sygn. III AUa 1410/25 10 listopada 2025 Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Wyrok z 10 listopada 2025, sygn. III AUa 1410/25

Data orzeczenia 10 listopada 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Wydział III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Przewodniczący Sędzia Daria Stanek

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Gdańsku #III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych #wyrok

Podstawa prawna

art. 2 kp art. 6 kc art. 22 kp art. 26 kp art. 29 kp art. 30 kp art. 32 kp art. 233 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (8)

art. 235 kpc art. 244 kpc art. 245 kpc art. 300 kp art. 302 kpc art. 385 kpc art. 387 kpc art. 477 kpc

Sygn. akt III AUa 1410/25
<div>
<h2>WYROK</h2>


W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 listopada 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Daria Stanek
po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2025 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym
sprawy A. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G.

z udziałem (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. (1)

o ustalenie istnienia bądź nieistnienia obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.

od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII U 1249/24
oddala apelację.
SSA Daria Stanek


Sygn. akt III AUa 1410/25

</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
Decyzją z dnia 11 marca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. stwierdził, że A. W. jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. w G. (1) nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu oraz wypadkowemu od dnia 1 stycznia 2024 r.
Od powyższej decyzji odwołała się ubezpieczona A. W., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie, że jako pracownik u płatnika składek podlega od dnia 1 stycznia 2024 r. ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu. Nadto odwołująca wniosła o zasądzenie na jej rzecz od organu rentowego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o jego oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII U 1249/24 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, iż wnioskodawczyni A. W. jako pracownik u płatnika składek (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. (1) podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emertytalnemu, rentowym, chorobowemu oraz wypadkowemu od dnia 1 stycznia 2024 r.
Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu pierwszej instancji.
Płatnik składek (...) sp. z o.o. jest zarejestrowany w rejestrze przedsiębiorców KRS pod numerem (...) od dnia 12 września 2018 r. Siedziba spółki mieści się w G. (1) przy ul. (...) (poprzednio w T. przy ul. (...)). Jedynym wspólnikiem spółki jest (...) Fundacja (...), która posiada 100 udziałów o łącznej wartości 5.000 zł. Kapitał zakładowy spółki wynosi 5.000 zł. Organem uprawnionym do reprezentacji spółki jest Zarząd, przy czym do składania oświadczeń woli w imieniu spółki jest upoważniony każdy z członków zarządu samodzielnie. Członkiem zarządu- Prezesem Zarządu spółki jest P. K.. Funkcję prokurenta pełni E. K.. Przeważającym przedmiotem działalności płatnika jest wykonywanie instalacji elektrycznych.
Ubezpieczona A. W. urodziła się w dniu (...) Ma wykształcenie wyższe magisterskie, ukończyła studia na kierunku finanse i rachunkowość. W okresie od dnia 25 września 2013 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. była zatrudniona w Biurze Rachunkowym (...), początkowo w na stanowisku księgowej, a następnie specjalisty ds. kadr i płac. Umowa o pracę została rozwiązana w trybie porozumienia stron.
W drugiej połowie 2023 r. płatnik składek zaplanował utworzenie w spółce nowego stanowiska pracy- specjalisty ds. kadr i płac. We wrześniu 2023 r. płatnik składek rozpoczął poszukiwania pracownika i w dniu 9 września 2023 r. dodał ogłoszenie na portal internetowy O.. W tym okresie ubezpieczona również poszukiwała nowego zatrudnienia celem rozwoju osobistego i uzyskania wyższego wynagrodzenia. Złożyła swoją aplikację m.in. do (...) S.A. (12 września 2023 r.) na stanowisko asystenta ds. płac, do (...) sp. z o.o. (10 września 2023 r.) na stanowisko specjalisty ds. administracji personalnej, do (...) sp. z o.o. (13 września 2023 r.) na stanowisko specjalisty ds. kadr i płac, do (...) sp. z o.o. (10 września 2023.) na stanowisko pracownika ds. administracyjno-kadrowych, (...) sp. z o.o. (11 września 2023 r.) na stanowisko specjalisty ds. kadr i płac. W wyniku zgłoszenia swojej kandydatury także do płatnika składek zaproponowano jej rozmowę kwalifikacyjną, w wyniku której otrzymała propozycję pracy, którą przyjęła. Z ramienia płatnika składek rekrutacją zajmował się E. K..
Ubezpieczona legitymowała się orzeczeniem lekarskim z dnia 12 kwietnia 2023 r. stwierdzającym brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku specjalisty ds. kadr i płac. Orzeczenie zostało wydane na podstawie skierowania na badania lekarskie w związku z zatrudnieniem w Biurze Rachunkowym (...). W dniu 28 września 2023 r. pomiędzy A. W., a płatnikiem składek została podpisana umowa o pracę na czas nieokreślony. W oparciu o powyższą umowę ubezpieczona została zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku specjalisty ds. kadr i płac, za wynagrodzeniem w kwocie 9.345,00 zł brutto miesięcznie. Jako miejsce wykonywania pracy określono ul. (...) w G. (1). Jako termin rozpoczęcia pracy przez ubezpieczoną strony ustaliły dzień 1 stycznia 2024 r. Po zawarciu umowy strony umowy prowadziły liczne rozmowy (e-mail, sms oraz telefoniczne) na temat kwestii organizacyjnych. Ubezpieczona dopytywała o programy oraz systemy, których używa płatnik składek, o sposoby prowadzenia spraw pracowniczych, czy też o szkolenia. Płatnik składek był zaangażowany i aktywnie odpowiadał na wszelkie wątpliwości ubezpieczonej. Ubezpieczona otrzymała od płatnika swoje konto do logowania na poczcie firmowej ze stopką spółki oraz służbowego laptopa. Ubezpieczona przyjeżdżała do siedziby płatnika na spotkania organizacyjne. Nadto ubezpieczona została zaproszona na Wigilię pracowniczą w grudniu 2023 r. zorganizowaną przez płatnika składek. Zakres obowiązków ubezpieczonej u płatnika składek miał obejmować: prowadzenie dokumentacji pracowniczej, rozliczanie zaświadczeń A1, przygotowywanie i rozliczanie umów o pracę oraz umów cywilno-prawnych, rozliczanie czasu pracy, naliczanie wynagrodzeń, przygotowywanie i rozliczanie list płac, dokonywanie korekt ZUS, współpracę z urzędami, zapewnienie zgodności z przepisami prawa pracy, codzienną obsługę pracowników, obsługę programu kadrowego, jak również rozliczanie składek PEFRON. Ubezpieczonej przedstawiono również informację o warunkach zatrudnienia.
