przedłożył także wówczas żadnych dokumentów potwierdzających to zatrudnienie. Nie powoływał się na nie również w postępowaniu przed Sądem I instancji.
Według informacji uzyskanych z organu rentowego z tytułu powyższej umowy skarżący został zgłoszony do ubezpieczeń dopiero w dniu 14 lipca 2025 r., tj. w przeddzień złożenia kolejnego wniosku o rentę. Nie opłacono składek na ubezpieczenie społeczne. W ww. okresie jedynym wspólnikiem spółki była T. K. – żona ubezpieczonego.
Nie można też nie dostrzec, że czas obowiązywania przedmiotowej umowy zawiera się w okresie zatrudnienia od 1 września 2015 r. do 19 października 2022 r., kiedy to ubezpieczony – jak twierdził – pracował w wymiarze ½ etatu na stanowisku dyrektora ds. handlu i transportu samochodowego – dyspozytor poj. ciężarowych w (...) sp. z o.o., przy czym prawomocną decyzją rozstrzygnięto, że A. K. jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom od dnia 1 lutego 2016 r.
Powyższe ustalenie nie pozwalają uznać za wiarygodne świadectwa pracy z 30 kwietnia 2021 r. Zostało on sporządzone wyłącznie na użytek postępowania rentowego. Ubezpieczony nie udowodnił, aby w okresie od 20 kwietnia 2017 r. do 30 kwietnia 2021 r. był pracownikiem (...) sp. z o.o. i aby za ten okres opłacono składki ubezpieczeniowe.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił, iż nawet przy hipotetycznym zaliczeniu ubezpieczonemu do okresów składkowych okresów zatrudnienia u L. Ł. od dnia 1 września 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r. oraz w (...) sp. z o.o. od dnia 2 listopada 2022 r. do dnia 17 maja 2024 r., przy czym okres 5 miesięcy od 1 września 2015 r. do 31 stycznia 2016 r. został uwzględniony przez ZUS w zaskarżonej decyzji – ubezpieczony nie legitymuje się 5 latami okresów składkowych i nieskładkowych.
W dziesięcioleciu przed dniem złożenia wniosku o świadczenie rentowe, tj. od dnia 17 maja 2014 r. do dnia 16 maja 2024 r. zaliczeniu podlegałyby okresy: od 17 maja 2014 r. do 30 kwietnia 2017 r., zawierający się w okresie poprzedzającym, a zatem nie liczony ponownie okres od 1 września 2015 r. do 31 stycznia 2016 r. oraz okres od 2 listopada 2022 r. do 17 maja 2024 r. – łącznie 4 lata i 6 miesięcy.
W dziesięcioleciu przed dniem powstania niezdolności do pracy, tj. od dnia 2 grudnia 2012 r. do dnia 1 grudnia 2022 r., zaliczeniu podlegałyby okresy: od 2 do 31 grudnia 2012 r., od 1 stycznia 2013 r. do 30 kwietnia 2017 r., zawierający się w okresie poprzedzającym, a zatem nie liczony ponownie okres od 1 września 2015 r. do 31 stycznia 2016 r. oraz okres od 2 listopada 2022 r. do 1 grudnia 2022 r. – łącznie 4 lata, 5 miesięcy i 30 dni.
Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki: 1) jest niezdolny do pracy; 2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy; 3) niezdolność do pracy powstała w okresach w tym przepisie wymienionych, albo w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Stosownie natomiast do art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, o którym mowa w art. 57 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej 5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Jednocześnie przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 58;art. 58 ust. 2)">art. 58 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> stanowi, że ten 5-letni okres składkowy i nieskładkowy powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed powstaniem niezdolności do pracy.
Z ustaleń Sądu Okręgowego prawidłowo wynika, że ubezpieczony nie posiada wymaganego co najmniej 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, przypadającego w ostatnim dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku o rentę bądź przed powstaniem niezdolności do pracy. Do wnioskodawcy nie ma przy tym zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 58;art. 58 ust. 4)">art. 58 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, ponieważ nie jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy ani nie posiada 30 lat okresów składkowych.
W związku z tym, że wnioskodawca nie posiada wymaganego przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 58;art. 58 ust. 1;art. 58 ust. 1 pkt. 5;art. 58 ust. 2)">art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 57;art. 57 ust. 1;art. 57 ust. 1 pkt. 2)">art. 57 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> co najmniej 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, przypadającego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy, nie mógł on nabyć prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Podkreślić trzeba, że wszystkie warunki prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy muszą być spełnione łącznie. Tak więc niewystarczające jest dla nabycia prawa do tego świadczenia wykazanie jedynie istnienia niezdolności do pracy, a nawet powstanie tej niezdolności nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania okresów wskazanych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 57;art. 57 ust. 1;art. 57 ust. 1 pkt. 3)">art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 1 sierpnia 2018 r., III AUa 1078/17, LEX nr 2533684).
