Wyrok z 14 grudnia 2020, sygn. II Ca 1484/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 grudnia 2020 roku

Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie następującym:

po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2020 roku w Opolu

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa X. W.

przeciwko (...) Funduszowi (...) z siedzibą w F.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności

na skutek apelacji powódki X. W.

od wyroku Sądu Rejonowego w Opolu

z dnia 31 sierpnia 2017 roku

sygn. akt I C 2841/16

1.  oddala apelację,

2.  zasądza od powódki X. W. na rzecz strony pozwanej (...) Funduszu (...) z siedzibą w F. kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym.

Adam Cąkała Romuald Suhs Paweł Mehl

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2017 r. Sąd Rejonowy w Opolu oddalił powództwo X. W. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w elektronicznym postepowaniu upominawczym Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt VI Nc-e 1913522/13, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w Opolu Wydział I Cywilny w dniu 2 czerwca 2016 r., sygn. akt I Co 684/16, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 11 lipca 2016 r. (pkt 1). Ponadto Sąd Rejonowy zasądził od powódki X. W. na rzecz strony pozwanej (...) Fundusz (...) w F. kwotę 4 817 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2).

W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano w szczególności, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd Rejonowy ustalił stan faktyczny na podstawie dowodów z dołączonych do sprawy akt komorniczych Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Opolu J. K., Km 930/14 i znajdujących się w nich akt Km 2978/14 i akt sądowych Sądu Rejonowego w Opolu I Wydziału Cywilnego, sygn. akt I Co 684/16.

Podkreślono, iż zgodnie z przepisem art. 3 k.p.c., strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Sąd Rejonowy oceniając dowody kierował się treścią art. 233 § 1 k.p.c. Przepis ten ustanawia zasadę swobodnej oceny dowodów przez sąd orzekający. Jednakże jest ona zakreślona wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego i zasadami logicznego wnioskowania. Zgodnie natomiast z przepisem art. 230 k.p.c., gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane. Ponadto strony, na mocy art. 232 k.p.c. obowiązane są wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Z kolei w myśl przepisu art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście.

Na tle niniejszej sprawy Sąd Rejonowy ustalił, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 2 czerwca 2016 r. (sygn. akt I Co 684/16, klauzula wykonalności z dnia 11 lipca 2016 r.) nadano klauzulę wykonalności nakazowi zapłaty wydanemu przez Sąd Rejonowy dla Lublina-Zachód w Lublinie w dniu 15 października 2013 r. w elektronicznym postępowaniu upominawczym pod sygnaturą akt VI Nc-e 1913522/13 z zaznaczeniem przejścia uprawnień na rzecz (...) Funduszu (...) w F., zgodnie z art. 788 § 1 k.p.c.

Sąd Rejonowy zważył, iż w tak ustalonym stanie faktycznym, pozwany dysponuje ważnym tytułem wykonawczym uprawniającym do wszczęcia i prowadzenia egzekucji przeciw powódce. Zauważono, iż powódka nie sprostała ciężarowi dowodowemu i nie wykazała istnienia przesłanek uzasadniających pozbawienie powyższego tytułu wykonawczego wykonalności. Nie wykazała bowiem braku wystąpienia zdarzeń, które były podstawą nadania klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu. Natomiast (...) Fundusz (...) w F. jako nabywca w/w wierzytelności przeciw dłużniczce X. W., na podstawie umowy przelewu wierzytelności z dnia 14 grudnia 2015 r. zawartej z dotychczasowym wierzycielem, zgodnie z treścią art. 509 § 1 k.c. wszedł zgodnie z prawem w miejsce dotychczasowego wierzyciela (...) Banku S.A. z/s w F.. W dalszej kolejności, na tej podstawie, skutecznie w dniu 2 czerwca 2016 r. zgodnie z jego wnioskiem nadano klauzulę wykonalności nakazowi zapłaty wydanemu przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie w dniu 15 października 2013 r. w elektronicznym postępowaniu upominawczym (sygn. akt VI Nc-e 1913522/13 z zaznaczeniem przejścia na ten właśnie podmiot uprawnień jako nowego wierzyciela. Wystąpiły zatem zdarzenia, które były podstawą skutecznego nadania klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu.