Ostatecznie nie doszło do utworzenia u płatnika stanowiska pracy przewidzianego dla ubezpieczonej. Płatnik składek postanowił dalej prowadzić sprawy kadrowo- płacowe, jak do tej pory, w oparciu o obsługę firmy zewnętrznej. W dniu 28 grudnia 2023 r. płatnik składek wypowiedział ubezpieczonej umowę o pracę z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia. Jako przyczynę powyższego pracodawca wskazał nieutworzenie stanowiska pracy. W związku z wypowiedzeniem umowy o pracę płatnik składek wypłacił ubezpieczonej odprawę oraz ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Umowa łącząca strony została rozwiązana z dniem 20 stycznia 2024 r. Płatnik składek dokonał zgłoszenia A. W. do ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę począwszy od dnia 1 stycznia 2024 r. Dokument zgłoszeniowy ZUS ZUA został złożony w terminie, tj. w dniu 2 stycznia 2024 r.
Począwszy od dnia 29 grudnia 2023 r. A. W. stała się niezdolna do pracy. Po otrzymaniu wypowiedzenia umowy o pracę stan zdrowia psychicznego ubezpieczonej uległ gwałtownemu pogorszeniu, albowiem stała się osobą bezrobotną. U ubezpieczonej rozpoznano zaburzenia lękowe oraz depresję. Ubezpieczona odbyła kilka wizyt u lekarza psychiatry, stosowała także lekoterapię. Zalecono jej podjęcie psychoterapii. Za okres od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 20 stycznia 2024 r. płatnik składek wypłacił wnioskodawczyni wynagrodzenie za czas orzeczonej niezdolności do pracy. Następnie A. W. zgłosiła roszczenie o wypłatę zasiłku chorobowego za okres od dnia 21 stycznia 2024 r. do dnia 31 stycznia 2024 r. Płatnik składek w 2022 r. osiągnął zysk na poziomie 94.430,18 zł, zaś w 2023 r. na poziomie 416.011,81 zł.
Ubezpieczona podjęła kolejne zatrudnienie w dniu 1 kwietnia 2024 r., jednakże pracodawca ogłosił upadłość. Obecnie ubezpieczona pracuje jako specjalista ds. kadr i płac w firmie (...).
Organ rentowy w dniu 11 marca 2024 r. wydał zaskarżoną decyzję.
Okoliczności faktyczne w sprawie Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w toku postępowania, zarówno w aktach sprawy, jak i aktach ubezpieczeniowych. Sąd przy ocenie dowodów z dokumentów miał na uwadze, że ich autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego. Dokumenty urzędowe stanowiły zatem dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 244)">art. 244 k.p.c.</a>), zaś dokumenty prywatne dowód tego, że osoba która je podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 245)">art. 245 k.p.c.</a>). Na podstawie wskazanych dokumentów sąd ustalił m.in. okoliczności dotyczące poprzedniego zatrudnienia ubezpieczonej, zawarcia przez strony umowy o pracę, jej niezdolności do pracy, jak również brak wypłacenia przez ZUS zasiłku chorobowego. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostawały okoliczności związane z podpisaniem przez strony umowy o pracę w dniu 28 września 2023 r., jak również fakt, iż począwszy od dnia 29 grudnia 2023 r. A. W. stała się niezdolna do pracy.
Przedmiotem sporu pozostawało zaś ustalenie, czy zawarta przez strony umowa o pracę miała na celu rzeczywiste jej realizowanie, czy też była umową zawartą jedynie dla pozoru.
W ocenie Sądu I instancji przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że strony zawarły umowę o pracę w okolicznościach wskazujących na rzeczywisty zamiar jej realizacji.
Postanowieniem z dnia 23 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art. 235
2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c.</a> pominął pozostałe dowody zawnioskowane przez pozwanego w odpowiedzi na odwołanie uznając powyższe za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zmierzające jedynie do przedłużenia toczącego się postępowania. W tym zakresie Sąd miał na uwadze, iż ubezpieczona przedłożyła do akt sprawy dokumentację medyczną, która w ocenie Sądu była wystarczająca dla dokonania ustaleń.
Sąd pominął również dowód z przesłuchania płatnika w charakterze strony, albowiem reprezentujący spółkę P. K., prawidłowo wezwany na termin rozprawy, nie stawił się na powyższą. W tym zakresie Sąd miał na uwadze, iż dowód z przesłuchania stron ma charakter dobrowolny, a nadto subsydiarny i fakultatywny (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2016 r., I ACa 1215/15). Skoro więc strona nie stawiła się, choć była wezwana w celu przesłuchania (z oznaczeniem rygoru w postaci pominięcia dowodu z przesłuchania stron), niestawiennictwo strony skutkowało pominięciem dowodu zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 302;art. 302 § 1;art. 302 § 1 zd. 2)">art. 302 § 1 zd. 2 k.p.c.</a>

Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zakwestionowania zeznań złożonych przez ubezpieczoną A. W. i uznał je za spójne, logiczne, konsekwentne i przede wszystkim znajdujące potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności w postaci dokumentów.
Sąd I instancji w rozważaniach prawnych odwołał się do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 8;art. 8 ust. 1;art. 11;art. 11 ust. 1;art. 11 ust. 2;art. 12;art. 13;art. 13 pkt. 1;art. 68;art. 68 ust. 1;art. 68 ust. 1 pkt. 1)">art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1 i 2, art. 12, art. 13 pkt 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.; dalej ustawa systemowa) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a>

