Wyrok z 26 lutego 2026, sygn. I ACa 407/23
Pokaż pozostałe podstawy prawne (6)
Sygn. akt I ACa 407/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lutego 2026 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek
Protokolant: Mirosław Deja
po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. w Krakowie
na rozprawie
sprawy z powództwa S. U. i J. U.
przeciwko (...) Kasie (...) S.A z siedzibą w L.
o ustalenie i zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 1 grudnia 2022 r. sygn. akt I C 2318/21
1. oddala apelację;
2. zasądza od strony pozwanej (...) Kasy (...) Banku (...) S.A. z siedzibą w L. na rzecz powodów S. U. i J. U. łącznie kwotę 8100 zł (osiem tysięcy sto złotych) z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt : I ACa 407/23
UZASADNIENIE
Na wstępie należy wskazać , iż zgodnie z treścią art. 327 1 § 2 kpc w zw. z art. 391 §1kpc., pisemne motywy rozstrzygnięcia mają zachowywać zwięzłość.
Odwołując się do tej reguły, Sąd Apelacyjny, uzasadniając wydany wyrok, przedstawi tylko kluczowe elementy faktyczne oraz dotyczące oceny prawnej roszczeń ustalającego i pieniężnego powodów poddanego pod osąd Sądów obu instancji, które zdecydowały o jej treści.
Uwzględniając w całości roszczenie o ustalenie , a niemal w całości roszczenie pieniężne zgłoszone przez powodów- małżonków J. U. i S. U. , w pozwie skierowanym przeciwko (...) Kasie (...) S.A. w L. o ustalenie nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu z dnia 13 maja 2008r. nr (...) , zawartej przez nich z poprzednikiem prawnym strony pozwanej (...) SA. z siedzibą w H. i zasądzenie kwot: 18 677, 64 zł i 84 162, 56 CHF , z ustawowymi odsetkami od dnia 16 czerwca 2021r jako świadczeń nienależnych , bo spełnionych przez powodów, w okresie pomiędzy 10 sierpnia 2011 do 8 stycznia 2021r , w wykonaniu nieważnej, z powodu abuzywności części postanowień tej umowy, oraz obciążenia przeciwnika procesowego kosztami sporu,
w warunkach , gdy
strona przeciwna domagała się oddalenia powództwa w całości , wobec braku niedozwolonego charakteru kwestionowanych postanowień umownych, przy wypełnieniu przez bank obowiązków informacyjnych w odniesieniu do ryzyka walutowego jakim obciążeni będą kredytobiorcy , a także nie legitymowania się przez nich interesem prawnym w żądanym ustaleniu i przedawnienia roszczeń pieniężnych dochodzonych pozwem , postulując przyznanie na swoją rzecz kosztów postępowania ,
Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2022r :
- zasądził od strony pozwanej (...) Kasy (...) Banku (...) S.A. w L. na rzecz powodów S. U. i J. U. łącznie:
a/18.677,64 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 18 listopada 2022 r. do dnia zapłaty;
b/ 84.162,56 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 18 listopada 2022r. do dnia zapłaty[ pkt I ] ;
- ustalił nieistnienie stosunku prawnego między stronami wynikającego z umowy o kredyt nr (...),zawartej w dniu 13 maja 2008 r. między powodami a poprzednikiem prawnym strony pozwanej- (...) S.A. [ pkt. II] ;
- w pozostałym zakresie powództwo oddalił [ pkt. III] oraz ;
- zasądził od strony pozwanej (...) Kasy (...) Banku (...) S.A. w L. na rzecz powodów S. U. i J. U. łącznie, tytułem zwrotu kosztów procesu,kwotę 11.851 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty[ pkt IV sentencji wyroku ].
Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia
W dniu 15 kwietnia 2008r powodowie złożyli do (...) S,.A. z siedzibą w H. wniosek o udzielenie kredytu mieszkaniowego na kwotę 507 310, 20 zł, w walucie franka szwajcarskiego. Wraz z nim podpisali oświadczenie , iż zostali poinformowani przez bank o ryzyku wynikającym z zastosowania, przy spłacie kredytu zmiennej stopy procentowej oraz ryzyku walutowym związanym z zaciągnięciem kredytu denominowanego w walucie obcej. Kolejne oświadczenie dotyczyło tego , iż potwierdzają , że odrzucają ofertę banku, udzielenia im kredytu w złotówkach.
Powodowie w dniu 13 maja 2008 r. zawarli z (...) S.A. – poprzednikiem prawnym strony pozwanej umowę kredytu mieszkaniowego (...) nr. (...).
Kredyt, denominowany w walucie szwajcarskiej, został udzielony w kwocie stanowiącej równowartość 248 693, 66 CHF,z przeznaczeniem na spłatę wcześniejszego zobowiązania kredytowego powodów wobec Banku (...) S.A , zaciągniętego na cele mieszkaniowe . Suma kapitału kredytu została powiększona o równowartość kwoty 10 784 , 894 CHF z przeznaczeniem jej przez kredytobiorców na dowolny cel.
Zabezpieczeniem spłaty kredytu była m. in. ustanowiona na rzecz banku hipoteka kaucyjna do kwoty 760 965, 30 na spółdzielczym prawie do lokalu położonym w C. przy ul. (...). (...) dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr (...).
Kredyt miał być wypłacony w transzach i spłacany w ratach kapitałowo - odsetkowych, w okresie pomiędzy 13 maja 2008r i 10 maja 2038r.
Został udzielony w złotych, a jego kwota określona poprzez przeliczenie na walutę polską sumy wyrażonej w walucie, w której kredyt był denominowany, według kursu jej kupna , zgodnie z Tabelą kursów, obowiązującą w banku w dniu uruchomienia środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych.
