Postanowienie SN z 14 stycznia 2014, sygn. III SK 27/13
Data orzeczenia
14 stycznia 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Halina Kiryło
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 14 stycznia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Halina Kiryło
w sprawie z powództwa G. Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Spółki z
ograniczoną odpowiedzialnością w G.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o zmianę taryfy dla ciepła,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 14 stycznia 2014 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 20 grudnia 2012 r.,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od powoda G. Przedsiębiorstwa Energetyki
Cieplnej Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na rzecz
pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 270
(dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2012 r., w sprawie z powództwa
G. Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w G. (powód) przeciwko
Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes Urzędu) o zmianę taryfy dla ciepła,
zmienił wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 12 marca 2012 r., w ten sposób, że
oddalił odwołanie powoda od decyzji Prezesa Urzędu z 20 sierpnia 2009 r. Decyzją
2
tą Prezes Urzędu odmówił zmiany decyzji z 12 marca 2009 r. w zakresie wysokości
stawek za usługi przesyłowe zawartych w taryfie dla ciepła.
Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra
Gospodarki z dnia 9 października 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad
kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło (dalej
jako rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2006 r.) w związku
z art. 155 k.p.a. w związku z art. 45 ust. 1 Prawa energetycznego; art. 328 § 2
k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 §
1 k.p.c.
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód powołał się na
potrzebę rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy istotnego zagadnienia prawnego,
potrzebę wykładni przepisów prawa oraz oczywistą zasadność skargi.
Jako zagadnienie prawne powód wskazał problem „w jakim zakresie w
postępowaniu o zmianę decyzji administracyjnej toczącym się na podstawie § 27
ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2006 r. w związku
z art. 155 k.p.a. organ administracyjny, w kolejnych instancjach sądy powszechne,
mogą kwestionować ustalenia leżące u podstaw ostatecznie i prawomocnie
zakończonego postępowania o zatwierdzenie taryfy dla ciepła?”
Uzasadniając potrzebę rozstrzygnięcia tego zagadnienia, powód przywołał
treść art. 47 Prawa energetycznego oraz przedstawił przebieg procesu
koncesyjnego w 2008 r. i 2009 r. z wyjaśnieniem okoliczności faktycznych, które
leżały u podstaw wniosku powoda o zmianę decyzji zatwierdzającej taryfę.
Następnie powód wskazał, że argumentacja Prezesa Urzędu sprowadzała się do
polemiki z zasadnością decyzji zatwierdzającej taryfę. Na tej podstawie powód
sugerował, że rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy wymaga kwestia, czy ustalony
w decyzji o zatwierdzeniu taryfy poziom kosztów uzasadnionych oraz poziom
zwrotu z zaangażowanego kapitału jest wiążący dla pozwanego w toku
postępowania o zmianę decyzji zatwierdzającej taryfę, czy też rozstrzygnięcia w
tym zakresie nie są dla pozwanego wiążące i złożenie przez stronę wniosku w
trybie § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2006 r.
3
upoważnia Prezesa Urzędu do dokonania nowych ustaleń i rozstrzygnięć w tym
zakresie.
Wskazując na istotność zagadnienia prawnego powód argumentuje, że
norma z art. 27 ust. 1 rozporządzenia została powtórzona w § 28 ust. 1
rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 r.
Powołując się na potrzebę wykładni przepisów prawa budzących poważne
wątpliwości powód wskazał na § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z
dnia 9 października 2006 r. Zdaniem powoda, konieczne jest rozstrzygnięcie, jak
należy rozumieć poszczególne przesłanki tego przepisu, a w szczególności
przesłankę „analizy i oceny skutków ekonomicznych tych zmian” i jakie powinny być
granice tej analizy.
Powód podnosi, że Prezes Urzędu nie przedstawił w swej dotychczasowej
argumentacji żadnej logicznej linii interpretacyjnej przepisu, przez co w decyzji
Prezesa Urzędu nie można doszukać się tego, jakie przesłanki przepisu zostały
spełnione przez powoda. Odnosząc się do istotności zmiany warunków
wykonywania działalności przez powoda, Prezes Urzędu wymienia jednocześnie
okoliczność, że zmiana została skompensowana przez inne czynniki, co odnosi się
raczej do kwestii analizy skutków zmian stanowiącej odrębną przesłankę. W
odniesieniu do zakresu i granic przesłanki analizy i oceny skutków ekonomicznych
tych zmian powód wskazuje, że konieczne jest rozstrzygnięcie, czy analizą ta
należy objąć również przychody z działalności niekoncesjonowanej. Powód
podnosi, że Sąd Apelacyjny odniósł się do przesłanek zastosowania tego przepisu
w sposób nieustruktualizowany. Zdaniem powoda, konieczne jest rozstrzygnięcie,
czy przesłanka „analizy i oceny skutków ekonomicznych tych zmian” obejmuje
również przychody z działalności niekoncesjonowanej, jak uważa Prezes Urzędu, a
co jest sprzeczne z treścią § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9
października 2006 r. Powód odwołuje się do treści decyzji i uzasadnienia wyroku
oraz innych postępowań taryfikacyjnych. Argumentuje, że o ile można zrozumieć, iż
zmiana taryfy dla ciepła powinna mieć miejsca tylko w takich przypadkach, w
których negatywne efekty zmian warunków wykonywania działalności
koncesjonowanej w grupach taryfowych nie zostały skompensowane przez efekty
pozytywne, to niedopuszczalne wydaje się włączenie w ocenę przesłanek § 27
4
rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2006 r. czynników spoza
danej grupy taryfowej ze względu na zakaz subsydiowania skrośnego i tym bardziej
czynników spoza działalności koncesjonowanej.