Kwestią sporną w niniejszej sprawie było ustalenie, czy od dnia 1 stycznia 2024 r. A. W. był pracownikiem płatnika w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a> oraz czy zawarta przez strony w dniu 28 września 2023 r. umowa o pracę jest umową ważną, która rodzi obowiązki i uprawnienia na gruncie ubezpieczeń społecznych. Organ rentowy zarzucił bowiem, że umowa ta została zawarta jedynie dla pozoru, celem uzyskania przez ubezpieczoną świadczeń z ubezpieczenia społecznego i jako taka jest nieważna.
Zdaniem sądu, uznać należało, iż stosunek umowny zawarty pomiędzy stronami był stosunkiem pracy. W ocenie Sądu brak jest w niniejszej sprawie jakichkolwiek dowodów wskazujących, iż zawarta przez strony umowa o pracę została zawarta jedynie dla pozoru, czy też zmierzała do obejścia prawa.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż płatnik składek poszukiwał nowego pracownika do pracy na stanowisku specjalisty ds. kadr i płac. W tym samym czasie ubezpieczona A. W. poszukiwała nowej pracy, celem uzyskania wyższego wynagrodzenia oraz nabycia doświadczenia. W związku z tym zarówno po stronie pracodawcy istniała rzeczywista potrzeba zatrudnienia pracownika, jak i po stronie ubezpieczonej była realna chęć podjęcia i wykonywania pracy.
Postępowanie dowodowe wykazało, iż ubezpieczona mimo, iż nie podjęła się ostatecznie wykonywania pracy u płatnika składek począwszy od dnia 1 stycznia 2024 r., to podjęła szereg czynności celem przygotowania się do podjęcia pracy. Poza sporem pozostawało, iż strony były związane zawartą umową o pracę już od dnia 28 września 2023 r., a więc od daty jej faktycznego zawarcia. Ubezpieczona po tejże dacie pozostawała w stałym kontakcie z płatnikiem składek. Stawiała się wielokrotnie w siedzibie płatnika, podejmowała czynności celem zapoznania się z używanymi przez płatnika systemami i programami do obsługi kadrowo-płacowej, ustalała jak wygląda rozliczanie pracowników, czy otrzyma odpowiednie wsparcie i szkolenia od pracodawcy. Nadto ubezpieczona otrzymała swój adres e-mail ze stopką pracodawcy oraz służbowego laptopa. Odbyła kilka spotkań w miejscu pracy, gdzie wskazano jej nawet biurko, przy którym będzie świadczyć pracę.
Ubezpieczonej przedstawiono również zakres obowiązków, do którego miało należeć: prowadzenie dokumentacji pracowniczej, rozliczanie zaświadczeń A1, przygotowywanie i rozliczanie umów o pracę oraz umów cywilno-prawnych, rozliczanie czasu pracy, naliczanie wynagrodzeń, przygotowywanie i rozliczanie list płac, dokonywanie korekt ZUS, współpraca z urzędami, zapewnienie zgodności z przepisami prawa pracy, codzienna obsługa pracowników, obsługa programu kadrowego, jak również rozliczanie składek PEFRON. Podkreślić należy, iż czas oraz miejsce wykonywania pracy, jak również rodzaj wykonywanych obowiązków przez ubezpieczoną został precyzyjnie określony przez pracodawcę. Ubezpieczona była w pełni podporządkowana w ramach swojego zatrudnienia i wykonywała polecenia pracodawcy, już od momentu zawarcia przez strony umowy. Od tejże daty strony łączył bowiem stosunek pracy. Okoliczności tej nie podważa w żadnej mierze fakt, iż jedynie jako datę rozpoczęcia pracy przez ubezpieczoną strony ustaliły dzień 1 stycznia 2024 r. W niniejszej sprawie poza sporem pozostawała również okoliczność, iż wskutek otrzymania wypowiedzenia od nowego pracodawcy stan zdrowia psychicznego ubezpieczonej uległ pogorszeniu. Fakt wypowiedzenia umowy o pracodawcę potwierdza jednocześnie okoliczność, iż strony pozostawały w stosunku pracy i nie kwestionowały jego istnienia.
W ocenie Sądu Okręgowego stan faktyczny w niniejszej sprawie nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, iż rzeczywistym celem zawarcia umowy o pracę przez strony była wola rzeczywistego realizowania warunków w niej zawartych. Ubezpieczona w momencie podpisywania umowy o pracę nie mogła mieć świadomości, że tuż przed jej rozpoczęciem, płatnik składek złoży jej wypowiedzenie umowy, albowiem ostatecznie zrezygnuje z utworzenia jej stanowiska pracy.
Wszystkie te okoliczności, we wzajemnym powiązaniu, wskazują, że ubezpieczona A. W. faktycznie podjęła czynności pracownicze na podstawie spornej umowy o pracę w warunkach podporządkowania pracowniczego, gdzie występował element organizatorski po stronie pracodawcy (pracodawca zapewnił jej służbowego laptopa oraz dostęp do poczty pracowniczej, nadto kilkukrotnie stawiła się w biurze pracodawcy w celach organizacyjnych).
Należy mieć też na uwadze, że wynagrodzenie ubezpieczonej określone w umowie o pracę na kwotę 9.345,00 zł brutto nie było wynagrodzeniem wygórowanym, czy rażąco wysokim. Wręcz przeciwnie należy mieć na względzie, że w 2024 r. wysokość płacy minimalnej była na poziomie 4.242 zł brutto. Zdaniem sądu w takiej sytuacji nie można twierdzić, że ubezpieczona miała na celu uzyskanie następczo wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Zaznaczenia wymaga, iż samo korzystanie z ochrony gwarantowanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym w postaci zasiłków z tytułu tegoż ubezpieczenia nie może być uznane za obejście przepisów prawa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że samo zawarcie umowy o pracę nawet w okresie ciąży, nawet gdyby głównym motywem było uzyskanie zasiłku macierzyńskiego nie jest naganne, ani tym bardziej sprzeczne z prawem (vide: wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 6 lutego 2006 r., III UK 156/05, 4 sierpnia 2005 r., II UK 320/04).
Podkreślenia przy tym wymaga, iż do objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym nie może dojść jedynie wówczas, gdyby zgłoszenie do tegoż ubezpieczenia dotyczyło osoby, która w rzeczywistości pracy nie świadczyła (i nie zamierzała świadczyć), a więc nie wykonywała (nie miała zamiaru wykonywania) zatrudnienia w ogóle albo wykonywała je na podstawie innej umowy niż umowa o pracę.
W ocenie Sądu Okręgowego, w sytuacji gdy w momencie zawarcia umowy o pracę nie istniały okoliczności wskazujące na niemożność jej realizacji przez którąkolwiek ze stron, to okoliczności zaistniałe następczo po jej zawarciu nie mogą wpływać na ocenę ważności tejże umowy. Sam fakt późniejszego wypowiedzenia umowy o pracę ubezpieczonej, jako okoliczność całkowicie niezależna od woli pracownika, nie może stanowić podstawy do odmiennej oceny zawartej umowy o pracę, zwłaszcza iż z materiału dowodowego sprawy wynika, iż ostatecznie stanowisko odwołującej nie zostało utworzone.
W ocenie Sądu Okręgowego na gruncie niniejszej sprawy w żadnej mierze nie zachodzą okoliczności wskazane w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2005 r. w sprawie II UK 43/05 (OSNP 2006/15-16/251), w którym przyjęto, iż cel zawarcia umowy o pracę w postaci osiągnięcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą, co jednak nie może oznaczać akceptacji dla nagannych i nieobojętnych społecznie zachowań oraz korzystania ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych, przy zawarciu umowy o pracę na krótki okres przed zajściem zdarzenia rodzącego uprawnienie do świadczenia i ustaleniu wysokiego wynagrodzenia w celu uzyskania świadczeń obliczonych od tej podstawy. Taka umowa o pracę jest w istocie nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Niemniej w niniejszej sprawie nie zaistniały w istocie żadne okoliczności, które pozwalałyby na wysnucie takich przypuszczeń.
