Wyrok z 22 grudnia 2025, sygn. I ACa 2671/22
Data orzeczenia
22 grudnia 2025
Sąd
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział
I Wydział Cywilny
Przewodniczący
Sędzia Jolanta Polko
Tagi
Podstawa prawna
art. 2
prawo upadlosciowe
art. 11
kk
art. 11
kpc
art. 58
kc
art. 61
kc
art. 65
kc
art. 83
kc
art. 98
kpc
Pokaż pozostałe podstawy prawne (13)
<p>I ACz 441/22</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p> Dnia 22 grudnia 2025 r.</p>
<p>Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny</p>
<p>w składzie:</p>
<table>
<colgroup>
<col width="214"/>
<col width="498"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>Przewodniczący :</p>
</td>
<td>
<p>SSA Jolanta Polko (spr.)</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Sędziowie :</p>
</td>
<td>
<p>SA Małgorzata Wołczańska</p>
<p>SA Anna Bohdziewicz</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Protokolant :</p>
</td>
<td>
<p>Katarzyna Popęda</p>
</td>
</tr>
</table>
<p>po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. w Katowicach</p>
<p>na rozprawie</p>
<p>sprawy z powództwa Syndyka masy upadłości <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>
</p>
<p>przeciwko <span class="anon-block">R. S.</span>
</p>
<p>o zapłatę</p>
<p>na skutek apelacji powoda</p>
<p>od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie</p>
<p>z dnia 9 września 2022 r., sygn. akt I C 85/22</p>
<p>oraz zażalenia pozwanego na postanowienie zawarte w punkcie 3. zaskarżonego wyroku</p>
<p>1)
oddala apelację;</p>
<p>2)
zasądza od powoda na rzecz pozwanego z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego 8 100 (osiem tysięcy sto) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności tego postanowienia o kosztach;</p>
<p>3)
zmienia postanowienie zawarte w punkcie 3. zaskarżonego wyroku w ten sposób, że zasądza od powoda na rzecz pozwanego 10 817 (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście) złotych z tytułu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 22 grudnia 2025r.;</p>
<p>4)
zasądza od powoda na rzecz pozwanego z tytułu kosztów postępowania zażaleniowego 1 800 (tysiąc osiemset) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia ogłoszenia tego postanowienia o kosztach.</p>
<table>
<colgroup>
<col width="233"/>
<col width="233"/>
<col width="233"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>SSA Małgorzata Wołczańska</p>
</td>
<td>
<p>SSA Jolanta Polko</p>
</td>
<td>
<p>SSA Anna Bohdziewicz</p>
</td>
</tr>
</table>
<p>Sygn. akt I ACa 2671/22 i I ACz 441/22</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>W pozwie z dnia 26 października 2021 roku Syndyk masy upadłości <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> w upadłości likwidacyjnej w <span class="anon-block">W.</span> wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i nakazanie pozwanemu <span class="anon-block">R. S.</span>, aby zapłacił powodowi kwotę 1 443 595,95 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od następujących kwot:</p>
<p>a.
od kwoty 1 454.095,95 zł od dnia 26 lutego 2019 roku do dnia 7 lutego 2020 roku,</p>
<p>b.
od kwoty 1 453.095,95 zł od dnia 8 lutego 2020 roku do dnia 16 marca 2020 roku,</p>
<p>c.
od kwoty 1 452.695,95 zł od dnia 17 marca 2020 roku do dnia 7 kwietnia 2020 roku,</p>
<p>d.
od kwoty 1 452 095,95 zł od dnia 8 kwietnia 2020 roku do dnia 12 maja 2020 roku,</p>
<p>e.
od kwoty 1 451 595,95 zł od dnia 13 maja 2020 roku do dnia 12 czerwca 2020 roku,</p>
<p>f.
od kwoty 1 450 595,95 zł od dnia 13 czerwca 2020 roku do dnia 22 lipca 2020 roku,</p>
<p>g.
od kwoty 1 449 595,95 zł od dnia 23 lipca 2020 roku do dnia 17 sierpnia 2020 roku,</p>
<p>h.
od kwoty 1 448 595,95 zł od dnia 18 sierpnia 2020 roku do dnia 14 września 2020 roku,</p>
<p>i.
od kwoty 1 447 595,95 zł od dnia 15 września 2020 roku do dnia 9 października 2020 roku,</p>
<p>j.
od kwoty 1 446 595,95 zł od dnia 10 października 2020 roku do dnia 10 listopada 2020 roku,</p>
<p>k.
od kwoty 1 445 595,95 zł od dnia 11 listopada 2020 roku do dnia 12 stycznia 2021 roku,</p>
<p>l.
od kwoty 1 444 595,95 zł od dnia 13 stycznia 2021 roku do dnia 11 lutego 2021 roku,</p>
<p>m.
od kwoty 1 443 595,95 zł od dnia 12 lutego 2021 roku do dnia zapłaty</p>
<p>oraz kosztami procesu w tym kosztami zastępstwa procesowego adwokata, według norm przepisanych, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się nakazu zapłaty do dnia zapłaty.</p>
<p>W razie wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty powód wniósł o utrzymanie nakazu zapłaty w mocy i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowym za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, w tym kosztów zastępstwa procesowego adwokata według norm przepisanych.</p>
<p>W uzasadnieniu powód podniósł, iż pozostaje w posiadaniu weksla wystawionego przez pozwanego <span class="anon-block">R. S.</span>, który to weksel (<em>
<!-- -->
in blanco</em>) został wystawiony przez pozwanego na zabezpieczenie spłaty zobowiązania wynikającego z umowy kredytu datowanej na dzień 20 lutego 2014 roku, a zawartej w dniu 21 lutego 2014 roku. Powód podniósł, iż pozwany, pomimo kierowanych do niego wezwań nie wywiązywał się z obowiązku spłaty kredytu. W konsekwencji w piśmie z dnia 10 lutego 2016 roku powód wypowiedział umowę kredytu a następnie wypełnił weksel. Powód wskazał, iż na dochodzoną pozwem kwotę składa się kwota 995 000 zł tytułem niespłaconego kapitału kredytu, kwota 167 373,07 zł tytułem niespłaconych odsetek umownych, kwota 291 587,88 zł tytułem odsetek od należności przeterminowanych oraz kwota 135 zł tytułem kosztów windykacyjnych. Powód wskazał, iż formułując żądanie pozwu uwzględnił fakt wpłaty przez pozwanego na rzecz powoda łącznie kwoty 10.000 zł wynikającej z treści wyroku wydanego w dniu 9 października 2019 roku przez Sąd Okręgowy w<span class="anon-block">(...)</span>w sprawie II K 99/19 oraz dodatkowo kwoty 500 zł. Powód podniósł, iż roszczenie nie jest przedawnione, zaś legitymacja syndyka jest konsekwencją ogłoszenia upadłości <span class="anon-block"> (...)</span>.</p>
<p>Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu nakazowym w dniu 7 grudnia 2021 roku w sprawie o sygn. akt I Nc 230/21 Sąd Okręgowy w Częstochowie nakazał pozwanemu, aby zapłacił powodowi kwotę dochodzoną w pozwie wraz z kosztami procesu (k. 123).</p>