Sąd Apelacyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że konieczność posiadania przez ubezpieczonego odpowiedniej ilości okresów składkowych i nieskładkowych wynika z tego, że renta z tytułu niezdolności do pracy nie jest świadczeniem o charakterze socjalnym na rzecz osób niezdolnych do pracy, pozostających bez związku z tytułem ubezpieczenia rentowego, ale jedną z form zabezpieczenia społecznego powiązaną z wymaganym okresem płacenia składek. W wyroku z dnia 7 września 2004 r., SK 30/03 (OTK-A 2004 Nr 8, poz. 82) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ustawa o emeryturach i rentach z FUS zgodnie z zasadą sprawiedliwości społecznej i powiązaną z nią zasadą równości wobec prawa stanowi, iż uprawnienie do renty inwalidzkiej z tytułu niezdolności do pracy oraz do emerytury zależy od posiadanego okresu objęcia ubezpieczeniem. Toteż im ubezpieczony jest starszy, tym dłuższy okres ubezpieczenia powinien posiadać, skoro dłuższy mógł być okres jego pracy zawodowej. Jednocześnie w wyroku z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. P 9/05 (OTK ZU nr 4/A/2006, poz. 46), Trybunał Konstytucyjny podniósł, że świadczenia emerytalno-rentowe są przedmiotem praw nabytych przez ubezpieczonego w związku z jego własnym udziałem w tworzeniu funduszu ubezpieczeniowego. Warunkiem nabycia praw do świadczeń z ubezpieczenia społecznego jest odpowiedni staż pracy, z czym wiąże się opłacanie składek przekazywanych na fundusz ubezpieczeniowy. Z tego względu celowo w art. 58 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach przewidziane są różne wysokości stażu ubezpieczeniowego konieczne do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy przez osoby ubiegające się o to świadczenie w zależności od wieku, w którym powstała niezdolność do pracy (por. wyrok SN z dnia 1 grudnia 2016 r., I UK 424/15, LEX nr 2194884).
W realiach rozpoznawanej sprawy warto także zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2014 r. (II UK 232/13, LEX nr 1424853), w którym Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepis art. 58 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS uzależnia długość tego okresu od wieku, w którym ubezpieczony staje się niezdolnym do pracy. Bierze się tu pod uwagę wynikającą z wieku, w którym można podjąć działalność podlegającą ubezpieczeniu, możliwość podlegania ubezpieczeniu. I tak, wymagany okres ubezpieczenia osoby, która stała się niezdolna do pracy przed ukończeniem 20 lat wynosi 1 rok, a osoby, której niezdolność do pracy powstała po ukończeniu 30 lat wynosi 5 lat. W stosunku do tych ostatnich osób przepis art. 58 ust. 2 ustawy wprowadza dodatkowy warunek, a mianowicie okres 5 lat powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Regulacja uzależniająca prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ukończeniu przez ubezpieczonego 30 lat od posiadania pięcioletniego okresu ubezpieczenia w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed powstaniem tej niezdolności nie jest wyrazem nierównego traktowania ubezpieczonych, lecz wynika z powiązania prawa do świadczeń rentowych z podleganiem ubezpieczeniu rentowemu w okresie bezpośrednio poprzedzającym powstanie niezdolności do pracy. Okres ubezpieczenia rentowego po przerwie w ubezpieczeniu trwającej kilka lat zaczyna biec na nowo, a z poprzedniego ubezpieczenia nie wynikają uprawnienia w zakresie prawa do renty. W przypadku osoby, podlegającej ubezpieczeniu w odpowiednio długim okresie poprzedzającym powstanie niezdolności do pracy (por. art. 57 ust. 2 i art. 58 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach), prawo do świadczeń powiązane jest z ubezpieczeniem rentowym.
Wobec powyższego, pomimo legitymowania się przez ubezpieczonego przesłanką niezdolności do pracy, z uwagi na brak spełnienia warunku posiadania 5 lat składkowych i nieskładkowych w dziesięcioleciu poprzedzającym datę powstania niezdolności do pracy (datę złożenia wniosku o rentę), brak jest podstaw do ustalenia mu prawa do żądanego świadczenia rentowego.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>, Sąd Apelacyjny oddalił apelację, jak w punkcie 1 wyroku.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł, zasądzając od ubezpieczonego na rzecz pozwanego kwotę 270 zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3;art. 101;art. 101 § 1;art. 101 § 1 zd. 1)">art. 98 § 1, § 1
1 i § 3, art. 101 § 1 zd. 1 k.p.c.</a> w związku z § 9 ust. 2 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).
SSA Daria Stanek
</div>