Z powyższych względów, Sąd Okręgowy uznał, że stosunek prawny łączący ubezpieczoną z płatnikiem składek miał cechy stosunku pracy i został zawarty w celu jego faktycznej realizacji. Jednocześnie w dacie zawarcia umowy o pracę po stronie pracodawcy istniała rzeczywista potrzeba zatrudnienia ubezpieczonej na stanowisku specjalisty ds. kadr i płac w związku z zamiarem utworzenia tegoż stanowiska.
Trzeba ponadto zwrócić uwagę, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> określa rozkład ciężaru dowodu, przyjmując, że spoczywał on na organie rentowym, skoro twierdził, że umowa łącząca strony została zawarta jedynie dla pozoru lub że stronom przyświecał wyłącznie cel uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych w razie choroby i macierzyństwa (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2008 r., I UK 223/07). Tymczasem pozwany nie wykazał w tym zakresie inicjatywy dowodowej, a twierdzenia o zawarciu przez strony pozornej umowy wywodził głównie z faktu relatywnie krótkiego okresu zatrudnienia poprzedzającego nieobecność ubezpieczonej w pracy. Krótki okres zatrudnienia jest jednak bez znaczenia z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Przepis art. 13 pkt 1 ustawy systemowej oznacza datę początkową i końcową okresu istnienia tegoż obowiązku, nie odnosząc się w żaden sposób do długości jego trwania, nie przewidując swoistego okresu „wyczekiwania”.
Z tych względów Sąd Okręgowy uznał, że zostały spełnione przesłanki warunkujące objęciem od dnia 1 stycznia 2024 r. A. W. ubezpieczeniem jako pracownika u płatnika składek, wymagane przez art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 i art. 13 pkt 1 ustawy systemowej.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477
14 § 2 k.p.c.</a> orzeczono, jak w sentencji wyroku.
Apelację od wyroku wywiódł organ rentowy zaskarżając go w całości i zarzucił mu:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest przepisów art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 ustawy systemowej w związku z art. 22 w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 300)">art. 300 k.p.</a> poprzez dokonanie błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że A. W. jest pracownikiem płatnika (...) sp. z o.o. z siedzibą w G. (1) (dawniej w T.) i w związku z tym podlega ubezpieczeniom społecznym od dnia 1 stycznia 2024 r., podczas gdy prawidłowa interpretacja prowadzi do wniosku przeciwnego,
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na ustalenie istnienia stosunku pracy pomiędzy stronami i w związku z tym A. W. podlegała z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, podczas gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny prowadzi do wniosku, że w sprawie nie doszło w ogóle do świadczenia pracy, a w związku z tym brak podstaw do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi z tytułu stosunku pracy,
- naruszenie prawa procesowego, a w szczególności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegającej na błędnym uznaniu, przy pominięciu okoliczności przeciwnych od przyjętej przez stronę skarżącą interpretacji ciągu zdarzeń związanych z zatrudnieniem oraz korzystaniem ze zwolnień lekarskich przez ubezpieczoną, że okoliczności sprawy przemawiają za uznaniem istnienia stosunku pracy między A. W. a płatnikiem składek, co skutkowało uznaniem podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
Pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję według norm przepisanych,
W uzasadnieniu apelacji organ rentowy wskazał, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie było uzależnione od wykazania przez ubezpieczoną, że zawarta z płatnikiem składek w dniu 28 września 2023 r. umowa o pracę była faktycznie wykonywana. W pierwszej kolejności należy zbadać faktyczne świadczenie pracę na rzecz pracodawcy, to znaczy, czy doszło do realizacji zawartej umowy o pracę. Sąd powinien zatem ustalić, jakie były obowiązki odwołującej się i czy te obowiązki były faktycznie realizowane. Kolejnym krokiem powinno być ustalenie, jeżeli stwierdzono, że praca była faktycznie świadczona, czy stosunek prawny łączący strony nosi cechy stosunku pracy. Do objęcia ubezpieczeniami społecznymi nie wystarcza bowiem jakiekolwiek wykonywanie pracy, lecz wykonywanie pracy w warunkach określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.</a> W niniejszej sprawie nie doszło w ogóle do podjęcia stosunku pracowniczego. Ubezpieczona do dnia 31 grudnia 2023 r. była zatrudniona w Biurze Rachunkowym (...) w R. w pełnym wymiarze czasu pracy, a więc realizowała stosunek pracy u tego pracodawcy. Wobec tego, wbrew stanowisku Sądu I instancji nie może być mowy o tym, że była w pełni podporządkowana w ramach swojego zatrudnienia i wykonywała polecenia pracodawcy, już od momentu zawarcia przez strony umowy z płatnikiem składek. Dopiero od dnia 1 stycznia 2024 r., a właściwie od dnia 2 stycznia z racji dnia świątecznego przypadającego w pierwszy dzień roku, mogło dojść do podjęcia obowiązków pracowniczych. Jednak do tego nie doszło z dwóch powodów, to jest wypowiedzenia umowy przez płatnika składek (...) sp. z o.o. oraz faktu, że ubezpieczona była niezdolna do pracy wobec orzeczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy z dnia 29 grudnia 2023 r. Pozwany wskazał, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji o niewygórowanym wynagrodzeniu określonym w umowie, to jest 9.350 zł brutto, biorąc pod uwagę fakt, że dotychczas osiągane wynagrodzenie to 5.500 zł brutto - zgodnie z zadeklarowaną podstawą wymiaru składek. Oczywiście nie jest niczym nagannym poszukiwanie i zmiana pracy z lepszymi warunkami pracy i płacy, niemiej w niniejszej sprawie nie doszło do zatrudnienia, a ubezpieczona zgłosiła roszczenie wypłaty zasiłku chorobowego za okres od dnia 21 stycznia 2024 r. do dnia 18 marca 2024 r. od wyższej o prawie 70 % podstawy wymiaru od dotychczas osiąganego wynagrodzenia. A zatem domaga się wypłaty świadczeń z tytułu stosunku pracy, którego nie wykonywała nawet jeden dzień. Tego rodzaju podejście do systemu świadczeń publicznych przeczy zasadzie solidaryzmu ubezpieczonych i prowadzi do nadmiernego uprzywilejowania wąskiej grupy szczególnie zaradnych beneficjentów. W niniejszej sprawie w ogóle nie doszło do skutecznego podjęcia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Nawet gdyby przyjąć, że strony miały zamiar realizowania zawartej umowy, a finalnie, co strony same przyznały, nie doszło do świadczenia pracy, to nie daje podstaw do objęcia A. W. obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi i wypłaty świadczeń z przewidzianych dla pracowników w przypadku ziszczenia się ryzyka ubezpieczeniowego. 


Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja organu rentowego nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż nie zawierała zarzutów skutkujących koniecznością zmiany lub uchylenia zaskarżonego wyroku.
Przedmiotem sporu między stronami było, czy A. W. jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. w G. (1) podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu oraz wypadkowemu od dnia 1 stycznia 2024 r.
Przechodząc w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia prawa procesowego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Taka ocena dokonywana jest na podstawie przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego doświadczenia życiowego, a ponadto powinna uwzględniać wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których Sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i – ważąc ich moc oraz wiarygodność – odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98, OSNP 2000/17/655, LEX nr 41437). W razie przekroczenia naruszenia przez Sąd I instancji przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> wadliwa jest przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów, a także będące jej konsekwencją ustalenie stanu faktycznego i jego subsumowanie pod określony przepis prawa.
Jeżeli jednak z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, I ACa 513/05, LEX nr 186115).
Dla skuteczności zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając (tak Sąd Najwyższy m.in. w orzeczeniach z dnia: 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, LEX nr 52753; 12 kwietnia 2001 r., II CKN 588/99, LEX nr 52347; 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99, LEX nr 53136). Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest wystarczające jedynie przekonanie o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1998 r., II CKN 4/98, niepubl.).
Zdaniem Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe w zakresie zaoferowanym przez strony, a wynik tego postępowania, wbrew twierdzeniom apelującego organu rentowego, ocenił zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów przepisem tym zakreślonych. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd I instancji w sposób wszechstronny wyjaśnił powody rozstrzygnięcia oraz przekonywająco wykazał, dlaczego dokonał zmiany zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, iż przedmiotem oceny Sądu Okręgowego były dowody zaoferowane przez strony, zostały one wnikliwie przeanalizowane, a następnie szeroko omówione w uzasadnieniu, co pozwala na ich instancyjną kontrolę i prowadzi do wniosku, że zostały one ocenione w zgodzie z zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego.
Sąd Apelacyjny podzielił w pełni prawidłową ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji, który szczegółowo, logicznie i przekonywującą uzasadnił, które dowody i w jakim zakresie uznał za wiarygodne. Zostało to szeroko omówione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, a zarzuty pozwanego nie podważają tej oceny, ponieważ de facto nie podnosił on merytorycznych argumentów kwestionujących ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd Okręgowy. Sąd I instancji wyjaśnił wszelkie wątpliwości w sprawie i dokonał niewadliwych ustaleń faktycznych. Sąd oparł się na rzetelnie prowadzonej dokumentacji osobowej i medycznej oraz wiarygodnym przesłuchaniu w charakterze stron ubezpieczonej. Argumenty pozwanego podważające zaskarżony wyrok w ramach podniesionych zarzutów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> oraz błędu w ustaleniach faktycznych) skupiają się jedynie na nieświadczeniu pracy przez ubezpieczoną i korzystania przez nią ze zwolnień lekarskich, co było bezsporne, pomijają jednak sedno sprawy, czyli czy doszło do skutecznego nawiązania stosunku pracy – czy między stronami istniała wola zawarcia umowy o pracę. Tę kwestię Sąd Okręgowy zasadnie uczynił przedmiotem swoich rozważań prawnych, a pozwany nie przedstawił argumentów skutecznie podważających zaskarżony wyrok.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego całość podjętych ustaleń faktycznych Sądu I instancji przedstawiona w pisemnym uzasadnieniu wyroku zasługuje na akceptację. Ustalenia te jako prawidłowe, a nadto nie wymagające zmiany ani uzupełnienia Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 387;art. 387 § 2(1);art. 387 § 2(1) pkt. 1)">art. 387 § 2
1 pkt 1 k.p.c.</a>). Sąd Odwoławczy zasadniczo podziela także ocenę prawną, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji, uznając ją za wyczerpującą. Przyjmując za własne dokonane w tym zakresie oceny Sądu I instancji, Sąd Odwoławczy nie widzi potrzeby powtarzania w całości trafnego wywodu prawnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 387;art. 387 § 2(1);art. 387 § 2(1) pkt. 2)">art. 387 § 2
1 pkt 2 k.p.c.</a>).
Przechodząc do rozważań prawnych wskazać należy, że z nawiązaniem stosunku pracy wiążą się różne konsekwencje, do których między innymi należy podleganie obowiązkowemu pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu. Tytułem obowiązkowego ubezpieczenia, zarówno emerytalno-rentowego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1)">art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 350; dalej ustawa systemowa), jak i chorobowego na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy oraz wypadkowego - art. 12 ust. 1 ustawy, jest bowiem - zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy systemowej - pozostawanie w stosunku pracy. Na podstawie art. 13 pkt 1 ustawy systemowej - ubezpieczenie trwa od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.