Zmiana kursu waluty miała wpływać na wypłacane w złotych przez bank kwoty transz kredytu oraz na spłacane w złotych przez kredytobiorców raty kapitałowo – odsetkowe. Co do zasady, ryzyko związane ze zmianą kursu waluty, mieli ponosić kredytobiorcy.
Kredyt spłacany miał być w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej, a do przeliczeń wysokości rat kapitałowo – odsetkowych spłacanego kredytu stosowany kurs sprzedaży danej waluty według Tabeli kursów z dnia spłaty. Stosowne kwestie przeliczeń zostały też uregulowane w Ogólnych warunkach umowy. Harmonogram spłat , przygotowany przez bank , był wyrażony w walucie szwajcarskiej.
Powodowie udzielili bankowi pełnomocnictwa do rachunku rozliczeniowo – oszczędnościowego, umożliwiając w ten sposób pobieranie przez kredytodawcę środków z niego na obsługę kredytu.
Wypłata środków z kapitału kredytu nastąpiła w dwóch częściach.
Pierwsza ,w dniu 26 maja 2008r., na ogólną sumę 485 173, 18 zł.
Druga,w dniu 20 czerwca 2008r., przekazana, podobnie jak poprzednia, zgodnie z dyspozycją kredytobiorców , przy czym bank przekazał do ich dyspozycji wówczas sumę 22 137 , 02 zł
Z dalszej części ustaleń wynika , iż:
kredytobiorcy potrzebowali środków na zakup mieszkania przeznaczonego wyłącznie na cele mieszkalne niezwiązane z działalnością gospodarczą, chociaż mieli pod jego adresem zarejestrowana działalność tego rodzaju , w ramach której prowadzili internetową sprzedaż kosmetyków. Działalność ta faktycznie wykonywana w innym miejscu. Mieszkanie, od chwili zakupu było wykorzystywane przez małżonków U. dla zaspokajania ich własnych potrzeb mieszkaniowych. Od roku 2019r jest przez nich wynajmowane.
Przed podpisaniem umowy odbyli dwa – trzy spotkania z pracownikiem banku. Kredyt waloryzowany walutą szwajcarską został im przedstawiony jako opcja dla nich korzystna.
Zostali zapewniani, iż kredyt w CHF jest bezpieczny, kurs stabilny, a oprocentowanie niskie.
Przedstawiono im treść umowy bezpośrednio przed jej podpisaniem. Nie zostali zapoznani z symulacjami ewentualnego wzrostu zobowiązania kredytowego, przy podniesieniu się kursu wymiany złotówki i franka szwajcarskiego. Postanowienia umowne nie podlegały negocjacjom.
Powodowie pozostawali i nadal pozostają w ustroju wspólnoty majątkowej małżeńskiej W
Pismem z dnia 26 maja 2021 r. złożyli do banku reklamację, domagając się zwrotu , jako nienależnych , spłaconych w wykonaniu umowy, którą uznawali za nieważną , świadczeń w kwotach 118 101, 43 zł oraz 84 162 , 56 zł, której bank nie uznał.
W okresie objętym żądaniem pozwu, pomiędzy 10 sierpnia 2011r i 8 stycznia 2021r małżonkowie U. zwrócili stronie pozwanej w wykonaniu umowy objętej sporem kwoty 18 677, 64 zł oraz 84 162, 56 zł , gdyż od daty podpisania aneksu do umowy kredytu , swoje zobowiązanie zwrotne realizowali w walucie szwajcarskiej,
Sąd I instancji ustalił także , że :
w dniu 31 października 2014r., ujawniono w KRS , iż strona pozwana przejęła (...) S.A.
Na rozprawie w dniu 17 listopada 2022r., pouczeni przez Sąd I instancji o ewentualnych konsekwencjach rozliczeniowych uznania umowy kredytowej zawartej w dniu 13 maja 2008r za nieważną z powodu abuzywności części postanowień , powodowie oświadczyli iż wyrażają zgodę na unieważnienie umowy.
Ocenę prawną , w ramach której roszczenie o ustalenie oraz niemal w całości roszczenie pieniężne powodów, zostały uznane za usprawiedliwione [ oddalenie powództwa odniosło się tylko do części roszczenia odsetkowego] ,
Sąd Okręgowy oparł na stwierdzeniach i wnioskach , które zważywszy na wskazaną wyżej konieczność zachowania zwięzłości pisemnych motywów orzeczenia, można podsumować w następujący sposób :
a/ powodowie , wbrew zarzutowi pozwanego banku, mają interes prawny , w rozumieniu art. 189 kpc , w żądaniu ustalenia , które sformułowali , tym bardziej , iż na datę orzekania o nim, nie spłacili jeszcze całości kapitału , a co więcej , ustanowione na ich nieruchomości lokalowej ograniczone prawo rzeczowe w postaci hipoteki, nadal może wykorzystane wykorzystane przez stronę przeciwną . W tej sytuacji samo roszczenie pieniężne , nawet w sytuacji jego uwzględnienia przez Sąd, nie będzie mogło w pełni ochronić usprawiedliwionego interesu małżonków U. w relacjach z byłym kredytodawcą powstałych na tle umowy,
b/ umowa zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym strony pozwanej - (...) S.A. w dniu 13 maja 2008r była przez prawo dopuszczalna już w tym czasie , zważywszy na ówczesne brzmienie art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe , szczególnie interpretowanego przez pryzmat art. 353 1 kc, statuującego zasadę swobody umów,
c/ umowa kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej , którą powodowie podpisali, mając, w relacji z kredytodawcą status konsumentów w rozumieniu art. 22 1 kc, zawiera takie postanowienia , które wypełniają wszystkie przesłanki normatywne uznania ich za abuzywne , w rozumieniu art. 385 1 §1 kc.
