Wyrok SN z 22 listopada 2007, sygn. III CSK 128/07
Data orzeczenia
22 listopada 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Hubert Wrzeszcz
Tagi
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 listopada 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)
SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)
SSN Zbigniew Kwaśniewski
w sprawie z powództwa Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej w K.
przeciwko Przedsiębiorstwu Budownictwa Przemysłowego "B."
S.A. w K.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 22 listopada 2007 r.,
skargi kasacyjnej strony powodowej
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 23 lutego 2006 r.,
oddala skargę kasacyjną.
2
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oddalił powództwo powoda – Związkowej Spółdzielni
Mieszkaniowej, obejmującego żądanie zasądzenia odszkodowania od pozwanego
Przedsiębiorstwa Mieszkaniowego „B.” S.A. Roszczenie odszkodowawcze strona
powodowa wywodziła z faktu wadliwego wykonania dachu budynku przez
pozwanego – wykonawcę, które spowodowało po stronie powodowej szkodę
w postaci obniżenia ceny sprzedaży budynku z wadami w związku ze sprzedażą
tego budynku osobie trzeciej.
Sąd ten ustalił, że strony łączyła umowa o wybudowanie budynku z dnia
9 stycznia 1990 r. W związku z wadliwym wykonaniem budynku strona pozwana
została zobowiązana (w sprawie sygn. IX GC …/96) do zapłaty na rzecz strony
powodowej 740.000 zł, stanowiącej równowartość niezbędnych kosztów do
usunięcia wad stropodachu wybudowanego budynku. Zgłoszone w tej (zakończonej
już sprawie) ponad kwotę zasądzoną roszczenie strony powodowej nie zostało
oddalone, dlatego podniesione zostało w obecnym postępowaniu. Postanowieniem
Wydziału Nadzoru Budowlanego z dnia 27 czerwca 1996 r. strona powodowa
(inwestor) została zobowiązana do sporządzenia projektu realizacji prac
naprawczych dachu budynku, a na podstawie decyzji Urzędu Miasta K. z dnia 30
maja 1997 r. zobowiązano inwestora do wykonania robót budowlanych zgodnie z
nowym projektem technicznym, uwzględniającym nowe normy techniczne. Koszty
przebudowy dachu budynku (na I kwartał 1998 r.) po uwzględnieniu nowych norm
technicznych określono (w stosownej ekspertyzie) na kwotę 1.389,948 zł. W dniu 6
maja 1998 r. Urząd Miasta K. wydał tytuł wykonawczy zobowiązujący stronę
powodową do przebudowy dachu budynku. W dniu 7 września 1998 r. powód
sprzedał P. S.A. prawo wieczystego użytkowania gruntu i znajdujący się na nim
budynek z nieusuniętymi wadami dachu. Powód (sprzedający) uzyskałby wyższą
cenę, gdyby budynek miał przed sprzedażą usunięte wady dachu (cenę sprzedaży
obniżono o koszt przebudowy dachu).
3
W ocenie Sądu Okręgowego, strona pozwana odpowiada jedynie za szkodę
do wysokości kosztów usunięcia wad budynku według stanu technicznego, jaki
wynikał z pierwotnego projektu budowlanego, tj. do kwoty 740,000 zł (zasądzonej
w sprawie sygn. IX GC …/96). Nie istnieje natomiast normalny związek
przyczynowy pomiędzy szkodą powoda (przymuszonego do przebudowy dachu na
podstawie decyzji administracyjnych) a wadliwym wykonaniem umowy o roboty
budowlane przez pozwanego wykonawcę. Konieczność przebudowy była bowiem
następstwem zmian norm technicznych dotyczących budowy dachu.
Apelacja strony powodowej została oddalona. Sąd Apelacyjny podzielił
ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji. Akceptował także
stanowisko tego Sądu o braku normalnej, adekwatnej więzi przyczynowo-skutkowej
pomiędzy uszczerbkiem majątkowym wskazanym przez powoda (zmniejszeniem
ceny sprzedaży budynku) i wadliwym jego wykonaniem według pierwszego projektu
technicznego.
