Postanowienie SN z 24 września 2013, sygn. III SK 4/13
Data orzeczenia
24 września 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Halina Kiryło
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 24 września 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Halina Kiryło
w sprawie z powództwa Biura Usług Inwestycyjnych D. Spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością z siedzibą w S.
i E. Operator Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o zwarcie umowy o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 24 września 2013 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej Biura Usług Inwestycyjnych D.
Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. od wyroku Sądu
Apelacyjnego
z dnia 9 sierpnia 2012 r.,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2012 r., oddalił apelacje Prezesa
Urzędu Regulacji Energetyki oraz Biura Usług Inwestycyjnych D. Sp. z o.o.
(zainteresowany) od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów z dnia 19 grudnia 2011 r., w sprawie z odwołania zainteresowanego
oraz E. Operator Sp. z o.o. (powód) od decyzji Prezesa Urzędu z dnia 25 lutego
2010 r.
Zainteresowany zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w
całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 7 ust. 1 Prawa
energetycznego, art. 16 ust. 1 Prawa energetycznego w związku z art. 7 ust. 1 i
2
art. 45 i 46 Prawa energetycznego, art. 9c ust. 3 pkt 11 w związku z art. 7 ust. 1
prawa energetycznego, art. 45 i 46 Prawa energetycznego, § 7 i 8 rozporządzenia
systemowego, art. 229 k.p.c. w związku z art. 231 k.p.c., art. 227 k.p.c., art. 233 § 1
k.p.c., art. 328 w związku z art. 233 § 1 k.p.c.
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zainteresowany
powołał się na występowanie w sprawie trzech istotnych zagadnień prawnych,
potrzebę wykładni przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie oraz
oczywistą zasadność skargi.
Jako pierwsze wskazał problem, jaki jest charakter prawny dokumentu
wydawanego na podstawie § 7 i 8 rozporządzenia systemowego pt. Warunki
przyłączenia do sieci i jakie są skutki prawne wydanie tego rodzaju oświadczenia
woli przedsiębiorstwa energetycznego złożonego w procesie przyłączania wytwórcy
energii elektrycznej do sieci elektroenergetyczne i wykazywania spełnienia
przesłanek istnienia obowiązku przyłączenia od sieci, czyli istnienia technicznych i
ekonomicznych warunków przyłączenia, w szczególności w związku z zarzutami
odwołania powoda konieczne jest stwierdzenie, czy dopuszczalne jest zgłaszania
przez przedsiębiorstwo energetyczne dowodów na okoliczność zaprzeczenia i
podważanie osnowy wydanych przez siebie warunków przyłączenia, które mają
status analogiczny, jak przyznanie przez przedsiębiorstwo okoliczności faktycznej w
rozumieniu art. 229 k.p.c.
Jako drugie zagadnienie prawne zainteresowany podniósł kwestię, czy plan
rozwoju przedsiębiorstwa energetycznego określany w trybie art. 16 Prawa
energetycznego wpływa, a jeżeli tak, to w jakim zakresie, na obowiązek
przyłączenia wytwórcy energii elektrycznej do sieci, określony w art. 7 ust. 1 Prawa
energetycznego.
Jako trzecie zagadnienie prawne powód wskazał problem, jak należy
rozumieć spełnianie warunków ekonomicznych przyłączenia, o których mowa w
art. 7 ust. 1 Prawa energetycznego, wobec faktu, że zgodnie z prawem
energetycznym przedsiębiorstwa wytwarzające energię elektryczna nie ponoszą
kosztów rozwoju i modernizacji sieci operatorów a jedynie rzeczywiste koszty
przyłączenia, rozumiane jako koszty odcinka infrastruktury elektroenergetycznej
łączącej jednostkę wytwórczą z siecią operatora systemu elektroenergetycznego,
3
jak również nie ponoszą żadnych opłat za wprowadzanie produkowanej przez
siebie energii elektrycznej do systemu a koszty funkcjonowania, modernizacji i
rozwoju sieci elektroenergetycznych ponoszą zgodnie z art. 45 Prawa
energetycznego jedynie odbiorcy końcowi energii w opłatach dystrybucyjnych.
Powołując się na przesłankę przedsądu, o której mowa w art. 3989
§ 1 pkt 2
k.p.c., zainteresowany wskazał jako przepisy wymagające wykładni z powodu
rozbieżności w orzecznictwie art. 7 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 5, art. 9 ust. 3 pkt
11 Prawa energetycznego § 7 ust. 4 pkt 4, § 8 ust. 3 pkt 1 i § 8 ust. 4-6
rozporządzenia systemowego. Zdaniem zainteresowanego wyroki Sądu
Najwyższego oraz sądów niższych instancji w całkowicie rozbieżny sposób traktują
charakter prawny i skutki prawne wydania - zgodnie z procedura określoną w
rozporządzeniu systemowym - przez przedsiębiorstwo energetyczne dokumentu pt.