Niedozwolony ich charakter jest konsekwencją przyznania wyłącznie bankowi , jako stronie umowy kredytu, uprawnienia do jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorców (zarówno wysokości kredytu przeliczonego na franki szwajcarskie, jak i rat kredytu waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego).
Wysokość tych zobowiązań - jak wynika z postanowień umowy z 13 maja 2008r. - miała być określana wedle kursu franka szwajcarskiego, ustalanego w Tabelach Kursowych strony pozwanej/ jej poprzednika prawnego/ , przy czym ani w części ogólnej ani w części szczególnej umowy, nie zostały określone zasady ustalania kursu tej waluty wobec złotego.
Taka ich treść faktycznie pozostawiła bankowi dowolność w zakresie wyboru kryteriów ustalania kursu franka szwajcarskiego w stosowanych Tabelach, a przez to kształtowania wysokości zobowiązań klientów, których kredyt był denominowany w walucie szwajcarskiej,
c/ takie postanowienia umowy kredytu, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i naruszają równorzędność stron, albowiem pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem kursowym.
Sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie interesów konsumenta polega w tym przypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku oraz wysokości świadczenia konsumenta od swobodnej decyzji przedsiębiorcy.
Zarówno przeliczenie kwoty kredytu na złotówki, w chwili jego wypłaty, jak i przeliczenie odwrotne, w chwili wymagalności poszczególnych spłacanych rat, służy bowiem określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Takie uregulowanie umowne należy uznać za niedopuszczalne.
Postanowienia waloryzacyjne zamieszczone w umowie kredytu objętej sporem – dotycząc świadczeń głównych stron - nie odpowiadały warunkom transparentności i czytelności albowiem kredytobiorcy nie byli w stanie ustalić kursu wymiany waluty stosowanego przez przedsiębiorcę dla braku wskazania , w kwestionowanych postanowieniach , jasnych kryteriów jego oznaczania.
d/ po myśli wskazanej wyżej normy kodeksowej , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy .
Postanowienia zamieszczone w umowie nie były przedmiotem indywidualnych uzgodnień stron.
Umowa została zawarta z zastosowaniem wzorca umownego. Powodowie nie mieli wpływu na ich treść.
Za indywidualnie uzgodnione można uznać jedynie te postanowienia, które były przedmiotem negocjacji, bądź są wynikiem porozumienia lub świadomej zgody co do ich zastosowania, o której - w okolicznościach tej sprawy - w odniesieniu do klauzul waloryzacyjnych nie można, w sposób uzasadniony , mówić .
e/ sądowa kontrola postanowień określających główne świadczenia stron pod kątem abuzywności jest dopuszczalna, albowiem sporne postanowienia nie zostały sformułowane jednoznacznie; prostym i zrozumiałym językiem.
Zastosowanie dwóch różnych kursów waluty przy przeliczaniu świadczeń wypłacanych przez pozwany bank na rzecz konsumentów (kurs kupna) i świadczeń spełnianych przez nich na rzecz banku (kurs sprzedaży) , skutkowało możliwością jednostronnej zmiany wysokości zobowiązania kredytobiorców . Silniejsza strona stosunku kredytowego mogła w ten właśnie sposób kształtować wysokość zobowiązania strony słabszej.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - w ocenie Sądu I instancji - nie wynika, aby strona pozwana spełniła wobec kredytobiorców obowiązek informacyjny w sposób właściwy.
Pozwany bank nie udowodnił w postępowaniu aby informacje przekazane im przed zawarciem umowy , były na tyle obszerne i jasne, iż na ich podstawie, mogli się zorientować o skali ryzyka związanego z możliwą zmianą kursu walut i wpływu tej zmiany na wysokość całego zobowiązania kredytowego i poszczególnych rat.
Prawidłowe wypełnienie obowiązku informacyjnego wymagało przekazania zaciągającym kredyt , pełnej informacji o ryzyku zarówno w odniesieniu do wysokości raty, jak i kapitału pozostałego do spłaty, jaka była możliwa do uzyskania w dacie zawarcia umowy.
f/ skutkiem uznania za niedozwolone postanowień umownych dotyczących zasad ustalania kursów walut, jest konieczność ich pominięcia przy ustalaniu treści stosunku prawnego wiążącego konsumenta.
Rodzi to takie następstwo , iż utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za uznaniem jej za nieważną w całości.
g/ w warunkach nieważności umowy , to co J. i S. U. świadczyli na rzecz strony pozwanej , a wcześniej jej poprzednika prawnego w jej wykonaniu , ma charakter nienależny i jako takie świadczenia te podlegają zwrotowi na ich rzecz na podstawie art. art. 410 §1 i 2 kc w zw. z art. 405 kc - w graniach ilościowych określonego przez nich roszczenia zwrotnego.
Jak wynika z ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu, zapłacili , spłacając zobowiązanie kredytowe co najmniej kwoty : złotówkową i w walucie szwajcarskiej, dochodzone w rozstrzyganej sprawie.
Dlatego , zdaniem Sądu I instancji , sformułowane przez nich żądanie zwrotne jest usprawiedliwione co do kwot głównych oznaczonych w roszczeniu pieniężnym w całości.
Sąd oddalił powództwo w części dotyczącej pewnej części żądania odsetkowego.
W tym zakresie stanął na stanowisku, iż , o opóźnieniu po stronie pozwanego banku w spełnieniu wskazanych świadczeń zwrotnych, można zasadnie mówić dopiero, kiedy prawidłowo pouczeni przez Sąd powodowie stanowczo oświadczyli , iż wyrażają zgodę na unieważnienie umowy , nie będąc zainteresowanymi w dalszym utrzymaniu umowy jako wiążącej obydwie strony.
