Postanowienie SN z 15 kwietnia 2010, sygn. II CZ 113/09
Data orzeczenia
15 kwietnia 2010
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Dariusz Zawistowski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 15 kwietnia 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)
SSN Kazimierz Zawada
w sprawie z powództwa Skarbu Państwa – Ministra Skarbu Państwa
przeciwko B. W.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 15 kwietnia 2010 r.,
zażalenia strony powodowej
na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt I ACa (…),
uchyla zaskarżone postanowienia zawarte w punkcie I, podpunkcie 3 i punkcie III
wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 20 października 2009 r. co do rozstrzygnięcia o
kosztach procesu i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu do
ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania
zażaleniowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 października 2009 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu
Okręgowego w Ł. z dnia 30 kwietnia 2009 r. przez zasądzenie od B. W. na rzecz Skarbu
Państwa Ministra Skarbu Państwa 937 751,41 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty
928 136,41 zł od 15 marca 2007 r., oddalił powództwo i apelację powoda w pozostałej
2
części. Zaskarżonymi postanowieniami zawartymi w punkcie I podpunkcie 3 i punkcie III
tego wyroku nie obciążył pozwanego obowiązkiem zwrotu powodowi kosztów procesu
za pierwszą i drugą instancję. W uzasadnieniu wskazał, że orzeczenie o kosztach
procesu oparte zostało na podstawie art. 102 i art. 108 § 2 w związku z art. 391 § 1
k.p.c.
Powód w zażaleniu zarzucił naruszenie art. 102 k.p.c. przez niewłaściwe
zastosowanie, art. 98 § 1 i 4 w związku z § 6 pkt 7 i § 13 pkt 1 ppkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego (Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.)
oraz art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 i art. 361 k.p.c. przez ich niezastosowanie w
odniesieniu do orzeczenia o kosztach procesu. Domagał się zmiany wyroku w części
obejmującej te postanowienia przez zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych albo uchylenia go i przekazania
sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia, w obu
przypadkach, kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie należało uznać
za trafny. Uregulowaniem tym wprowadzona została, w odniesieniu do orzekania o
kosztach procesu, zasada zezwalająca na odstępstwo od stosowania zasady
odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 98 § 1 k.p.c.), jeśli przemawiają za tym względy
słuszności, określone jako wypadki szczególnie uzasadnione. Z przepisu tego wynika,
że stosowanie tej zasady stanowi wyjątek od zasady ogólnej, a zatem nie podlega
wykładni rozszerzającej. Przyjęcie jej jako podstawy rozstrzygnięcia o kosztach procesu
wymaga wskazania konkretnych okoliczności, których zaistnienie w sprawie ocenione
zostało jako wypadek szczególny. Wyklucza zatem możliwość przyjmowania uogólnień
lub generalizowania, jako słuszności oderwanej od stanu rzeczy, jaki miał miejsce w
rozpoznawanej sprawie. Ocena zaistnienia okoliczności, które mogłyby wskazywać na
wypadek szczególnie uzasadniony pozostawiona została sądowi. Łączy się to z
obowiązkiem powołania ich i wyjaśnienia przyczyn odstępstwa od zasady ogólnej, który
wyłącza dowolność, uniemożliwiającą kontrolę prawidłowości orzeczenia.
Na podzielenie zasługiwał zarzut naruszenia art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1
k.p.c., ponieważ uzasadnienie Sądu Apelacyjnego nie zawiera ani ustaleń dotyczących
okoliczności wskazujących na przyjęcie zasady słuszności ani wyjaśnienia przyczyn
3
zastosowania wyjątku od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy. Przewidziane art.
328 § 2 k.p.c. wymogi uzasadnienia odnoszą się do wszystkich rozstrzygnięć, które
zostały zawarte w wyroku, niezależnie od tego czy dotyczą orzeczenia o istocie sprawy,
czy też kwestii o charakterze procesowym. Wobec tego zbędne było powoływanie także
art. 361 k.p.c. Opisane braki uzasadnienia są istotne, ponieważ czynią niemożliwą
kontrolę prawidłowości orzeczenia, w odniesieniu do zarzuconego zastosowania art. 102
k.p.c., jak i niezastosowania art. 98 § 1 i 4 k.p.c. oraz przepisów powołanego
rozporządzenia.
Z powyższych względów zaskarżone postanowienia należało, w oparciu o art.
3941
§ 3 w związku z art. 39815
§1 k.p.c., uchylić i sprawę w tym zakresie przekazać do
ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu z uwzględnieniem kosztów
postępowania zażaleniowego (art. 3941
§ 3 w związku z art. 39821
i art. 391 § 1 oraz art.
108 § 2 k.p.c.).