Postanowienie z 15 grudnia 2017, sygn. I Ca 468/17

POSTANOWIENIE

Dnia 15 grudnia 2017 roku

Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny

w składzie:

Przewodniczący SSO Elżbieta Zalewska-Statuch

Sędziowie SSO Barbara Bojakowska

SSO Iwona Podwójniak

Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak

po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 roku w Sieradzu

na rozprawie sprawy

z wniosku A. M.

z udziałem J. W.

o ustalenie kontaktów z małoletnim dzieckiem

na skutek apelacji wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Rejonowego w Sieradzu

z dnia 26 lipca 2017 roku, sygnatura akt III Nsm 480/15

postanawia:

1.  zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie I w ten tylko sposób, że kontakty będą się odbywać w pierwszą niedzielę i w trzecią sobotę każdego miesiąca w godzinach od 10.00 do 14.00 zamiast kontaktów w każdą pierwszą sobotę miesiąca w godzinach od 10.00 do 14.00, ustalając dodatkowo, że wnioskodawca będzie zabierał dziecko sprzed miejsca zamieszkania matki i tam je odprowadzał i zastrzegając dla niego prawo wyboru miejsca i sposobu przebiegu kontaktu;

2.  umorzyć postępowanie apelacyjne w pozostałej części;

3.  ustalić, że każdy z zainteresowanych ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I Ca 468/17

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 lipca 2017 roku Sąd Rejonowy w Sieradzu
w sprawie sygn. akt III Nsm 480/17 z wniosku A. M. z udziałem J. P.
o uregulowanie kontaktów z małoletnim dzieckiem ustalił, że wnioskodawca ma prawo do kontaktów z małoletnią córką O. M. urodzoną (...) w P., które będą się odbywać w każdą pierwszą sobotę każdego miesiąca w godzinach od 10,00-14,00
w miejscu zamieszkania małoletniej i bez obecności matki w obecności kuratora sądowego. Sąd zobowiązał A. M. do przestrzegania zasad i terminów kontaktów określonych
w punkcie I oraz zobowiązał matkę dziecka J. P. do nieprzeszkadzania wnioskodawcy A. M. w realizacji jego uprawnień w zakresie kontaktów
w terminach kontaktów określonych w punkcie I oraz obciążył wnioskodawcę A. M. kosztami udziału kuratora sądowego w kontaktach z dzieckiem w kwocie 50 zł za udział kuratora sądowego w każdym kontakcie - w pozostałym zakresie zwolnił go od ponoszenia kosztów, a także zasądził od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa kwotę 562,15
zł tytułem kosztów wykonania opinii przez biegłych w sprawie - z tym, że kwotę 200 zł na poczet należności pobrać z zaliczki zaksięgowanej pod numerem(...) i zasądził od uczestniczki postępowania na rzecz Skarbu Państwa kwotę 562,15 zł tytułem kosztów wykonania opinii przez biegłych w sprawie - z tym, że kwotę 200 zł na poczet należności pobrać z zaliczki zaksięgowanej pod numerem (...).

Rozstrzygnięcie Sądu zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia
i wnioski:

Małoletnia O. M. urodziła się (...) Początkowo zamieszkiwała
z obojgiem rodziców w wynajętym w P. mieszkaniu. Okresowo zamieszkiwali również w domu rodziców wnioskodawcy. W tym okresie małoletnia zaczęła uczęszczać do przedszkola. Opiekowali się nią zarówno rodzice jak i dziadkowie. Dziecko było związane zarówno z rodzicami jak i z dziadkami .W ostatnim okresie wspólnego zamieszkania między rodzicami dochodziło do sporów i nieporozumień . Nieporozumienia te były spowodowane zachowaniem wnioskodawcy, u którego zaczęły występować symptomy choroby psychicznej. Wnioskodawca słyszał głosy, użył noża przeciwko rzekomym na zewnątrz domu napastnikom, jadąc samochodem rozwijał zbyt dużą szybkość. Uczestniczka natomiast straszyła wnioskodawcę odejściem z domu i zabraniem dziecka. Wnioskodawca zaczął się leczyć psychiatrycznie w wieku 27 1at. W styczniu 2015r. nasiliła się choroba psychiczna. Trafił wtedy do Kliniki (...) dla Dorosłych w P., gdzie rozpoznano u niego chorobę psychiczną w postaci schizofrenii paranoidalnej. Szpitalu tym przebywał w okresie od 2 stycznia do 13 lutego 20l5r. Po opuszczenia szpitala podjął leczenie ambulatoryjne przyjmuje lek w zastrzykach w terminach co 14dni. Przebywał na zwolnieniu lekarskim.
W tym czasie podczas nieobecności matki, która była w pracy samodzielnie opiekował się dzieckiem .