Warunki przyłączenia do sieci. Jedne wyroki uznają bowiem warunki przyłączenia
za potwierdzenie przez operatora systemu istnienia warunków technicznych i
ekonomicznych przyłączenia z art. 7 ust. 1 PE, inne wyroki czynią zaś z tego
dokumentu nic nie znaczącą czynność faktyczną.
Zdaniem zainteresowanego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona
z uwagi na uchylenie decyzji wbrew art. 7 ust. 1 Prawa energetycznego oraz § 7
ust. 4 pkt 4, § 8 ust. 3 pkt 1, § 8 ust. 4-6 rozporządzenia systemowego pomimo, że
przesłanki do orzeczenia decyzja umowy między stronami zostały spełnione,
albowiem w dniu wydania warunków przyłączenia istniały techniczne i ekonomiczne
warunki przyłączenia elektrowni wiatrowej P. do sieci powoda, określona w art. 7
ust. 1 Prawa energetycznego.
Powód wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej zainteresowanego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zainteresowanego nie kwalifikowała się do przyjęcia celem
merytorycznego rozpoznania.
Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,
wymienionych w art. 3989
§ 1 k.p.c., tj. wówczas, gdy w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, bądź istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych
4
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów, czy też zachodzi nieważność postępowania lub gdy skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona. Skarga kasacyjna realizuje przede wszystkim interes
publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów
powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa. W konsekwencji tegoż w
art. 3984
§ 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca
wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego
uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym m.in. na
możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989
§ 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać
wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące
w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one
ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując
wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984
k.p.c.
obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek
przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia
(§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które
spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach
postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego
uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone
podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do
rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą
być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione,
a dla spełnienia wymogu z art. 3984
§ 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do
podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek
argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko
wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie
analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się więc na wykazaniu, iż
takie okoliczności w sprawie zachodzą (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 5 czerwca 2013 r., III SK 55/12 i powołane tam orzeczenia).
5
Należy również pamiętać, że każda z przesłanek tzw. przedsądu służy
realizacji innych funkcji postępowania kasacyjnego i przez to wymaga odrębnego,
odpowiedniego skonstruowania i uzasadnienia.
Tymczasem wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania został wadliwie
skonstruowany. Wadliwość ta polega na przyporządkowaniu tych samych
problemów prawnych do trzech autonomicznych przesłanek tzw. przedsądu, jakimi
są występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989
§ 1 pkt 1
k.p.c.), potrzeba wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości
interpretacyjne lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989
§ 1 pkt 2
k.p.c.) oraz oczywista zasadność skargi (art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c.). Tymczasem nie
można mówić o występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego i
równocześnie – wykorzystując ten sam przepis prawa oraz problem prawny –
powoływać się na występowanie wątpliwości oraz rozbieżności interpretacyjnych w
orzecznictwie sądowym rodzących potrzebę dokonania wykładni przepisu, bądź
oczywistą zasadność skargi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20
marca 2013 r., III SK 39/12).
Niezależnie od powyższego mankamentu uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej zainteresowanego do rozpoznania nie zawiera argumentacji,
której analiza mogłaby przekonać Sąd Najwyższy o występowaniu
publicznoprawnej potrzeby rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej
sprawie.
Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do potrzeby rozstrzygnięcia
sformułowanych przez powoda zagadnień prawnych należy przypomnieć, że z
utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego tej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, o której mowa w art. 3989
§ 1 pkt 1 k.p.c. wynika,
że przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze
względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na
sformułowaniu samego zagadnienia oraz wskazaniu argumentów prawnych, które
prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego
stanowiska przez skarżącego. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest
przyjęty przy przedstawieniu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na
podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienia Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r.,
6
V CSK 75/06; z 19 października 2012 r., III SK 13/12). Przedstawienie okoliczności
uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w
sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia
oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen
prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.
Wymogi te uzasadnione są publicznymi celami rozpoznania przez Sąd Najwyższy
skargi kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z 25 października 2007 r.,
V CSK 356/07). Zagadnienie prawne musi być nie tylko powiązane z przepisami
powołanymi w podstawie kasacyjnej, ale także uwzględniać podstawy samego
orzeczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2012 r., III SK 43/11; z
22 maja 2012 r., III SK 45/11; z 4 lipca 2012 r., III SK 2/12; z 27 września 2012 r.,
III SK 8/12; z 12 kwietnia 2013 r., III SK 32/12).
