sygn. VIII SA/Wa 643/25 17 grudnia 2025 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Wyrok - VIII SA/Wa 643/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - z dnia 17 grudnia 2025

Teza
Oddalono skargę. Budowlane prawo, rozbiórka obiektu budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. J., R. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki nadbudowy budynku mieszkalnego oddala skargę. UZASADNIENIE ZaOddalono skargę. Budowlane prawo, rozbiórka obiektu budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. J., R. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki nadbudowy budynku mieszkalnego oddala skargę. UZASADNIENIE Za
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie
Przedmiot skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb rozprawa
Tematy
skarga administracyjna kontrola administracyjna planowanie przestrzenne samorząd terytorialny
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia 17 grudnia 2025
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Przewodniczący Leszek Kobylski
Rozstrzygnięcie

Oddalono skargę

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. J., R. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki nadbudowy budynku mieszkalnego oddala skargę.

UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 22 lipca 2025 r. nr [...], znak: [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania A. i R. J., uchylił w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...]z 19 maja 2025 r. i na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U z 2010 r. poz. 1623, dalej: Prawo budowlane) orzekł: o nakazaniu A. i R. J. rozbiórkę nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ew. [...]w miejscowości [...], gm. [...].Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy:W 2012 r. zostało wszczęte postępowanie legalizacyjne obejmujące następców prawnych inwestora, po ustaleniu, że na działce o nr ewid. gr. [...] w miejscowości [...]gm. [...]stanowiącej własność R. i A. J. prowadzone są roboty budowlane polegające na wymianie konstrukcji dachu wraz z pokryciem, wstawieniu okien połaciowych i wykonaniu dwóch lukarn. Stwierdzono również, iż zostały podwyższone ścianki kolankowe do wysokości 115cm. W dniu oględzin trwały roboty polegające na dociepleniu budynku, nakładana jest warstwa tynku. Po przeanalizowaniu dokumentów, stwierdzono, że budynek mieszkalny został rozbudowany. W związku z powyższym wszczęto postępowania legalizacyjne w stosunku do następców prawnych inwestora i w dniu 08.10.2012 r. postanowieniem nr [...]wstrzymano prowadzenie robót budowlanych i zobowiązano inwestora do zgromadzenia wskazanych w art. 48 ust 3 Prawa budowlanego dokumentów, tj.- zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczeniem, o którym mowa w art. w art. 12 ust.7 Prawa budowlanego, aktualnym na dzień opracowania projektu- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.W uzasadnieniu postanowienia poinformowano o wysokości opłaty legalizacyjnej.A. i R. J. (dalej Inwestor, skarżący) uzupełnili projekt w związku z czym wydano postanowienie nr [...]z 2 lipca 2014 r., o nałożeniu opłaty legalizacyjnej w wysokości 50 000, 00 zł.Na postanowienie nr [...]zobowiązani złożyli zażalenie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej [...] WINB, organ odwoławczy), postanowieniem nr [...]z dnia 30.07.2014 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25.03.2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1019/14 oddalił skargę na postanowienie [...]ego WINB nr [...].W dniu 09.05.2017 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej PINB, organ I instancji) wpłynęła informacja od Wojewody [...]ego, iż Inwestor (A. i R. J.) złożył wniosek o umorzenie w części oraz o rozłożenie na raty płatności opłaty legalizacyjnej nałożonej postanowieniem PINB nr [...].W dniu 10.01.2018r. Wojewoda [...] poinformował natomiast, że decyzją nr [...]z dnia 30.11.2017 r. znak [...]odmówił umorzenia w całości bądź w części i jednocześnie rozłożył na 8 rat rocznych płatność omawianej opłaty legalizacyjnej. Inwestor odwołał się od tej decyzji do Ministerstwa Finansów.Mając na uwadze zaistniałe fakty, postanowieniem nr [...] z dnia 31.01.2018 r., na podstawie art. 49c Prawa budowlanego, zawieszono postępowanie w sprawie nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] poł. w miejsc. [...] gm. [...], do