Stąd odsetki zostały zasądzone , zarówno od kwoty złotówkowej jak i wyrażonej we frankach szwajcarskich od dnia następnego po dniu złożenia przez nich takiego oświadczenia czyli od dnia 18 listopada 2022r. ,
h/ Sąd I instancji nie podzielił sformułowanego przez bank zarzutu przedawnienia poddanych pod osąd w sprawie roszczeń pieniężnych argumentując , że ich wymagalność mogła nastąpić nie wcześniej aniżeli pod dacie złożenia przez powodów oświadczenia z dnia 17 listopada 2022r o którym była mowa wyżej. A to samo w sobie wyklucza trafność twego zarzutu strony pozwanej.
Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była norma art. 100 zd. 2 kpc , przy czym Sąd wskazał na przyczyny dla których nie podzielił wniosku powodów , domagających się zwielokrotnienia stawki wynagrodzenia dla reprezentującego ich w postępowaniu zawodowego pełnomocnika.
Apelację od tego wyroku złożyła tylko strona pozwana , zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w zakresie punktów I, II i IV jego sentencji.
We wniosku środka odwoławczego (...) S. A. wniósł o wydanie przez Sąd Odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego , którym powództwo zostanie oddalone w całości , a powodowie obciążeni kosztami procesu i postępowania apelacyjnego.
W jej ramach pozwany bank podniósł zarzut zatrzymania świadczeń zasądzonych na rzecz powodów w nieprawomocnym orzeczeniu z dnia 1 grudnia 2022r., czasu do zaofiarowania przez kredytobiorców spełnienia na rzecz drugiej strony świadczenia odpowiadającego kwocie udzielonego kapitału- 507 310, 20 zł - lub zabezpieczenia jego zwrotu.
Środek odwoławczy banku został oparty tylko na zarzutach materialnych;
- naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie lub niepoprawne niezastosowanie :
a/ art. 58 §1 kc wz. art. 58 §2 kc i 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe , jako konsekwencji wadliwego uznania , iż umowa z dnia 13 maja 2008r jest nieważna , jako sprzeczna z naturą stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu , a także ze wskazaną normą Prawa bankowego mimo , że już wówczas , kiedy była zawierana, kredyt denominowany w walucie szwajcarskiej mógł być zaciągany,
b/ art. 385 1 §1 kc , wobec uznania części postanowień umowy objętej sporem , za mające niedozwolony charakter przez to , iż ich treść nie była pomiędzy stronami indywidualnie negocjowana przed jej podpisaniem, a one , w przyjętym umownie kształcie, są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy powodów jako konsumentów.
Zdaniem strony skarżącej , postanowienia te nie realizują w szczególności normatywnych przesłanek oceny ich jako niedozwolonych. Co więcej , nawet gdyby taką ocenę potwierdzić , to umowa może być w dalszym ciągu wykonywana, bo skutku nieważności , potencjalna abuzywność, za sobą nie niesie.
W szczególności powodowie , zważywszy na charakter umowy kredytu jako denominowanego w walucie szwajcarskiej, powinni, przy dalszym nią związaniu , zwrócić należne bankowi świadczenia w walucie szwajcarskiej.
Błąd ten polegał także na tym , iż ocena niedozwolonego charakteru tych postanowień jest jedynie ogólna, nie odnosząc się do indywidualnie oznaczonych zapisów , w tym także ocenionych przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych towarzyszących podpisaniu umowy.
Sąd I instancji nie wskazał - jak argumentował dalej bank- dokonując jej, indywidualnych przyczyn, dla których każde z kwestionowanych przez powodów – ale traktowanych indywidualnie - postanowień narusza dobre obyczaje i jest rażąco sprzeczne z interesami małżonków U. jako kredytobiorców.
Dotyczy to we szczególności klauzul spreadu walutowego i ryzyka kursowego. Skarżący bank akcentował , że to kredytobiorcy wybrali taki rodzaj kredytu , który z tymi ryzkami bezpośrednio się wiązał , co tylko świadczy o równowadze kontraktowej stron, a nie o spełnieniu wskazanych wyżej przesłanek uznania tych postanowień za niedozwolone, w relacji umownej konsumentów z bankiem,
c/ art. 410 §1 i 2 kc w zw. z art. 405 kc oraz art. 411 pkt 2 kc , poprzez uwzględnienie pieniężnych żądań zwrotnych w sytuacji, gdy spełnione przez kredytobiorców świadczenia na rzecz banku , nie miały cechy nienależnych.
Odpowiadając na apelację , powodowie domagali się jej oddalenia jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz obciążenia skarżącego banku kosztami postępowania apelacyjnego.
Przed rozpoznaniem środka odwoławczego strona skarżąca złożyła pismo procesowe z dnia 18 września 2024r wraz z wnioskami dowodowymi .
Z treści objętych nim dokumentów wynika , że powodowie złożyli wobec banku, prawidłowo doręczone adresatowi w dniu 29 sierpnia 2024r , datowane na 1 sierpnia 2024r materialne oświadczenie o potrąceniu wierzytelności wzajemnych , z wierzytelnością (...) S.A. wobec nich , z tytułu udzielonego kapitału [ kwota 507 310, 20 zł] .