Nawiązanie stosunku pracy skutkuje równoległym powstaniem stosunku ubezpieczenia. Obydwa te stosunki, jakkolwiek mają inne cele, to wzajemnie się uzupełniają i zabezpieczają pracownika materialnie - pierwszy, na co dzień, drugi na wypadek zdarzeń losowych.
Należy, zatem przyjąć, że stosunek ubezpieczenia społecznego pracowniczego jest konsekwencją stosunku pracy i jako taki ma charakter wtórny. Ubezpieczenie społeczne nie może istnieć bez stosunku pracy. Uruchomienie stosunku ubezpieczeniowego może odnosić się wyłącznie do ważnego stosunku pracy, a więc takiego, który stanowi wyraz woli obu stron realizowania celów, którym umowa ma służyć. Przesłankę nawiązania pracowniczego stosunku ubezpieczenia oraz wynikającego z tego stosunku prawa do świadczenia stanowi przy tym nie samo zawarcie umowy o pracę, lecz zatrudnienie.
W świetle art. 8 ust. 1 ustawy systemowej, za pracownika - z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 2a - uważa się zaś osobę pozostająca w stosunku pracy. Ustawa systemowa nie zawiera definicji pojęcia „stosunku pracy”, zatem wyjaśnienia użytego w art. 8 ust. 1 zwrotu należy poszukiwać na gruncie gałęzi prawa najbardziej właściwej w tej materii, tj. prawa pracy. Uwzględnić zatem należy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.</a>, definiujący stosunek pracy jako stosunek prawny, którego treścią są wzajemne zobowiązania stron: pracownika „do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę” i pracodawcy „do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem”. Na treść tego stosunku składają się szczegółowo określone w akcie kreującym go (w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 2)">art. 2 k.p.</a> - umowie o pracę, powołaniu, mianowaniu oraz spółdzielczej umowie o pracę) oraz w przepisach prawa pracy wzajemne prawa i obowiązki stron: po stronie pracodawcy związane z koniecznością zorganizowania pracy pracownika i zapłaty za jej wykonanie, zaś po stronie pracownika - dotyczące sposobu świadczenia umówionego rodzaju pracy. W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.</a> za konstruktywne cechy stosunku pracy należy uznać: dobrowolność, osobiste świadczenie pracy w sposób ciągły i w pracowniczym podporządkowaniu, wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy ponoszącego ryzyko (osobowe, ekonomiczne, organizacyjne, socjalne) związane z zatrudnieniem pracownika i odpłatny charakter zatrudnienia. W doktrynie i judykaturze podkreśla się zwłaszcza tę cechę stosunku pracy, jaką jest pracownicze podporządkowanie pracownika wobec pracodawcy co do miejsca, czasu i sposobu wykonywania pracy.
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 października 2007 r., II PK 56/07, OSNP 2008/23-24/350 wskazał, że zdefiniowany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.</a> stosunek pracy nawiązuje się - w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 26)">art. 26 k.p.</a> - w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 29;art. 29 § 1;art. 29 § 1 pkt. 5)">art. 29 § 1 pkt 5 k.p.</a>), a jeżeli terminu tego nie określono - w dniu zawarcia umowy. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 26)">art. 26 k.p.</a> przewiduje więc możliwość określenia w umowie o pracę późniejszego terminu nawiązania stosunku pracy niż dzień zawarcia tej umowy i to bez żadnych ograniczeń w czasie, a nadto nie uzależnia powstania stosunku pracy od faktycznego rozpoczęcia pracy przez pracownika. W świetle bowiem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 26)">art. 26 k.p.</a> umowa o pracę jest czynnością prawną wystarczającą do nawiązania stosunku pracy między stronami w dniu, który strony same określiły bądź w dniu, w którym umowa została zawarta, jeżeli strony nie podały innej daty nawiązania stosunku pracy. Z tego względu w doktrynie przyjmuje się, że jeżeli termin rozpoczęcia pracy jest w umowie określony, to stosunek pracy powstaje w określonej dacie niezależnie od tego, czy pracownik przystąpi do wykonywania pracy, a jeżeli nieprzystąpienie do pracy przez pracownika nastąpiło z przyczyn przez niego zawinionych, to pracodawca może stosować przewidziane prawem sankcje aż do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. W dniu nawiązania stosunku pracy rozpoczyna się okres zatrudnienia. Jeżeli więc strony wskazały w umowie o pracę dzień rozpoczęcia pracy późniejszy niż data zawarcia umowy, okres pomiędzy zawarciem umowy a nawiązaniem stosunku pracy nie jest traktowany jako okres zatrudnienia, a pracownikowi nie przysługują w tym okresie uprawnienia wynikające ze stosunku pracy. Natomiast w okresie między zawarciem umowy o pracę a terminem określonym w niej jako data nawiązania stosunku pracy, umowa ta może być rozwiązana na zasadach ogólnych przewidzianych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">Kodeksie pracy</a> (por. między innymi: K. Jaśkowski, E. Maniewska: Kodeks pracy. Komentarz, tom I, Kraków, 2006, wyd. V; U. Jackowiak, M. Piankowski, J. Stelina, W. Uziak, A. Wypych-Żywicka, M. Zieleniecki: Kodeks pracy z komentarzem, Gdańsk, 2004, wyd. IV). Pogląd ten wydaje się trafny, skoro w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 30;art. 30 § 1;art. 30 § 1 pkt. 2)">art. 30 § 1 pkt 2 k.p.</a> umowa o pracę rozwiązuje się przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem), a stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 32;art. 32 § 1;art. 32 § 1 pkt. 3)">art. 32 § 1 pkt 3 k.p.</a>, każda ze stron może rozwiązać za wypowiedzeniem umowę o pracę zawartą na czas nieokreślony.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, orzeczenie zapadłe w przedmiotowej sprawie w pierwszej instancji znajduje uzasadnienie w okolicznościach faktycznych sprawy oraz w treści obowiązujących przepisów prawnych.