W skardze kasacyjnej powoda podniesiono zarzut naruszenia przepisów
prawa procesowego tj. art. 227 k.p.c., art. 233 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c. i art. 233 § 1
k.p.c. oraz przepisów art. 471 k.c. i art. 361 § 1 k.c. Skarżący wnosił o zmianę
zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu pierwszej instancji i zasądzenie kwoty
dochodzonej w pozwie, ewentualnie - o uchylenie wyroków obu Sądów
i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
1. Przepis art. 233 § 1 k.p.c. nie może stanowić podstawy kasacyjnej
(art. 3983
§ 3 k.p.c.), dlatego zarzut nawiązujący do tego przepisu i eksponujący
„błędną ocenę (interpretację) dowodu” nie może być brany pod uwagę
w postępowaniu kasacyjnym. Nie można uznać za poprawnie sformułowany zarzut
wskazany w części II pkt 5 skargi kasacyjnej. Bezpodstawny jest zarzut naruszenia
art. 328 § 2 k.p.c., ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera jednak
wszystkie elementy wskazane w tym przepisie (ustalenie faktów i wyjaśnienie
podstawy prawnej rozstrzygnięcia). Chybiony okazał się także zarzut naruszenia
art. 227 k.p.c. przy motywacji tego naruszenia wskazanego w skardze kasacyjnej
(część II pkt 1-3 skargi), skoro oba Sądy meriti analizowały istnienie związku
przyczynowego pomiędzy wadliwym wykonawstwem dachu budynku w pierwotnej
4
wersji projektu a uzyskaniem przez powoda niższej ceny sprzedaży budynku
rotundy, a dokonane przez Sądy meriti w tej mierze ustalenia faktyczne były
wystarczające dla oceny występowania takiego związku w świetle art. 361 § 1 k.c.
2. Zgłoszone przez stronę powodową roszczenie jest roszczeniem
odszkodowawczym, wywodzonym z umowy z dnia 8 stycznia 1990 r., przy czym
strona powodowa jako poniesiony uszczerbek majątkowy wskazuje „obniżenie ceny
sprzedaży obiektu z wadami”, a więc różnicę pomiędzy ceną sprzedaży, którą
mogłaby osiągnąć, gdyby sprzedany budynek nie był dotknięty wadami
wykonawczymi dachu, a rzeczywiście uzyskaną ceną ze sprzedaży tego budynku
na podstawie umowy z 7 września 1998 r. Ocena sformułowanego w skardze
kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 361 § 1 k.c. może być dokonana dopiero po
skonstatowaniu tego, jak strona powodowa konstruowała istnienie więzi
przyczynowo – skutkowej w danym postępowaniu. Chodzi mianowicie o to, z jakim
ostatecznie zdarzeniem (postacią niewykonania lub nienależytego wykonania
zobowiązania przez pozwanego wykonawcę) strona powodowa wiązała ostatecznie
powstanie szkody w postaci wspomnianego obniżenia ceny sprzedaży budynku.
Ze stanowiska prezentowanego przez stronę powodową w toku
postępowania przed Sądami meriti, a także ze sposobu sformułowania w skardze
kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 361 § 1 k.c. i prawnej motywacji tego zarzutu
wynika wyraźnie to, że strona powodowa doszukują się istnienia związku
przyczynowego właśnie „pomiędzy szkodą strony powodowej wynikającą
z obniżenia ceny sprzedaży obiektu wadliwego a wadliwym wykonaniem obiektu
przez stronę pozwaną” (por. ujęcie zarzutu w pkt I 2 skargi kasacyjnej). W pkt III
skargi, w którym zawarto wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
także stwierdzono to, że szkoda poniesiona przez powoda „wyniknęła z samego
faktu (...) istnienia wady wykonawczej i to zawinionej przez wykonawcę – stronę
pozwaną”. W znacznej części uzasadnienia skargi kasacyjnej akceptuje się właśnie
wspomnianą „wadę wykonawczą” jako normalną przyczynę szkody polegającej na
obniżeniu ceny sprzedaży budynku. Oznacza to, że strona powodowa nie
doszukiwała się przebiegu związku przyczynowo skutkowego pomiędzy
powstaniem wspomnianej szkody a innymi zdarzeniami leżącymi po stronie
5
wykonawcy (np. opóźnieniem lub zwłoką wykonawcy w wykonaniu obowiązku
usunięcia wad dachu budynku art. 476 k.c.).