Tym oświadczeniem objęli własne wierzytelności świadczenia z których były dochodzone w rozstrzyganym sporze oraz takie ,które nie były objęte jego granicami;
a/ kwota 99 423, 79 zł., spłacona w okresie pomiędzy 10 czerwca 2008r i 11 lipca 2011r,
b/ kwota 133 193, 45 zł., odpowiadająca przeliczonej na złote kwocie 29 309, 36 CHF, zwrócona bankowi w okresie pomiędzy 10 lutego 2021r i 10 czerwca 20024 / kwoty a/ i b/ nie były objęte żądaniem pieniężnym powodów w rozstrzyganej sprawie/ , oraz
c/ 3 740, 01 zł., odpowiadająca skapitalizowanym odsetkom od zasądzonej w nieprawomocnym wyroku należności złotówkowej- 18 677, 64 zł - za okres od 18 listopada 2022r do 1 sierpnia 2024r. - jako dacie oświadczenia o potrąceniu ,
d/ kwota 76 585,41zł. , odpowiadająca przeliczonej na złote kwocie 16 852 , 70 CHF, jako odsetkom ustawowym od zasądzonej kwoty w walucie szwajcarskiej- 84 1623, 56 CHF - za okres pomiędzy 18 listopada 2022r do 1 sierpnia 2024r,
e/ kwoty 18 677,64 zł oraz 382 468,34 zł., odpowiadającej przeliczonej na złote kwocie frankowej w wysokości 84 162, 56 CHF /por.k. 238-240 akt /.
W związku z tym oświadczeniem, strona skarżąca twierdziła , iż wierzytelność dochodzona pozwem uległa umorzeniu , a powództwo także z tego powodu, w zakresie żądań pieniężnych powinno ulec oddaleniu, przy obciążeniu kredytobiorców kosztami postępowania.
Odpowiadając na to stanowisko powodowie, w piśmie procesowym z dnia 3 października 13 stycznia 2024r wraz z załącznikami / por . k. 246-252 akt / , zakwestionowali w szczególności dochowanie terminu złożenia przez bank procesowego zarzutu potrącenia [ o ile w ten sposób należałoby traktować wskazane pismo banku]. Wskazywali na okres czasu , który upłynął pomiędzy datą wymagalności wierzytelności banku z tytułu zwrotu kapitału, a dniem złożenia do Sądu Apalacyjnego pisma z dnia 18 września 2024r .W szczególności zaakcentowali to ,iż strona pozwana nie dowiodła, w jakiej dacie jej wierzytelność, z tytułu zwrotu kapitału, uzyskała walor wymagalności.
Powodowie wskazywali również , iż w rozstrzyganej sprawie nie formułują własnego procesowego zarzutu potrącenia własnych wierzytelności z tytułu nienależnie spełnionych świadczeń ze wskazaną pretensją finansową banku.
Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny rozważył :
Środek odwoławczy banku nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.
Sąd II instancji rozpoznający apelację jest związany zarzutami natury procesowej.
Strona skarżąca nie formułuje żadnych tego rodzaju zarzutów, w tym takich , które odnosiłyby się do sposobu dokonania przez Sąd niższej instancji oceny zgromadzonych dowodów oraz takich, za pomocą których negowałaby dokonane przez ten Sąd ustalenia faktyczne doniosłe dla rozstrzygnięcia.
Te zaniechania mają tę konsekwencję , iż Sąd Odwoławczy , jest zobowiązany przyjmować , iż strona skarżąca tej oceny i opartych na niej ustaleń nie neguje a , co za tym idzie , iż fakty te są skonstatowane przez Sąd niższej instancji poprawnie.
Zatem ustalenia te przyjmuje za własne.
Konieczne jest jednak ich uzupełnienie dla którego podstawą są niekwestionowane przez strony sporu , załączone do akt oświadczenie banku o skorzystaniu z prawa zatrzymania do kwoty udzielnego kredytu , a także oświadczenie powodów o skorzystaniu z materialnego oświadczenia o potrąceniu , o których była mowa już wcześniej.
Odwołując się do ustaleń , w tym poszerzonych o uzupełnienie dokonane przez Sąd Apelacyjny , przechodząc do weryfikacji sformułowanych przez bank zarzutów materialnych ;
nie można podzielić tego , w ramach którego (...). S.A. podnosi naruszenie przez Sąd niższej instancji art. 58 §1 kc w zw. z art. 58 §2 i art.69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe.
Umowa zawarta przez J. U. i S. U. z (...) S.A. z siedzibą w H. w dniu 13 maja 2008r. była umowa kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej.
Możliwość zawierania tego rodzaju umów nie była wykluczona już w czasie, kiedy powodowie związali się z bankiem kontraktem kredytowym. Źródłem takiego uprawnienia był przepis art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, dotyczący konstrukcji umowy kredytu w ogólności, w brzmieniu ówczesnym , odczytany przez pryzmat statuowanej przez art. 353 1kc zasady swobody umów. Takie stanowisko zajął właśnie Sąd I instancji uznając , że z tej przyczyny umowa zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym strony pozwanej, nie jest nieważna.
Nie ma racji strona skarżąca podnosząc także pozostałe zarzuty materialne.
Przepisy art. 385 1 § 1 i następnych k.c. , dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny , w stosunku do tych norm kodeksu cywilnego , które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy i oceny jej potencjalnej nieważności jako sprzecznej z prawem.
Stanowią one implementację w polskim porządku prawnym , postanowień Dyrektywy nr. 93/13/ EWG, w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej Dyrektywy, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
/por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 VI 2016 r., C-377/14./.
Przewidziana przez art. 385 1kc sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonego postanowienia umownego, ma dla jego interesu i pozycji wobec drugiej – silniejszej strony kontraktu - działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z norm ogólnych kodeksu cywilnego.
W ten sposób konsument jest chroniony przed upadkiem całej umowy. To on może zrezygnować z przysługującej mu ochrony prawnej przed nieuczciwymi postanowieniami czynności prawnej co spowoduje , że od jego swobodnej i uświadomionej decyzji zależy , czy uznaje , iż jego interes przemawia dostatecznie za tym , że pomimo abuzywności niektórych spośród postanowień, umowa będzie nadal obwiązywać. Zatem normę 385 1 k.c. należy traktować jako lex specialis względem ogólnej regulacji kodeksowej .