<p>Zarzuty od wydanego nakazu zapłaty wniósł pozwany, zaskarżając nakaz zapłaty w całości. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwany przyznał fakt zawarcia umowy oraz wystawienia weksla na zabezpieczenie spłaty należności wynikających z umowy. Podniósł, jednakże, że umowa jest nieważna, albowiem jej celem było wyłudzenie pożyczki, a więc popełnienie przestępstwa. Wskazał, iż nie miał świadomości jaka była treść zawieranej umowy, po jej zawarciu otrzymał jedynie kwotę 10 000 zł i taką kwotę zwrócił na podstawie wyroku wydanego w sprawie karnej. Pozwany podniósł ponadto zarzut wadliwego wypowiedzenia umowy, zarzut wypełnienia weksla niezgodnie z umową, zarzut przedawnienia wierzytelności wynikającej z umowy pożyczki oraz zarzut przedawnienia wierzytelności wekslowej. Podniósł ponadto zarzut zawyżonej kwoty prowizji wynikającej z treści umowy.</p>
<p>Wyrokiem z dnia 9 września 2022r. Sąd Okręgowy w Częstochowie uchylił w całości nakaz zapłaty z dnia 7 grudnia 2021 roku wydany przez Sąd Okręgowy w Częstochowie w postępowaniu nakazowym w sprawie o sygnaturze akt I Nc 230/21 i powództwo oddalił, a nadto nie obciążył powoda kosztami procesu.</p>
<p>Sąd Okręgowy poczynił następujące ustalenia:</p>
<p>W dniu 21 lutego 2014 roku pozwany <span class="anon-block">R. S.</span> zawarł ze <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> umowę kredytu zabezpieczonego hipoteką nr <span class="anon-block"> (...)</span> na kwotę 995.000 zł, z przeznaczeniem na zakup nieruchomości. Zabezpieczeniem spłaty kredytu był m.in. weksel własny <em>
<!-- -->in blanco</em> wystawiony przez pozwanego i pozostawiony do dyspozycji kredytobiorcy <span class="anon-block"> (...)</span>. Kwota wynikająca z umowy kredytu została przez kredytodawcę wypłacona. Zawierając umowę pozwany podał adres zamieszkania: <span class="anon-block">(...)-(...) L.</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Umowa została zawarta na okres do dnia 4 lutego 2024 roku.</p>
<p>Pozwany <span class="anon-block">R. S.</span> zawierając umowę przedłożył wraz z wnioskiem o udzielenie kredytu przekazane mu przez inne osoby, poświadczające nieprawdę, zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości osiąganych dochodów w <span class="anon-block"> (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">W.</span>, umowę o pracę z dnia 29 października 2012 roku, druki <span class="anon-block"> (...)</span> za okres od października 2013 roku, do grudnia 2013 roku, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu PIT 37 za 2012 roku oraz akt notarialny dotyczący ustanowienia hipoteki stanowiącej zabezpieczenie w/w kredytu na nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">N.</span>, gm. <span class="anon-block">T.</span> o nr 785 oraz 786 o łącznej powierzchni 0,50 hektara, której wartość została znacznie zawyżona na podstawie poświadczającego nieprawdę operatu szacunkowego, które to dokumenty miały istotne znaczenie dla uzyskania tego kredytu, czym wprowadził pracowników <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> w błąd, zarówno co do własnej zdolności kredytowej, jak i tożsamości osób na rzecz których faktycznie miał zostać udzielony kredyt w wyniku czego zawarł umowę kredytu Nr <span class="anon-block"> (...)</span> na nazwisko <span class="anon-block">R. S.</span>, a uzyskaną sumę kredytu przekazał innym osobom czym działał na szkodę <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>. Wyrokiem z dnia 9 października 2019 roku wydanym przez Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">(...)</span> w sprawie II K 99/19, pozwany został skazany za doprowadzenie <span class="anon-block"> (...)</span> do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w kwocie 995.000 zł na karę jednego roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres trzech lat. Nadto zobowiązano pozwanego do naprawienia części szkody poprzez zapłatę na rzecz <span class="anon-block"> (...)</span> kwoty 10.000 zł.</p>
<p>W piśmie z dnia 29 października 2015 roku pozwany został wezwany do zapłaty w terminie 7 dni zadłużenia wynikającego z umowy w łącznej kwocie 197 463,50 zł, na którą to kwotę składa się kwota zaległego kapitału w wysokości 69 160,13, odsetek umownych w wysokości 125 021 zł, odsetek karnych w wysokości 3 201,37 zł, kosztów windykacji w kwocie 27 zł. Wezwanie do zapłaty zostało nadane na adres: <span class="anon-block">(...)-(...) L.</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span>, za pośrednictwem operatora <span class="anon-block">(...)</span>.</p>
<p>W piśmie z dnia 15 grudnia 2015 roku pozwany został wezwany do zapłaty w terminie 7 dni zadłużenia wynikającego z umowy w łącznej kwocie 228 236,59 zł, na którą to kwotę składa się kwota zaległego kapitału w wysokości 83 499,52, odsetek umownych w wysokości 140 436,29 zł, odsetek karnych w wysokości 4 192,78 zł, kosztów windykacji w kwocie 108 zł. Wezwanie do zapłaty zostało nadane na adres: <span class="anon-block">(...)-(...) L.</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span>, za pośrednictwem operatora <span class="anon-block">(...)</span>.</p>
<p>W piśmie z dnia 10 lutego 2016 roku Syndyk <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> w upadłości likwidacyjnej w <span class="anon-block">W.</span> wypowiedział pozwanemu <span class="anon-block">umowę nr (...)</span> z zachowaniem 30 – dniowego okresu wypowiedzenia. Pismo zostało nadane na adres: <span class="anon-block">(...)-(...) L.</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span> i odebrane przez teściową pozwanego <span class="anon-block">E. W.</span> w dniu 17 lutego 2016 roku.</p>
<p>W piśmie z dnia 22 marca 2016 roku opatrzonym nagłówkiem „Ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty” pozwany został po raz kolejny wezwany do zapłaty należności wynikających z umowy w terminie 14 dni od doręczenia pisma. Pismo zawierało załącznik w postaci pouczenia i zostało nadane na adres: <span class="anon-block">(...)-(...) L.</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span>, za pośrednictwem operatora <span class="anon-block">(...)</span>.</p>
<p>Pozwany nie regulował należności wynikających z umowy. W piśmie z dnia 31 stycznia 2019 roku zawiadomiono pozwanego o uzupełnieniu weksla i wezwano do jego wykupu. Pismo zostało nadane na adres: <span class="anon-block">(...)-(...) L.</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span> i odebrane przez <span class="anon-block">I. S.</span> w dniu 6 lutego 2019 roku.</p>