W ocenie Sądu Rejonowego, podnoszony przez powódkę zarzut niedoręczenia jej postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności z dnia 2 czerwca 2016 r. nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem zgodnie z wymogami art. 794 ² § 1 k.p.c. postanowienie to, jako wydane na posiedzeniu niejawnym zostało skutecznie doręczone wierzycielowi. Nie miało miejsca natomiast uchybienie w tym zakresie odnośnie braku doręczenia postanowienia dłużniczce. Wbrew zarzutom, dłużniczka X. W. nie była podmiotem posiadającym legitymację do wzięcia udziału w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności z przejściem uprawnień na nowego wierzyciela - a pozwanego w niniejszej sprawie. Podstawy dochodzonego przez powódkę pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego nie stanowiła również w żadnej mierze czynność komornika, polegająca na nie doręczeniu dłużnikowi postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności. Niedoręczenie przez komornika postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności nie wpływa na zasadność prowadzonej egzekucji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Rejonowy skonstatował, że żądanie pozwu nie mogło zostać uwzględnione i na mocy powołanych wyżej przepisów podlegało oddaleniu.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z wynikiem sprawy.

Przedstawiony wyrok zaskarżyła w całości apelacją powódka X. W., domagając się jego uchylenia.

W uzasadnieniu apelacji podniosła w szczególności, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 27 czerwca 2018 r. w sprawie o sygn. akt I C 989/17 nakaz zapłaty wydany w elektronicznym postępowaniu upominawczym przez Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny w dniu 15 października 2013 r., sygn. akt VI Nc-e 1913522/13, z powództwa (...) S.A. we F. przeciwko X. W. o zapłatę, zaopatrzony w klauzulę wykonalności nadaną postanowieniem ww. Sądu z dnia 21 stycznia 2014 r., został w całości pozbawiony wykonalności.

W odpowiedzi na apelację strona pozwana (...) Fundusz (...) w F. wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie na podstawie art. 98 k.p.c. od powódki na swoja rzecz kosztów postępowania za II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja powódki X. W. nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć trzeba , iż sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, gdzie zastosowanie znalazł przepis art. 15 zzs ³ ust 1 ustawy z dnia 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020. poz. 374 z późn. zm.) , po wcześniejszym pouczeniu stron dokonanym w trybie art. 15 zzs ³ ust 2 cyt. ustawy i braku wniosku o przeprowadzenie rozprawy.

Przechodząc do rozpoznania apelacji, w ocenie Sądu Okręgowego, rozpoznając niniejszą sprawę Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, jak również dokonał trafnej oceny żądania pozwu. Sąd Okręgowy na podstawie art. 382 k.p.c. w pełni akceptuje i przyjmuje, jako własne tak ustalenia Sądu Rejonowego, które legły u podstaw skonstruowanego stanu faktycznego, wyciągnięte w oparciu o ten stan wnioski, jak i zapatrywania prawne tego Sądu.

Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności zwraca uwagę, że niniejsze powództwo X. W. jest powództwem przeciwegzekucyjnym o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, opartym na art. 840 k.p.c., co słusznie ustalił Sąd Rejonowy.

Powódka domagała się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w elektronicznym postepowaniu upominawczym Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt VI Nc-e 1913522/13, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w Opolu Wydział I Cywilny w dniu 2 czerwca 2016 r., sygn. akt I Co 684/16, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 11 lipca 2016 r.

Podkreślić należy, iż powództwo z art. 840 k.p.c. stanowiące środek merytorycznej obrony dłużnika, pozwala na zakwestionowanie wykonalności tytułu wykonawczego (orzeczenie sądu bądź inny tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności), jednakże powództwo to musi być oparte na przyczynach materialnoprawnych wymienionych w punktach 1 – 3 przepisu art. 840 § 1 k.p.c.

Tymczasem powódka, ani w uzasadnieniu pozwu, ani na dalszym etapie postępowania w żaden sposób nie wykazała za pomocą dostępnych środków dowodowych, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające pozbawienie tego tytułu wykonawczego wykonalności, o jakich mowa w art. 840 k.p.c.

Pierwszą podstawę wymienioną w powyższym przepisie, zgodnie z którą dłużnik może w drodze tego powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, stanowi sytuacja, gdy dłużnik przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności, gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym nie będącym orzeczeniem sądu, albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście (art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c.). Cel jakim jest z reguły trwałe uniemożliwienie przeprowadzenia w całości lub w części egzekucji ze wskazanego przez powoda tytułu egzekucyjnego, może być osiągnięty wówczas, gdy dłużnik wykaże nieistnienie zdarzenia, na którym oparto wydanie klauzuli wykonalności. Zaprzeczenie zdarzeniom, na których zostało oparte wydanie klauzuli wykonalności, może obejmować takie okoliczności, które wskazują, że określony tytuł nie powinien być opatrzony klauzulą wykonalności, jako niepodlegający wykonaniu lub niespełniający warunków przepisanych prawem egzekucyjnym.