Po pierwsze uwzględnić należało, że płatnik składek poszukiwał nowego pracownika do pracy na stanowisku specjalisty ds. kadr i płac – przeprowadził oficjalną rekrutację za pośrednictwem portalu O.. Z ramienia płatnika składek rekrutacją zajmował się E. K.. W tym samym czasie ubezpieczona A. W. poszukiwała nowej pracy, celem uzyskania wyższego wynagrodzenia, nabycia doświadczenia oraz z uwagi na atmosferę panująca u dotychczasowego pracodawcy. Płatnik składek był jednym z kilku podmiotów, do których aplikowała na nowe stanowisko pracy.
Ubezpieczona spełniała warunki formalne do wykonywania czynności jako specjalista do spraw kadr i płac, ponieważ ma wykształcenie wyższe magisterskie, ukończyła studia na kierunku finanse i rachunkowość oraz przez 10 lat była zatrudniona w Biurze Rachunkowym (...), początkowo na stanowisku księgowej, a następnie specjalisty ds. kadr i płac.
W dniu 28 września 2023 r. pomiędzy A. W., a płatnikiem składek została podpisana umowa o pracę na czas nieokreślony, w której ustalono, że ubezpieczona została zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku specjalisty ds. kadr i płac, za wynagrodzeniem w kwocie 9.345,00 zł brutto miesięcznie. Jako miejsce wykonywania pracy określono ul. (...) w G. (1). Jako termin rozpoczęcia pracy przez ubezpieczoną strony ustaliły dzień 1 stycznia 2024 r.
Wówczas ubezpieczona złożyła u swojego pracodawcy wniosek o rozwiązanie umowy o pracę z zachowaniem 3 -miesięcznego okresu wypowiedzenia.
Po zawarciu umowy o pracę z dnia 28 września 2023 r. płatnik składek i ubezpieczona prowadziły liczne rozmowy (e-mail, sms oraz telefoniczne) na temat kwestii organizacyjnych. Ubezpieczona dopytywała o programy oraz systemy, których używa płatnik składek, o sposoby prowadzenia spraw pracowniczych, czy też o szkolenia. Płatnik składek był zaangażowany i aktywnie odpowiadał na wszelkie wątpliwości ubezpieczonej. Ubezpieczona otrzymała od płatnika swoje konto do logowania na poczcie firmowej ze stopką spółki oraz służbowego laptopa. Ubezpieczona przyjeżdżała do siedziby płatnika na spotkania organizacyjne. Nadto ubezpieczona została zaproszona na Wigilię pracowniczą w grudniu 2023 r. zorganizowaną przez płatnika składek.
Zakres obowiązków ubezpieczonej u płatnika składek został określony i miał obejmować: prowadzenie dokumentacji pracowniczej, rozliczanie zaświadczeń A1, przygotowywanie i rozliczanie umów o pracę oraz umów cywilno-prawnych, rozliczanie czasu pracy, naliczanie wynagrodzeń, przygotowywanie i rozliczanie list płac, dokonywanie korekt ZUS, współpracę z urzędami, zapewnienie zgodności z przepisami prawa pracy, codzienną obsługę pracowników, obsługę programu kadrowego, jak również rozliczanie składek PEFRON. Ubezpieczonej przedstawiono również informację o warunkach zatrudnienia.
Analizując okoliczności sprawy Sąd Apelacyjny zgadza się z Sądem Okręgowym, że zarówno po stronie pracodawcy istniała rzeczywista potrzeba zatrudnienia pracownika, jak i po stronie ubezpieczonej była realna chęć podjęcia i wykonywania pracy. Do nawiązania stosunku pracy doszło w dniu 1 stycznia 2024 r.
Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 26)">art. 26 k.p.</a> nie uzależnia powstania stosunku pracy od jej faktycznego rozpoczęcia przez pracownika. Co do zasady, nie ma zatem przeszkód do przyjęcia, że dniem rozpoczęcia stosunku pracy stanowiącym o nawiązaniu stosunku pracy był dzień wolny od pracy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 5 stycznia 2017 r., III AUa 2337/15, LEX nr 2240082).
Postępowanie dowodowe wykazało, iż ubezpieczona mimo, iż nie podjęła się ostatecznie wykonywania pracy u płatnika składek począwszy od dnia 1 stycznia 2024 r., to podjęła szereg czynności celem przygotowania się do podjęcia pracy.
Rzeczywistym celem zawarcia umowy o pracę przez strony była wola rzeczywistego realizowania warunków w niej zawartych. Ubezpieczona w momencie podpisywania umowy o pracę nie mogła mieć świadomości, że tuż przed jej rozpoczęciem, płatnik składek złoży jej wypowiedzenie umowy, albowiem ostatecznie zrezygnuje z utworzenia jej stanowiska pracy.
Mając na względzie powyższe, wbrew stanowisku organu rentowego, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że zostały zachowane konstytutywne elementy stosunku pracy i definicji pracownika. Czas oraz miejsce wykonywania pracy, jak również rodzaj wykonywanych obowiązków przez ubezpieczoną został precyzyjnie określony przez pracodawcę. Strony dochowały właściwej, pisemnej formy umowy o pracę, nadto została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych w ustawowym terminie. Najistotniejsze, że obie strony miały zamiar wykonywania umowy, co bezsprzecznie zostało wykazane w toku postępowania. Ubezpieczona niewątpliwie miała zamiar wykonywania pracy na wskazanym w umowie stanowisku na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez niego, a płatnik składek miał zamiar przyjmowania tej pracy i wypłacania za nią wynagrodzenia. Co więcej pracodawca wypłacił ubezpieczonej wynagrodzenie, odprawę i ekwiwalent za urlop za okres zatrudnienia ujęty w świadectwie pracy, tj. od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 20 stycznia 2024 r. (k. 29, 32, 34 a.s.).