czasu ostatecznego zakończenia postępowania dot. umorzenia w całości bądź w części opłaty legalizacyjnej nałożonej na A.i R. J. postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia 02.07.2014 r. Z dalszych ustaleń organu I instancji wynika, że Minister Finansów, decyzją z 1.03.2018 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. Rozpoznając skargę od decyzji Ministra Finansów, WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt VIII /SA/Wa 352/18 oddalił skargę A. i R. J..Po upływie terminu na dokonanie opłaty legalizacyjnej, PINB w [...] wystąpił do Wojewody [...] z zapytaniem, czy Inwestor uiścił opłatę legalizacyjną w wysokości 50 000,00 zł nałożoną postanowieniem nr [...]z dnia 02.07.2014 r., rozłożoną na raty decyzją Wojewody [...]nr [...]z dnia 30.11.2017 r. znak [...].W dniu 10.04.2025 r. Wojewoda [...] poinformował, że "na koncie [...] Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie nie zaewidencjonowano żadnego wpływu od Inwestora z tytułu ww. opłaty legalizacyjnej. Ponadto poinformowano, że termin ostatniej raty upłynął 25.03.2025 r.W tej sytuacji PINB decyzją nr [...]z 19.05.2025 r. na podstawie art.49e ust.5 ustawy z dnia 07 lipca 1994r - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024r., poz. 725 ze zm.) oraz art.104 ustawy z dnia 14.06.1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024r., poz. 752 ze zm., dalej k.p.a.) po rozpatrzeniu sprawy rozbudowyi nadbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce o nr ew. gruntów [...]w miejscowości [...] gm. [...] wykonanej przez A. i R. J. nakazał: A. i R. J. rozbiórkę rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ew. gr. [...] w miejscowości [...] gm. [...].W odwołaniu od powyższej decyzji A. i R. J. zarzucili naruszenie przepisów prawa budowlanego. Wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji zarzucili, iż w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy art. 50, i art. 51 Prawa budowlanego. Podnieśli równie zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a.Zaskarżoną decyzją powołaną na wstępie [...] WINB uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego orzekł: o nakazaniu A. i R. J. rozbiórkę nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...].Organ odwoławczy stwierdził, iż zasadnym było wydanie nakazu rozbiórki, jednakże zastosowano niewłaściwe przepisy prawa materialnego, co skutkowało zastosowaniem art. 138 § 2 k.p.a.Wskazał, że kwestia zasadności nałożenia na R. i A. J. opłaty legalizacyjnej w wysokości 50 000 zł z tytułu nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...] była już przedmiotem kontroli instancyjnej tut. organu. [...] WINB postanowieniem Nr [...]z dnia 30.07.2014 r. utrzymał w mocy postanowienie PINB w [...] Nr [...]z dnia 02.07.2014 r. nakładające na w/w osoby w/w opłatę legalizacyjną. Rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego stało się przedmiotem skargi do WSA w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 25.03.2015 r., sygn. akt \/llI SA/Wa 1019/14, oddalił skargę Inwestora. Zatem organ odwoławczy uznał, mając na uwadze powyższe, ze przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie pozostaje wyłącznie okoliczność wywiązania się skarżących z obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej i związane z tym dalsze skutki.Jednocześnie podał, że z akt sprawy wynika, że Wojewoda [...] decyzją Nr [...]z dnia 30.11.2017 r., odmówił umorzenia w całości lub części umorzenia opłaty legalizacyjnej nałożonej postanowieniem PINB w [...] Nr [...]i jednocześnie rozłożył na 8 rat rocznych płatności opłaty legalizacyjnej w wysokości 50 000,00 zł. Natomiast Minister Finansów decyzją z dnia 01.03.2018 r. znak: [...], utrzymał w mocy w/w decyzję Wojewody [...], a WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 15.11.2018 r. sygn. akt \/lll SA/Wa 352/18, oddalił skargę A. i R. J. od w/w decyzji Ministra Finansów.