sygn. I ACa 358/23 6 listopada 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 6 listopada 2025, sygn. I ACa 358/23

Data orzeczenia 6 listopada 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Sławomir Jamróg

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Krakowie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 5 kc art. 22 kc art. 56 kc art. 58 kc art. 65 kc art. 98 kpc art. 100 kpc art. 233 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (13)

art. 353 kc art. 356 kc art. 358 kc art. 384 kc art. 385 kc art. 385 kpc art. 391 kpc art. 405 kc art. 410 kc art. 411 kc art. 455 kc art. 496 kc art. 497 kc

Sygn. akt I ACa 358/23
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
Dnia 6 listopada 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Sławomir Jamróg
Protokolant: Dominika Lasek
po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa K. W. (1) i K. W. (2)

przeciwko (...) Bank (...) z siedzibą w W.

o zapłatę
na skutek apelacji obu stron
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 18 listopada 2022 r. sygn. akt I C 1508/21

1.
oddala obie apelacje;

2.
zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 5400zł (pięć tysięcy czterysta złotych), z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sygn. akt I ACa 358/23
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
Wyrokiem z dnia 18 listopada 2022 r. , sygn. akt I C 1508/21 Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od strony pozwanej (...) Bank (...) z siedzibą w W. na rzecz powodów K. W. (2) i K. W. (1) łącznie kwoty: 61.087,05 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 5 listopada 2022 r. do dnia zapłaty i 47.105,22 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 5 listopada 2022 r. do dnia zapłaty (pkt I), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II) i zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów łącznie kwotę 11.834 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (pkt III).
Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny:
Dnia 3 marca 2006 r. w K. powodowie zawarli z (...) Bank (...) S.A. w W. (poprzednikiem prawnym strony pozwanej) umowę kredytu mieszkaniowego nr (...), to jest kredytu denominowanego do CHF. przeznaczonego na spłatę kredytu mieszkaniowego udzielonego przez (...) BANK S.A. na wyposażenie nieruchomości a także spłatę innych kredytów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub prowadzeniem gospodarstwa rolnego (§ 1 pkt 1). Jako przedmiot kredytu wskazano dom mieszkalny, dla którego Sąd Rejonowy(...), Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w K. prowadzi księgę wieczysta nr (...), adres nieruchomości: (...), gm. (...), działka (...) (§ 1 pkt 2-6);
Umowa wskazywała nadto dane:
<dl>
<dt></dt>
<dd>
Kwota i waluta kredytu: 88 197,00 CHF. W przypadku kredytu udzielonego w walucie obcej kwota kredytu zostanie wypłacona w złotych według kursu kupna danej waluty zgodnie z obowiązującą w banku Tabelą Kusów walut dla produktów hipotecznych (§ 2 pkt 1);
</dd>
<dt></dt>
<dd>
Okres kredytowania: od 2006-03-03 do 2036-03-12 (§2 pkt 2);
</dd>
<dt></dt>
<dd>
Okres karencji w spłacie kredytu do 2007-09-12 (§2 pkt 6);
</dd>
<dt></dt>
<dd>
Wysokość kwoty ubezpieczenia nieruchomości: 350 600,00 zł (§2 pkt 12);
</dd>
<dt></dt>
<dd>
Wysokości prowizji przygotowawczej oraz składek z tytułu ubezpieczeń pobieranych przez Bank:

1)
Prowizja przygotowawcza: 0,00 CHF,

</dd>
</dl>

1)
Składka ubezpieczenia spłaty kredytu: 740,85 CHF (§3 ust. 1 pkt 1-2),

<dl>
<dt></dt>
<dd>
Opłaty i prowizje wyrażone w innej walucie niż waluta polska płatne będą w złotych przy zastosowaniu następujących kursów:

1)
Dla kredytu udzielonego w CHF/EUR/USD kwota prowizji, o której mowa w ust 1 pkt 1 powyżej ustalana jest wg średniego kursu tej waluty stosowanego przez NBP w dniu płatności prowizji,

</dd>
</dl>

1)
Dla kredytu udzielonego w CHF/EUR/USD kwota składki ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 i 3 powyżej, ustalana jest wg średniego kursu tej waluty stosowanego przez NBP w dniu płatności składki,

2)
Za dzień płatności opłat i prowizji ustala się dzień ich wpływu na rachunek Banku,

3)
Za dzień płatności składek na ubezpieczenia, o których mowa w ust. 1 pkt. 2-3 uważa się dzień ich wpływu na rachunek Banku w przypadku wpłat dokonywanych przed dniem uruchomienia kredytu lub przed ostatnim dniem ochrony ubezpieczeniowej w przypadku kontynuacji ubezpieczenia . W pozostałych przypadkach za dzień płatności składek na ubezpieczenia, o których mowa w ust. 1 pkt. 2-3 uważa się dzień uruchomienia kredytu w przypadku płatności pierwszej składki i ostatni dzień ochrony ubezpieczeniowej w przypadku jej kontynuacji,

4)
Prowizje i składki wymienione w ust. 1 pkt 1-3 powyżej płatne są w kasie banku, o ile zgodnie z dyspozycją kredytobiorcy, prowizja i składka, o której mowa w ust. 1 pkt 2 powyżej nie zostały potrącone z kwoty kredytu (§3 ust. 2);

<dl>
<dt></dt>
<dd>
Rodzaj nieruchomości - przedmiotu zabezpieczenia: dom mieszkalny, dla którego Sąd Rejonowy (...), Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w K. prowadzi księgę wieczysta nr (...), adres nieruchomości: (...), gm. (...), działka (...) (§ 4);
</dd>
<dt></dt>
<dd>
Prawne zabezpieczenie spłaty kredytu:

1)
hipoteki:

a)
zwykła w kwocie 88 197,00 CHDF zabezpieczająca kwotę kapitału kredytu,

</dd>
</dl>

a)
kaucyjna do kwoty 26 459,10 CHF zabezpieczająca kwotę odsetek od kredytu

ustanowione na rzecz banku na nieruchomości wymienionej w §4 umowy;

1)
cesja praw z umowy ubezpieczenia od ognia i zdarzeń losowych nieruchomości wymienionej w §4 umowy, z sumą ubezpieczenia nie mniejszą niż suma określona w §2 ust. 12 umowy, ustanowiona i dostarczona do Banku, wraz z oryginałem polisy w terminie 7 dni kalendarzowych od daty wygaśnięcia ubezpieczenia, o którym mowa w §7 umowy;

2)
weksel in blanco z deklaracją wekslową, wystawiona przez Kredytobiorcę, dostarczony do Banku przed uruchomieniem Kredytu;

3)
ubezpieczenie spłaty Kredytu, o którym mowa w § 7 umowy, obowiązuje do czasu uprawomocnienia się wpisu hipotek i dostarczenia do Banku odpisu z księgi wieczystej potwierdzającego powyższe (§5);

<dl>
<dt></dt>
<dd>
Uruchomienie kredytu nastąpi bez oczekiwania na wpis hipoteki, o których mowa w § 5 ust 1 umowy. W okresie do dnia uzyskania przez Bank odpisu z księgi wieczystej potwierdzającego prawomocny wpis hipotek zgodny z postanowieniami umowy, dodatkowym przejściowym zabezpieczeniem spłaty kredytu jest ubezpieczenie spłaty kredytu w Towarzystwie (...) S. A., na następujących zasadach:

1)
W przypadku kredytu udzielonego w CHF/EUR/USD, składka płatna jest w złotych wg średniego kursu tej waluty stosowanego przez NBP w dniu płatności składki (§7 pkt 5);

</dd>
</dl>
<dl>
<dt></dt>
<dd>
Kredyt oprocentowany jest według:

1)
zmiennej stopy procentowej, której wysokość na dzień podpisania umowy określa §2 ust. 3 umowy – oprocentowanie obowiązujące w dniu zawarcia umowy kredytu może ulegać, z zastrzeżeniem postanowień pkt 2 poniżej, zmianom w okresie na jaki kredyt został udzielony,

</dd>
</dl>

1)
stałej stopy procentowej – w okresie wskazanym w §2 ust 4 umowy (§9 ust.1);

<dl>
<dt></dt>
<dd>
zmiana stopy procentowej nie stanowi zmiany warunków umowy kredytu i może nastąpić w przypadku :

1)
kredytu udzielanego u CHF/EUR/USD:

a)
zmiany stopy referencyjnej określonej dla danej waluty lub

</dd>
</dl>

a)
zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju (lub w krajach zrzeszonych w Unii Europejskiej), którego waluta jest walutą kredytu,

b)
nałożenia na Bank przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego, obowiązku tworzenia/odprowadzania/utrzymywania szczególnych rezerw, funduszy specjalnych, depozytów lub opłat wynikających z udzielenia przez Bank (...) (§9 ust. 2 pkt 2);

<dl>
<dt></dt>
<dd>
w przypadku kredytu udzielonego w CHF/EUR/USD kapitał, odsetki oraz inne zobowiązania z tytułu kredytu, poza wymienionymi w §3 ust 1 umowy wyrażone w walucie obcej spłacane będą w złotych jako równowartość kwoty podanej w walucie przeliczonej:

1)
wg kursu sprzedaży waluty zgodnie z obowiązującą w Banku w dniu zapłaty spłaty zobowiązania określonym w harmonogramie , o którym mowa w §10 ust. 1 umowy, tabelą kursów walut dla produktów hipotecznych w (...) Bank (...) S.A. w przypadku wpłat dokonanych przed tym terminem lub w tym terminie,