Po zakończeniu zwolnienia podjął zatrudnienie w charakterze blacharza. W czerwcu 2015r. uczestniczka wyjechała z dzieckiem do S.. Uczestniczka z dzieckiem obecnie zamieszkuje w S., ma mieszkanie w bloku o pow. 53mkw. Uczestniczka ma wykształcenie średnie. Obecnie dziecko zaczęło uczęszczać do klasy zerowej. Uczestniczka nie pracuje, utrzymuje dziecko i siebie z zasądzonych alimentów w kwocie 500zł i pomocy swojej matki. Nie miała spraw o ograniczenie władzy rodzicielskiej, ani innych spraw związanych z przyjmowaniem narkotyków lub niedozwolonych środków.

Obecnie wnioskodawca mieszka ze swoimi rodzicami w S. pod P.. Pracuje w firmie jako blacharz zarabia 2600zł brutto. Wnioskodawca obecnie kontynuuje leczenie psychiatryczne aby nie nastąpił nawrót choroby. Choroba u niego jest w fazie remisji, ale nie nastąpiło jeszcze wyzdrowienie. Dopiero po odstawieniu leków i rocznej obserwacji można będzie stwierdzić ustąpienie choroby. U wnioskodawcy w nie ma obecnie poczucia, że był chory psychicznie, także jego rodzice nie wykazują takiego poczucia
w stosunku do syna. W związku z chorobą uczestnika u matki dziecka występują obawy
o bezpieczeństwo dziecka kiedy by przebywało z wnioskodawcą bez jej obecności.
Sąd udzielił zabezpieczenia w sprawie kontaktów w ten sposób aby kontakty ojca z dzieckiem odbywały się raz w miesiącu w niedzielę w godzinach od 10 -15 w miejscu zamieszkania matki i w jej obecności.

W czasie kontaktów z dzieckiem między rodzicami były konflikty i awantury mające miejsce przy dziecku. Były zarzuty, że dziecko w czasie kontaktów ma ograniczoną swobodę.

Zachowania te spowodowały zmianę formy zabezpieczenia kontaktów i od maja tego roku kontakty odbywają się w obecności kuratora sądowego.

Sąd wskazał, że z punktu widzenia psychiatrycznego brak jest obecnie przeciwwskazań do sprawowania przez ojca opieki nad dzieckiem. Dziecko identyfikuje ojca i nie ma obaw przed kontaktami z nim. Mówiło natomiast, że nie chciałoby z nim spotykać się sam na sam ani z dziadkami, bez matki.

W ocenie Sądu w chwili obecnej kontakty winny odbywać się pod nadzorem, konieczne jest wstrzymanie się z decyzją o tym, aby kontakty ojca z dzieckiem mogły się odbywać bez kontroli. Kontakty te mogą zmienić formę jeżeli kontakty w dotychczasowej formie będą przebiegać bez zakłóceń.