Zdaniem Sądu Apelacyjnego ubezpieczona znalazła się w trudnej sytuacji zawodowej i życiowej. W dniu 28 września 2023 r. podpisała umowę o pracę, z termin rozpoczęcia jej wykonywania od dnia 1 stycznia 2024 r., złożyła wypowiedzenie u swojego dotychczasowego pracodawcy, aby zachować ciągłość zatrudnienia. Wnioskodawczyni zeznała, że zaczęła szukać nowej pracy w związku z atmosferą u dotychczasowego pracodawcy, ponadto zależało jej na rozwoju i wyższym wynagrodzeniu. Nowy pracodawca w okresie wrzesień-grudzień 2023 r. dokonywał z nią ustaleń organizacyjnych, planowali za pomocą jakich programów ubezpieczona będzie wykonywała swoje obowiązki służbowe. Ubezpieczona otrzymała od płatnika swoje konto do logowania na poczcie firmowej ze stopką spółki oraz służbowego laptopa, żeby mogła zapoznać się z jego obsługą i programem komputerowym. Zapoznała się także z zespołem podczas służbowej Wigilii. Po czym w dniu 28 grudnia 2023 r. płatnik składek wypowiedział ubezpieczonej umowę o pracę z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia, jako przyczynę wskazując nieutworzenie stanowiska pracy. Płatnik składek postanowił dalej prowadzić sprawy kadrowo- płacowe, jak do tej pory, w oparciu o obsługę firmy zewnętrznej. To z kolei spowodowało u ubezpieczonej załamanie psychiczne i konieczność przejścia na zwolnienie lekarskie. Z dokumentacji medycznej wynika, że ubezpieczona otrzymała skierowanie z dnia 27 czerwca 2023 r. do poradni zdrowia psychicznego z powodu zawrotów głowy, nadmiernej potliwości, problemów z zasypianiem, stresującej pracy i sytuacji rodzinnej. Na wizycie u lekarza psychiatry z dnia 3 lipca 2023 r. wskazano „w razie pogorszenia stanu zdrowia psychicznego kontakt z lekarzem psychiatrą” i przypisano leki. Na wizycie w dniu 31 lipca 2023 r. wskazano, że konieczne jest podjęcie psychoterapii (k. 59 a.s.). W zwolnieniach lekarskich obejmujących okres od dnia 29 grudnia 2023 r. do dnia 31 stycznia 2024 r. wskazano nr statystyczny chorobowy F32-epizod depresyjny (k. 80 a.s.). W związku ze złożeniem wypowiedzenia przez nowego pracodawcę, z powodu niezdolności do pracy, ubezpieczona nie mogła rozpocząć faktycznego wykonywania pracy. Ubezpieczona podjęła kolejne zatrudnienie w dniu 1 kwietnia 2024 r., jednakże pracodawca ogłosił upadłość. Obecnie ubezpieczona pracuje jako specjalista ds. kadr i płac w firmie (...).
Dodać należy, że strony umowy o pracę są dla siebie obce. Wprawdzie prezes zarządu płatnika składek P. K. nie stawił się w Sądzie Okręgowym, aby złożyć zeznania, ale na etapie postępowania administracyjnego złożył wyjaśnienia (k. 31-35 a.r.), przedłożył dokumentację pracowniczą. Ponadto płatnik składek w piśmie z dnia 19 lipca 2024 r. wskazał, że wszelkie działania dotyczące ubezpieczonej dokonał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa pracy (k. 82 a.s.).
Z przedstawionych okoliczności faktycznych wynika, że obie strony miały zamiar wykonywania umowy, ubezpieczona faktycznie miała zamiar świadczyć pracę, a płatnik ją przyjmować. Nie można uznać, że umowa była pozorna lub zawarta sprzecznie z ustawą czy jako mająca na celu jej obejście.
Odnosząc się do argumentu pozwanego dotyczącego jego zdaniem wysokiego wynagrodzenia, to w sprawie o podleganie ubezpieczeniom społecznym, jest to kwestia drugorzędna, gdyż sprawa nie dotyczy podstawy wymiaru składek. Poza tym wynagrodzenie ubezpieczonej określone w umowie o pracę na kwotę 9.345,00 zł brutto nie było wynagrodzeniem wygórowanym, czy rażąco wysokim, skoro miała ona odpowiednie doświadczenie i 10 -letni staż pracy. Kuriozalny jest zarzut pozwanego, że ubezpieczona zgłosiła roszczenie wypłaty zasiłku chorobowego za okres od dnia 21 stycznia 2024 r. do dnia 18 marca 2024 r. od wyższej o prawie 70 % podstawy wymiaru od dotychczas osiąganego wynagrodzenia, skoro miała do tego prawo. Ponadto pozwany wstrzymał się z wypłatą wszelkich świadczeń przysługującej ubezpieczonej z tytułu niezdolności do pracy.
Stosunek ubezpieczeniowy jest następczy wobec stosunku pracy i powstaje tylko wówczas, gdy stosunek pracy jest realizowany. Jeżeli stosunek pracy nie powstał bądź też nie jest realizowany, wówczas nie powstaje stosunek ubezpieczeniowy, nawet jeśli jest odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 4 września 2012 r., III AUa 19/12, LEX nr 1220574). Korzystanie ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego na skutek podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu samo w sobie nie mogłoby być określone jako sprzeczne z prawem. Skorzystanie z ochrony gwarantowanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym jest legalnym celem zawierania umów o pracę (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 10 lutego 2006 r., I UK 186/05, LEX nr 272575; 4 sierpnia 2005 r., II UK 320/04, OSNP 2006 nr 7-8, poz. 122; 2 sierpnia 2006 r., I UK 61/06, LEX nr 1001285).
Biorąc pod uwagę poczynione wyżej ustalenia i rozważania w ocenie Sądu Odwoławczego apelacja pozwanego była nieuzasadniona, wobec czego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.
SSA Daria Stanek
</div>