[...] WINB uznał, iż w związku z tym, że inwestorzy nie spełnili wszystkich warunków pozwalających na legalizację przedmiotowej samowoli budowlanej tj. nie uiścili wyznaczonej opłaty legalizacyjnej, nałożenie na nich nakazu rozbiórki znajduje uzasadnienie w przepisach Prawa budowlanego.Organ odwoławczy wyjaśnił, że dostarczenie jedynie dokumentacji nie powoduje kompletności procedury legalizacyjnej i nie może stanowić jedynego warunku, po spełnieniu którego może nastąpić doprowadzenie obiektu do stanu zgodnegoz prawem. Niezbędnymi przesłankami w/w procesu są: przedłożenie dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania), a także uiszczenie opłaty legalizacyjnej. Przesłanki te muszą zachodzić łącznie, aby doprowadzić obiekt wybudowany w warunkach samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem. W przypadku nie spełnienia któregokolwiekz w/w wymagań organ prowadzący przedmiotową procedurę obowiązany jest do wydania decyzji w oparciu o art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania). Zgodnie z art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania):"W przypadku stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, organ nadzoru budowlanego nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, w określonym terminie, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Decyzję tę wydaje się również w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej, z zastrzeżeniem art. 49c ust. 2".W jego ocenie, PINB w [...] słusznie uznał, iż inwestorzy nie dopełnili warunków wynikających z procesu doprowadzenia samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest warunkiem legalizacji obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę. Organ nadzoru budowlanego nie nakłada na zainteresowanego obowiązku uiszczenia opłaty, a wyłącznie ustalaw postanowieniu jej wysokość. Opłata ta ma charakter dobrowolny i stanowi alternatywę dla sankcji rozbiórki samowoli budowlanej. Tylko spełnienie przez inwestorów wszystkich przesłanek legalizacji obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz uiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego. W przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej organ nadzoru budowlanego wydaje natomiast decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego.[...] WINB zauważył, że PINB w [...] zastosował niewłaściwe przepisy. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 49e ust. 5 Prawa budowlanego, w brzmieniu aktualnie obowiązującym. Jak wskazał, zaznaczyć jednak należy, iż obecne brzmienie w/w przepisów zostało ukształtowane przez art. 1 pkt 31-37 ustawy z dnia 13.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020, poz. 471), która weszła w życie z dniem 19.09.2020 r.,a więc po dacie wszczęcia postępowania administracyjnego w w/w sprawie (vide: zawiadomienie z dnia 18.09.2012 r.). Zgodnie zaś z art. 25 tej ustawy: "Do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje sięw brzmieniu dotychczasowym". Skoro postępowanie administracyjne w sprawie opisanego budynku mieszkalnego zostało wszczęte przed dniem 19.09.2020 r., to obligowało to organ powiatowy do zastosowania przepisów dotyczących rozbiórki obiektu budowlanego według stanu prawnego sprzed w/w nowelizacji.Z kolei odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestie podniesione przez skarżących pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie kwestii uiszczenia/nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej i jej skutków. Ponadto zasadność prowadzenia postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania) została przesądzona przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 06.11.2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 526/13 w związku ze skargą A. i R. J. na decyzję [...] WINB Nr [...]z dnia 10.10.2013 r. znak: [...], do którego w swojej treści odwołuje się również WSA w Warszawie w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 23.03.2015 r., sygn. akt VIII Sa/Wa 1019/14.W skardze mającej charakter opisowy, skarżący nie zgodzili się z wydaną decyzją przez [...] WINB. Podnieśli, że prawidłowość zastosowania przez organy nadzoru budowlanego sprawy na podstawie art. 48 Prawa budowlanego nigdy nie została poddana kontroli sądowo-administracyjnej. [...] WINB miał obowiązek samodzielnego rozpatrzenia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i okoliczności sprawy, zarzucili naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Dodatkowo w uzasadnieniu skargi opisali przebieg dotychczasowego postępowania sądowo-administracyjnego.W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem stanowisko wyrażonew zaskarżonych rozstrzygnięciach odpowiada prawu.Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki strony oraz procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracyjnymi. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).Na wstępie należy zaznaczyć, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji uwzględnia przepisy prawa budowlanego w wersji sprzed nowelizacji, która weszław życie z dniem 19 września 2020 r. Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte bowiem zostało zawiadomieniem PINB z dnia 18 września 2012 r. Jak wynika zaś z art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471) do spraw uregulowanych ustawą Prawo budowlane, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 19 września 2020 r., przepisy ustawy Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.Sądowej kontroli skarżący poddali w rozpatrywanej sprawie decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 22 lipca 2025 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z 19 maja 2025 r. nakazującą A. i R. J. rozbiórkę nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina [...].Oceniając zaś zaskarżoną decyzję przypomnieć należy, iż wybudowanie obiektu budowlanego w warunkach samowoli budowlanej skutkuje wszczęciem postępowania legalizacyjnego określonego w art. 48 i art. 49 Prawa budowlanego. Inwestor samowolnie realizujący inwestycję musi liczyć się ze wszelkimi konsekwencjami prawnymi wynikającymi z powyższej procedury, w tym w szczególności z obowiązkiem uiszczenia opłaty legalizacyjnej, jak również z ewentualnym obowiązkiem rozebrania wybudowanego niezgodnie z prawem obiektu budowlanego. Postępowanie legalizacyjne zmierza do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, a zatem do stanu,w którym obiekt budowlany, uznany za spełniający wymogi prawa, będzie mógł istnieć (z jednoczesnym zobowiązaniem inwestora do uiszczenia opłaty legalizacyjnej), albo będzie podlegał rozbiórce, jeżeli inwestor nie spełni wymogów przewidzianych prawem.Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 49 ust. 3 w zw. z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1333) w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej mocą ustawyz dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), która zgodnie z jej art. 39 weszła w życie z dniem 19 września 2020 r.Z akt sprawy bezspornie wynika, że postępowanie niniejsze zostało wszczęte zawiadomieniem z 18.09.2012 r. (doręczone Inwestorowi 25.09.2012 r.) i nie zostało zakończone przed dniem 19 września 2020 r., wobec czego organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji.Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: pkt 1 - bez wymaganego pozwolenia na budowę albo pkt 2 - bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (ust. 1). Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust. 2). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: pkt 1 - zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; pkt 2 - dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno- budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (ust. 3). W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (ust. 4). Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (ust. 5).Organ nadzoru budowlanego, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada: pkt 1 - zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisamio planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pkt 2 - kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, pkt 3 - wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane - oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego). Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 49 ust. 2 Pr. bud.). W przypadku stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, organ nadzoru budowlanego nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości,w określonym terminie, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Decyzję tę wydaje się również w przypadku nieuiszczeniaw terminie opłaty legalizacyjnej, z zastrzeżeniem art. 49c ust. 2 (art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego).W razie spełnienia wymagań, określonych w ust. 1, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję: pkt 1 - o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót; pkt 2 - o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona (art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego). Decyzje, o których mowa w ust. 4, mogą być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwaw ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w