Uzasadnienie wniosku zainteresowanego o przyjęcie skargi kasacyjnej ze
względu na występowanie w sprawie trzech istotnych zagadnień prawnych nie
spełnia zaś powyższych wymogów, ponieważ nie zawiera jakiejkolwiek jurydycznej
analizy postawionych problemów, wariantów ich rozwiązania oraz analizy interesu
publicznego w wyborze konkretnego ich rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do potrzeby dokonania w niniejszej sprawie wykładni
przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, Sąd Najwyższy stwierdza,
że zainteresowany uczynił zadość wymogowi określenia przepisów wymagających
wykładni Sądu Najwyższego oraz wskazał na czym jego zdaniem polegają
poważne wątpliwości związane ze stosowaniem tych przepisów. Jednakże
wskazane przez niego rozbieżności, w tym powołane „rozbieżności” w
orzecznictwie Sądu Najwyższego nie dotyczą wykładni przepisów, lecz ich
stosowania w sprawach z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu w przedmiocie
przyłączenia do sieci, które cechują się zróżnicowanymi okolicznościami
faktycznymi i ustaleniami poczynionymi w toku postępowania administracyjnego
oraz postępowania sądowego. Podczas gdy ustalenia poczynione w sprawie
zakończonej wyrokiem III SK 42/10 mogły w ocenie Sądu Najwyższego uzasadniać
przyjęte przez Sąd drugiej instancji założenie o aktualizacji obowiązku przyłączenia
do sieci, ustalenia poczynione przez Prezesa Urzędu oraz sądy orzekające w toku
instancji w sprawie III SK 33/11 takiego założenia nie uzasadniały. Nie dowodzi to
7
jednak rozbieżności w wykładni przepisów prawa przez sądy w rozumieniu art. 3989
§ 1 pkt 2 k.p.c.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej
zainteresowanego ze względu na przesłankę, o której mowa w sprowadza się do
wskazania preferowanej przez niego linii orzeczniczej oraz krytyki zapatrywań
wyrażonych w uzasadnieniu wyroku III SK 33/11 w odniesieniu do kwestii nie
objętych zakresem normowania przepisów powołanych we wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania. Analogicznie jak w przypadku uzasadnienia
potrzeby rozpoznania skargi kasacyjnej ze względu na występowanie w sprawie
istotnych zagadnień prawnych brak stosownego wywodu jurydycznego, wspartego
odpowiednią argumentacją kontekstową. Skarga kasacyjna zainteresowanego jest
w rezultacie kolejnym przykładem działania stron postępowania w sprawie z
odwołania od decyzji Prezesa Urzędu polegającego na przerzucaniu się poglądami
co do określonej wykładni przepisów prawa materialnego bez osadzenia tej
wykładni w kontekście faktycznym konkretnej sprawy (kategorii spraw) oraz bez
uwzględnienia zasad funkcjonowania rynku poddanego regulacyjnym
kompetencjom Prezesa Urzędu. Wywołuje to ten skutek, że w argumentacji
towarzyszącej wnioskowi o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie można
dopatrzyć się istnienia interesu publicznego w rozpoznaniu skarg kasacyjnych w
sprawach z zakresu regulacji energetyki.
Sąd Najwyższy nie dopatrzył się również podstaw do uznania skargi
kasacyjnej zainteresowanego za oczywiście uzasadnioną. Zgodnie z utrwalonym
orzecznictwem dotyczącym tej przesłanki przedsądu, o której mowa w art. 3989
§ 1
pkt 4 k.p.c., skarżący powinien nie tylko wskazać konkretne przepisy prawa ale
także przytoczyć odpowiednie argumenty wyjaśniające dlaczego te przepisy zostały
jego zdaniem w ewidentny sposób naruszone przez Sąd drugiej instancji.
Oczywiste naruszenie powinno być przy tym rozumiane jako widoczna natychmiast,
bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni
lub stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi
regułami interpretacji (postanowienia Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK
218/07, LEX nr 375616, z 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, LEX nr 453107, z 9 maja
8
2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364, z 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538
i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134).
Stosownej argumentacji w uzasadnieniu wniosku zainteresowanego o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania brak. Poprzestano w nim na
enigmatycznym odwołaniu do niesprecyzowanych „powyższych argumentów”. Jak
się wydaje na podstawie analizy uzasadnienia wniosku, zainteresowanemu chodzi
o argumenty, które powołał na użytek przekonania Sądu Najwyższego o potrzebie
rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych oraz konieczności wykładni
przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Tym samym
zainteresowany zarzuca wyrokowi Sądu Apelacyjnego widoczne na pierwszy rzut
oka naruszenie przepisów prawa, które jednocześnie stanowią podstawę dla
sformułowania istotnego zagadnienia prawnego, a zatem nowego problemu
prawnego nie rozstrzyganego do tej pory w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Równocześnie zainteresowany przyjmuje, że wykładnia i stosowanie przepisów,
które wywołują (jego zdaniem) w orzecznictwie rozbieżności, jest oczywista, co z
kolei oznacza, że o żadnych rozbieżnościach ani wątpliwościach interpretacyjnych
nie może być mowy. Niezależnie od tych konstrukcyjnych, formalnych wad wniosku
o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej zainteresowanego z uwagi na
przesłankę, o której mowa art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c., zasadniczym powodem
nieuwzględnienie tej podstawy tzw. przedsądu jest brak wymaganego w
postępowaniu przed Sądem Najwyższym wywodu jurydycznego, wykraczającego
poza sformułowanie oczekiwań interpretacyjnych skarżącego.
Mając powyższe na uwadze, z mocy art. 3989
§ 2 k.p.c., Sąd Najwyższy
orzekł jak w sentencji.