</dd>
</dl>

1)
wg kursu sprzedaży waluty zgodnie z obowiązującą w Banku w dniu wpływu środków na rachunek wskazany w §2 ust. 15 umowy Tabelą kursów walut dla produktów hipotecznych w (...) Bank (...) S.A. w przypadku wpłat dokonanych po dniu, określonym w harmonogramie, o którym mowa w ust. 1 umowy (§10 ust. 4);

<dl>
<dt></dt>
<dd>
Bank może na wniosek kredytobiorcy przewalutować kredyt udzielony w złotych na kredyt udzielony w CHF/EUR/USD lub przewalutować kredyt udzielony w CHF/EUR/USD na kredyt udzielony w złotych (§12 ust. 1);
</dd>
<dt></dt>
<dd>
W przypadku, gdy przewalutowanie nastąpi przed spłatą raty kredytu, bank doliczy odsetki od kwoty kredytu podlegającej przewalutowaniu (§12 ust. 6);
</dd>
<dt></dt>
<dd>
Kredytobiorca oświadcza, że znane mu jest ryzyko wynikające ze zmiany kursu waluty obcej w stosunku do złotych polskich w przypadku, gdy umowa kredytu dotyczy kredytu udzielanego w walucie obcej, w której wyrażona jest kwota kredytu. O istnieniu tego ryzyka został poinformowany w trakcie procedury udzielania kredytu przez pracownika lub przedstawiciela Banku. W przypadku wzrostu kursu waluty kredytu w stosunku do polskich złotych, nastąpi odpowiedni wzrost jego zadłużenia wobec Banku z tytułu zaciągniętego kredytu, co może spowodować, że ustanowione prawe zabezpieczenie stanie się niewystarczające, a zdolność kredytobiorcy do obsługi zadłużenia ulegnie pogorszeniu. Powyższe może skutkować konsekwencjami wynikającymi z § 15 ust. 1 umowy (§16 ust.8).
</dd>
</dl>
Integralną częścią umowy kredytu mieszkaniowego stanowił regulamin kredytu mieszkaniowego w (...) Bank (...) S.A., który w swoich postanowieniach, stanowi m. in.:
<dl>
<dt></dt>
<dd>
Użyte w regulaminie określenia oznaczają:

1)
Tabela kursów- tabela kursów walut dla produktów hipotecznych w (...) Bank (...) S.A. (§ 2 pkt 23);

</dd>
</dl>
<dl>
<dt></dt>
<dd>
Dla kredytu udzielonego w walucie obcej Bank stosuje następujące kursy walut:

1)
Dla uruchomienia kredytu – kurs kupna danej waluty zgodnie z obowiązującą w Banku w dniu uruchomienia kredytu tabelą kursów,

</dd>
</dl>

1)
Dla spłaty zobowiązań z tytułu kredytu (kapitał i odsetki)- kurs sprzedaży danej waluty zgodnie z obowiązująca w Banku w dniu spłaty zobowiązania Tabelą kursów z zastrzeżeniem postanowień §18 ust. 6,

2)
Dla kwoty prowizji przygotowawczej, opłaty z tytułu ubezpieczenia na życie oraz innych zobowiązań wynikających z umowy kredytu nie wymienionych wyżej Bank stosuje kursy walut wg zasad określonych w Umowie kredytu ( §7 ust. 3);

<dl>
<dt></dt>
<dd>
W przypadku kredytu udzielonego w walucie obcej kapitał, odsetki oraz inne zobowiązania z tytułu kredytu, ubezpieczenia niskiego wkładu i na życie kredytobiorcy, wyrażone w walucie obcej, spłacane będą złotych jako równowartość kwoty (podanej w walucie) przeliczonej:

1)
W przypadku wpłat dokonanych na rachunek wskazany w umowie przed terminem określonym w harmonogramie spłat lub w tym terminie – wg kursu sprzedaży waluty zgodnie z tabelą kursów obowiązująca w Banku w dniu spłaty zobowiązania określonym w harmonogramie spłat,

</dd>
</dl>

1)
W przypadku wpłat dokonanych po dniu określonym w harmonogramie spłat- wg kursu sprzedaży waluty zgodnie z tabela kursów obowiązująca w Banku w dniu wpływu środków na rachunek wykazany w umowie (§18 ust. 6)


Aneksem nr (...)do umowy, z dnia 7 lipca 2009 r. strony zmieniły część postanowień umowy§2 ust. 4,5 i §9 umowy, czyli m. in.: określono okres obowiązywania stawki referencyjnej 3M-Libor jako rozpoczynający si w dniu płatności raty kredytu w pierwszym miesiącu danego kwartału kalendarzowego i kończący w dniu poprzedzającym dzień spłaty raty kredytu w pierwszym miesiącu kolejnego kwartału kalendarzowego; ustalono marżę banku na wartość 3,50% oraz ustalono, że zastosowanie zmiennej stopy procentowej powoduje, że oprocentowanie kredytu ulega zmianie, stosownie do zmian stawki referencyjnej , ustalono, że marża Banku jest stała, z zastrzeżeniem wyjątku.