Według powoda, w drodze wykładni należy ocenić także zakres
dokonywanej analizy. Decyzja Prezesa Urzędu zatwierdzającą taryfę powoda dla
ciepła, niezaskarżona przez powoda a przez to korzystająca z domniemania
zgodności z prawem, prawidłowo ustala wielkość zwrotu z zaangażowanego
kapitału, zapewnia, na datę jej wydania, pokrycie kosztów uzasadnionych oraz
chroni odbiorców ciepła przed nieuzasadnionym poziomem cen. W ten sposób
ostatecznie równoważy między interesami przedsiębiorstwa energetycznego i
odbiorców ciepła. Skoro po wydaniu powyższej decyzji doszło do zmiany wysokości
uzasadnionych kosztów prowadzenia działalności koncesjonowanej i spełnione
zostały przesłanki z art. 155 k.p.a., to wskazane było przywrócenie stanu
równowagi miedzy interesami powoda a interesami odbiorców ciepła na takim
samym poziomie, jaki wynikał z decyzji o zatwierdzeniu taryfy. Argumentacja
Prezesa Urzędu, zgodnie z którą decyzja z 12 marca 2009 r. była korzystna dla
powoda, zaś wzrost kosztów odpowiadający 52% zysku netto za rok poprzedni nie
wpływ na zrównoważenie interesów dostawcy i odbiorcy ciepła, winna zostać
uznana za sprzeczną z prawem i zasadami logicznego rozumowania.
Oczywistej zasadności skargi kasacyjnej powód upatruje w brakach
uzasadnienia Sądu Apelacyjnego. Argumentuje, że uzasadnienie Sądu
Apelacyjnego nie zawiera wskazania podstawy faktycznego rozstrzygnięcia. Sąd
ten ograniczył się do krytyki rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, nie czyniąc
własnych ustaleń faktycznych. Nie zawiera również wyjaśnienia podstawy prawnej
wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Nie odnosi się do przesłanek
zastosowania art. 155 k.p.a. oraz § 27 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9
października 2006 r.
Prezes Urzędu w odpowiedzi na skargę kasacyjną powoda wniósł o wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi do rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5
Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna, jako szczególny środek zaskarżenia, służy realizacji
interesu publicznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Funkcje
postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w
konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu
Najwyższego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2013 r.,
III SK 55/12 i powołane tam orzeczenia). Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje
tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989
§ 1 pkt 1–4 k.p.c. i tylko
w przypadku przekonania Sądu Najwyższego przez skarżącego, za pomocą
jurydycznej argumentacji, że zachodzi publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia
sformułowanego w skardze zagadnienia prawnego przy jej merytorycznym
rozpoznawaniu.
Zgodnie z art. 3989
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989
§ 1 pkt 1 k.p.c. jest problem
nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu
Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest
niewystarczające. W przypadku wskazania jako podstawy wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania art. 3989
§ 1 pkt 1 k.p.c., skarżący ma obowiązek
nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale także – w uzasadnieniu wniosku –
przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność
i celowość rozwiązania problemu prawnego w sposób preferowany przez
skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy
wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez Sąd drugiej instancji. Wywód ten
powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia
prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. Samo zaś
zagadnienie prawne, w formie pytania sformułowanego w taki sposób, by możliwe
6
było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego wątpliwości, musi w swej treści
zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów prawa, na tle których takie
zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny,
czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz
czy jest to zagadnienie "istotne".
Odnosząc powyższe wymogi do zagadnienia prawnego sformułowanego
przez powoda w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy stwierdza, że jego treść
(odnosząca się do kwestionowania ustaleń leżących u podstaw zakończonego
wcześniej postępowania taryfowego) nie pozostaje w związku z powołanymi w nim
przepisami prawa. Ponadto, problem prawny sformułowano wadliwie w postaci
otwartego pytania. Nie daje to Sądowi Najwyższemu możliwości rozstrzygnięcia
zagadnienia prawnego, gdyż odpowiedź na pytanie, „w jakim zakresie” można coś
czynić w postępowaniu odwoławczym od decyzji Prezesa Urzędu odmawiającej
zmiany decyzji zatwierdzającej taryfę, odpowiedzi mogą być różne w zależności od
okoliczności faktycznych. Problem prawny sformułowany przez powoda oderwany
jest także od zapatrywań prawnych wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego
wyroku, ponieważ brak w nim stanowiska Sądu drugiej instancji, które
wskazywałoby, iż jego zdaniem sąd powszechny nie może „kwestionować ustaleń
leżących u podstaw ostatecznie i prawomocnie zakończonego postępowania o
zatwierdzenie taryfy dla ciepła”. Wreszcie, w uzasadnieniu potrzeby rozstrzygnięcia
zagadnienia prawnego nie przedstawiono żadnej argumentacji jurydycznej, jaka
powinna być zawarta w tak szczególnym środku zaskarżenia, jakim jest skarga
kasacyjna. Powód ograniczył się do hasłowego przedstawienia stanu faktycznego
oraz uzasadnienia decyzji Prezesa Urzędu, co w oczywisty sposób nie wystarcza
do przekonania Sądu Najwyższego o potrzebie rozpoznania skargi kasacyjnej
powoda.