W tej sytuacji Sąd Apelacyjny trafnie skoncentrował się na analizie przebiegu
związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniami eksponowanymi przez stronę
powodową, tj. obniżeniem ceny sprzedaży budynku z wadami i wadliwym
wykonaniem dachu tego budynku, ponieważ w ten właśnie sposób wskazana
została przez stronę powodową podstawa faktyczna jego roszczenia
odszkodowawczego (art. 471 k.c.).
Wada budynku, wykonanego w ramach umowy o roboty budowlane,
obciążająca wykonawcę, może oczywiście stanowić przyczynę szkody poniesionej
przez inwestora. Szkoda ta może być wyrażona różnicą między wartością budynku
oddanego po zakończeniu robót budowlanych a wartością budynku zamówionego
(por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2002 r., IV CKN 1273/03,
niepubl.). Z ustaleń faktycznych dokonanych w rozpatrywanej sprawie wynika to, że
w okresie po wykonaniu budynku z wadami wykonawczymi nastąpiły odpowiednie
zmiany norm budowlanych i na mocy decyzji administracyjnej z dnia 30 maja
1997 r. (inwestor) powód został zobowiązany do usunięcia nieprawidłowości
technicznych stropodachu budynku poprzez wykonanie robót budowlanych
zgodnie z nowo opracowanym projektem technicznym. Oznaczało to - jak ustalono
- odpowiednie powiększenie kosztów tzw. prac odtworzeniowych w stosunku do
kosztów wynikających z konieczności usunięcia wad dachu przy zastosowaniu
pierwotnego projektu technicznego (przyjętego przez strony w umowie z dnia
8 stycznia 1990 r.). Sąd Apelacyjny trafnie stwierdził, że pomiędzy zaistniałymi
zdarzeniami, tj. szkodą powoda (obejmującą wspomniane powiększenie kosztów)
a wadliwym wykonaniem budynku rotundy według pierwotnego projektu
technicznego nie zachodził normalny (adekwatny) związek przyczynowy
w rozumieniu art. 361 § 1 k.c., ponieważ konieczność naprawy dachu według
nowego projektu technicznego pojawiła się w wyniku uwzględnienia nowych form
budowlanych. Normy te stały się aktualne w okresie po stwierdzeniu wad
stropodachu i przed ich usunięciem według pierwotnego projektu. Innymi słowy,
pojawiła się zatem nowa bezpośrednia przyczyna powiększająca uszczerbek
majątkowy powoda (w postaci powiększenia kosztów tzw. prac odtworzeniowych),
6
eliminująca jednocześnie możliwość tworzenia normalnej (typowej) więzi
przyczynowo - skutkowej pomiędzy wadliwym wykonaniem dachu (tzw. wadą
wykonawczą) a wskazanym uszczerbkiem majątkowym (obniżeniem ceny
sprzedaży budynku osobie trzeciej). Uszczerbek majątkowy inwestora wywołany
zmianą tzw. technicznych norm budowlanych, pojawiającą się w okresie, w którym
wykonawca zobowiązany jest do usunięcia wady budynku, i obejmujący
zwiększenie kosztów usunięcia wady, nie pozostaje w normalnym związku
przyczynowym z wadliwym wykonaniem budynku (art. 361 § 1 k.c.). W rezultacie
- wbrew sugestii strony skarżącej - nie było podstaw do stwierdzenia naruszenia
przez Sąd Apelacyjny przepisu art. 361 § 1 k.c. przy motywacji tego naruszenia
wskazanej w skardze kasacyjnej. Strona pozwana nie mogła zatem ponosić
kontraktowej odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wskazywaną przez
stronę powodową (art. 471 k.c.).
Z przedstawionych względów należało oddalić skargę kasacyjną powoda
jako nieuzasadnioną (art. 39814
k.p.c.).