Aneksem nr (...) do umowy, z dnia 1 grudnia 2010 r. (aneks antyspreadowy) zmieniono postanowienia § 2 ust. 15, §10 ust. 4 i 10. Najważniejsza zmianą wniesioną do umowy kredytu na mocy niniejszego aneksu było to, że kredytobiorcy mogli spłacać udzielony im kredyt w walucie CHF.
Powodowie złożyli pozwanemu reklamację z dnia 20 kwietnia 2021 r., w której wskazali, że umowa zawiera postanowienia godzące w interes konsumenta i sprzeczne z dobrymi obyczajami, a przez to niewiążące kredytobiorców. Niniejsza reklamacja została negatywnie rozpatrzona przez Bank.
Nadto Sąd Okręgowy ustalił, ze powodowie zaciągnęli kredyt w celu refinansowania kredytu na budowę domu oraz dwóch innych uprzednio zaciągniętych związanych również z koniecznością pokrycia kosztów budowy domu, jak i koniecznością zakupu samochodu. Powodowie nigdy nie prowadzili działalności gospodarczej, pod adresem nieruchomości, nigdy też nie była zarejestrowana pod jej adresem żadna działalność gospodarcza. Powodowie mieli zaciągnąć kredyt w Banku (...), jednakże przez zmiany wewnętrznych zasad ww. Banku nie mieli oni już zdolności kredytowej. Przed zawarciem umowy pracownicy Banku podkreślali niskie oprocentowanie, wskazywali również, że frak szwajcarski jest stabilną walutą – pracownicy zapewnili, że jeżeli zdarzają się wahania kursowe, to są one niewielkie. Powodowie dopytywali, czy taki rodzaj kredytu jest na pewno bezpieczny – pracownicy Banku zapewnili, że kredyt jest bezpieczny i w przeciągu kilku ostatnich lat wahania kursowe dla franka szwajcarskiego były rzędu przysłowiowych kilku groszy. Powodom nie przedstawiono wahań kursu franka szwajcarskiego, nie wspomniano, że w przypadku kredytu denominowanego istotna jest również stabilność polskiego złotego. Powodom nie przedstawiono sposobu przeliczania walut stosowanego przez Bank. Jedyną kwestią, na którą Bank przystał, było skorzystanie z ubezpieczenia powoda na życie w ramach ewentualnego ubezpieczenia proponowanego przez Bank, reszta postanowień nie podlegała negocjacjom. Powodowie byli zainteresowani sposobem ustalania oprocentowania, jednakże ogólnikowo powiedziano im, że jest ono ustalane przez Bank i nie mają oni na to wpływu.
W dniu podpisania umowy, powodowie podpisali również oświadczenie dotyczące umowy o kredyt mieszkaniowy, w którym oświadczyli, że znane jest im ryzyko wynikające ze zmiany kursu waluty obcej w stosunku do złotych polskich, w której wyrażona jest kwota kredytu oraz oświadczyli, że zostali poinformowani o wszelkich konsekwencjach wzrostu kursu walut.
Przy tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że powództwo zasługuje na uwzględnienie w przeważającej części.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji umowa kredytu zawarta przez strony stanowiła specyficzny podtyp umowy kredytu – umowę kredytu denominowanego do franka szwajcarskiego. Kwota kredytu została wskazana w umowie kwotowo w walucie franka szwajcarskiego, lecz wypłacona powodom w polskich złotych. W kredycie denominowanym kwota kredytu jest wyrażona w walucie obcej, a zostaje wypłacona w walucie krajowej według klauzuli umownej opartej na kursie kupna waluty obcej obowiązującym w dniu uruchomienia, zaś spłata kredytu następuje w walucie krajowej. tym ujęciu waluta obca nie służy więc do wykonania zobowiązania przez strony, lecz wyłącznie do ustalenia wartości ich wzajemnych świadczeń, czyli ma jedynie charakter kryterium (miernik) waloryzacji. Zawarcie tego typu umowy co do zasady nie narusza zdaniem Sadu pierwszej instancji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 69)">art. 69</a> pr. bankowego oraz normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1 k.c.</a> Odwołując się do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2;art. 385(1) § 3;art. 385(1) § 4)">art. 385
1 § 1-4 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(2))">art. 385
2 k.c.</a> i Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich Sąd pierwszej instancji uznał natomiast, że kwestionowane przez powodów (konsumentów w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 22(1))">art. 22
1 k.c.</a>) postanowienia umowy są postanowieniami niedozwolonymi. Zgodnie z treścią umowy wysokość zobowiązania powodów (konsumentów) była przeliczana z zastosowaniem dwóch rodzajów kursu waluty – wypłata kredytu wg kursu kupna, zaś rata wg kursu sprzedaży. W obu przypadkach chodzić miało o kursy banku publikowane w Tabeli kursów. Bank miał zatem jednostronną swobodę w zakresie ustalania kursu waluty. Umowa nie była negocjowana ale została zawarta na podstawie wzoru opracowanego i stosowanego przez bank. Powodowie mogli wybrać rodzaj kredytu, który najbardziej im odpowiadał, uzgodnić kwotę kredytu w walucie polskiej, natomiast nie mieli możliwości uzgadniania z bankiem wszystkich pozostałych postanowień. Treść postanowień umowy została jednostronnie narzucona powodom przez Bank, a powodowie nie mieli na nią żadnego realnego wpływu. Jakkolwiek kwestionowane postanowienia umowy dotyczące klauzuli denominacyjnej (indeksacyjnej) - rozumianej jako sposób ustalania kursu waluty obcej, po którym przeliczane są zobowiązania określały główne świadczenia stron, to jednak nie były wystarczająco jednoznaczne. Zdaniem Sądu pierwszej instancji postanowienia te mogły być przedmiotem oceny na podstawie powołanych przepisów . Sąd wskazał, że klauzula denominacyjna zawarta została w kwestionowanych przez powodów postanowieniach umowy kredytu, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1) § 2;art. 385(1) § 2 pkt. 1;art. 385(1) § 3;art. 385(1) § 3 ust. 2;§ 7;§ 7 pkt. 3;§ 10;§ 10 ust. 4)">§ 2 pkt 1 , § 3 ust. 2, §7 pkt 3, §10 ust. 4</a>. Postanowienia te, obowiązujące łącznie z treścią Regulaminu przewidywały, że zobowiązania stron z tytułu umowy kredytu przeliczane będą według kursów waluty CHF określonych w Tabeli kursów obowiązującej w Banku. Tymczasem ani w umowie kredytu (stan na dzień jej zawarcia), ani w znajdujących do niej zastosowanie Regulaminie nie ma żadnego postanowienia, które definiowałoby, czym jest Tabela Kursów lub odnosiło się sposobu ustalania kursów sprzedaży i kupna CHF w Tabeli; nadto takie informacje nie zostały przedstawione powodom przez pracowników Banku przed podpisaniem umowy kredytu. Informacje przekazane powodom i sama umowa nie pozwalały na chociażby orientacyjne wyliczenie wysokości stosowanych w Banku kursów kupna i sprzedaży CHF.
W ocenie Sadu Okręgowego zawarty w umowie mechanizm przeliczania świadczeń z tytułu umowy według kursu waluty obcej został ukształtowany w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający interesy powodów jako konsumentów.
Kursy kupna i sprzedaży CHF określone w Tabeli wpływały bezpośrednio na wysokość obciążania finansowego powodów z tytułu umowy kredytu. Na podstawie kursu kupna CHF przeliczano bowiem wypłaconą powodom kwotę kredytu w polskich złotych z kwoty w walucie CHF, która służyła następnie do określenia wysokości rat kapitałowych kredytu w walucie CHF. Na podstawie kursu sprzedaży CHF przeliczano zaś spłacane przez powodów raty kredytu z waluty złoty polski na walutę CHF. Kurs kupna i sprzedaży CHF wskazany w Tabeli mógł być więc kształtowany w sposób dowolny. Postanowienia umowy kredytu oraz Regulaminu dotyczące Tabeli były na tyle niejasne, że na ich podstawie Bank mógł określać zawierane w Tabeli kursy kupna i sprzedaży CHF bez żadnego odniesienia do obiektywnych kryteriów, kierując się wyłącznie własnym uznaniem. Jednocześnie konsumenci nie mogli w żaden sposób zweryfikować, czy kursy kupna i sprzedaży dewiz dla CHF są prawidłowe. W umowie nie określono przecież żadnych kryteriów, według których powodowie mógłby tą prawidłowość oceniać. Takie ukształtowanie klauzuli denominacyjnej i walutowej naruszało w sposób rażący interesy powodów jako konsumentów. Umowa nie pozwalała powodom na racjonalną ocenę ekonomicznego obciążenia związanego z umową kredytu oraz uniemożliwiała im weryfikację prawidłowości ustalanych przez Bank kursów kupna i sprzedaży CHF, a tym samym prawidłowości rozmiaru nałożonych na nich obciążeń finansowych z tytułu umowy. Jednocześnie ukształtowanie zapisów z umowy w taki sposób, że określenie zarówno kursów kupna i sprzedaży dewiz dla CHF, jak i kryteriów, według których kursy te będą ustalane, zostało pozostawione w wyłącznej gestii Banku, tworzy szerokie pole do nadużyć Banku na szkodę konsumentów.
Bez znaczenia dla tej oceny pozostawał fakt, że w rzeczywistości kursy walut w Tabeli Kursów Banku były ustalane na podstawie notowań rynkowych. Nie miały też znaczenia zmiany dokonane po dacie zawarcia umowy kredytu, w tym wprowadzenie możliwości spłaty kredytu bezpośrednio w walucie CHF od 2009 Ocena bowiem , czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy.

Abuzywności postanowień dotyczących waloryzacji Sąd Okręgowy dopatrzył się również w braku ograniczenia ryzyka walutowego kredytobiorców. Sąd Okręgowy stwierdził, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy składają się na klauzulę ryzyka kursowego. Jego zdaniem Bank nie przekazał powodom wystraczających informacji dotyczących ryzyka kursowego, dzięki którym mógłby się on orientować co do przewidywalnych poziomów wzrostu lub spadku kursów waluty CHF oraz przełożenia wzrostu lub spadku tych kursów na obciążenie ekonomiczne związane z umową.
Powodowie byli wprawdzie świadomi tego, że kursy waluty CHF mogą wzrosnąć, jednakże postanowienia umowy tworzące mechanizmy przeliczania zobowiązania powodów według kursów waluty CHF były rozrzucone po całej umowie i sformułowane w sposób bardzo oględny. Nie dawały więc jasnego obrazu powiązań pomiędzy wysokością kwoty kredytu wypłaconej powodom w złotych polskich i wysokością rat kredytu spłacanych przez nich również w złotych polskich a kursami waluty CHF i ich wpływem na wysokość salda kredytu w CHF oraz rat kredytu spłacanych w walucie złoty polski. Informacje przekazywane powodom przed podpisaniem umowy kredytu były zbyt lakoniczne. Powodowie zostali poinformowani o ryzyku związanym z produktem, czyli o tym, że niekorzystana zmiana kursu spowoduje wzrost comiesięcznych rat kredytu oraz wartości całego zaciągniętego zobowiązania. Jednocześnie powodowie zostali poinformowani przez doradcę bankowego, że kurs CHF jest stabilny, a ewentualne wahania kursu waluty CHF mieściły się w granicy kilku - kilkunastu groszy. W ocenie Sądu świadczy to o tym, że zaburzony został proces decyzyjny. Informacje, które zostały przekazane powodom na etapie przed zawarciem umowy kredytu, nie były wystarczające do tego, aby w pełni zdali on sobie oni sprawę z ryzyka kursowego wiążącego się z umową oraz z jego potencjalnych skutków.
Sąd uznał, że mechanizm denominacji kwoty kredytu do waluty obcej minimalizował zagrożenie związane z ryzykiem kursowym po stronie Banku. Bank otrzymywał od kredytobiorców kwoty rat w walucie złoty polski odpowiadające wartością kwocie raty wyrażonej w walucie CHF – czyli że w każdym wypadku kwoty otrzymane od powodów tytułem spłaty rat kredytu pokryją zobowiązania Banku zaciągnięte celem sfinansowania kredytu. Z kolei zagrożenie związane z ryzkiem kursowym po stronie powodów nie było w żaden sposób ograniczone. Ryzyko kursowe zostało więc rozłożone pomiędzy stronami w nierównomierny sposób. Należy przy tym podkreślić, że ten brak równomierności w ponoszeniu ryzyka kursowego nie był powodom wiadomy, ponieważ nie uzyskali na ten temat żadnych informacji od Banku.
W ocenie Sądu pierwszej instancji brak należytego poinformowania powodów przez Bank o ciążącym na nich ryzyku kursowym przy jednoczesnym przerzuceniu potencjalnych niekorzystnych skutków związanych z istnieniem tego ryzyka z Banku na powodów świadczy o tym, że postanowienia umowy kształtujące mechanizm indeksacji uznać należy za rażąco naruszające interesy powodów, jako konsumentów. Również ukształtowanie mechanizmu denominacji tworzyło zagrożenia wyłącznie po stronie kredytobiorców i godzi w jego interesy.
Jednocześnie postanowienia umowy kształtujące mechanizm denominacji są sprzeczne z dobrymi obyczajami z uwagi na brak dostarczenia przez przedsiębiorcę odpowiednich informacji jak i z uwagi na sposób ukształtowania postanowień tworzących mechanizm indeksacji. Przerzucenie ryzyka kursowego z Banku na konsumenta narusza równowagę kontraktową stron i prowadzi do niczym nieuzasadnionego uprzywilejowania interesów przedsiębiorcy kosztem interesów konsumentów. Nie zmieniał tej oceny fakt, iż powodowie mogli na skutek zmian umowy spłacać kredyt w walucie CHF albowiem ocena zapisów umowy przez pryzmat <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385
1 k.c.</a> powinna następować z uwzględnieniem okoliczności, które miały miejsce przed zawarciem umowy i w momencie jej zawarcia, a nie zdarzeń, które miały miejsce później. Nadto możliwość spłaty kredytu w walucie denominacji nie eliminowała istniejącego po stronie powoda ryzyka kursowego, ponieważ w dalszym ciągu musieli oni spłacać raty kredytu w walucie CHF przy wykorzystaniu środków w walucie złoty polski, z czym wiąże się konieczność wymiany środków w walucie złoty polski na środki w walucie CHF.
W konsekwencji Sad wskazał, że postanowienia umowy i Regulaminu są niedozwolonymi postanowienia umownymi w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385
(