Sąd wskazał, że w sprawie trudność ustalenia formy kontaktów ich terminów wynikała z tego, z rodzice są ze sobą mocno skonfliktowani, dotychczasowe kontakty ojca z dzieckiem w obecności matki i bez nadzoru w ramach zabezpieczenia kończyły się awanturami, których świadkiem było dziecko. Taka sytuacja niewątpliwie nie była korzystna dla dziecka. Wnioskodawca chciał zabierać dziecko poza miejsce jego zamieszkania i to często. Obecnie w związku z jego chorobą w której co prawda nastąpiła remisja, ale nie wygasły obawy matki dziecka o bezpieczeństwo dziecka znajdującego się pod opieką tylko ojca dotkniętego chorobą.

Mając te problemy na względzie Sąd zlecił w związku z tym wydanie opinii przez
I (...) przy Sądzie Okręgowym w Sieradzu. Kompleksowa opinia zwierająca także badanie
i opinię psychiatryczną co prawda nie wykluczała z punktu widzenia psychiatrycznego samodzielnej opieki ojca nad dzieckiem, biegli jednak w ustnych wyjaśnieniach z uwagi na okoliczności, że wnioskodawca nie wyzdrowiał całkowicie i można się liczyć z nawrotem choroby sugerowali, aby kontakty do tego czasu odbywały się pod nadzorem, np. jego rodziców. Jednakże wobec negowania przez rodziców choroby syna nie można wykluczyć,
że ten nadzór mógłby być niewłaściwie wykonywany. Prawdą było, że ojciec po chorobie sam opiekował się dzieckiem jednakże wówczas rodzice mieszkali razem i nie było między nimi konfliktów o skali obecnej. W obecnej sytuacji istnienia konfliktu rodziców
i istniejącego między nimi napięcia opieka ta mogłaby wyglądać inaczej. Niewątpliwie
do samodzielnego wykonywania opieki byłby groźny nawrót choroby u wnioskodawcy. Pewność, że to nie nastąpi będzie można ocenić jak to stwierdzili biegli, a w szczególności psychiatra po upływie roku obserwacji wnioskodawcy od momentu odstawienia leków.
Do tego czasu ten element ryzyka istnieje i obawa matki aby dziecko samo nie przebywało
z wnioskodawcą jest uzasadniona. Gdyby nie skonfliktowanie rodziców to kontakty mogły by się odbywać bez udziału kuratora sądowego w obecności matki. Natomiast w tym stanie rzeczy kiedy w obecności dziecka rodzice robili awantury i zachodziła możliwość sprowokowania wnioskodawcy przez matkę dziecka do nieprzewidzianych zachowań kontakty te należało poddać nadzorowi kuratora sądowego. Okoliczność, że w kontaktach ma uczestniczyć kurator warunkowała częstotliwość kontaktów i ich miejsce oraz czas ich trwania. Na to ma także wpływ odległość miejsca zamieszkania wnioskodawcy od dziecka
co pociąga koszty dojazdu celem realizacji kontaktów.

Należy uznać, że dotychczas kontakty w tej formie przebiegały prawidłowo
o czym świadczą sprawozdania złożone przez kuratora. Sąd w celu obniżenia kosztów kontaktów wnioskodawcy z dzieckiem w obecności kuratora obciążył częścią kosztów jego uczestnictwa Skarb Państwa.

Sąd miał świadomość, że kontakty te są niewystarczające dla ojca, także ich forma utrudnia ich odbywanie. Według Sądu kontakty te powinny zostać po wyzdrowieniu wnioskodawcy zmienione w kierunku ich rozszerzenia i zmiany formy. Zmianę kontaktów może także uzasadnić stwierdzenie, że te obecnie ustalone kontakty będą odbywać się prawidłowo. Na ten moment jednak, dobro i bezpieczeństwo dziecka wymaga aby kontakty odbywały się w sposób ustalony przez Sąd. Kontakty te mają na celu przede wszystkim utrzymanie przez ojca więzi z dzieckiem i być podstawą przyszłych rozszerzonych kontaktów po wyeliminowaniu ryzyka nawrotu u niego choroby. Takie stwierdzenie uzasadnia bowiem to, że w czasie kiedy dziecko z nim mieszkało miał z nim prawidłowe związki i prawidłowo wykonywał wobec dziecka obowiązki rodzicielskie.