Powód nie wykazał także istnienia publicznoprawnej potrzeby przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na konieczność wykładni § 27 ust. 1
rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2006 r. Zgodnie z
utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, powołując się na art. 3989
§ 1 pkt 2
k.p.c. skarżący winien określić, które przepisy wymagają wykładni Sądu
Najwyższego oraz wskazać, na czym polegają poważne wątpliwości związane z
7
wykładnią tych przepisów (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia
2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn Sądu Najwyższego 2002 nr 7, s. 10). Konieczne
jest opisanie tych wątpliwości, wskazanie argumentów, które prowadzą do
rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji
interpretacyjnej (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2003 r., II UK
184/03, niepublikowany; z dnia 22 czerwca 2004 r., III UK 103/04, niepublikowany;
z dnia 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP z 2009 nr 3-4, poz. 43). Pamiętać
przy tym należy, że w art. 3989
§ 1 pkt 2 k.p.c. chodzi o rozbieżności w wykładni, a
nie rozbieżności w stosowaniu przepisów prawa.
Tymczasem w uzasadnieniu wniosku powód kolejny raz przywołuje treść
decyzji, poddaje krytyce stanowisko Sądu Apelacyjnego zajęte w zaskarżonym
wyroku, wskazuje, co wymagałoby wykładni, ale nie przedstawia interpretacji
przepisu dokonanej przez Sąd drugiej instancji w niniejszej sprawie, ani własnej
propozycji wykładni (a nie zastosowania przepisu w okolicznościach tej sprawy),
która byłaby odpowiednio uzasadniona.
W ocenie Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna powoda nie jest także
oczywiście zasadna. Oczywistości tej powód upatruje w naruszeniu przez Sąd
Apelacyjny art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c. przez niewskazanie
podstawy faktycznej orzeczenia oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, oczywista
zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że w przypadku jej przyjęcia do rozpoznania
skarga zostanie uwzględniona ze względu na ewidentne i widoczne bez głębszej
analizy naruszenie prawa przez Sąd drugiej instancji. Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c.
w związku z art. 391 k.p.c. może zaś stanowić usprawiedliwioną podstawę
kasacyjną wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji nie posiada
wszystkich koniecznych elementów lub gdy zawiera kardynalne braki, które
uniemożliwiają kontrolę kasacyjną, co oznacza sytuację, gdy treść uzasadnienia
orzeczenia uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który
doprowadził do wydania wyroku (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r.,
I CSK 147/05, LEX nr 190753 i z dnia 9 lipca 2008 r., I PK 2/08, LEX nr 497691; z
dnia 22 września 2002 r., I PKN 32/00, OSNP 2002 nr 8, poz. 181).
8
W sytuacji, gdy sąd drugiej instancji nie uzupełnia postępowania
dowodowego ani, po rozważeniu zarzutów apelacyjnych, nie znajduje podstaw do
zakwestionowania oceny dowodów i ustaleń faktycznych orzeczenia
pierwszoinstancyjnego, może te ustalenia przyjąć za podstawę faktyczną swojego
rozstrzygnięcia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że
wystarczające jest wówczas, by stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w
uzasadnieniu orzeczenia sądu odwoławczego (wyroki Sądu Najwyższego z dnia
20 stycznia 2000 r., I CKN 356/98, LEX nr 50863 i z dnia 17 lipca 2009 r., IV CSK
110/09, LEX nr 518138). Jednakże na w braku wyrażenia takiego stanowiska
wprost w uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji przyjmuje się, że nie doszło
do naruszenia art. 328 § 2 k.p.c., gdy na podstawie treści uzasadnienia da się
stwierdzić, że ustalenia te zostały zaakceptowane (wyrok Sądu Najwyższego z dnia
15 stycznia 2010 r., I CSK 197/09, niepublikowany). W ocenie Sądu Najwyższego,
taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Co prawda uzasadnienia
zaskarżonego wyroku nie można traktować jako wzorcowego z punktu widzenia
wymogów wynikających z art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c., nie mniej w
zakresie w jakim powód powołuje się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej,
Sąd Najwyższy nie ma problemów z ustaleniem toku rozumowania Sądu drugiej
instancji oraz podstawy faktycznej i prawnej wyrokowania.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy z mocy art. 3989
§ 2 k.p.c.
orzekł jak w sentencji postanowienia.