<p>Pozwany zapłacił na rzecz kredytodawcy jedynie kwotę 10.000 zł wynikającą z wyroku z dnia 9 października 2019 roku, a nadto kwotę 500 zł.</p>
<p>Dokonując ustaleń faktycznych Sąd I instancji oparł się przedłożonych w toku procesu dokumentach, a w szczególności wyroku z dnia 9 października 2019 roku Zaznaczył przy tym, że zgodnie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a>, Sąd był związany ustaleniami wyroku co do popełnienia przestępstwa. Sąd Okręgowy pominął dowód z zeznań świadków <span class="anon-block">J. P.</span> i <span class="anon-block">M. G.</span> jako nieprzydatnych dla udowodnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Pominął także zgłoszony przez pozwanego dowód z opinii biegłego, wskazując, że wniosek ten w związku z zarzutem nieprawidłowego wypełnienia weksla byłby wnioskiem zasadnym, jednak w realiach niniejszej sprawy przeprowadzenie takiego dowodu prowadziłoby wyłącznie do przedłużenia postępowania. Sąd I instancji przeprowadził też dowód z przesłuchania stron, ograniczając go do przesłuchania pozwanego, przy czym dokonując oceny złożonych zeznań miał świadomość, iż zeznania pozwanego w istocie korespondują z prezentowanym przez pozwanego stanowiskiem procesowym. Sąd nie dał wiary zeznaniom pozwanego w części, w której zeznał on, iż nie znał treści umowy i nie otrzymał umowy, albowiem okoliczność tą potwierdził własnoręcznym podpisem na umowie.</p>
<p>Dokonując oceny prawnej zgłoszonego żądania, Sąd Okręgowy wyjaśnił, że podstawą żądania pozwu był weksel własny <em>
<!-- -->in blanco</em> wystawiony przez pozwanego <span class="anon-block">R. S.</span> i pozostawiony do dyspozycji <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> jako zabezpieczenie spłaty należności wynikających z umowy kredytu nr <span class="anon-block"> (...)</span> zawartej w dniu 21 lutego 2014 roku. Wynika to jednoznacznie z treści umowy kredytu oraz deklaracji wekslowej, okoliczności te nie były kwestionowane przez strony.</p>
<p>Sąd I instancji uznał, iż zawarta przez strony w dniu 21 lutego 2014 roku umowa kredytu jest umową ważną. Wyjaśnił przy tym, że fakt skazania pozwanego prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa wyłudzenia kredytu nie wpływa na ważność samej umowy oraz zakres obowiązków pozwanego wynikającego z umowy. Popełnienie przez pozwanego przestępstwa opisanego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § 1 k.k.</a> i z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 297;art. 297 § 1)">art. 297 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 11;art. 11 § 2)">art 11 § 2 k.k.</a> winno skutkować jedynie zastosowaniem sankcji prawa karnego i pozostaje bez wpływu na ważność czynności prawnej. Zdaniem Sądu Okręgowego ocena ważności przedmiotowej umowy jest bowiem, zgodnie z zasadą autonomiczności każdej z gałęzi prawa, domeną prawa cywilnego. Z dokonanych ustaleń nie wynika, aby spełnione zostały jakiekolwiek przesłanki ustalenia nieważności zawartej umowy. W szczególności z przedłożonych w toku procesu dokumentów wynika, iż pozwany miał świadomość treści zawartej umowy.</p>
<p>Zdaniem Sądu Okręgowego weksel został wypełniony przez stronę powodową zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie dopatrzył się w tej kwestii żadnych uchybień. Nadto uznał, że roszczenie wynikające z zobowiązania wekslowego nie jest roszczeniem przedawnionym, albowiem na wekslu wpisano datę płatności „25 lutego 2019 roku” (k. 30), zaś pozew został wniesiony w dniu 26 października 2021 roku.</p>
<p>Następnie Sąd I instancji zważył, iż zobowiązanie wekslowe w niniejszej sprawie jest ściśle związane z zobowiązaniem wynikającym z treści umowy kredytu, albowiem pozwany wystawił weksel <em>
<!-- -->in blanco</em> zabezpieczający spłatę należności wynikającej z umowy. Zobowiązanie wekslowe ma więc w niniejszej sprawie charakter akcesoryjny w stosunku do stosunku podstawowego, zaś warunkiem skutecznego dochodzenia należności wynikających z weksla jest wymagalność zobowiązania wynikającego ze stosunku podstawowego.</p>
<p>Sąd Okręgowy uznał, iż roszczenie ze stosunku podstawowego nie jest wymagalne, wobec braku skutecznego wypowiedzenia umowy przez powoda. Sąd meriti wskazał, iż wszelkie pisma kierowane do pozwanego na adres wskazany w umowie były doręczane w sposób prawidłowy. Pozwany nie podał kredytobiorcy innego adresu do doręczeń, korespondencja kierowana do pozwanego była odbierana, zaś nakaz zapłaty został osobiście odebrany przez pozwanego.</p>
<p>Oceniając skuteczność wypowiedzenia umowy kredytu Sąd Okręgowy miał jednak na uwadze nowelizację <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Prawo bankowe</a> (tj. z dnia 21 grudnia 2021 roku, Dz. U. z 2021 roku, poz. 2439) dokonaną ustawą z dnia 25 września 2015 roku o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1854). Nowelizacja została opublikowana w dniu 12 listopada 2015 roku i zgodnie z treścią art. 13, weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, tj. w dniu 27 listopada 2015 roku.</p>
<p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75;art. 75 ust. 1)">art. 75 ust. 1 ustawy – Prawo bankowe</a> w brzmieniu obowiązującym od dnia 27 listopada 2015 roku, w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w razie utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c</a>, obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytu. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c</a> został wprowadzony do porządku prawnego wskazaną nowelizacją obowiązującą od dnia 27 listopada 2015 roku. Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c;art. 75 c ust. 1)">art. 75c ust. 1 ustawy - Prawo bankowe</a>, jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. Zgodnie z art. 75c ust. 2 powołanej ustawy, w wezwaniu, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c ust. 1)">ust. 1</a>, bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Zgodnie z art. 75c ust. 3 powołanej ustawy, bank powinien, na wniosek kredytobiorcy, umożliwić restrukturyzację zadłużenia poprzez zmianę określonych w umowie warunków lub terminów spłaty kredytu, jeżeli jest uzasadniona dokonaną przez bank oceną sytuacji finansowej i gospodarczej kredytobiorcy.</p>