przypadkach gdy ocena ta jest możliwa do przeprowadzenia z uwzględnieniem analizy rozwiązań alternatywnych przedsięwzięcia i możliwości ustalenia warunków jego realizacjiw zakresie ochrony środowiska (art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego). W decyzji, o której mowa w ust. 4, nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 49 ust. 5).Zaznaczenia wymaga, że decyzja nakazująca rozbiórkę, o której stanowi art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, może zostać podjęta tylko wówczas, gdy nie ma prawnych możliwości legalizacji obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej. Podstawową zasadą procesu budowlanego unormowaną w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego jest możliwość rozpoczęcia robót budowlanych jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że nakaz rozbiórki jest najdalej idącą i najbardziej dotkliwą dla inwestora sankcją za naruszenie przepisów Prawa budowlanego, stosowaną w ostateczności, na zasadzie wyjątku. W pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego ma obowiązek rozważyć inne przewidziane przepisami prawa możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Co jednak istotne, wdrożenie procedury legalizacyjnej nie jest obowiązkiem organu, a jego uprawnieniem, ponieważ legalizacja samowoli budowlanej zależy w dużej mierze od woli samego inwestora. Przytoczone wyżej przepisy art. 48 i art. 49 Prawa budowlanego normują kolejno poszczególne etapy postępowania legalizacyjnego prowadzonego przez organ w sytuacji uprzedniego stwierdzenia, że obiekt został zrealizowany przez inwestora bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.W kontrolowanej sprawie nakazem rozbiórki objęto rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina [...], w związku z nieuiszczeniem opłaty legalizacyjnej.Sąd podziela ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną w zaskarżonej decyzji, w tym co do daty dokonania nielegalnej rozbudowy. Inwestor w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego również nie kwestionował tej okoliczności, potwierdzając ustalenia organu w tym zakresie.Zgodnie z art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego organ w procesie legalizacji samowoli budowlanej ustala odpowiednią wysokość opłaty legalizacyjnej. Ustalenie to następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Skarżący w toku postępowania administracyjnego kwestionowali rozstrzygnięcia organu w tym zakresie.Nałożona opłata legalizacyjna podlegała kontroli sądu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 25.03.2015 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 1019/14 oddalił skargę.Skarżący starali się również o ulgę w uiszczeniu ustalonej przez PINB opłaty legalizacyjnej, która nie została jej udzielona przez właściwy organ. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z 30.11.2017 r. odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej,a jednocześnie rozłożył na 8 rat rocznych płatności opłaty legalizacyjnej w wysokości 50 000, 00 zł. Minister Finansów decyzją z 1.03.2018 r. utrzymał w mocy decyzje Wojewody [...], a WSA w Warszawie wyrokiem z 15.11.2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 352/18 oddalił skargę Inwestora.W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że postępowanie, którego przedmiotem jest nałożenie opłaty legalizacyjnej, jest jedynie postępowaniem wpadkowym, fragmentem sprawy z art. 48 Prawa budowlanego i toczy się obok głównego postępowania legalizacyjnego. Spełnienie przesłanek wymienionych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, ale również wykonanie postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną jest nieodzownym warunkiem zalegalizowania samowoli budowlanej, swego rodzaju "odpłatnością za dokonanie legalizacji".Z kolei zgodnie z art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego, w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie, przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej, organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą rozbiórkę. Opłata legalizacyjna stanowi iloczyn stawki "s", współczynnika kategorii "k" i współczynnika wielkości "w", gdzie s=500, "k" dla budynku mieszkalnego =2, "w" =1, a w przypadku samowoli budowlanej kara zostaje podwyższona pięćdziesięciokrotnie czyli (s×k×w)× 50= (500×2×1)×50= 50 000, 