Stosując ją w odniesieniu do postanowień umownych zawartych w umowach kredytu /denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej / trzeba w szczególności pamiętać, iż :
decydująca dla oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych jest data podpisania umowy kredytowej oraz to, czy podmiot profesjonalny – w rozpoznawanej sprawie bank - miał chociażby potencjalną możliwość, na ich podstawie , jednostronnego kształtowania zakresu obowiązków umownych konsumenta ,w tym poprzez mechanizm waloryzacji jego zobowiązania walutą obcą / w rozpoznawanej sprawie franka szwajcarskiego/.
Wbrew argumentacji apelującego banku Sąd Okręgowy nie popełnił zarzucanych mu błędów zastosowania art. 385 1 §1 i 2 kc ,w powiązaniu z innymi , powołanymi przez stronę skarżącą normami , trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy stron, w szczególności tych , określających sposób waloryzacji /przeliczenia / waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie, według Tabeli Kursów obowiązujących najpierw w (...) Bank (...) S.A.,a następnie w (...). S.A.
To ten właśnie mechanizm , na zastosowanie którego kredytobiorcy ,jako klienci banku, nie mieli żadnego realnego – rzeczywistego - wpływu , decydował o wysokości ich zobowiązania / salda kredytu /.
Był on wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę, na podstawie wzorca umownego i ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało klientom udostępnione przez udzielający kredytu podmiot oraz w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie ich długu wynikającego z umowy.
Taki ich charakter prowadził do nieważności umowy jako całości albowiem nie mogła ona nadal funkcjonować, w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące kredytobiorców.
Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych , które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom , nie zostało z nimi indywidualnie uzgodnione.
W szczególności bank nie dowiódł- mimo , że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Kredytobiorcy dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę ,w formie wzorca.
W tym kontekście dodać jeszcze dla porządku należy , iż wbrew stanowisku strony skarżącej , powodowie nie mieli swobody w wyborze rodzaju produktu kredytowego skoro , jak wynika z ustaleń , poprzednik strony pozwanej oferując im kredyt denominowany w CHF , wskazał jedynie na korzyści wynikające z takiego kredytu, w kontekście stabilności waluty szwajcarskiej w czasie.
O żadnych negocjacjach treści postanowień umownych nie można po stronie powodów , zasadnie mówić.
Trzeba jeszcze dodać w związku z tym , iż dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje.
Konieczne jest udowodnienie przez przedsiębiorcę , szczególnie jeżeli posługuje się przygotowanym przez siebie wzorcem , wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie.
/ por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /.
Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy z dnia13 maja 2008r. nie było, w tym w szczególności w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo- odsetkowych , będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie.
W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane przez powodów postanowienia umowne dotyczyły świadczeń głównych stron.
Za utrwalone ,w konsekwentnym orzecznictwie sądów powszechnych , a w szczególności Sądu Najwyższego, należy uznać zapatrywanie zgodnie z którym tak właśnie należy kwalifikować postanowienia umowne składające się na mechanizm przeliczeniowy , w kredytach denominowanych w walucie obcej [szerzej - waloryzowanych walutą obcą ]
/ por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., wskazane za zbiorem Legalis /.
Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy. Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ] , wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji.
Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych kontroli pod kątem abuzywności jest możliwe tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny ( art. 385 1 § 1 zd. drugie k.c.) a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 Dyrektywy nr 93/13/ EWG.
Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. ,w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym, jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa dla swoich zobowiązań finansowych.
Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania umowy, kredytobiorcy mieli możliwość uzyskania pełnego rozeznania co do wysokości świadczenia, które będą mieli obowiązek spełnić oraz i w szczególności , co do ryzyka zmiany kursu waluty w przyszłości i wpływu tej zmiany na rzeczywiste saldo ich zobowiązania , przekładające się wprost na ich sytuację ekonomiczną , w dającym się przewidzieć realnie okresie , zważywszy , iż [ w realiach faktycznych rozstrzyganej sprawy] mieli związać się z bankiem węzłem obligacyjnym na okres trzydziestu lat.
W szczególności brak było , w dniu zawierania umowy , możliwości ustalenia wysokości zobowiązania ratalnego kredytobiorców wobec banku , / rat kapitałowo - odsetkowych / albowiem wysokość ta zależna była od danych zamieszczonych w nieokreślonej w umowie Tabeli Kursów, stosowanej przez bank . Przy tym sposób zamieszczania w niej tych danych także był pozostawiony wyłącznej jego decyzji. Klienci – konsumenci - nie mieli możliwości ich sprawdzenia ani, tym bardziej, jakiegokolwiek wpływu na ich rzeczywistą wysokość. Tym samym warunek jednoznaczności klauzuli denominacyjnej /przeliczeniowej i kursowej/ , nie został w umowie stron spełniony.
/ por. w tej materii także stanowisko SN zawarte w judykacie z 19 kwietnia 2021r., sygn. III CSK 159/17- powołanym za zbiorem Lex /.
Okoliczności ustalone w sprawie nie pozwalają na potwierdzenie , iż kredytobiorcy zostali, przed podpisaniem umowy, w sposób jasny , możliwie pełny i zrozumiały poinformowani o ryzyku walutowym, związanym z możliwością niekorzystnych zmian kursu franka szwajcarskiego w czasie. Przy tym nie można uznać, że obowiązek ten został spełniony przez bank, który poprzestał na ogólnym pouczeniu o możliwości wzrostu kursu w czasie trwania umowy i wynikającym stąd wpływie na wzrost zakresu obowiązku finansowego klientów – konsumentów.
Dodać do tego należy , iż dla potwierdzenia wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka kursowego , nie jest wystarczające odebranie od konsumenta , standardowego oświadczenia, iż o takim ryzyku został poinformowany, a taką formę właśnie przybrały oświadczenia podpisane przez kredytobiorców- strony umowy z 13 maja 2008r.