Drugą podstawę materialnoprawną takiego żądania stanowi sytuacja, gdy po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane, a gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie, a także zarzucie potrącenia (art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Stąd, należy odróżniać sytuacje, gdy tytuł egzekucyjny korzysta z powagi rzeczy osądzonej (orzeczenie sądu) oraz gdy tytuł ten takiej cechy nie posiada.

Powództwo opozycyjne, oparte na przepisie art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c., jest dopuszczalne, o ile nie zachodzą przeszkody w postaci niedopuszczalności drogi sądowej, powagi rzeczy osądzonej lub zawisłości sporu. Dłużnik nie może w drodze tego powództwa zmierzać do wzruszenia prawomocnego rozstrzygnięcia sądu stanowiącego tytuł egzekucyjny, ale może przeczyć treści innych tytułów egzekucyjnych, których nie chroni prawomocność materialna (res iudicata) czy zawisłość sporu (lis pendens), m.in.: ugoda sądowa, ugoda zawarta przed sądem polubownym, akt notarialny, bankowy tytuł egzekucyjny (postanowienie SN z dnia 27 listopada 2003 r., III CZP 78/03, Prok. i Pr. 2004, Nr 6, poz. 36).

Z kolei powództwo egzekucyjne oparte na art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. pozwala na pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, będącego orzeczeniem sądu, tylko w sytuacji, gdy po zamknięciu rozprawy lub po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane, a ponadto dłużnik może powództwo oprzeć na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy. Do zdarzeń takich zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny i orzecznictwa zalicza się w szczególności spełnienie świadczenia, potrącenie, przedawnienie roszczenia, jak również niemożność świadczenia wskutek okoliczności, za które dłużnik nie odpowiada. Nie stanowi ono jednak środka, w drodze którego strona może podważać prawomocność materialną orzeczenia sądu i godzić w jego treść. Przyjęty w polskim systemie prawnym system koncentracji materiału dowodowego skutkuje tym, iż z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia dochodzi do prekluzji materiału dowodowego, na podstawie którego ustalony został stan faktyczny sprawy. Oznacza to, iż prekluzji podlegają okoliczności faktyczne i oparte na nich zarzuty lub wypływające z nich wnioski, jeżeli strona mogła je sformułować przed wydaniem przez sąd orzeczenia, lecz nie podniosła ich lub nie przytoczyła ich w toku postępowania, przez co nie zostały one uwzględnione przez sąd przy wydawaniu orzeczenia (uchwała 7 sędziów SN – zasada prawna – z dnia 16 listopada 1954 r., sygn. akt I CO 41/54, a także m.in. uchwała SN z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt III CZP 16/12). W tym zakresie bez znaczenia pozostaje, czy strona ponosi winę w zaniechaniu przytoczenia rzeczonych okoliczności lub podniesienia rzeczonych zarzutów. Co za tym idzie, przedmiotem rozpoznania w sprawie wszczętej powództwa z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. nie może być zdarzenie istniejące już przed wydaniem prawomocnego orzeczenia, gdyż uwzględnienie tego rodzaju zarzutu prowadziłoby do niedopuszczalnego w aktualnym stanie prawnym podważenia powagi rzeczy osądzonej i zakwestionowania tego orzeczenia. Z uwagi na ww. względy w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych jednolicie przyjmuje się, iż w toku rozpoznania powództwa z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. sąd może uwzględnić wyłącznie te zdarzenia, które nastąpiły po wydaniu orzeczenia (m.in. uchwała SN z dnia 23 maja 2012 roku, sygn. akt III CZP 16/12).

Powództwo opozycyjne przewidziane w artykule 840 k.p.c. nie może prowadzić zatem do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem i nie może zmierzać w ten sposób do uchylenia prawomocnego orzeczenia sądowego. Oznacza to w konsekwencji, że skuteczną podstawą takiego żądania nie mogą być twierdzenia czy też zarzuty, które powinny być zgłoszone i oceniane w toku merytorycznego rozpoznania wcześniejszej sprawy zakończonej kwestionowanym obecnie orzeczeniem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1972 r., sygn. II PR 372/72).

Nie ulega wątpliwości, że powódka nie wykazała żadnych okoliczności, które powodowałyby, iż powyższy tytuł wykonawczy mógłby zostać pozbawiony wykonalności. Jak prawidłowo stwierdził Sąd Rejonowy, nie wykazała braku wystąpienia zdarzeń, które były podstawą nadania klauzuli wykonalności ww. tytułowi egzekucyjnemu.