<p>Dalej Sąd Okręgowy wyjaśnił, że powołane przepisy zostały wprowadzone do porządku prawnego ustawą z dnia 25 września 2015 roku o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1854) i zaczęły obowiązywać w dniu 27 listopada 2015 roku. Zgodnie z treścią art. 12 powołanej ustawy nowelizującej, banki oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, dostosują swoją działalność do wymagań określonych w art. 75c ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Oznacza to, iż do każdej umowy, która nie została skutecznie wypowiedziana w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie nowelizacji, należy stosować przepisy w brzmieniu nadanym nowelizacją. Z uwagi na charakter powołanego przepisu, który wywołuje skutki w sferze materialnoprawnej Sąd ma obowiązek weryfikować prawidłowość wypowiedzenia z urzędu. Sąd meriti zważył przy tym, że wprowadzenie powołanego przepisu miało na celu ochronę kredytobiorców (czy też pożyczkobiorców) i umożliwienie im spłaty zadłużenia na korzystniejszych warunkach. Z treści powołanych przepisów wynika przy tym, iż niedochowanie przed bank (lub <span class="anon-block"> (...)</span>) procedury opisanej w powołanym przepisie uniemożliwia złożenie skutecznego oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Przepisy te mają na celu ochronę kredytobiorców jako podmiotów które nie posiadają tak silnej pozycji na rynku jak organizacje finansowe i z tego powodu winny być interpretowane ściśle i bez żadnych wyjątków. W szczególności należy uznać iż wezwanie kierowane do kredytobiorcy powinno zawierać jednoznaczną, czytelną i zrozumiałą informację o możliwości restrukturyzacji istniejącego zadłużenia.</p>
<p>W ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie strona powodowa uchybiła powołanym przepisom, bowiem wypowiedzenie umowy z dnia 10 lutego 2016 roku nie zostało poprzedzone wezwaniem do zapłaty zawierającym informację o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. W konsekwencji nie można uznać, aby wypowiedzenie to było wypowiedzeniem skutecznym. Nadto zdaniem Sądu I instancji wymogów wynikających z nowelizacji nie spełnia pismo powoda datowane na dzień 22 marca 2016 roku, do którego miałby zostać dołączony załącznik o nazwie „Pouczenie” w którym w punkcie 4 znajduje się informacja o treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c ustawy – Prawo bankowe</a>. Kredytobiorca winien zostać pouczony o przysługujących mu prawach w sposób jednoznaczny, w treści wezwania do zapłaty poprzedzającego oświadczenie w wypowiedzeniu, w taki sposób aby informację w sposób należy zrozumiał. Winien mieć przy tym świadomość, że jego reakcja, a w szczególności złożenie wniosku o restrukturyzację zadłużenia pozwoli na kontynuowanie umowy i spowoduje, iż kredytodawca nie będzie składał oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Załącznik do pisma, jeżeli w ogóle został do niego dołączony, ma jedynie charakter blankietowy i nie spełnia wymogów o którym mowa w powołanym przepisie. Intencją ustawodawcy było zawarcie informacji o restrukturyzacji w samej treści wezwania co umożliwia zapoznanie się adresata z jej treścią i nie pozostawia w tej kwestii jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych.</p>
<p>Wobec powyższego Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, iż nie dochowano procedury prowadzącej do skutecznego wypowiedzenia umowy. Nie zostały ponadto podjęte skuteczne czynności mogące doprowadzić do sanowania nieprawidłowości związanych ze złożeniem oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Jakkolwiek bowiem pozew mógłby zostać potraktowany jako dokument zawierający oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, to w dalszym ciągu powód nie dochował należytej staranności do której był zobligowany powołanymi przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy – Prawo bankowe</a>. Z treści umowy wynika, iż miała ona obowiązywać do 2024 roku, tak więc nie można przyjąć, iż wymagalność zobowiązania wynika bezpośrednio z umowy. W konsekwencji Sąd I instancji oddalił powództwo z powodu braku wymagalności zobowiązania wynikającego ze stosunku podstawowego, tak więc nie dokonywał analizy zarzutu abuzywności postanowienia umowy w zakresie prowizji od udzielonego kredytu. Zbędne było również przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia wysokości zobowiązania wynikającego ze stosunku podstawowego.</p>
<p>W sprawie wydano nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, tak więc nakaz zapłaty został w całości uchylony, zaś powództwo oddalone.</p>
<p>O kosztach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> uznając, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności, które uzasadniają zastosowania zasady słuszności i nie obciążanie powoda kosztami procesu. W ocenie Sądu meriti umowa kredytu zawarta przez pozwanego i <span class="anon-block"> (...)</span> jest ważna, kredytodawca wypłacił kwotę kredytu, pozwany mógł tą kwotą dysponować i nie spłacił należności wynikających z umowy. Powództwo zostało oddalone wyłącznie z powodu uchybień związanych z wypowiedzeniem umowy kredytu, przy czym powód mógł pozostawać w przekonaniu, iż przesyłając pozwanemu pismo z dnia 22 marca 2016 roku wraz z pouczeniem zawierającym informację o treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75 c ustawy – Prawo bankowe</a>, uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z powołanych przepisów. Okoliczność ta w ocenie Sądu Okręgowego uzasadnia nie obciążanie powoda kosztami procesu.</p>
<p>Apelację od wyroku wniósł powód zaskarżając go w całości i zarzucając:</p>
<p>I.
naruszenie przepisu postępowania, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez błędną, niewszechstronną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego polegającą na pominięciu znajdujących się w aktach sprawy wezwań do zapłaty z dnia 29 października 2015r. oraz 15 grudnia 2015r. w zakresie oceny prawidłowości realizacji procedury wypowiedzenia umowy kredytu w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c prawa bankowego</a>, podczas gdy prawidłowa i pełna ocena zebranego materiału dowodowego, w tym wezwań do zapłaty z dnia 29 października 2015r. oraz 15 grudnia 2015r. poprzedzających wypowiedzenie umowy doprowadzałaby Sąd I instancji do ustalenia, że Syndyk nie był obowiązany do udzielania pouczeń o możliwości przeprowadzenia procedury restrukturyzacji kredytu w okresie do dnia 27 grudnia 2015r.;</p>
<p>II.