1) k.c.</a> i jako takie nie wiążą powodów z mocy samego prawa od dnia zawarcia spornej umowy. Zdaniem Sadu pierwszej instancji po usunięciu kwestionowanych postanowień umowa kredytu przybiera ona kształt umowy kredytu w walucie złoty polski, bez mechanizmu denominacji do waluty CHF, z oprocentowaniem określonym według stawki referencyjnej LIBOR 3M odpowiedniej dla waluty CHF. Bezsporne zaś było, że Bank nigdy nie zaoferowałby powodom umowy kredytu w złotych polskich nieindeksowanego lub niedenominowanego do waluty CHF z oprocentowaniem opartym o stawkę referencyjną LIBOR 3M. Skoro bez postanowień umowy kredytu, które zostały uznane za abuzywne, brak byłoby godnego zamiaru stron w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 2)">art. 65 § 2 k.c.</a> co do zawarcia umowy kredytu, umowę tą należy uznać za nieważną w całości.
Zdaniem Sądu Okręgowego nie jest możliwe zastąpienie abuzywnych postanowień umowy kredytowej poprzez zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> W przedmiotowej umowie mechanizm denominacji stanowił klauzulę waloryzacyjną, a strony nie spełniały świadczeń w walucie obcej. Umowa taka więc nie może być utrzymana , z czym godzili się powodowie.
Przedmiotowa umowa kredytu jest więc nieważna, a wszelkie świadczenia spełnione przez powodów na mocy tej umowy uznać należy za świadczenia nienależne w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 2)">art. 410 § 2 k.c.</a>, podlegające zwrotowi na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 k.c.</a>

Powodowie uiścili na rzecz strony pozwanej co najmniej kwotę 61.087,05 zł oraz 47.105,22 CHF (strona pozwana wskazywała , że powodowie dokonali wpłaty w łącznej wysokości 61.117,64 zł i 47.105,22 CHF). Uzasadniało to zasądzenie dochodzonej należności głównej.
Odsetki ustawowe za opóźnienie Sąd zasądził jednak od dnia 5 listopada 2022r. tj. dnia następnego po dniu pouczenia powodów na rozprawie, z dnia 4 listopada 2022r., o skutkach unieważnienia umowy kredytowej oraz po złożeniu przez powodów oświadczenia, że nie wyrażają zgody na związanie niedozwolonymi postanowieniami umownymi. W części więc uznano żądanie odsetek za niezasadne.
Za niezasadny uznano zarzut przedawnienia roszczenia powoda o zapłatę.
Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu powołano <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100;art. 100 zd. 2)">art. 100 zd. 2 k.p.c.</a>, przy uznaniu, ze powodowie ulegli jedynie w nieznacznej części swych żądań – co do części odsetek .
Apelację od tego wyroku wniosły obie strony.
Strona pozwana , zaskarżając orzeczenie w punktach 1 i 3 wyroku, zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania a to: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez dokonanie dowolnej, a nie wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią materiału dowodowego, tj.:
- ustalenie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy faktu, że postanowienia umowne kwestionowane w pozwie nie zostały indywidualnie uzgodnione ze stroną powodową, podczas gdy: z przeprowadzonych dowodów z dokumentów wynikają okoliczności przeciwne;
- brak dostatecznego uwzględnienia okoliczności: (i) zapoznania się przez stronę powodową z postanowieniami umowy i regulaminu w odniesieniu do kredytu indeksowanego do waluty obcej, (ii) zapoznania strony powodowej z kwestią ryzyka kursowego, (iii) świadomości strony powodowej w zakresie ryzyka kursowego związanego z wahaniem kursów waluty, do której indeksowany jest kredyt, (iv) świadomego i swobodnego wyboru przez stronę powodową kredytu indeksowanego do waluty obcej oraz świadomej rezygnacji z zaciągnięcia kredytu w złotych, wynikających z dowodów w postaci dokumentów złożonych w niniejszej sprawie;
- ustalenie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, że pozwany nieprawidłowo pouczył powodów o ryzyku kursowym, a tym samym nie wypełnił ciążących na nim obowiązków informacyjnych, podczas gdy z przeprowadzonych dowodów w tym z zeznań świadka A. S. z dokumentów wynikają okoliczności przeciwne;
- ustalenie, że pozwany dysponował zupełną swobodą i dowolnością w kształtowaniu kursów walut co narażało konsumenta na niczym nieograniczoną arbitralność decyzji banku w tym zakresie, podczas gdy z dostarczonych przez pozwanego informacji i dokumentów oraz zeznań świadka S. wynika, że pozwany bank nie posiadał uprawnienia do arbitralnego ustalania kursów walut;
- ustalenie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, że różnica pomiędzy kursem kupna a kursem sprzedaży waluty w mechanizmie kredytu denominowanego nie znajduje uzasadnienia na gruncie okoliczności sprawy i stanowi miejsce do nadużyć ze strony banku z uwagi na kształtowanie kursu walut w sposób jednostronny;
- nieustalenie istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy faktu, jakie procedury obowiązywały w banku w dacie zawarcia umowy w zakresie informowania klientów o kredycie denominowanym oraz o ryzyku kursowym z nim związanym i czy były one stosowane do wszystkich klientów, w tym do strony powodowej w dacie trwania procesu kredytowego i czy strona powodowa została o tej charakterystyce kredytu denominowanego poinformowana, pomimo zaoferowania przez stronę pozwaną dowodu w tym zakresie w postaci zeznań świadka A. S., który to dowód Sąd bezpodstawnie pominął;
- brak pełnego uwzględnienia zeznań świadka A. S. i w konsekwencji brak pełnego rozważenia zeznań świadka A. S. przy ocenie okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i wyciągnięcia z nich pełnych wniosków;
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a> w związku z art. 4 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z $ kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz.UE.L 1993 Nr 95, str. 29) (dalej "Dyrektywa 93/13'') poprzez niewyodrębnienie w łączącej strony umowie o kredyt hipoteczny indeksowany kursem waluty obcej klauzul ryzyka walutowego, dotyczących stricte zastosowania mechanizmu indeksacji zobowiązania kredytowego kursem waluty obcej oraz klauzul spreadów walutowych, dotyczących wyłącznie odesłania do stosowanych przez bank kursów walutowych oraz błędne przyjęcie, że wszelkie zawarte w umowie klauzule dotyczące indeksacji określają główne świadczenia stron w ramach łączącej strony umowy, podczas gdy w świetle aktualnego na dzień orzekania orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydanego na gruncie podobnych spraw, klauzule ryzyka walutowego, uwzględniwszy wyżej wspomniane ich wyodrębnienie, są postanowieniami określającymi główne świadczenia stron, zaś klauzule spreadowe są takiego charakteru pozbawione, nie określają głównego świadczenia stron, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego przeprowadzenia oceny łącznie klauzuli ryzyka walutowego i klauzuli spreadowej przez pryzmat przesłanek, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a>;
b) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 65;art. 69)">art. 65 i 69 Prawa bankowego</a> poprzez przyjęcie, że postanowienia indeksacyjne dotyczące wyłącznie stosowania przez bank kursów walutowych tzw. klauzule spreadowe określają główne świadczenia stron;
c) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 1 zd. 2)">art. 385
1§ 1 zd. 2 k.c.</a> poprzez przyjęcie, że postanowienia indeksacyjne zawarte w umowie nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny;
d) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58§1 k.c.</a> poprzez przyjęcie, że postanowienia umowne dotyczące klauzul denominacyjnych stanowią niedozwolone postanowienia umowne, co prowadzi do nieważności umowy;
e) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> w zw. z art. 69 ust. 3 ustawy a dnia 29 sierpnia 1997 r. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">Prawo bankowe</a> w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 4 dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich przez błędne przyjęcie, że brak jest odpowiednich przepisów dyspozytywnych określających zasady waloryzacji walutowej w umowach kredyty bankowego i w konsekwencji brak odwołania się przez Sąd 1 instancji do normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2 k)">art. 358§ 2k</a>.c. wykładanej łącznie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 3 Prawa bankowego</a> w miejsce uznanych za niedozwolone klauzul indeksacyjnych w zakresie, w jakim klauzule te zawierają odesłanie do tabel kursów banku, w sytuacji gdy taki proces stosowania prawa zmierza do przywrócenia równowagi kontraktowej stron przy jednoczesnym zachowaniu ważności umowy, służy realizacji celów Dyrektywy 93/13/EWG, a ponadto jest zgodny z przepisami prawa krajowego;
f) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1;art. 410 § 2)">art. 410 § 1 i 2 k.c.</a> poprzez uznanie , że roszczenie znajduje uzasadnienie w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu;
g) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411;art. 411 pkt. 2)">art. 411 pkt 2 k.c.</a> poprzez uznanie, że stronie powodowej przysługuje prawo do żądania zwrotu uiszczonych rat kredytu w okolicznościach gdy świadczenia te czyniły zadość zasadom współżycia społecznego a także, że miały charakter spełnienia świadczenia przed nadejściem terminu zobowiązania;
h) art. 4 ustawy z dnia 29 lipa 2011 r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy - Prawo bankowe</a> oraz niektórych innych ustaw w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 3 Prawa bankowego</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 b)">art. 75b prawa bankowego</a> poprzez pominiecie skutków aneksowania umowy; |
i) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 496)">art. 496 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 497)">art. 497 k.c.</a> poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie podniesionego przez pozwanego zarzutu zatrzymania;
j) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 496)">art. 496 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 497)">art. 497 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1 k)">art. 481§1k</a>.c. w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455 k)">art. 455k</a>.c. w poprzez zasadzenie odsetek za opóźnieniem pomimo podniesionego zarzutu zatrzymania.
Strona pozwana wiosła o zmianę wyroku i o oddalenie powództwa w całości przy zasądzeniu kosztów procesu za obie instancje.
Powodowie w swej apelacji zaskarżyli wyrok w punkcie 2 , zarzucając:

1.
Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

a). <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1)">art. 65 §1 k.c.</a>, przez jego wadliwe zastosowanie i dokonanie błędnej wykładni oświadczenia woli strony powodowej zawartego w przedsądowym wezwaniu do zapłaty z dnia 20 kwietnia 2021 r., poprzez przyjęcie, że strona powodowa podjęła decyzję co do odmowy sanowania niedozwolonej klauzuli i co do zaakceptowania konsekwencji całkowitej nieważności Umowy oraz sprzeciwienia się udzieleniu jej ochrony przed tymi konsekwencjami przez wprowadzenie regulacji zastępczej dopiero po pouczeniu strony powodowej przez Sąd na rozprawie w dniu 4 listopada 2022 r., na której to strona powodowa złożyła stosowne oświadczenie, podczas gdy już w ww. przedsądowym wezwaniu do zapłaty strona powodowa wyraźnie, w sposób świadomy zakomunikowała bankowi tą decyzję, podkreśliła, że nie zamierza realizować kontraktu (Umowy), wskazując przy tym jego liczne wady, jednoznacznie podważając Umowę oraz odwołując się do przepisów o ochronie konsumenckiej,
b) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1</a> i2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6</a> ust, l i 7 ust, 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. 1993, L 95, s. 29), poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i uznanie, że wymagalność roszczenia strony powodowej nastąpiła dopiero w dniu 5 listopada 2022 r., czyli dzień po rozprawie na której po pouczeniu przez Sąd, strona powodowa złożyła oświadczenie, w którym to podjęła decyzję co do odmowy sanowania niedozwolonej klauzuli i co do zaakceptowania konsekwencji całkowitej nieważności Umowy oraz sprzeciwienia się udzieleniu jej ochrony przed tymi konsekwencjami przez wprowadzenie regulacji zastępczej, podczas gdy roszczenie strony powodowej stało się wymagalne po upływie terminu do zapłaty wyznaczonego w przedsądowym wezwaniu do zapłaty z dnia 20 kwietnia 2021 r., skierowanym do strony pozwanej, tj. w dniu 10 maja 2021 r. stąd odsetki ustawowe za opóźnienie winny zostać zasądzone zgodnie z żądaniem pozwu, tj. od dnia 11 maja 2021 r.;

2.
błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że strona powodowa podjęła wiążącą decyzję co do odmowy sanowania niedozwolonej klauzuli i co do zaakceptowania konsekwencji całkowitej nieważności Umowy oraz sprzeciwiła się udzieleniu jej ochrony przed tymi konsekwencjami przez wprowadzenie regulacji zastępczej dopiero po pouczeniu przez Sąd i złożeniu w związku z tym stosownego oświadczenia na rozprawie w dniu 4 listopada 2022 r., podczas gdy już jasno to wynikało z przedsądowego wezwania do zapłaty z dnia 20 kwietnia 2021r. , w którym też potwierdzono nieważność umowy.