/ por. w tej materii także wyrok SN z 27 listopada 2019r., sygn. II CSK 483/18 powołany za zbiorem Lex /.
Zgodnie z aktualnie obowiązującą w judykaturze wykładnią art. 385 1 §1 k.c. nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu waloryzowanego pieniądzem obcym na złotówki przy wypłacie kredytu, a także spłacanych rat na taki pieniądz, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.
/ por. wskazane tylko ilustracyjnie orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis /
Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega ,w tym wypadku, na uzależnieniu wysokości świadczenia banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/.
/ por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /.
Stąd nietrafną jest argumentacja strony skarżącej podnoszona w ramach zarzutu naruszenia art. 385 1§1 kc , iż Sąd I instancji nie dokonał prawidłowej oceny postanowień umowy składających się na mechanizm przeliczeniowy z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów , doniosłych dla pozycji zobowiązujących się kredytowo wobec banku – przedsiębiorcy , w ramach stosunku umownego ani też nie wskazał dlaczego te kryteria ustawowe uznaje , w rozstrzyganej sprawie, za spełnione.
Powodowie chcieli uzyskać pieniądze w walucie polskiej, z przeznaczeniem na pokrycie kosztów finansowania zakupu (...) w budynku nr (...) przy ul. (...).(...) w C. , który aktualnie wynajmują.
Od banku otrzymali złotówki i w tej walucie także spłacali , przez większość okresu realizacji umowy, zobowiązanie zwrotne wobec poprzednika , a później wobec obecnego oponenta procesowego.
Rozmiar tak sumy kapitału oraz skala długu drugiej strony stosunku kredytowego , będąc kształtowanymi przez , oznaczony przez bank jednostronnie, mechanizm przeliczenia, w ramach mechanizmu denominacji , wyklucza przyjęcie argumentów strony skarżącej za uzasadnione.
Dlatego , w ocenie Sądu Apelacyjnego, postanowienia łączącej strony umowy, zawartej w dniu 13 maja 2008r., w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w nim Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone.
Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i czy oraz w jaki sposób , po jej zawarciu , zmieniała się jej treść.
/ por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex./.
Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie / postanowienia/ i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.
W rozpoznawanej sprawie , stanowisko powodów było jednoznaczne co do tego, iż nie są zainteresowani , w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami.
Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia jakie konsumenci - kredytobiorcy - mają otrzymać od drugiej strony- skoro- jak w rozstrzyganej sprawie - otrzymali świadczenie w walucie polskiej , po jego przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej oraz zostali zobowiązani zwrócić na rzecz banku , w ramach umowy kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej , w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez pozwany bank, wedle którego, [ w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy ] przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia ich długu.
Zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw, są bowiem nią związane ], iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę.
Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak.
Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron umowy , w maju 2008r. było zaciągnięcie przez małżonków U. zobowiązania kredytowego waloryzowanego walutą obcą , bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń , na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika referencyjnego LIBOR, stosowanego tylko w kredytach walutowych oraz kredytach waloryzowanych do takiego zagranicznego pieniądza.
Analiza treści pozostałych postanowień umownych w tym w szczególności tych,które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza , by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia.
Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek zgodnie z którym tego rodzaju zabiegi , jakie postuluje bank, motywując omawiane zarzuty materialne , mające polegać na doprowadzeniu do utrzymania umowy w mocy, są - szczególnie przy stanowczym- zrelacjonowanym wyżej , stanowisku procesowym powodów, niedopuszczalne, skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy, iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony.
Trzeba także podkreślić , iż eliminacja postanowień niedozwolonych , o ile nie miałoby prowadzić do nieważności umowy jako całości ,[ a wobec tego do oddalenia roszczenia ustalającego poddanego pod osąd w rozstrzyganej sprawie] , musi zapewniać , że prawa i obowiązki stron są nadal ściśle oznaczone i w tym zakresie nie zachodzi skutek deformacji regulacji umownej, [także z punktu widzenia celu jaki strony chciały osiągnąć, wyrażając wzajemny konsens poprzez zawarcie umowy kredytowej określonego rodzaju, na oznaczonych naówczas warunkach].
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju deformacja , przy aprobacie dla argumentacji apelacyjnej banku , zwłaszcza zaważywszy na charakterystyczne elementy kredytu waloryzowanego walutą obcą , miałaby,przy jej potencjalnym utrzymaniu , miejsce.
W sposób nieuzasadniony strona skarżąca odwołuje się do zarzutu naruszenia art. 410 § 1 i 2 kc w zw z art. 405 kc oraz 411 pkt 2 kc.
Nie dostrzega , że to co J. i S. U. objęli tym żądaniem zapłaty, stanowi część świadczenia pieniężnego , które spełnili na rzecz (...) S.A. / jego poprzednika prawnego/ ,w wykonaniu umowy kredytowej . Uwzględnione zaskarżonym wyrokiem roszczenie zwrotne jest wynikiem uznania , iż podstawa świadczeń wzajemnych stron od samego początku nie istniała, wobec nieważności umowy, która była dla nich źródłem i racją prawną./ condictio sine causa /.
Stąd i świadczenia dotąd spełnione / przez obydwie strony czynności prawnej z 13 maja 2008r./ , należy kwalifikować jako nienależne.
Odeprzeć należy zarzut naruszenia art. 411 pkt 2 kc dlatego , iż norma ta dotyczy przypadków wyłączenia obowiązku zwrotu świadczenia nienależnego , w zupełnie odmiennej ,niż ustalona w rozstrzyganej sprawie sytuacji, kiedy tylko i wyłącznie wzgląd na szczególne wartości o charakterze moralnym, usprawiedliwiają wyłączenie takiego zwrotu po stronie podmiotu znajdującego się wyjątkowej sytuacji. Taka po stronie (...). S.A. w sposób oczywisty nie ma miejsca.