naruszenie przepisów prawa materialnego:</p>
<p>1)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c prawa bankowego</a> w zw. z art. 12 ustawy o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy prawo bankowe</a> oraz innych niektórych innych ustaw z dnia 25 września 2015r. w zw. z art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 5 listopada 2009r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych poprzez zastosowanie wyżej wymienionych regulacji w niniejszej sprawie, podczas gdy w okresie wystosowania do pozwanego wezwań do zapłaty z dnia 29 października 2015r. oraz 15 grudnia 2015r. przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c;art. 75 c ust. 1;art. 75 c ust. 2;art. 75 c ust. 3;art. 75 c ust. 4;art. 75 c ust. 5;art. 75 c ust. 6)">art. 75 c ust. 1 – 6 prawa bankowego</a> nie obowiązywał, tj.</p>
<p>a)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75 c prawa bankowego</a> stosownie do treści art. 12 ustawy nowelizującej obligował instytucje finansowe do określonych działań od dnia 27 grudnia 2015r. zaś powód kierował do pozwanego wezwania do zapłaty z dnia 29 października 2015r. oraz 15 grudnia 2015r., zatem w czasie kiedy rzeczona norma nie wiązała <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>,</p>
<p>b)
z uwagi na wystosowanie do pozwanego ww wezwań do zapłaty z dnia 29 października 2015r. oraz 15 grudnia 2015r. Syndyk miał prawną i faktyczną możliwość złożenia pozwanemu wypowiedzenia umowy kredytu w dniu 10 lutego 2016r., tj. zakończenia procedury rozwiązania stosunku prawnego w postaci umowy kredytu, a w konsekwencji podstawa roszczenia powoda tj. weksel własny został wystawiony zgodnie z podpisaną przez pozwanego deklaracją wekslową;</p>
<p>2)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c;art. 75 c ust. 1;art. 75 c ust. 2)">art. 75 c ust. 1-2 prawa bankowego</a> poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, iż dla skuteczności i ważności wypowiedzenia umowy kredytu koniecznym jest uprzednie pouczenie dłużnika o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia, podczas gdy treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c;art. 75 c ust. 3;art. 75 c ust. 4;art. 75 c ust. 5;art. 75 c ust. 6)">art. 75c ust. 3-6 prawa bankowego</a> nie pozwala na przyjęcie, że ewentualny brak stosowanego pouczenia wpływa na materialnoprawną skuteczność wypowiedzenia,</p>
<p>Powód wniósł o:</p>
<p>1)
zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez utrzymanie w mocy nakazu zapłaty z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn.. akt I Nc 230/21 w całości i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji wywołanych wniesieniem zarzutów, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się nakazu zapłaty do dnia zapłaty,</p>
<p>2)
ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania,</p>
<p>3)
zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego.</p>
<p>Pozwany odpowiedzi na apelację, wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.</p>
<p>Pozwany wniósł zażalenie na rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu zawarte w punkcie 3. zaskarżonego wyroku, zarzucając:</p>
<dl>
<dt></dt>
<dd>
<p>naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> poprzesz jego błędne zastosowanie, nieobciążenie powoda jako strony przegrywającej kosztami procesu w żadnej części, podczas gdy:</p>
<dl>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zaistniały przesłanki do zastosowania przedmiotowego przepisu wobec powoda i zasadnym było zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu całości kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych,</p>
</dd>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>pozwany, aby celem podjęcia obrony zmuszony był ponieść koszt zastępstwa prawnego/ pełnomocnika, a jednocześnie jedynie na skutek wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty z dnia 7 grudnia 2021r. sygn.. akt I Nc 230/21 nakaz ten się nie uprawomocnił i doszło do merytorycznego rozpoznania sprawy, w ramach którego stwierdzono bezzasadność roszczenia strony powodowej;</p>
</dd>
</dl>
</dd>
</dl>
<dl>
<dt></dt>
<dd>
<p>naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3)">art. 98 § 1, 1<sup>
<!-- -->1</sup>, 3 k.p.c.</a> poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy strona pozwana przegrała sprawę w całości i winna ponieść kosztu postępowania wywołane (co oczywiste) wyłącznie swoim postępowaniem (wadliwie przeprowadzona procedura wypowiedzenia umowy, a następnie złożony w sprawie pozew).</p>
</dd>
</dl>
<p>Pozwany wniósł o:</p>
<dl>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>zmianę punktu 3. zaskarżonego orzeczenia i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu całości kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczony od daty uprawomocnienia się orzeczenia;</p>
</dd>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego.</p>
</dd>
</dl>
<p>Powód w odpowiedzi na zażalenie podtrzymał swoje stanowisko w zakresie nieobciążania go kosztami procesu i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.</p>
<p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</p>
<p>Apelacja powoda nie była uzasadniona, bowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Zasadne było natomiast zażalenie pozwanego na rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarte w punkcie 3. wyroku.</p>
<p>Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 382)">art. 382 k.p.c.</a> sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu sądu pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Kognicja sądu apelacyjnego obejmuje zatem rozpoznanie sprawy w taki sposób, w jaki mógł i powinien to uczynić sąd pierwszej instancji. Przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 382)">art. 382 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> określają model postępowania apelacyjnego, w którym dominuje obowiązek merytorycznego – tak w zakresie podstawy faktycznej oraz stosowania prawa - rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2003 r., V CK 423/02, LEX nr 583965). W systemie apelacji pełnej, Sąd II instancji czyni własne ustalenia faktyczne i rozważa na nowo całokształt okoliczności sprawy, dokonując ich samodzielnej oceny. Może też w wyniku odmiennej oceny dowodów poczynić nowe lub odmienne ustalenia opierając się na materiale dowodowym zebranym w pierwszej instancji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2010 r., IV CSK 72/10, LEX nr 622212). Postępowanie apelacyjne jest postępowaniem odwoławczym i kontrolnym, zachowuje jednak charakter postępowania rozpoznawczego. Sąd II instancji ma zatem pełną swobodę jurysdykcyjną, ograniczoną jedynie granicami zaskarżenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2020r., V CSK 385/20, nr LEX 3093373, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2009 r., I PK 32/09, niepubl. LEX nr 548916). Kierując się zatem uprawnieniem wynikającym z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 382)">art. 382 k.p.c.</a> i będąc sądem merytorycznie rozpoznającym sprawę, Sąd Apelacyjny oparł się na materiale dowodowym uzyskanym w toku postępowania, dokonał natomiast własnej oceny przedstawionego pod osąd materiału procesowego i w jej wyniku stwierdził, że Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, a poczynione ustalenia faktyczne w części istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy nie są wadliwe i znajdują odzwierciedlenie w treści przedstawionych w sprawie dowodów. Sąd Apelacyjny podziela zatem ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy i przyjmuje je za własne, co czyni zbędnym ich ponowne przytaczanie. Sąd odwoławczy dokonał natomiast odmiennej oceny prawnej, dochodząc do przekonania, że zawarta między stronami umowa kredytu jest nieważna.</p>