Strona powodowa wniosła o zmianę wyroku i uwzględnienia powództwa w zakresie odsetek zgodnie z zadaniem pozwu tj od dnia 11 maja 2021r.
Powodowie ponadto w odpowiedzi na apelację strony pozwanej wnieśli (k.391) o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Zakwestionowali oni zasadność zarzutów strony pozwanej. Ich zdaniem Sąd Okręgowy logicznie ocenił materiał dowodowy. Podtrzymali oni stanowisko, że kredyt nie był kredytem walutowym, umowa nie była indywidualnie uzgodniona, postanowienia umowy nie były jednoznaczne i miały charakter abuzywny , co prowadzi do nieważności umowy.
Strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji powodów i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
Rozpoznając apelacje Sąd Apelacyjny uznał za własne ustalenia Sadu Okręgowego i zważył co następuje:
Nie ma podstaw do uzupełniania postępowania dowodowego skoro dowód ten został przeprowadzony (k278) i świadek A. S. zeznawał, że nie procedował zawarcia umowy z powodami i nie miał z nimi styczności. Potwierdził on też , że negocjacje były wprawdzie możliwe ale miały one ograniczony zakres.. Teoretyczne zasady przebiegu procedury związanej z udzieleniem kredytu nie są istotne dla rozstrzygnięcia. Istotne były natomiast okoliczności związane z faktycznym przebiegiem uzgodnień stron. Zasady ustalania kursów wymiany walut mogły mieć znaczenie dla oceny sposobu wykonania umowy przez pozwaną, niemniej Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że ocena sposobu wykonania umowy pozostaje bez wpływu na ocenę abuzywności, gdyż ta oceniana jest na chwilę zawarcia umowy. Istotna jest wynikająca z umowy i regulaminu sama możliwość ustalania tych kursów w sposób jednostronny i niejasny dla powodów. Jeżeli zaś ta kwestia miałaby mieć charakter wyjaśnień świadka S. w sposób zbliżony do wyjaśnień biegłego, to tylko wzmacnia to ocenę niejednoznaczności postanowień i braku możliwości weryfikacji przez powodów sposobu wyliczenia świadczenia banku i odpowiednio sposobu przeliczenia kwot uiszczanych przez powodów z złotych polskich na poczet rat określonych w CHF. To jak faktycznie kształtowały się kursy walut w toku wykonywania umowy i czy kursy ustalane przez bank uwarunkowane były czynnikami rynkowymi nie ma decydującego znaczenia.
Niezasadnie strona pozwana kwestionuje ocenę dowodów.
Brak jest podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń w kwestii oraz braku negocjacji i niedostatecznego pouczenia powodów jako konsumentów.
Okoliczność, że istniała teoretyczna możliwość negocjacji umów kredytowych nie oznacza, że taka możliwość negocjacji istniała w tym przypadku. Nawet jeżeli powodowie mogli wybrać kredyt złotowy, to wniosek kredytowy był przygotowany pod konkretny produkt, który zaoferowano powodom w związku z ocena ich zdolności kredytowej, jako korzystny z punktu widzenia wysokości rat, bez dostatecznych informacji o negatywnych skutkach takiej umowy.
Używano wzoru wniosku (k180-182) i wzoru umowy przygotowanego przez bank k. 56-67 i odpowiednio k56-67) oraz zastosowanie miały postanowienia Regulaminu §18 ust. 6 umowy. Z zasady zaś fakt posłużenia się przez kontrahenta wzorem umowy i Regulaminem tworzy domniemanie, że konstrukcję umowy oparto na wzorcu, na którego brzmienie konsument nie miał rzeczywistego wpływu. To pozwana winna więc obalić to domniemanie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 4)">art. 385
1§4 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 3 k)">art. 385
1§3k</a>.c. i w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 384;art. 384 § 1)">art. 384§1 k.c.</a>). To, że istniała możliwość wybrania kwoty kredytu, waluty jego wypłaty i spłaty oraz terminu spłaty a nawet kursu wypłaty nie oznacza, że w tym przypadku zakwestionowane postanowienia umowy były przedmiotem negocjacji.
Przedmiotowa umowa określała kwotę kredytu w walucie CHF. Zgodnie z §2 ust. 1 umowy (k 145v) w przypadku kredytu udzielonego w walucie obcej kwota kredytu była wypłacona w walucie krajowej według klauzuli umownej opartej na kursie kupna waluty obcej obowiązującym w dniu uruchomienia kredytu, zaś spłata kredytu następuje w walucie krajowej jako równowartość w CHF wg kursu sprzedaży obowiązującym w banku w dniu spłaty zobowiązania (§10 umowy) k147). Był to więc kredyt denominowany do waluty obcej definiowany w sposób określony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2020 r. I CSK 556/18. Wypłata kredytu oraz kwoty spłacane przez kredytobiorcę w złotych miały być więc przeliczane do CHF.
Klauzula walutowa, czyli klauzula zawierająca postanowienia przewidujące przeliczenie oddawanej do dyspozycji kwoty kredytu oraz spłacanych rat na inną walutę mieści w sobie ryzyko kursowe, wiążące się z obciążeniem kredytobiorcy-konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r. II CSKP 285/22).
Powodowie zostali na takie ryzyko narażeni bez prawidłowej realizacji przez bank obowiązku informacyjnego.
Niewątpliwie powodowie oświadczyli, że otrzymali informację o ponoszeniu przez nich ryzyka wynikającego ze zmiany kursu waluty i akceptacji tego ryzyka oraz świadomości, że zmiana kursu wpłynie na spłacane w złotych kwoty rat kapitałowo-odsetkowych i na wysokość kwoty wypłaty, co może spowodować, że zabezpieczenie kolaże się niewystarczające a ich zdolność do obsługi zadłużenia okaże się niewystarczająca. Potwierdzili, że poniosą takie ryzyko zmiany kursu i zmiany oprocentowania ( oświadczenie z dnia 3 marca 2006 k.157, §16 ust. 8 umowy ) .Wbrew jednak twierdzeniom strony pozwanej brak jest podstaw do przyjęcia domniemania, że konsument ma świadomość możliwości gwałtownych zmian kursu i tego że to ryzyko jest nieograniczone. Zwrócić należy uwagę na treść zeznań powodów , że wskazywano zmiany na poziomie kilku groszy a więc informowano o stabilności kursu. Zeznania A. S. nie mogły potwierdzić czy symulacje były przekazane powodom skoro rozpoczął on pracę w (...) w 2011r. Nawet jednak z tych zeznań wynika, że przekazywane konsumentom symulacje obrazowały możliwość aprecjacji wysokości raty o 20% bez symulacji salda i całkowitego kosztu kredytu (k279). Z zeznań powodów wynika, ze wskazywano korzyści z zaciągnięcia tego typu zobowiązania i podawano informacje o niewielkich wahaniach kursu. Okoliczność więc, że powodowie w blankietowych oświadczeniach potwierdzili, że znane jest im ryzyko kursowe i mają oni świadomość wpływu zmian na wysokość zobowiązania, nie jest wystarczająca do przyjęcia prawidłowości realizacji obowiązku informacyjnego przez bank, gdy jednocześnie z ich zeznań wynika zapewnienie jej przez bank o korzyściach płynących z zaciągnięcia zobowiązania. Wypełnieniu obowiązku informacyjnego nie czyni zadość uzyskanie od klienta banku m.in. pisemnego oświadczenia, potwierdzającego jego świadomość ryzyka walutowego, akcentującego jedynie kwestie formalne, bez należytej troski o rzeczywiste zapewnienie konsumentowi pełnej wiedzy o ekonomicznych skutkach spadku wartości waluty i wynikających z tego konsekwencji ekonomicznych.(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2024 r. II CSKP 2079/22.
Podkreślić należy, że nie spełnia wymogu przejrzystości przekazywanie konsumentowi przy zawarciu umowy informacji, nawet licznych, jeżeli opierają się one na założeniu, że stosunek wymiany między walutą rozliczeniową a walutą spłaty pozostanie w miarę stabilny przez cały okres obowiązywania tej umowy.
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich zakłada, że informacja przed zawarciem umowy o warunkach umownych i skutkach owego zawarcia ma fundamentalne znaczenie dla konsumenta. To na podstawie tej informacji konsument podejmuje decyzję, czy zamierza związać się warunkami sformułowanymi uprzednio przez przedsiębiorcę. Tylko więc symulacje, które pozwalają zwrócić uwagę konsumenta na ryzyko dotyczące istotnych, negatywnych konsekwencji ekonomicznych rozpatrywanych warunków umownych, spełnia wymogi dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Symulacje liczbowe powinny pozwalać konsumentowi zrozumieć rzeczywiste znaczenie długoterminowego ryzyka związanego z możliwymi wahaniami kursów wymiany walut, a tym samym ryzyka związanego z zawarciem umowy kredytu wyrażonego w walucie obcej lub denominowanego do waluty obcej (por. (zob. wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 2014 r. C-26/13 Árpád Kásler, Hajnalka Káslerné Rábai, i z dnia 21 marca 2013 r. C-92/11 RWE Vertrieb oraz . z dnia 10 czerwca 2021 r. C-776/19 ,VB i in vs. BNP Paribas Personal Finance SA, Procureur de la République). Strona pozwana więc powinna wykazać, że informacja przedstawiona powodom dawała im jasne podstawy do uświadomienia sobie skutków znacznego osłabienia waluty polskiej względem CHF, tj co najmniej takiego jakie wystąpiło w rzeczywistości, lub nawet mogło nastąpić w przypadku jeszcze większej deprecjacji wartości PLN, co w tym przypadku nie zostało wykazane.
Obowiązek informacyjny dotyczy nawet konsumentów, którzy w subiektywnym odczuciu posiadają odpowiednią wiedzę w dziedzinie wspomnianej umowy (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia z dnia 21 września 2023 C 139/22 AM i PM vs mBank S.A). Dokumenty podpisane przez powodów oczywiście wskazują, że musieli oni mieść świadomość konsekwencji zwiększenia kwoty rat na skutek zmiany kursu czy stóp procentowych a nawet świadomi zagrożenia dla spłacalności rat Informacje te jednak należy zestawić z zapewnieniem o względnej stabilności kursu, a to zaburza ocenę ryzyka.
Obciążający przedsiębiorcę brak przejrzystości przy określeniu warunków umowy w zakresie konsekwencji istotnej zmiany kursu walut spowodował, że powodowie zawarli umowę bez odpowiedniej świadomości możliwości gwałtownego, nieograniczonego wzrostu zwaloryzowanej wysokości świadczeń w PLN na poczet kapitału i odsetek w związku ze znacznym wzrostem kursu CHF. Informacja przedkładana przez zawarciem umowy nie dawała świadomości, że powiązany ze wzrostem kursu wzrost kwoty zadłużenia może mieć charakter nielimitowany. Przy stosunkowo słabej walucie krajowej, wrażliwej także na pozaekonomiczne czynniki, bank wypłacając świadczenie w złotych nie jest narażony na odwrotne, analogiczne, istotne dla strony pozwanej, ruchy kursowe wynikające ze znacznego osłabienia CHF względem złotego. Ewentualne zmiany na niekorzyść pozwanej, w istocie nie są istotne dla sytuacji ekonomicznej banku, przy wskazanych zresztą nawet w oświadczeniu o akceptacji ryzyka kursowego informacji o zabezpieczeniach banku. Na negatywne skutki ryzyka w niewspółmierny sposób został natomiast narażony konsument. Przewalutowanie o jakim mowa w §23 regulaminu (k 155) i w §12 umowy (k148) zależne było od woli banku, opłaty i do tego następuje po kursie ustalonym przez bank w tabeli, co naruszało interes ekonomiczny powodów. Bank mógł odmówić przewalutowania w wypadku zwiększenia ryzyka. Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli może stworzyć podstawy znaczącej nierównowagi kontraktowej na niekorzyść konsumenta w sposób jednostronny, jeżeli przedsiębiorca, który traktuje kontrahenta w sposób słuszny nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji taką klauzulę gdyby odpowiednio poinformował konsumenta (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r. III CZP 29/17 OSNC 2019/1/2 i wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 14 marca 2013 r. C-415/11 Mohamed Aziz ca Caixa d'Estalvis de Catalunya, Tarragona i Manresa (Catalunyacaixa),). Taka sprzeczność z dobrymi obyczajami zachodzi więc w tym przypadku.
Nie są też zasadne pozostałe zarzuty kwestionujące ocenę abuzywności przepisów umowy. Tej oceny nie uchyla to, że Bank spełniał obowiązek informacyjny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 111)">art. 111 Prawa bankowego</a> i wskazywał w miejscach dostępnych informacje o aktualnych kursach wynikających z tabeli.
Zawarcie umowy kredytu bankowego, w którym wartość zobowiązania była wyrażona w walucie obcej a wysokość świadczeń była przeliczana do tej waluty ( tj. tzw. kredytu denominowanego), było na gruncie w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1 k.c.</a> co do zasady dopuszczalne. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 2;art. 69 ust. 2 pkt. 4 a;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 prawa bankowego</a> w powiązaniu z art. 4 i art. 5 ust.1i 2 ustawy dnia 29 lipca 2011r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy - Prawo bankowe</a> oraz niektórych innych ustaw wskazują, że konstrukcja umowy kredytu denominowanego nie była sprzeczna z prawem także w chwili zawarcia umowy, tym bardziej, że z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1 k.c.</a> wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Sama idea denominacji nie jest sprzeczna z naturą stosunku. Wbrew zarzutom strony pozwanej Sąd Okręgowy nie uznawał bezwzględnej nieważności umowy, stąd zarzut w tym zakresie nie jest zasadny. Do nieważności może prowadzić jednak wprowadzenie do umowy postanowień niedozwolonych i brak potwierdzenia przez konsumenta abuzywnych postanowień umownych.
W orzecznictwie dominuje pogląd, że obowiązek zwrotu kwoty kredytu korygowanej klauzulami przeliczeniowymi do waluty obcej stanowi świadczenie główne w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
(
1) § 1 k.c.</a> (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2019r., I CSK 242/18, LEX nr 2690299, z dnia 30 września 2020 r., I CSK 556/18 , z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 i z dnia 28 września 2021 r. I CSKP 74/21 ). Niejednoznaczność określenia takiego świadczenia nie wyklucza jednak uznania braku związania takim postanowieniem.
Należy podkreślić, że mechanizm indeksacji musi być określony w taki sposób, by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne (zob. podobnie wyrok z dnia 27 stycznia 2021 r., Dexia Nederland, C-229/19 i C-289/19, EU:C:2021:68, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). Niewątpliwie w tym przypadku umowa i to nawet w połączeniu z Regulaminem nie dawała takiej możliwości. Powodowie na podstawie umowy nie mogli w sposób pewny określić wysokości kwoty jaka otrzymają i nie mogli nawet jednoznacznie stwierdzić czy kwota otrzymana wystarczy na sfinansowanie inwestycji (§2 ust. 1 umowy w zw. z §6 ust 1 umowy i 7 ust. 3pkt 1 i pkt 4 oraz §5 ust. 4 Regulaminu). Nie mogła być też przewidywalna wartość spłaty w sytuacji gdy spłaty w złotych miały być przeliczane według kursu określonego przez pozwana. Zasady ustalania kursów wymiany walut w tabelach kursów walutowych stosowanych u kredytodawcy nie zostały jasno określone w umowie. Treść umowy nie dawała w tym przypadku konsumentowi możliwości obiektywnej weryfikacji sposobu ustalania kursu przez bank. Główne więc świadczenia stron nie zostały sformowane w umowie w sposób jednoznaczny co pozwala na poddanie postanowień ich dotyczących ocenie z punktu widzenia przesłanej abuzywności wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1§1 k.c.</a>

Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem sytuacji ekonomicznej konsumenta oraz jego nierzetelnym traktowaniem (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2006 r., I CK 297/05, nie publ., z dnia 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15, OSNC - ZD 2017). Zgodnie z art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, uznaje się za nieuczciwe te warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, jeśli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (por. także wyrok Trybunału Sprawiedliwości U.E. z dnia 10 czerwca 2021 r. C-609/19 (...) SA przeciwko VE). Taka nierównowaga i niekorzystne ukształtowanie sytuacji ekonomicznej powodów nastąpiła.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił postanowienia umowy dotyczące możliwości swobodnego kształtowania przez bank kursów przeliczania świadczeń. Zasady ustalania kursów na podstawie kursów rynkowych podawanych w serwidach B. i R. (vide zeznania A. S. k291/2) nie zostały wprowadzone do umowy lub regulaminu, umowa też przy przeliczeniu nie dowoływała się do kursów średnich NBP pomimo, ze inne obowiązki kredytobiorcy były powiązane z tym kursem . Nie wskazano w umowie zobiektywizowanego mechanizmu przeliczenia. Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśniał, że w ramach oceny nieuczciwego charakteru warunku umownego sąd krajowy musi się odnieść wyłącznie do daty zawarcia danej umowy i ocenić w szczególności w świetle wszystkich okoliczności towarzyszących temu zawarciu umowy, czy warunek ten sam w sobie zawierał nierównowagę praw i obowiązków stron z korzyścią dla danego przedsiębiorcy i to nawet wówczas, gdy wspomniana nierównowaga mogłaby wystąpić tylko wtedy, gdyby zaistniały pewne okoliczności, lub gdy w innych okolicznościach wspomniany warunek mógłby nawet przynieść korzyść danemu konsumentowi (zob. podobnie wyrok z dnia 27 stycznia 2021 r., Dexia Nederland, C-229/19 i C-289/19, EU:C:2021:68, pkt 54, 55). Decydująca jest więc ocena regulacji umownej i wynikającej z niej normy ( lub jej elementu) określających prawa lub obowiązki stron (por. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2015 r., III CZP 17/15 i z dnia z dnia 20 czerwca 2018 r. III CZP 29/17).
W tym przypadku bank zastrzegł w umowie prawo do jednostronnych zasad ustalania kursu. Ponadto umowne kształtowanie tego kursu nie doznawało też ograniczeń maksymalnych i nie wprowadzało zabezpieczeń kredytobiorcy przed gwałtownymi zmianami kursów. W orzecznictwie uznawano już takie rozwiązanie za prowadzące do naruszenia interesów konsumenta, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2019r. IV CSK 309/18). Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego uznawano, że jeżeli klauzula indeksacyjna nie zawiera jednoznacznej treści i pozwala na ustalanie kursów waluty w sposób pozostawiający bankowi swobodę, to jest ona w sposób oczywisty sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta (zob. np. wyroki SN z dnia 14 lipca 2017 r. II CSK 803/16 OSNC 2018/7-8/79 i z dnia 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18 ). Taka abuzywność zachodzi więc w tym przypadku.
Ponadto na ocenę abuzywności wpływ miała okoliczność, że te zakwestionowane postanowienia wpływające na charakter umowy wiązały się z obciążeniem powodów skutkami nieograniczonego ryzyka wahań kursów bez odpowiedniej realizacji przez bank obowiązku informacyjnego.
Kwestia 


spreadu nie miała charakteru decydującego dla abuzywności jednak zwiększała ocenę rażącego naruszenia interesów konsumenta w tym przypadku. Świadczenie banku było bowiem przeliczane po kursie kupna waluty CHF z dnia uruchomienia kredytu. Spłata zaś była przeliczane według kursu sprzedaży. W orzecznictwie wskazywano, iż tego typu uregulowanie umożliwia uzyskiwanie przez instytucję kredytową dodatkowego dochodu bez świadczenia w zamian za „spread” żadnej rzeczywistej usługi (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 30 kwietnia 2014 r. w sprawie C-26/13, Kásler przeciwko Jelzálogbank, pkt 5–58). Nawet jeżeli bank ponosił koszty obsługi tego typu kredytu, to faktycznie do uruchomienia kredytu nie musiał sprzedawać waluty obcej. Powodowie zaś w istocie nie kupowali waluty. Powszechnie stosowanie przy operacjach walutowych stosowanie różnych kursów w zależności od rodzaju transakcji nie oznacza, że dokonanie wypłaty świadczenia w złotych i to według nieokreślonego w umowie kursu nie narusza interesu ekonomicznego konsumenta. Nie zmienia tej oceny okoliczność, że bank dla utrzymywania neutralnej pozycji bilansowej było zobowiązany do zrównoważenia ilościowego i walutowego aktywów pasywami i stosował zabezpieczenia (k 279 i 282) skoro nie istniała bezpośrednia zależność pomiędzy kursami transakcji zabezpieczającymi a stosowanymi przez bank. Sam fakt wprowadzenia ustawy antyspreadowej wskazuje, że banki nadużywały swojej pozycji przy stosowaniu spreadów walutowych.
Nawet jednak gdyby istniała bezpośrednia relacja pomiędzy wysokością różnicy w kursie kupna i sprzedaży waluty, z jednej strony, a jakością świadczonej usługi bankowej, z drugiej strony, to i tak decydujące jest, że niejednoznaczność określenia kursu odpowiednio sprzedaży i zakupu oraz wynikająca z umowy swoboda banku w tym zakresie potwierdzają, że jest to klauzula niedozwolona. Zarzut więc apelacji także i w tej części nie mógł zostać uwzględniony.
Abuzywne klauzule są od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci ich skuteczność z mocą wsteczną. Niedozwolone postanowienie umowne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
(

1) § 1 KC.</a>) są więc od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną (por. Wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 LEX nr 3207798 i z dnia 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Powodowie nie przywrócili tej skuteczności. Powodowie świadomi, że przedmiotowe postanowienia umowne nie wiążą ich, jak i pouczeni, że przedmiotowe postanowienia umowne odnoszą się do istotnych elementów umowy nie potwierdzili postanowień, stąd w konsekwencji umowa kredytu nie może z przyczyn wyżej podanych wiązać. Konsekwencją stwierdzenia abuzywności klauzuli umownej spełniającej wymagania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
(