00 zł.Podkreślić należy, że organ nie ma żadnej możliwości miarkowania opłaty legalizacyjnej. Jej ustalenie nie jest uzależnione od uznania organu nadzoru budowlanego, ani od sytuacji finansowej czy życiowej inwestora, ponieważ sposób wyliczania wynika z mocy samego prawa. Na jej wysokość mają wpływ tylko takie elementy, jak kategoria obiektu, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu. Ustawodawca jednakowo traktuje wszystkich adresatów decyzji z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, gdyż wykluczył uwzględnianie przez organy administracji publicznej jakichkolwiek dodatkowych, nieprzewidzianych ustawowo, bądź też nie związanych z samą samowolą, kryteriów przemawiających za odmiennym podejściem do poszczególnych przypadków.Z powyższych względów argumenty podniesione przez skarżących nie mogły odnieść skutku w niniejszym postępowaniu. Opłata legalizacyjna nie podlega ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej, ponieważ konsekwencją jej nieuiszczenia jest nakaz rozbiórki obiektu budowlanego.W kontrolowanej sprawie, co podniesiono już powyżej skarżący złożyli wnioseko umorzenie opłaty legalizacyjnej, niemniej opłata ta nie podlegała umorzeniu, a jedynie na rozłożeniu na raty, co również podlegało ocenie Sądu (wyrok w sprawie VIII SA/Wa 352/18 z dnia 15.11.2018 r.). Po upływie terminu okresu odnoszącego się do spłaty rat, PINB w [...] zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego i uzyskał informację, ze nie zaewidencjonowano żadnego wpływu od skarżących z tytułu wpłat opłaty legalizacyjnej. Zatem Inwestor nie uiścił wyznaczonej opłaty legalizacyjnej.Wobec ustalenia przez organy, że roboty budowlane wykonane przez skarżących stanowiły rozbudowę budynku, albowiem bezsprzecznie doprowadziły do zwiększenia jego kubatury i wymagały w związku z tym z tym uzyskania pozwolenia na budowę, to również prawidłowo organy prowadziły postępowanie legalizacyjne na podstawie przepisów art. 48-49 Prawa budowlanego. Zasadność prowadzenia postępowaniaw trybie art. 48 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postepowania) została przesądzona przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 6.11.2013 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 526/13, a następnie w wyrokuz 23.03/2015 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/1019/14.W tej sytuacji legalizacja wykonanych samowolnie robót budowlanych możliwa była wyłącznie po uiszczeniu w terminie opłaty legalizacyjnej.Skoro skarżący ustalonej ostatecznie opłaty nie uiścili, to zgodnie z art. 49 ust. 3 zdanie 2 ustawy Prawo budowlane, organ musiał nakazać rozbiórkę.Dodać jedynie należy, że w postępowaniu w sprawie wydania decyzji w oparciuo art. 49 ust. 3 ustawy – Prawa budowlanego, organ nie miał obowiązku badania zasadności nałożonej opłaty legalizacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2077/09, Baza Orzeczeń Lex nr 953027).Wyjaśnić w związku z tym trzeba, że na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe skuteczne podważenie wysokości opłaty legalizacyjnej, ani też przyjętej przez organ przy jej ustaleniu klasyfikacji obiektu budowlanego. Podkreślić w związku z tym trzeba, że ustawodawca nie przewidział prawnej możliwości miarkowania opłaty legalizacyjnej, ustalając sztywne kryteria, którymi muszą kierować się organy nadzoru budowlanego przez jej ustalaniu. Opłata legalizacyjna jest obligatoryjnym elementem procesu legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu, a jej uiszczenie podstawą do legalizacji obiektu. Bez uiszczenia przez inwestora opłaty legalizacyjnej organ nie ma prawnej możliwości przejścia do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, która ma sformalizowany charakter, i wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona.W judykaturze sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest warunkiem legalizacji obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę. Organ nadzoru budowlanego nie nakłada na zainteresowanego obowiązku uiszczenia opłaty, a wyłącznie ustala w postanowieniu jej wysokość. Opłata ta ma charakter dobrowolny i stanowi alternatywę dla sankcji rozbiórki samowoli budowlanej. Tylko spełnienie przez inwestora wszystkich przesłanek legalizacji obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz uiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego. W przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej organ nadzoru budowlanego wydaje natomiast decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego. Nakazanie rozbiórki obiektu z uwagi na nieuiszczenie w terminie ustalonej opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego) stanowi odrębny etap postępowania legalizacyjnego w ramach, którego prowadzone jest postępowanie dowodowe jedynie na potrzeby ustalenia, czy opłata legalizacyjna została uiszczona (vide: wyrok NSA z 28 czerwca 2022 r. sygn. akt II OSK 455/19 - www.orzecznia.nsa.gov.pl).Decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części i nadbudowanej budynku mieszkalnego na podstawie art. 49 ust. 3 w zw. z art. 48 ustawy jest jedynie konsekwencją nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej, ustalonej w innym, wcześniejszym postępowaniu.Podsumowując jeśli, zdaniem skarżących, wysokość opłaty legalizacyjnej, jest nieporozumieniem i stanowi nadmierną karę za samowolę budowlaną, to wydanie decyzji nakazującej ich rozbiórkę, nie powinno budzić zastrzeżeń.Niezasadny jest więc w okolicznościach rozpatrywanej sprawy zarzut naruszenia art. 49 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, w szczególności w zakresie wadliwie prowadzonego postępowania.Za Naczelnym Sądem Administracyjnym (vide: wyrok z 28 lipca 2021 r., II FSK 3686/21) powtórzyć trzeba, że opłata legalizacyjna nie jest przymusowym świadczeniem pieniężnym podlegającym egzekucji, zatem nie mogą jej dotyczyć przepisy odnoszące się do ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, potencjalnie podlegających przymusowemu ściągnięciu. Adresat postanowienia ustalającego wysokość opłaty legalizacyjnej decyduje, czy chce skorzystać z możliwości legalizacji samowolnie wykonanego obiektu, czy też nie. W przypadku odstąpienia od legalizacjii nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej, opłata ta nie podlega egzekucji w oparciuo przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnymw administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.). Ustawa ‒ Prawo budowlane przewiduje w tym przypadku sankcję w postaci nakazu rozbiórki. Uiszczenie tej opłaty jest warunkiem legalizacji obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę, ale od jej uiszczenia sprawca samowoli budowlanej może się uwolnić dokonując rozbiórki nielegalnie wzniesionego obiektu. Należy podkreślić, że opłata legalizacyjna jest ustalana przez organ nadzoru budowlanego w procesie legalizacji samowoli budowlanej (art. 49 Prawa budowlanego), jednakże organ nadzoru nie nakłada na zainteresowanego obowiązku uiszczenia opłaty, a wyłącznie ustala jej wysokość.Wysokość opłaty legalizacyjnej nie była przedmiotem oceny Sądu, ustalono ją bowiem w innym postępowaniu, a więc również ten zarzut okazał się chybiony.Sąd nie dopatrzył się także wadliwości działania organów nadzoru budowlanego w zakresie naruszenia słusznego interesu obywatela.Końcowo dodać należy, że Sąd w składzie orzekającym przychyla się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1337/20 (publ. CBOSA), "adresat ostatecznej decyzji rozstrzygającej w przedmiocie wniosku o udzielenie ulg w spłacie opłaty legalizacyjnej samodzielnie decyduje o uiszczeniu tej opłaty i uniknięciu w ten sposób wydania decyzji o rozbiórce samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, względnie o jej nieuiszczaniu. Skutki prawne ostatecznej decyzji odmawiającej umorzenia (względnie udzielenia innych ulg w uiszczeniu opłaty legalizacyjnej) zależą zatem wyłącznie od osoby będącej adresatem tej decyzji, jak i orzeczeń wydawanych w postępowaniu legalizacyjnym. Skoro postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej nie dotyczy ani nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty, ani stwierdzenia istnienia takiego obowiązku, to nie ma podstawy prawnej w przepisach Prawa budowlanego do tego, aby wymagać od organu ponownego wyznaczania terminu do uiszczenia opłaty legalizacyjnej".Podsumowując, zaskarżona decyzja nie narusza art. 48 ustawy prawo budowlane, został on bowiem prawidłowo zastosowany z uwagi na ziszczenie się przesłanki określonej w art. 49 ust. 3 tej ustawy. Na tym etapie postępowania nie zachodziły podstawy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 50, art. 51 Prawa budowlanego, co podniesiono w skardze.Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.