<p>Odnosząc się w pierwszej kolejności do postawionych w apelacji zarzutów naruszenia prawa procesowego w postaci błędnej oceny zebranego materiału dowodowego, warto wskazać, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, aby zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> mógł okazać się skuteczny, skarżący musi wykazać, że sąd uchybił podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadom doświadczenia życiowego, wskazaniom wiedzy i właściwego kojarzenia faktów. Przedmiotowy zarzut musi się opierać na podważeniu podstaw oceny dokonanej przez sąd z wykazaniem, że jest ona rażąco wadliwa lub oczywiście błędna (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt II CKN 588/99, Lex nr 52347; wyrok SN z dnia 15 kwietnia 2004 r., sygn. akt IV CK 274//03, opubl. Lex nr 164852). Powód obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> upatrywał w uznaniu przez Sąd Okręgowy, że powód nie dowiódł skutecznego wypowiedzenia umowy kredytu, uznając, że nie przedstawiono dowodu pozwalającego na uznanie spełnienia przez <span class="anon-block"> (...)</span> obowiązku wezwania pozwanego do zapłaty z pouczeniem o możliwości wystąpienia z wnioskiem o restrukturyzację, przed złożeniem oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu. Tak skonstruowany zarzut nie mieści się w dyspozycji tej normy, która reguluje sposób oceny dowodów pod kątem ich wiarygodności lub mocy, a wkracza w sferę oceny prawnej zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dotyczącej skuteczności wypowiedzenia umowy kredytu.</p>
<p>Skuteczność wypowiedzenia umowy kredytu, a tym samym wymagalność dochodzonego pozwem roszczenia, winna podlegać ocenie w oparciu o regulację zawartą w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c</a>) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. prawo bankowe</a>. Zgodnie z tym przepisem w celu skutecznego wypowiedzenia umowy kredytu w lutym 2016r., powód zobowiązany był do uprzedniego wdrożenia procedury wynikającej z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c</a>) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawa bankowego</a>, zatem najpierw powinien doręczyć pozwanemu wezwanie określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c</a>) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (ust. 1;ust. 2)">ust. 1 i 2 prawa bankowego</a> - zawierające w szczególności informację o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia - oraz odczekać do upływu dodatkowego terminu na spłatę zadłużenia wyznaczonego w wezwaniu (nie krótszego niż 14 dni roboczych). Dopiero po upływie tego terminu mógł złożyć pozwanemu oświadczenie woli wypowiadające umowę kredytu.</p>
<p>Z kolei zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75;art. 75 ust. 1)">art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. prawo bankowe</a> w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w przypadku utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytu. Wypowiedzenie umowy o kredyt jest uprawnieniem kształtującym banku, prowadzącym do zakończenia nawiązanego stosunku prawnego. Wymaga złożenia oświadczenia woli w sposób przewidziany <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 61;art. 61 § 1)">artykułem 61 § 1 k.c.</a>
</p>
<p>W świetle poczynionych w sprawie ustaleń nie budzi wątpliwości, że pozwany zaprzestał spłaty kredytu na warunkach określonych umową po dniu 29 września 2014r., zatem zaistniały przesłanki do rozwiązania umowy łączącej strony zarówno w oparciu o postanowienia zawarte w umowie kredytu (§ 12 pkt 1a), jak i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75)">art. 75 ustawy prawo bankowe</a>. Powód dwukrotnie wzywał pozwanego do dokonania spłaty zadłużenia w pismach z dnia 29 października 2015r. oraz 15 grudnia 2015r., przy czym jak słusznie wskazał Sąd Okręgowy, żadne z tych pism nie zawierało informacji o możliwości złożenia w terminie 14 dni wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Treść wysłanych do pozwanego pism, w ocenie Sądu Apelacyjnego, nie pozostawia wątpliwości, że nie zostały spełnione wymogi wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c ustawy - Prawo bankowe</a>, co czyni wypowiedzenie umowy kredytu dokonane w piśmie z dnia 10 lutego 2016r. bezskutecznym. Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 czerwca 2021r., sygn. akt IV CSKP 92/21 (OSNC 2022/1/9), z którego wynika, że naruszenie przez bank (w tym wypadku <span class="anon-block"> (...)</span>) wymogów z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c prawa bankowego</a> nie skutkuje nieważnością wypowiedzenia w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a>, skoro przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawa bankowego</a> takiej sankcji nie przewidują. Natomiast w świetle celu i charakteru prawnego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c prawa bankowego</a>, w kontekście brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 12)">art. 12</a> noweli prawa bankowego z dnia 25 września 2015 r., pominięcie tej obowiązkowej procedury przez bank czyni dokonane wypowiedzenie kredytu bezskutecznym. Brak podjęcia przez bank ustawowo przewidzianych czynności, które poprzedzają wypowiedzenie, czynią wypowiedzenie przedwczesnym. W sytuacji, w której dana czynność prawna, w tym wypadku wypowiedzenie umowy, jest przedwczesna, to z tej przyczyny nie może być kwalifikowana jako nieważna, lecz bezskuteczna z tego względu, że nie została poprzedzona dokonaniem innych wymaganych ustawą czynności, tak jak to miało miejsce w tej sprawie.</p>
<p>Oceny tej nie zmienia też późniejsze, dokonane po złożeniu oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu, skierowanie do pozwanego pisma z dnia 22 marca 2016r., do którego dołączono pouczenie odpowiadające wymogom z dnia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 73 c)">art. 73 c prawa bankowego</a>, albowiem winno być ono dokonane przed wypowiedzeniem umowy kredytu. W konsekwencji trafna była ocena Sądu Okręgowego przyjmująca, iż strona powodowa nie zdołała wykazać, że doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy kredytu. Zatem niewątpliwie w chwili wypełnienia weksla nie była wymagalna całość kredytu, albowiem nie doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy kredytowej</p>
<p>Błędnie natomiast Sąd Okręgowy uznał, że dla skutecznego dochodzenia należności wynikających z weksla konieczna była uprzednia wymagalność roszczenia wynikającego ze stosunku podstawowego. Co istotne w niniejszej sprawie podstawą żądania powoda nie było zobowiązanie podstawowe tj. z umowy kredytu, lecz zobowiązanie wekslowe, wynikające z wystawionego przez pozwanego weksla celem zabezpieczenia wierzytelności o zwrot kredytu. Odwołanie się przez pozwanego w zarzutach od nakazu zapłaty, do stosunku podstawowego wobec dochodzonego roszczenia wekslowego, prowadziło do uwzględnienia również tego stosunku w ramach oceny zasadności roszczenia wekslowego, natomiast nie prowadziło do zmiany ani podstawy faktycznej ani prawnej żądania powoda. Przedmiotem sporu jest roszczenie wekslowe, lecz przy uwzględnieniu stosunku podstawowego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2011 r., II CSK 311/10 (OSNC 2011/3/66) oraz z dnia 3 czerwca 2015 r., V CSK 550/14). W takiej sytuacji dokonując oceny materiału dowodowego należałoby rozważyć czy w ramach stosunku podstawowego istniało i w jakiej wysokości roszczenie powoda zabezpieczone wekslem, czy powód we wskazanych okolicznościach faktycznych, z uwagi na treść umowy, miał uprawnienie do wypełnienia weksla i czy uprawnienie to zostało, w świetle przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 ()">prawa wekslowego</a>, wykonane bez ich naruszenia. Zobowiązanie wekslowe z weksla in blanco powstaje z chwilą złożenia własnoręcznego podpisu w celu zobowiązania się wekslowo i wręczenia weksla, z tym zastrzeżeniem, że do czasu całkowitego uzupełnienia weksla treścią weksla, zobowiązanie jest warunkowe. Warunkiem uznania jego ważności jest uzupełnienie weksla in blanco zgodnie z zasadami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 ()">prawa wekslowego</a> tak, aby zostały spełnione wymagania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 1;art. 101)">art. 1 lub art. 101 prawa wekslowego</a>.</p>