Sąd II instancji uznał za niezasadny , podniesiony na apelacyjnym etapie sporu stron przez bank zarzut zatrzymania do kwoty udzielonego powodom kapitału.
Powołując się na mogące być uznane za ukształtowane najbardziej aktualne orzecznictwo SN , co do merytorycznej zasadności takiego zarzutu w tzw. „ sprawach frankowych „ / por. spośród kilku , stanowisko SN zawarte w judykacie z dnia 24 października 2024r , sygn. I CSK 2443/24 – powołanym za zbiorem Lex / , które Sąd Apelacyjny, w składzie rozpoznającym sprawę podziela ; przyjąć należy , iż w sytuacji gdy strona sporu , szczególnie bank – przedsiębiorca w relacji z konsumentem może skutecznie powołać zarzut potrącenia wierzytelności wzajemnej , wobec pretensji finansowej drugiej strony , nie jest uprawniona do korzystania z zarzutu zatrzymania w powołaniu się , jako na jego źródło , na taką wierzytelność własną. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozstrzyganym sporze , a , jak dotąd bank z możliwości potrącenia nie zdecydował się skorzystać .
Sąd Odwoławczy nie poddawał ocenie w rozstrzyganej sprawie zarzutu spełnienia świadczenia , którym w istocie jest stanowisko banku , zawarte w piśmie procesowym z dnia 18 września 2024r.
Podkreślić na wstępie należy , że w rozstrzyganej sprawie, żadna ze stron sporu nie podniosła formalnie procesowego zarzutu potrącenia wierzytelności wzajemnych w rozumieniu art. 203 1 kpc.
Już to zaniechanie wykluczało podjęcie przez Sąd Odwoławczy oceny wpływu na roszczenie pieniężne powodów poddane pod osąd w sprawie , ich materialnego oświadczenia z dnia 1 sierpnia 2024r.
Po wtóre , nawet gdyby przyjąć najbardziej liberalną interpretację treści pisma banku, którym poinformował Sąd o złożeniu tego oświadczenia przez oponentów procesowych , [dla której nota bene brak podstaw , w warunkach gdy bank był w postępowaniu profesjonalnie zastępowany] i taktować je jako zawierające taki zarzut sensu largo - skoro przybrał formę twierdzenia o wygaśnięciu zobowiązania pieniężnego banku jako skutku potrącenia dokonanego przez byłych kredytobiorców , to wskazać należy ,że:
a/ bank nie dowodził , czy i w jakiej dacie , jego wierzytelność wzajemna z tytułu zawrotu kapitału kredytu uzyskała walor wymagalności ,
b/ porównanie daty doręczenia stronie pozwanej tego oświadczenia małżonków U. oraz daty nadania pisma banku z dnia 18 września 2024r do Sądu II instancji / por. k. 239-240 akt oraz k. 244 akt / jednoznacznie wskazuje ,że termin dwutygodniowy o jakim mowa w §2 art. 203 1 kpc nie został przez stronę skarżącą dochowany / nawet gdyby założyć , iż tylko jego zachowanie byłoby warunkiem podjęcia przez Sąd Odwoławczy oceny tak - szeroko rozumianego- procesowego zarzutu potrącenia.
c/ bank twierdząc , iż na skutek złożenia przez powodów oświadczenia z dnia 1 sierpnia 2024r doszło do wygaśnięcia w całości ich wierzytelności świadczenia z których / wyrażone w pieniądzu polskim i szwajcarskim / zostały nieprawomocnie zasądzone przez Sąd I instancji w kwestionowanym wyroku , przy przeciwnym stanowisku kredytobiorców, nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej aby podnoszony przez siebie skutek wykazać.
Trzeba przy tym już tylko na marginesie dostrzec , iż taka inicjatywa była konieczna skoro sposób zaliczenia pretensji finansowych powodów wobec wierzytelności banku z tytułu kapitału, obejmował w znacznej części wierzytelności nie objęte sporem w sprawie, a sposób wyliczenia wysokości tych , które mieściły się jego granicach, także budzi wątpliwości , chociażby co do zastosowanego mechanizmu przeliczenia waluty szwajcarskiej oraz odsetek od niej, na złote.
Wszystko to dało podstawę Sądowi II instancji do wniosku , że ewentualny materialny skutek potrącenia , nie będąc przedmiotem jego weryfikacji w rozstrzyganej sprawie, nie mógł mieć wpływu na to, w jaki sposób została oceniona apelacja strony pozwanej.
Oczywiście , co należy podkreślić , to stanowisko w żaden sposób nie wpływa na zakres i ostateczną treść oceny tego zarzutu , w ewentualnym odrębnym postępowaniu w ramach którego bank może dochodzić świadczenia zwrotnego z tytułu udzielonego kapitału kredytu.
Z podanych przyczyn w uznaniu apelacji strony pozwanej za nieuzasadnioną , Sąd Odwoławczy orzekł o jej oddaleniu , na podstawie art. 385 kpc / pkt 1 sentencji motywowanego wyroku /.
Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego była norma art. 98 §1 i 3 kpc w zw. z art. 391 §1 kpc. i wynikająca z niej dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu , zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.
Należna powodom- łącznie - ich kwota ,odpowiada wynagrodzeniu reprezentującego ich zawodowego pełnomocnika - radcy prawnego , ustalonemu , jako pochodna wartości przedmiotu zaskarżenia , na podstawie §2 pkt 7 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 [ jedn. tekst DzU z 2018 poz.265 ].
Suma należna z tytułu rozliczeń kosztowych została zasądzona, po myśli art. 98 §1 1kpc w zw z art. 391 §1 kpc wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie , o których Sąd II instancji był obowiązany orzec z urzędu. / pkt 2 sentencji motywowanego orzeczenia/.