Z rozstrzygnięciem Sądu nie zgodził się wnioskodawca wnosząc apelację, w której zaskarżył postanowienie w całości oraz wniósł o zmianę postanowienia i ustalenie kontaktów
w następujący sposób:

- w pierwszy i trzeci weekend miesiąca od soboty od godz. 10.00 do niedzieli do godz. 18.00 poza miejscem zamieszkania dziecka

- w okresie Świąt Bożego Narodzenia w latach nieparzystych w Wigilię od godziny 12.00 do pierwszego dnia świąt Bożego Narodzenia do godz. 18.00, a w latach parzystych w pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia od godziny 15.00 do drugiego dnia świąt Bożego Narodzenia do godziny 19.00 poza miejscem zamieszkania dziecka

- w okresie Świąt Wielkanocnych w latach nieparzystych od soboty od godziny 10.00 do niedzieli do godziny 18.00, a w latach parzystych od niedzieli od godz.15.00 do poniedziałku do godziny 19.00. poza miejscem zamieszkania dziecka

- dwa tygodnie podczas wakacji letnich poza miejscem zamieszkania dziecka przy czym matka przygotuje dziecko do kontaktu i nie będzie w nim przeszkadzać, a ojciec zobowiąże się odbierać i odprowadzać dziecko we wskazanych terminach

oraz

- co najmniej raz w tygodniu kontakt telefoniczny lub przez komunikator internetowy S. w godzinach popołudniowych

skierowanie stron na trening kompetencji wychowawczych nie obciążanie wnioskodawcy kosztami postępowania

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego Postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz pozostawienie Sądowi I instancji rozstrzygnięcia o kosztach instancji odwoławczej.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

- naruszenie przepisów postępowania cywilnego art. 232 zd.2 kpc w zw. z art.. 290(1) kpc w zw. z art. 13 par. 2 kpc poprzez brak zarządzenia dodatkowej opinii przez ten sam lub inny opiniodawczy zespół sądowych specjalistów mimo, iż opinia zespołu była niepełna oraz wewnętrznie sprzeczna oraz art. 328 par.2 kpc poprzez brak uzasadnienia, dlaczego uznaje ją za wiarygodną i w jakim zakresie oraz

- naruszenie art. 233 kpc w zw. z art. 13 par. 2 kpc poprzez dowolną ocenę, iż dobro dziecka wymaga, by kontakty odbywały się raz w miesiącu w wymiarze 4 godzin w miejscu zamieszkania dziecka i będzie to służyło utrzymaniu więzi ojca z córką, podczas gdy ograniczenie takie nie znajduje uzasadnienia i nie sposób uznać, iż taki wymiar kontaktu jest wystarczający, co skutkowało naruszeniem art. 113 (1) kro podczas gdy prawidłowa ocena dowodów powinna prowadzić do wniosku, że na obecnym etapie rozwoju dziecka i jej relacji z ojcem kontakty powinny odbywać się w większym wymiarze i w warunkach sprzyjających umacnianiu więzi;

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że kontakty nie mogą odbywać się obecnie bez nadzoru z uwagi na stan zdrowia wnioskodawcy i obawę dziecka, gdyż z punktu widzenia psychiatrycznego wnioskodawca może sprawować opiekę nad dzieckiem, a dziecko w relacji z nim nie wykazuje niechęci czy strachu, a także nie mogłyby odbywać się w obecności rodziców wnioskodawcy- podczas gdy ustalenia biegłych tego nie wykluczają, a dodatkowo stwierdzają, że nie było to przedmiotem opinii, natomiast z zeznań świadków wynika, że są gotowi świadczyć taką pomoc, dziecko ich identyfikuje i miało
z nimi silny związek;

- naruszenie art. 113 (4) kro przez jego niezastosowanie mimo, iż wystąpiła taka potrzeba w niniejszym postępowaniu, a biegli oraz kurator sugerowali podjęcie terapii rodzinnej.