<p>Wręczeniu weksla in blanco towarzyszy bowiem porozumienie dotyczące uzupełnienia weksla. Istnienie takiego porozumienia jest obligatoryjne, związane jest z wystawieniem i wydaniem weksla in blanco (zob. A. Szpunar, Komentarz, s. 77). Porozumienie stanowi zatem umowę, na podstawie której podmiot podpisujący weksel upoważnia wierzyciela do jego uzupełnienia. Umowa ta wyznacza granice kompetencji wierzyciela, a w przypadku zasadności zarzutu przekroczenia tych granic przez wierzyciela, nie zachodzi nieważność całego zobowiązania wekslowego a jedynie ograniczenie odpowiedzialności dłużników wekslowych (w granicach w których treść weksla odpowiada treści porozumienia, czy też deklaracji wekslowej - por. np. wyrok SN z dnia 246 styczna 2001 II CKN 25/00 OSNC 2001/7-8/117). <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 ()">Prawo wekslowe</a> nie precyzuje formy ani treści porozumienia, stąd dopuszczalne jest jego zawarcie w dowolnej formie – pisemnej, ustnej, dorozumianej (wyrok Sądu Najwyższego z 23 października 2001 r., I CKN 19/2001, Lexis.pl nr 380631). Treść porozumienia wyznaczają jedynie granice swobody umów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353<sup>
<!-- -->(
1)</sup> k.c.</a>), a do wykładnia oświadczeń woli stron składających się na to porozumienie winna być dokona w oparciu o zasady określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i § 2 k.c.</a>
</p>
<p>Zgodnie z treścią deklaracji wekslowej wystawionej do załączonego do pozwu weksla powód miał prawo wypełnić weksel w każdym czasie w przypadku niedotrzymania umownych terminów spłaty kredytu, do sumy odpowiadającej kwocie wykorzystanego kredytu wraz odsetkami i innymi należnościami Kasy, ponadto powód mógł opatrzyć weksel datą płatności według swego uznania. Wobec tego należy uznać, że z treści deklaracji wynikało, iż uprawnienie do uzupełnienia weksla nie było zależne od skutecznego wypowiedzenia umowy przez powoda, a wystarczającym zdarzeniem uprawniającym do uzupełnienia było niedotrzymanie przez kredytobiorcę umownych terminów spłaty kredytu i powstanie z tego tytułu zadłużenia. Jednakże badanie czy istniało i w jakiej wysokości wymagalne zadłużenie z tytułu spłaty kredytu, było w okolicznościach niniejszej sprawy zbędne, bowiem Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że umowa kredytu zawarta przez pozwanego ze <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> była nieważna, co skutkuje nieważnością weksla zabezpieczającego tę umowę.</p>
<p>Pozwany, wnosząc zarzuty od nakazu zapłaty, przede wszystkim akcentował właśnie nieważność umowy kredytu. W tej sytuacji rozważenia wymagało, czy opisana umowa była istotnie nieważna, przy czym czynność tę skonfrontować wypadnie odrębnie z normami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1;art. 58 § 2)">art. 58 § 1 2 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83§1 k.c.</a>, przy czym trzeba mieć na uwadze to, że granice między obejściem prawa i pozornością nie są ostre i często możliwe jest zakwalifikowanie jakiejś czynności jako podpadającej pod dyspozycję każdej z tych norm. Ocena czynności prawnej pod kątem nieważności winna uwzględniać zarówno treść czynności prawnej, jak i jej cel. Treść czynności prawnej jest wyznaczana przez złożone oświadczenia woli, natomiast przez cel czynności trzeba natomiast rozumieć rezultat, jaki strony zamierzają osiągnąć, nawet jeśli nie wynika on wprost z treści oświadczeń woli, a ma dopiero zostać uzyskany na skutek realizacji przewidzianych czynnością praw i obowiązków. Na podzielenie zasługuje pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 października 2005 r. w sprawie II CK 174/05 (OSNC 2006/9/149), że nieważna jest czynność prawna podjęta w celu przestępczym. Nadto aby doszło do nieważności czynności prawnej umowy, jej cel, sprzeczny z prawem albo z zasadami współżycia społecznego, nie musi być wspólny dla obu stron, wystarczy, że do jego osiągnięcia dąży jedna ze stron umowy, a druga jest tego świadoma lub – biorąc pod uwagę okoliczności zawarcia umowy oraz jej treść – powinna być świadoma (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2014r., sygn. II CSK 290/13, OSNC 2015/4/43). ).</p>
<p>Przez czynność prawną mającą na celu obejście ustawy należy rozumieć czynność wprawdzie nieobjętą zakazem ustawowym, ale przedsięwziętą w celu osiągnięcia skutku zakazanego przez ustawę. Jak podkreśla się w doktrynie, czynność mająca na celu obejście ustawy zawiera pozór zgodności z ustawą, ponieważ jej treść nie zawiera elementów wprost sprzecznych z ustawą, ale skutki, które wywołuje i które objęte są zamiarem stron, naruszają zakazy lub nakazy ustawowe. Chodzi tu o zakazy lub nakazy wynikające z norm bezwzględnie obowiązujących (iuris cogentis) oraz semiimperatywnych, gdyż tylko one zabraniają kształtowania stosunków prawnych w sposób z nimi niezgodny. Funkcja <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> polega natomiast na tym, aby zapobiegać powstawaniu stosunków prawnych przez system prawny zakazanych. Wspomniane zakazy lub nakazy mogą wynikać z norm rangi ustawowej każdej z gałęzi prawa, także z norm prawa publicznego, mogą to być więc również zakazy wynikające z norm prawa karnego, choć w razie ich naruszenia stosuje się w zasadzie właściwe dla nich sankcje określone w prawie karnym. Jeżeli jednak cel konkretnej normy wskazuje na to, że ma ona zapobiegać ukształtowaniu stosunku cywilnoprawnego, sprzecznego z nią, wówczas trzeba przyjąć, że przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> znajduje zastosowanie, ponieważ działania zakazane normami prawa karnego nie mogą być przedmiotem ważnych zobowiązań podejmowanych w czynnościach cywilnoprawnych. Natomiast normy prawa karnego, które odnoszą się do czynności prawnych nie w celu zapobieżenia powstawaniu określonych stosunków cywilnoprawnych, wywołują jedynie sankcje określone we właściwych dla nich przepisach prawa karnego" (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. II CSK 101/05).</p>
<p>Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że analiza zawartej przez strony umowy kredytu prowadzi do wniosku, że nie jest ona sama przez się sprzeczna z ustawą. Prawo polskie nie zakazuje bowiem zawierania takiej umowy, a wręcz wprost reguluje taki stosunek umowny w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe</a> (Dz.U. z 2012r., poz. 1376 j.t.), który ma odpowiednie zastosowanie do pożyczek i kredytów udzielanych przez kasy oszczędnościowo – kredytowe w oparciu o art. 3 ustawy z dnia 5 listopada 2009r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych (Dz.U. z 2013r. poz. 1450 j.t.). Rzecz w tym jednak, że celem dokonania takiej czynności przez pozwanego nie było uzyskanie dla siebie wskazanych w umowie środków pieniężnych, a wyłudzenie kredytu dla innych osób, na skutek przedłożenia poświadczających nieprawdę dokumentów co do wysokości osiąganych dochodów. W rzeczywistości środki uzyskane z kredytu nie służyły potrzebom pozwanego, a zostały niezwłocznie przekazane osobom trzecim, które przekazały mu jedynie obiecaną kwotę 10 000 zł za udział w tym procederze. Pozwany nie zamierzał dokonać zakupu nieruchomości gruntowej opisanej w § 1 ust. 2 umowy, nie zamierzał też spłacać kredytu, licząc, że zostanie on spłacony przez osoby trzecie, co do pewnego momentu miało miejsce. Tym samym pozwany, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, dopuścił się czynu określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> w zw. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § 1 k.k.</a> (oszustwo w stosunku do mienia znacznej wartości) w zbiegu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 297;art. 297 § 1)">art. 297 § 1 k.c.</a> (wyłudzenie kredytu). Za ten czyn pozwany został skazany na karę roku pozbawienia wolności na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">(...)</span> II Wydział Karny z dnia 9 października 2019 r. w sprawie o sygn. II K 99/19, przy czym wykonanie orzeczonej kary zostało warunkowo zawieszone na okres 3 lat, a nadto pozwanego zobowiązano do naprawienia części szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę kwoty 10 000 zł na rzecz <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>. Opisany wyrok karny, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> jest wiążący dla Sądu, a jego moc wiążąca w postępowaniu cywilnym przejawia się w szczególnej mocy dowodowej w procesie cywilnym, stanowiąc domniemanie niezbite (praesumptio iuris tantum). Zasada prejudykatu wynikająca z tego artykułu ma charakter bezwzględnie obowiązujący w stosunku do sprawcy przestępstwa skazanego w procesie karnym. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 grudnia 2008 r. (III CSK 191/08, OSP 2010 Nr 1, poz. 2, str. 8) wskazywał, że zakres takiego związania sądu w postępowaniu cywilnym rozciąga się jedynie na ustalenia co do popełnienia przestępstwa zawarte w prawomocnym wyroku skazującym, a precyzyjniej w sentencji takiego wyroku skazującego. Związanie sądu cywilnego obejmuje więc tylko te ustalenia, które stanowią konieczną przesłankę określenia przestępstwa przypisanego w sentencji skazującego wyroku karnego. Jak wykazało postępowanie dowodowe, w tym treść wyroku karnego skazującego pozwanego, faktem notoryjnym jest, że opisany proceder wyłudzania kredytów i pożyczek był szeroko stosowany, odbywał się przy współudziale niektórych członków zarządu oraz pracowników <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>. W opisie czynu przypisanego pozwanemu zawarto bowiem stwierdzenie, że pozwany „działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu uzyskania dla innych osób ze <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>” doprowadził tę Kasę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, co świadczy o świadomości przestępczego celu umowy po stronie pracowników Kasy. Oznacza to, że nie tylko pozwany, a obie strony umowy kredytu działały w celu popełnienia przestępstwa. Nie budzi zatem wątpliwości, że zawarta między powodem a pozwanym umowa kredytu z dnia 20 lutego 2014r. została zawarta w celu obejścia prawa, a dokładnie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19960010002" title="Ustawa z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych - Dz. U. z 1996 r. Nr 1, poz. 2 (art. 3;art. 3 ust. 1)">art. 3 ust. 1 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych</a>, a taka czynność prawna jest nieważna na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a>
</p>
<p>Powyższe skutkuje tym, że przedmiotowa umowa kredytu, zabezpieczona przedłożonym do akt sprawy wekslem, na podstawie którego powód dochodził roszczenia w postępowaniu nakazowym, jako nieważna w całości, nie może stanowić podstawy faktycznej i prawnej zgłoszonych roszczeń. Tym samym, zaskarżony wyrok, którym uchylono w całości nakaz zapłaty i oddalono powództwo, odpowiadał prawu.</p>
<p>Wobec powyższego apelacja powoda podlegała oddaleniu w całości na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>
</p>
<p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a>, obciążając nimi w całości powoda Koszty postępowania apelacyjnego poniesione przez pozwanego to 8100 zł, obejmujące: wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 2 pkt 7 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.</p>
<p>Na uwzględnieni zasługiwało natomiast zażalenie pozwanego na rozstrzygniecie o kosztach procesu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego argumenty podniesione przez pozwanego w zażaleniu uzasadniają zmianę orzeczenia zawartego w punkcie 3. Zaskarżonego wyroku, poprzez wyłącznie zastosowania wyjątkowego uregulowania, wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> i rozstrzygnięcie o kosztach procesu w oparciu o podstawową zasadę wynikająca z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> – czyli zasadę odpowiedzialności za wynika procesu.</p>
<p>Zasada odpowiedzialności za wynik procesu wynikająca z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a>, została ustalona jako reguła, a ustawodawca uzupełnił ją zasadami kompensacji, słuszności i zawinienia. Oparcie rozstrzygnięcia o kosztach procesu na jednej z uzupełniających zasad orzekania o kosztach, powinno być poprzedzone stwierdzeniem, że sytuacja zaistniała w sprawie wskazuje na celowość wyłączenia normy ogólnej, podyktowanego przewidzianymi w nich względami. Aby skorzystać z uregulowania wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>, konieczne zaistnienie w sprawie wypadków szczególnie uzasadnionych, wskazujących że obciążenie strony przegrywającej kosztami pozostawałoby w sprzeczności z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego. Dodatkowo należy podnieć, ze sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej i fakt ogłoszenia upadłości <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>, nie stanowi podstawy zwolnienia - na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> - od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi. Warto też wskazać, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 61)">art. 61</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 2;art. 2 ust. 1)">art. 2 ust. 1 prawa upadłościowego</a>, rolę jaką pełni syndyk masy upadłości w toku postępowań sądowych, w których reprezentuje masę upadłości. Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, ale w imieniu własnym będąc tzw. stroną zastępczą. Działanie w takim charakterze oznacza, że stroną postępowania w znaczeniu formalnym, ze wszystkimi wynikającymi stąd konsekwencjami, w tym także dotyczącymi sposobu oznaczania strony postępowania jest syndyk masy upadłości. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 144;art. 144 § 2)">Art. 144 § 2 prawa upadłościowego</a> przyznaje syndykowi masy upadłości status zastępcy pośredniego. Konsekwencją tej regulacji jest sposób oznaczania strony postępowania jako reprezentowanej przez syndyka, jak również ponoszenia konsekwencji związanych z prowadzeniem postępowania, w szczególności ponoszenia kosztów postępowania, stosownie do wyniku sprawy.</p>
<p>Podsumowując w ocenie Sądu rozpoznającego zażalenie nie zaistniał w sprawie wypadek szczególnie uzasadniony, dający możliwość zastosowania wobec powoda dobrodziejstwa odstąpienia od obciążania go kosztami należnymi pozwanemu, tym samym zaskarżone postanowienie o kosztach zostało zmienione na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 3)">art. 397 § 3 k.p.c.</a> przez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za postępowanie pierwszoinstancyjne obejmujące koszty zastępstwa procesowego w stawce minimalnej określonej na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.</p>
<p>O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a>, obciążając nimi w całości powoda. Koszty postępowania zażaleniowego poniesione przez pozwanego obejmują koszty zastępstwa procesowego w wysokości 1 800 zł ustalone na podstawie § 2 pkt 5 i § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.</p>
<p>SSA Małgorzata Wołczańska SSA Jolanta Polko SSA Anna Bohdziewicz</p>
</div>