1)§ 1 k.c.</a> jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385
(

1) § 2 k.c.</a> zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2018 r. II CSK 632/17). Ta zasada jednak nie ma charakteru bezwzględnego. W wyroku TSUE z 8 września 2022r. C-81/21, dotyczącym Deutsche Bank Polska i Bank Millennium wskazano, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 7;art. 7 ust. 1)">art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1</a> dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym sąd krajowy może stwierdzić nieuczciwy charakter nie całości warunku umowy zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, lecz jedynie elementów tego warunku, które nadają mu nieuczciwy charakter.
Nie ma w tym przypadku możliwości wypełnienia luki co do określenia przeliczenia wartości zobowiązania ani też sposobu spełnienia świadczenia przez obie strony. Sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy kredytu w walucie obcej treścią nieuzgodnioną przez strony, choćby zmierzała do wyrównania ich pozycji na gruncie łączącego je stosunku prawnego. Nie jest też uprawniony do tego, by umowę tę przekształcić w inny rodzaj umowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2022r. II CSKP 943/22). Zarzuty więc odwołujące się do zasad wykładni umów nie mogły zostać uwzględnione.
Nie ma podstaw do odwołania do tabeli kursów sprzedaży NBP. W chwili zawierania umowy nie obowiązywał jeszcze <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358§2 k.c.</a>, ponadto przepis ten nie odnosi się do klauzul waloryzacyjnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2022 r II CSKP 797/22 ). Ponadto nowelizacja z dnia 23 października 2008 r. (Dz.U.2008.228.1506), która określa sposób przeliczania świadczenia dłużnika nie wiązała się ze skutkami wstecznymi. Tut. Sąd w wyroku z dnia 22 czerwca 2020 r. I ACa 1684/17 uznał, że art. 24 ustawy o NBP to norma, która w połączeniu z art. 32 ustawy o NBP, oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 356;art. 356 § 2)">art. 356 § 2 k.c.</a>, daje podstawy do wypełnienia luki dotyczącej sposobu przeliczenia spłat na walutę obcą i przyjęcia, że miarodajny jest w tym przypadku kurs średni waluty ustalany przez NBP. Wsparciem dla tej koncepcji była także treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 137 a)">art. 137 a Prawa bankowego</a>, jednakże w aspekcie treści wykładni art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, prezentowanej w orzecznictwie TSUE, nie można przyjąć, że są to normy dyspozytywne, które mają na celu wypełnienia luki w sytuacji nieuczciwych postanowień umowy zawartej z konsumentem. Ani <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358§2</a>, jak też <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 41)">art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe</a> nie stanowią norm dyspozytywnych dla określenia obiektywnych mechanizmów indeksacji wprowadzonej na wypadek braku związania stron mechanizmem określonym w umowie. Także strony nie przewidziały w umowie klauzul salwacyjnych. Nie ma też znaczenia późniejsze aneksowanie umowy albowiem aneks nie usuwał w mocą wsteczną abuzywności jak i nie wykazano by powodowie w chwili pospisywania aneksu byli świadomi niewiążącego charakteru klauzul przeliczeniowych i wynikających z nich konsekwencji (por wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2021 r. C-19/20 I.W. i R.W. vs Bank BPH S.A.. (ECLI:EU:C:2021:341).
W sytuacji więc wyeliminowania w oparciu o art. 385
(
1)§1k.c. skutku związania powodów wskazanymi postanowieniami abuzywnymi dotyczącymi klauzul przeliczeniowych brak jest umownego określenia mechanizmu przeliczania wysokości wypłaty świadczenia jak i określenia sposobu przeliczania świadczenia powodów w złotych. Trudno zaś przyjąć by wolą stron było zawarcie kredytu bez takiego mechanizmu szczególnie, że oprocentowanie kredytu powiązano ze zmienną stopy referencyjnej właściwej dla danej waluty (§9 ust. 2 pkt 2 umowy). Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu denominowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, (lub inna właściwą dla danej waluty) jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Powyższe oznacza z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2022r. I CSK 3200/22).
W uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024r. I CZP 25/22 Sąd Najwyższy również potwierdził, że w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce niewiążącego, abuzywnego postanowienia mowy kredytu indeksowanego lub denominowanego, odnoszącego się do sposobu określania kursu waluty obcej, zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Niezależnie od tego należy zauważyć, że w tym przypadku konsument został narażony na ryzyko kursowe. Klauzula ryzyka kursowego może być uznana za abuzywną, jeżeli nakłada na kredytobiorcę nieograniczone ryzyko walutowe, które nie zostało zrównoważone innymi postanowieniami umownymi. (zob. wyrok SN z 13 maja 2022r., II CSKP 464/22, oraz postanowienie SN z 30 września 2022 r., I CSK 2071/22). W tym zaś przypadku ryzyko powoda nie było w żaden sposób zrównoważone a bank swoje ryzyko zabezpieczył.
Prawidłowo więc oceniono skutki abuzywności prowadzące do stwierdzenia nieważności umowy z zastrzeżeniem, że nie chodzi o nieważność o jakiej mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58§1 k.c.</a> lecz o brak możliwości uznania, że tak okrojona umowa, która nie odpowiada rzeczywistej woli stron spełnia wymogi z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1);art. 353(1) § 1)">art. 353
1§1 k.c.</a> Nie był także wykluczone uznanie, że umowa zawarta w okolicznościach wskazanych powyżej była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, jednak to ww. regulacja szczególna, dotycząca skutków baraku możliwości potwierdzenia klauzul niedozwolonych, bez których umowa nie może być utrzymania, ma zastosowanie w sprawie.
Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają oparte na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron ( tak też Sąd Najwyższy w uchwale z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20). Pogląd ten znajduje potwierdzenie także w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, mającej moc zasady prawnej.
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich sprzeciwia się wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty (por. wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dnia 11 grudnia 2023 r., C-756/22 Bank Millenium S.A. vs ES, AS). Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia (por. w.w. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 r. III CZP 25/22).
Kwestia świadomości nie ma decydującego znaczenia w wypadku realizacji nieważnej umowy. Nie ma potrzeby sięgania do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411;art. 411 pkt. 2)">art. 411pkt 2 k.c.</a> w sytuacji, w której wzbogacony środkami pieniężnymi wypłaconymi przez bank w wykonaniu nieważnej umowy kredytu jest prawnie (a nie moralnie) zobowiązany do jej zwrotu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2023 r. I CSK 3759/22).
Sama okoliczność, że świadczenie spełnione przez powódkę na rzecz pozwanego stanowiło ekonomiczny ekwiwalent usług wykonanych przez pozwaną na rzecz powódki, nie może też zostać uznana za wystarczającą do przyjęcia, że spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2022 r. I CSK 868/22). Powództwo o ustalenie realizujące podstawowe, ustawowe prawa konsumenta, nie narusza <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> Ponadto na tę klauzulę generalną nie może powoływać się skutecznie ten, kto sam narusza zasady współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2000 sygn. V CKN 448/00). Naruszeniem tych zasad przez bank był wskazany wyżej sposób ukształtowania umowy kredytowej. Nie bez znaczenia dla oceny braku zasadności zarzutu nadużycia prawa są też odstraszające cele powołanej Dyrektywy.
Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia staje się wymagalne w dniu, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania zobowiązania w najwcześniej możliwym terminie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a>). Stan wymagalności roszczenia restytucyjnego (uzasadniający rozpoczęcie stanu opóźnienia w spełnieniu świadczenia, co pociąga za sobą prawo naliczania stosownych odsetek) może jednak w tym wypadku dopiero powstać, gdy konsument, należycie poinformowany o konsekwencjach prawnych, jakie może pociągnąć za sobą usunięcie niedozwolonego postanowienia, odmówi potwierdzenia abuzywnego postanowienia umownego i zakwestionuje względem banku związanie postanowieniami umowy. Odmowa udzielenia przez konsumenta bowiem takiej zgody na postanowienia niedozwolone pociąga za sobą trwałą bezskuteczność (nieważność) niedozwolonego postanowienia. W wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r C 140/22 ECLI:EU:C:2023:965 Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że Artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument wywodzi z tej dyrektywy, jest uzależnione od złożenia przez tego konsumenta przed sądem oświadczenia, w którym twierdzi on, po pierwsze, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego warunku, po drugie, że jest świadomy z jednej strony faktu, że nieważność wspomnianego warunku pociąga za sobą nieważność wspomnianej umowy, a z drugiej – konsekwencji tego uznania nieważności, i po trzecie, że wyraża zgodę na uznanie tej umowy za nieważną. Nie można więc żądać sformalizowanego oświadczenia kredytobiorcy w toku postępowania sądowego odnośnie utrzymania skuteczności umowy zawierającej klauzule abuzywne (por. por. także Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2024 r. II CSKP 296/24). Sąd Apelacyjny nie podziela jednak stanowiska powodów , że wymagalność roszczenia powstała w dniu 11 maja 2021r tj po otrzymaniu reklamacji z dnia 20 kwietnia 2021r. Reklamacja ta nie dawała po pierwsze jednoznacznego stanowiska w kwestii braku możliwości utrzymania umowy skoro zakładała możliwość utrzymania umowy jako kredytu zlotowego (k 57) . Bank musi mieć jasność kwestii stanowiska co do braku możliwości utrzymania umowy. Ponadto powoływano się tam na sprzeczność umowy z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1)">art. 69 ust. 1</a> i2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawa bankowego</a> co zaburzało ocenę banku z jakich przyczyn dokładnie powodowie upatrują nieważności umowy. Jeszcze bowiem w pozwie powodowie powoływali się na naruszenie tego przepisu i naruszenie zasady walutowości. Przede wszystkim jednak brak było jakichkolwiek przesłanek do uznania, że kierując do strony pozwanej roszczenia powodowie mieli świadomość, że upadek umowy łączu się z ich obowiązkiem zwrotu jednorazowo kwoty kapitału kredytu. Należy podkreślić, że wymagalność roszczenia powstaje gdy konsument, 

należycie poinformowany o konsekwencjach prawnych, jakie może pociągnąć za sobą usunięcie niedozwolonego postanowienia odmowi potwierdzenia klauzuli abuzywnej. Strona pozwana na skutek reklamacji nie mogła mieć jednoznacznego przeświadczenia, że jest zobowiązana jest do zwrotu kwot świadczonych w wykonaniu umowy. W tym kontekście przyjęta przez Sąd Okręgowy data wymagalności roszczenia nie narusza <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481§1</a> i2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>

Stronie pozwanej nie przysługiwało prawo zatrzymania, stąd zarzut nie mógł zostać uwzględniony. W uchwale składu 7 sędziów z dnia 19 czerwca 2024 r. III CZP 31/23 Sąd Najwyższy wyjaśnił bowiem, że prawo zatrzymania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 496)">art. 496 k.c.</a>) nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony. Obu stronom przysługiwało zaś prawo potrącenia wierzytelności wzajemnych. Takiego potrącenia powinna przede wszystkim dokonać strona pozwana albowiem z wyroku TSUE z dnia z dnia 19 czerwca 2025 r.C-396/24 mBank S.A. vs BL, CY, oraz PU,QS vs mBank S.A ECLI:EU:C:2025:460 wynika, że w sytuacji gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, żądanie przez przedsiębiorcę od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, zależne jest od wielkości kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy. Sąd Apelacyjny nie odczytuje tego rozstrzygnięcia TSUE jako konieczności stosowania tzw. teorii salda, lecz jako obowiązek banku do dokonania rozliczeń z konsumentem, tak by nie narażać konsumenta na konieczności wytaczania powództwa o zapłatę. Jeżeli jednak bank naraził konsumenta na taką konieczność to winien ponieść wskazane w zaskarżonym wyroku konsekwencje związane z opóźnieniem w spełnieniu świadczenia .
Mając powyższe na uwadze obie apelacje oddalono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3)">art. 98§1,§1
1 i§3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391§1 k.p.c.</a> przy zastosowaniu przy zastosowaniu §2 pkt 7 i §10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 t.j.) i odpowiednio i odpowiednio §2 pkt 5 i §10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 t.j.) oraz przy uwzględnieniu, że każda ze stron jest przegrywającym w odniesieniu do własnej apelacji. Zasądzono więc kwotę 5.400 zl (8100- 2700 zł).
</div>