Na gruncie niniejszej sprawy istotną okolicznością jest fakt, że (...) Bank (...) S.A. we F. sprzedał na rzecz strony pozwanej wierzytelność stwierdzoną ww. nakazem zapłaty z dnia 15 października 2013 r.

Jak bowiem wynikało z prawidłowo poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń strona pozwana (...) Fundusz (...) w F. na podstawie umowy przelewu wierzytelności z dnia 14 grudnia 2015 r. zawartej z pierwotnym wierzycielem powódki (...) S.A. we F., zgodnie z treścią art. 509 § 1 k.c. wstąpił w miejsce dotychczasowego wierzyciela i stał się nabywcą wierzytelności wobec X. W. objętej ww. nakazem zapłaty. Zgodnie bowiem z treścią art. 509 k.c. w wyniku przelewu wierzytelności cesjonariusz nabywa wierzytelność w takim zakresie i stanie, w jakim istniała ona w chwili zawarcia umowy o jej przeniesienie. W wyniku przelewu wierzytelności przechodzi więc na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki wiązał go z dłużnikiem.

Natomiast, kolejno postanowieniem Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 2 czerwca 2016 r. (sygn. akt I Co 684/16, klauzula wykonalności z dnia 11 lipca 2016 r.) nadano klauzulę wykonalności nakazowi zapłaty wydanemu przez Sąd Rejonowy dla Lublina-Zachód w Lublinie IV Wydział Cywilny w dniu 15 października 2013 r. w elektronicznym postępowaniu upominawczym pod sygnaturą akt VI Nc-e 1913522/13 z zaznaczeniem przejścia uprawnień na rzecz (...) Funduszu (...) w F., zgodnie z art. 788 § 1 k.p.c., a więc jako nowego wierzyciela.

Tym samym prawidłową formę i treść umowy przelewu wierzytelności Sąd badał już w sprawie o sygn. akt I Co 684/16, w której na nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym z dnia 15 grudnia 2013 r. roku nadano klauzulę wykonalności z zaznaczeniem przejścia uprawnień na aktualnego wierzyciela, czyli stronę pozwaną.

Trafnie zatem uznał Sąd Rejonowy, że miały miejsce zdarzenia, które były podstawą skutecznego nadania klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu.

Natomiast, faktycznie jest tak jak podnosi skarżąca w apelacji, a mianowicie, że Sąd Rejonowy w Opolu wyrokiem z dnia 27 czerwca 2018 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I C 989/17 z powództwa X. W. przeciwko (...) S.A. we F. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, w punkcie I w całości pozbawił wykonalności nakaz zapłaty wydany w elektronicznym postepowaniu upominawczym przez Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny w dniu 15 października 2013 r., w sprawie sygn. akt VI Nc-e 1913522/13, z powództwa (...) S.A. we F. przeciwko X. W. o zapłatę, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności nadaną postanowieniem ww. Sądu z dnia 21 stycznia 2014 r. Słusznie zatem Sąd Rejonowy w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I C 989/17 pozbawił wykonalności ww. nakaz zapłaty na rzecz poprzedniego wierzyciela powódki. Niemniej jednak powyższa okoliczność pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie.

Konkludując, w niniejszej sprawie X. W. zdecydowała się na wytoczenie powództwa opozycyjnego, jednakże nie wykazała, zgodnie ze spoczywającym na niej w myśl art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. ciężarem dowodu, istnienia okoliczności uzasadniających pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w oparciu o podstawy wskazane w treści art. 840 k.p.c., a zatem powództwo słusznie podlegało oddaleniu.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy apelację X. W. jako niezasadną oddalił na podstawie art. 385 k.p.c., o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu w postępowaniu odwoławczym, zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku, uzasadnia art. 108 § 1 k.p.c. oraz wynikająca z treści przepisu art. 98 § 1 k.p.c., mającego zastosowanie w postępowaniu apelacyjnym na podstawie art. 391 § 1 k.p.c., zasada odpowiedzialności za wynik sprawy. W konsekwencji wygrania postępowania apelacyjnego przez stronę pozwaną należało zasądzić od powódki na jej rzecz poniesione na tym etapie postępowania koszty zastępstwa prawnego w kwocie 1 800 zł, która stanowi stawkę minimalną, wynikającą z § 2 pkt 5 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).

Paweł Mehl Romuald Suhs Adam Cąkała