Skarżący wnióśł o dopuszczenie dodatkowej opinii innego zespołu sądowych specjalistów na okoliczność ustalenia więzi między dzieckiem a ojcem, w jaki sposób ustalić formę i częstotliwość kontaktów zgodnie z dobrem dziecka, czy ojciec może kontaktować się z dzieckiem samodzielnie, czy kontakty mogą odbywać się poza miejscem zamieszkania dziecka, ewentualnie czy mogą odbywać się z udziałem rodziców wnioskodawcy, wpływu zachowania matki na postawę dziecka, w jaki sposób polepszyć współpracę stron w zakresie komunikowania się odnośnie dziecka, czy można uzależniać rozmiar opieki od tzw. pełnego wyzdrowienia wnioskodawcy.

Uczestniczka w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na jej rzecz od wnioskodawcy kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych na mocy art. 520 § 2 kpc.

Na rozprawie przed Sądem Okręgowym w Sieradzu w dniu 15 grudnia 2017 roku strony zgodnie ustaliły, że kontakty wnioskodawcy z córką będą się odbywać w pierwszą niedzielę i trzecią sobotę każdego miesiąca od 10.00 do 14.00, w obecności kuratora, ale bez obecności matki, z prawem wyboru dla wnioskodawcy miejsca spotkania, przy czym wnioskodawca zobowiązał się odbierać dziecko z miejsca zamieszkania matki i je odwozić do domu a uczestniczka wyraziła na to zgodę.

Z uwagi na dokonane ustalenie, które na tym etapie wnioskodawca uznał
za adekwatne do sytuacji wnioskodawca zdecydował o cofnięciu apelacji dalej idącej.

Rozpoznając apelację Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Wobec uzgodnienia przez strony na rozprawie apelacyjnej sposobu, częstotliwości
i terminów spotkań wnioskodawcy z małoletnią córką Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 kpc w związku z art. 13 § 2 kpc zmienił zaskarżone postanowienie w punkcie I w ten tylko sposób, że kontakty będą odbywać się w pierwszą niedzielę i trzecią sobotę każdego miesiąca w godzinach od 10.00 do 14.00, zamiast kontaktów w pierwszą sobotę miesiąca w godzinach od 10.00 do 14.00, ustalając dodatkowo, że wnioskodawca będzie zabierał dziecko sprzed miejsca zamieszkania matki i tam je odprowadzał i zastrzegając dla niego prawo wyboru miejsca i sposobu przebiegu kontaktu.

Dalej idąca apelacja została przez wnioskodawcę cofnięta. Zgodnie z regulacją art. 391 § 2 k.p.c. w razie cofnięcia apelacji sąd drugiej instancji umarza postępowanie apelacyjne i orzeka o kosztach jak przy cofnięciu pozwu.

Przyjmuje się, że cofnięcie apelacji nie podlega kontroli sądu na zasadzie odpowiedniego stosowania art. 203 § 4 k.p.c. , nie wymaga też zgody (zezwolenia) strony przeciwnej. Również Sąd Najwyższy w swojej uchwale z 29 maja 2000 r., sygn. III CZP 6/00 przyjął, że cofnięcie apelacji nie podlega kontroli sądu.

W świetle powyższego Sąd Okręgowy był związany cofnięciem apelacji i nie mógł kontrolować tej czynności procesowej, jest to bowiem wynikająca z zasady dyspozycyjności (rozporządzalności) akceptacja autonomii woli skarżącego wnioskodawcy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności sąd drugiej instancji umorzył postępowanie apelacyjne w części dalej idącej i orzekł o kosztach postepowania apelacyjnego w oparciu
o art. 520 § 1 kpc. Sąd uznał, że nie zachodzą żadne przesłanki do przełamania ogólnej zasady rządzącej rozliczeniem kosztów postępowania w postępowaniu nieprocesowym, wyrażonej
w tym przepisie.